nâng cao hiệu quả công tác thanh tra thuế đối với các dn xdcb trên địa bàn tỉnh thanh hoá

MỞ ĐẦU “ Thanh tra là một chức năng thiết yếu của quản lý nhà nước, là hoạt động kiểmtra xem xét, đánh giá, xử lý của các cơ quan quản lý nhà nước đối với việc thực hiệnchính sách pháp l

MỞ ĐẦU

“ Thanh tra là một chức năng thiết yếu của quản lý nhà nước, là hoạt động kiểmtra xem xét, đánh giá, xử lý của các cơ quan quản lý nhà nước đối với việc thực hiệnchính sách pháp luật, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân; được thực hiện bởimột cơ quan chuyên trách theo một trình tự, thủ tục do pháp luật qui định nhằmphòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, phát hiện những sơ

hở trong cơ cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị các biện pháp khắcphục; phát huy nhân tố tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả, hiệu lực của hoạtđộng quản lý nhà nước, bảo vệ lợi ích của nhà nước, các quyền, lợi ích hợp phápcủa cơ quan, tổ chức và cá nhân.”

Theo báo cáo của Quốc hội thì số thu ngân sách Nhà nước do ngành thuế đảm

nhiệm (thu nội địa) năm 2007 đạt 233.300 tỷ đồng vượt 4,4 % so với dự toán, tăng

13,6 % so với cùng kỳ năm 2006

Với những nỗ lực và tiến bộ vượt bậc trong lĩnh vực thu, kết quả thu ngân sáchNhà nước đạt được trong những năm qua đã góp phần đặc biệt quan trọng vào việctăng nguồn dự trữ tài chính, đảm bảo cân đối thu - chi ngân sách Nhà nước Tuynhiên, trước tình hình lạm phát hiện nay trong khi dự trữ tài chính còn ch«ng chªnh,chưa đảm bảo tốt an ninh tài chính thì vai trò và nhiệm vụ to lớn đã đặt ra chongành thuế nói chung, cơ quan thuế các cấp và cán bộ thuế nói riêng phải tiếp tụctìm giải pháp phấn đấu cao hơn, tốt hơn nữa để hoàn thành các nhiệm vụ chính trị

mà Đảng, Nhà nước giao

Để tăng nguồn thu thuế có hàng loạt các giải pháp như xây dựng thể chế, cảicách hành chính trong công tác hành thu… Tuy nhiên để đảm bảo tăng thu khôngthể không coi trọng thực hiện các biện pháp thanh tra, kiểm tra chống thất thu thuế.Đảng và Chủ Tịch Hồ Chí minh đều cho rằng, kiểm tra, thanh tra là một nhiệm

vụ không thể thiếu của cơ quan lãnh đạo và chỉ đạo; Hồ Chủ Tịch nói: “làm màkhông kiểm tra thì không biết kết quả công viểc ra sao, không hiểu sai lệch thế nào

để kịp thời sửa chữa”

Đúng thế, đối với ngành thuế công tác thanh tra, kiểm tra về thuế không những

là một chức năng thiết yếu của cơ quan quản lý Nhà nước mà còn là một đòi hỏikhách quan trong quá trình quản lý thu thuế nhằm đảm bảo thu đúng, thu đủ, thu kịpthời cho ngân sách nhà nước bảo đảm sự công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụnộp thuế của các tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh

Trong nền kinh tế thị trường, mục tiêu cao nhất cña c¸c doanh nghiệp là lợinhuận, chính vì vậy mà nhiều doanh nghiệp chỉ chú ý đến việc tối đa hoá lợi nhuậncủa mình, Ýt quan tâm đến quyền lợi chung của cộng đồng, thiếu tr¸ch nhiÖm trongviệc thực hiện nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước Từ thực tế công tác thanh tra, kiểmtra các đối tượng nộp thuế cho thấy, ý thøc về nghĩa vụ thuế còn thấp, những thủđoạn trốn thuế ngày càng tinh vi; chính vì vậy việc tổ chức thanh tra, kiểm tra về

thuế khụng chỉ là phát hiện, xử lý các sai phạm mà qua đó đề xuất các giải phápphòng ngừa, ngăn chặn ngay từ đầu đối với các vi phạm pháp Luật thuế có thể xảyra.

Là cán bộ Cục thuế, hàng năm tôi đã tham gia công tác thanh tra, kiểm tra việcchấp hành pháp luật thuế đối với các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực xây

cơ bản, qua tìm hiểu nghiên cứu bản thân tôi thấy rằng hiện tượng trốn lậu thuếtrong lĩnh vực này xảy ra rất phổ biến xong cũng được hợp lý hoá rất tinh vi, gây

khó khăn cho việc kiểm tra chống thất thu thuế Vì vậy, tôi chọn đề tài: “Nâng cao

hiệu quả công tác thanh tra thuế đối với các doanh nghiệp xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá”.

Nội dung của tiểu luận gồm ba phần sau đây:

I Những vấn đề cơ bản về phương pháp tiến hành một cuộc thanh tra

II Thực tế việc tiến hành thanh tra một doanh nghiệp xây dựng cơ bản trên địabàn tỉnh Thanh Hoá

III Các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thanh tra thuế các doanh nghiệpxây dựng cơ bản trên ®ịa bàn tỉnh Thanh Hoá

PHẦN I NHŨNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN TIẾN HÀNH MỘT CUỘC THANH TRA

1 Một số vấn đề chung về cuộc thanh tra

Tiến hành cuộc thanh tra là một phương thức hoạt động cơ bản của cụng tỏcthanh tra nhằm xem xột đỏnh giỏ, kết luận việc thực hiện chớnh sỏch, phỏp luật,nhiệm vụ; thực hiện giải quyết khiếu nại tố cỏo; phũng ngừa chống tham nhũng vàthực hiện quản lý nhà nước về cụng tỏc thanh tra đối với cơ quan, tổ chức, cỏ nhõn

Tiến hành cuộc thanh tra là quỏ trỡnh sử dụng tổng hợp cỏc biện phỏp nghiệp

vụ thanh tra để thu thập thụng tin, tài liệu, hồ sơ để cú nhận xột, đỏnh giỏ, kết luậnviệc thực hiện chớnh sỏch, phỏp luật, nhiệm vụ và cỏc quy định của nhà nước đốivới cỏc cơ quan, tổ chức, cỏ nhõn là đối tượng thanh tra theo một trỡnh tự thủ tục dophỏp luật quy định, nhằm phục vụ cho cụng tỏc quản lý nhà nước

Kết thỳc cuộc thanh tra phải đưa ra kết luận, kiến nghị hoặc quyết định biệnphỏp chấn chỉnh, phũng ngừa, xử lý sai phạm Kết luận thanh tra phải làm rừ tớnhchất, mức độ, tỏc hại của hành vi vi phạm phỏp luật, làm rừ trỏch nhiệm từng bộphận và cỏ nhõn đối với những sai phạm

Kiến nghị qua thanh tra là để phũng ngừa, ngăn chặn sai phạm, xử lý nghiờmminh đối với người cú hành vi vi phạm gúp phần giữ vững kỷ cương phỏp luật;Chớnh vỡ vậy trong phần kiến nghị phải bao gồm những nội dung, biện phỏp chấnchỉnh quản lý, bổ xung, sữa đổi hoặc ban hành mới cỏc văn bản phỏp luật, cỏc chớnhsỏch, cơ chế quản lý cho phự hợp

Mỗi cuộc thanh tra đều cú mục đớch, yờu cầu, nội dung riờng nhưng đềuhướng tới mục đớch chung của hoạt động thanh tra đú là phũng ngừa, phỏt hiện và

xử lý cỏc hành vi vi phạm Phỏp luật, phỏt hiện những sơ hở trong cơ chế quản lýchớnh sỏch, phỏp luật để khắc phục, phát huy nhân tố tích cực gúp phần nõng caohiệu lực, hiệu quả của hoạt động quản lý nhà nước nhằm bảo vệ lợi ớch nhà nước,quyền và lợi ớch hợp phỏp của cơ quan, tổ chức, cỏ nhõn

Để tiến hành cuộc thanh tra, điều kiện bắt buộc là phải cú quyết định thanhtra của cấp có thẩm quyền Đoàn thanh tra được người ra Quyết định là Thủ trởng

cơ quan thanh tra, Thủ trưởng cơ quan quản lý Nhà nước cú thẩm quyền thườngxuyờn chỉ đạo về tư tưởng, tổ chức, chuyờn mụn, nghiệp vụ và nội dung thụng qua

kế hoạch, qua trưởng đoàn thanh tra để tiến hành thanh tra theo nội dung, đối tượng,thời hạn đó ghi trong quyết định thanh tra Cuộc thanh tra phải được tổ chức lựclượng thanh tra theo đoàn hoặc thanh tra viờn độc lập; Đoàn thanh tra bao gồm trư-ởng đoàn và cỏc thành viờn, cú thể cú phú trưởng đoàn Đoàn thanh tra chỉ tồn tạikhi quyết định thanh tra cú hiệu lực, cho đến khi ra kết luận thanh tra Đoàn thanhtra cú đảm bảo về kinh phớ, phương tiện đi lại, làm việc và điều kiện sinh hoạt thỡmới thực hiện tốt cuộc thanh tra

Việc ra quyết định thanh tra phải có các căn cứ sau đây:

- Chương trình kế hoạch thanh tra đã được phê duyệt

- Yêu cầu của Thủ trưởng cơ quan quản lý Nhà nước

- Khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật

Thanh tra nhằm mục đích chính ngăn chặn, phòng ngừa, xử lý các vi phạmpháp luật Qua đó nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, làm trong sạch bộ máy Nhànước Để nhằm bảo đảm cho cuộc thanh tra đạt được mục đích, nội dung, yêu cầu

đề ra, tiến hành một cuộc thanh tra phải tuân theo bốn nguyên tắc sau:

Một là coi trọng công tác chính trị- Tư tưởng, để đối tượng thanh tra nhậnthức đúng về hoạt động thanh tra, qua đó phối hợp tốt với Đoàn thanh tra

Hai là tuân thủ quy định của pháp luật, là việc đoàn thanh tra phải làm đúngthẩm quyền, trình tự, thu thập đầy đủ chứng cứ và có đánh giá kết luận, xử lý, chínhxác, khách quan theo quy định của Pháp luật; đối tượng thanh tra phải phối hợp tốtvới Đoàn thanh tra, chấp hành nghiêm các yêu cầu,quyết định của Đoàn, không chedấu, chống đối, báo cáo sai sự thật

Ba là chấp hành nghiêm chỉnh quyết định thanh tra, về nội dung, phạm vi,đối tượng ghi trong quyết định, thực hiện đúng thời gian, tiến độ thanh tra để đạtđược mục đích, nội dung, yêu cầu đề ra

Bốn là bảo đảm chính xác, trung thực, khách quan, hợp pháp, hợp lý

Cuộc thanh tra được tiến hành dưới nhiệu hình thức khác nhau tuỳ theo cáchthức tiến hành cuộc thanh tra:

Theo tính kế hoạch có thanh tra theo chương trình kế hoạch, thanh tra độtxuất

Theo quy mô và phạm vi tiến hành có thanh tra trên diện rộng, thanh tra trêndiện hẹp

Theo chức năng, nhiệm vụ của hoạt động thanh tra có thanh tra kinh tế-xãhội; thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo

2 Trình tự các bước tiến hành một cuộc thanh tra

Trình tự tiến hành thanh tra gồm ba bước sau:

- Chuẩn bị thanh tra

- Trực tiếp thanh tra

- Kết thúc thanh tra

Các bước trong trình tự thanh tra có liên quan đến nhau Bước trước tạo tiền

đề để tiến hành bước sau Bước sau nhằm tiếp tục và hoàn thiện bước trước, đảmbảo cho cuộc thanh tra đạt mục đích , nội dung, yêu cầu

Bước 1: Chuẩn bị thanh tra

Chuẩn bị thanh tra được tính từ khi có quyết định thanh tra cho đến khi Đoànthanh tra công bố quyết định thanh tra tại cơ quan là đối tượng cuộc thanh tra.

Công tác chuẩn bị thanh tra gồm các nội dung sau:

a Nghiên cứu quán triệt mục đích, yêu cầu, nội dung cuộc thanh tra.

Đoàn thanh tra phải tổ chức nghiên cứu, quán triệt quyết định thanh tra,nguồn gốc và tài liệu làm căn cứ ra quyết định thanh tra Xác định trọng tâm, trọngđiểm, phương pháp tiến hành cuộc thanh tra

b Thu thập và xử lý thông tin cần thiết.

Cơ cấu tổ chức bộ máy, vị trí, chức năng, nhiệm vụ của đối tượng thanhtra( ví dụ các quyết định thành lập, giấy phép đăng ký kinh doanh…)

Tìm hiểu các mối quan hệ trực tiếp giữa đối tượng thanh tra và các cấp chỉđạo, điều hành, quản lý theo quan hệ dọc, ngang, trên, dưới về tổ chức chỉ đạo, côngtác, tài chính…

Nghiên cứu đặc điểm, tình hình hoạt động của các đối tượng

Tìm hiểu các báo cáo của đối tượng thanh tra về hoạt động thực hiện nhiệm

vụ và chấp hành chính sách pháp luật

Nghiên cứu các văn bản pháp lý, các chính sách, các cơ chế pháp lý ở lĩnhvực hoạt động của đối tượng thanh tra, các quy định cụ thể của ngành, của địaphương có liên quan đến nội dung thanh tra

Các đơn thư khiếu nại tố cáo của công dân, các thông tin nêu trên báo đài…Phương pháp thu thập thông tin chủ yếu bằng việc yêu cầu đối tượng thanhtra, các đối tượng có liên quan gửi về Khi cần thiết có thể tiến hành khảo sát trước

Cần tổ chức thu thập thông tin trong các trường hợp sau đây:

Khi nội dung thanh tra là việc thực hiện một chủ trương, chính sách hay lĩnhvực công tác lớn, phải tiến hành trên diện rộng, liên quan đến nhiều cấp, nhiềungành

Khi cuộc thanh tra phức tạp, liên quan đến nhiều đầu mối, nhiều cấp quản lý

có trách nhiệm liên quan, để kết luận, đánh giá cần có sự tham gia của nhiều cơquan chức năng

Khảo sát là chủ yếu thu thập thông tin ban đầu về đối tượng thanh tra, giúpcho việc xác định trọng tâm, trọng điểm, đề ra phương pháp thanh tra thích hợp

Khảo sát phải được tiến hành nhanh gọn, đúng pháp luật, tránh tình trạng biếnthành cuộc thanh tra

c Xây dựng và trình duyệt kế hoạch cuộc thanh tra:

Quyết định thanh tra là một văn bản có giá trị pháp lý là căn cứ để chỉ đạotiến hành thanh tra Kế hoạnh thanh tra là phương án triển khai lực lượng thực hiệnquyết định thanh tra

Trưởng Đoàn thanh tra cú trỏch nhiệm dự thảo và hoàn chỉnh kế hoạch thanhtra trỡnh người cú thẩm quyền ra quyết định thanh tra phờ duyệt.

Nội dung của kế hoạch thanh tra phải thể hiện được rừ mục đớch, yờu cầu củacuộc thanh tra; xỏc định trọng tõm, trọng điểm cần thanh tra; đối tượng thanh tra,đối tượng cú liờn quan đến cuộc thanh tra; phương phỏp tiến hành và cỏc biện phỏpchủ yếu Dự kiến cỏc tỡnh huống, tỡm biện phỏp hạn chế hoặc xử lý tỡnh huống; kiếnnghị, dự kiến phõn cụng cỏc nhúm và cỏc thành viờn; tiến độ thực hiện cụng việc,chế độ thụng tin bỏo cỏo; những yờu cầu về chuẩn bị kinh phớ, phương tiện, vật chấtcho đoàn thanh tra

d.Tổ chức tập huấn

Thường ỏp dụng đối với cuộc thanh tra diện rộng, phức tạp; cú cỏn bộ củanhiều cơ quan, đơn vị, ngành nghề khỏc tham gia Nội dung của tập huấn cơ bảngồm cú cỏc điểm sau:

Quỏn triệt mục đớch, yờu cầu, nội dung, đặc điểm và kế hoạch tiến hành cuộcthanh tra

Nghiờn cứu cỏc chớnh sỏch, phỏp luật cơ chế quản lý cỏc lĩnh vực liờn quanđến nội dung thanh tra

Tỡm hiểu đặc điểm và tỡnh hỡnh hoạt động của đối tượng thanh tra

Thống nhất nội quy làm việc của Đoàn thanh tra

e.Xõy dựng nội quy làm việc của Đoàn thanh tra:

Nội quy làm việc của đoàn thanh tra Là những quy định nội bộ của Đoànbao gồm các nội dung sau:

là chế độ kỷ luật cụng tỏc về chế độ bảo mật, phỏt ngụn, trỏch nhiệm trướcphỏp luật khi thu thập, xỏc minh chứng cứ, chế độ bỏo cỏo

Chấp hành cỏc quy định về hoạt động thanh tra được nờu trong Luật Thanhtra, Quy chế hoạt động của Đoàn thanh tra trong quá trình tiến hành thanh tra

Thực hiện nguyờn tắc tập trung dõn chủ trong nội bộ Đoàn thanh tra

f Chuẩn bị đề cương yờu cầu đối tượng thanh tra bỏo cỏo

Bỏo cỏo theo đề cương của đoàn thanh tra là nội dung bắt buộc với đối tượngthanh tra, là văn bản cú giỏ trị phỏp lý được lưu giữ trong hồ sơ cuộc thanh tra

Bỏo cỏo nhằm cung cấp tỡnh hỡnh của đối tượng thanh tra và giỳp cho Đoànthanh tra nắm được trọng tõm, trọng điểm cuộc thanh tra Xỏc định và đề ra phươngphỏp thanh tra cho phự hợp

Bỏo cỏo cũn làm căn cứ xỏc định mức độ trung thực của đối tượng thanh tra,thụng qua đú mà đưa ra đối sỏch thớch hợp

Yờu cầu của đề cương là phải gợi ra được những điểm sỏt với nội dung cuộcthanh tra

Qua báo cáo của đối tượng thanh tra nắm được đặc điểm thuận lợi, khó khăn,nguyên nhân trực tiếp, gián tiếp, khách quan, chủ quan cña sù viÖc.§ã lµ c¨n cøquan träng cho kÕt luËn cuéc thanh tra kh«ng sai lÖch phiÕn diÖn.

Báo cáo phải có số liệu và đối tượng thanh tra phải tự đánh giá kết quả hoạtđộng, nguyên nhân và trách nhiệm của mình

g Chuẩn bị kinh phí và phương tiện vật chất:

§Ó ®oµn thanh tra thùc thi c«ng vô được khách quan, trung thực

CÇn Phải chuẩn bị tốt:

- Kinh phí;

- Phương tiện đi lại và phương tiện làm việc

- Văn phòng phẩm, trang thiết bị công tác như máy ghi âm, máy tính, máyảnh…

Chuẩn bị sẽ hạn chế việc phát sinh gây phiền hà cho đơn vị thanh tra

Bước 2 Trực tiếp tiến hành thanh tra

Trực tiếp tiến hành thanh tra được tính từ ngày công bố quyết định thanh tratại đơn vị được thanh tra cho đến khi kết thúc việc thanh tra tại đơn vị Thời hạnthanh tra cụ thể được ghi trong quyết định thanh tra

Thời hạn thanh tra hành chính được quy định tại Điều 38 Luật thanh tra; Thờihạn thanh tra chuyên ngành được quy định tại điều 48 Luật thanh tra

Phải nắm vững thời hạn thanh tra giúp cho việc bố trí sắp xếp công việc thanhtra được hợp lý hiệu quả, thực hiện đúng pháp luật

Nội dung của bước trực tiếp tiến hành thanh tra:

a/ Công bố quyết định thanh tra.

Theo Điều 37 Luật thanh tra thì quyết định thanh tra phải được công bố chậmnhất là mười năm ngày, kể từ ngày ra quyết định thanh tra Do đó phiên làm việcđầu tiên giữa Đoàn thanh tra và đối tượng thanh tra có nội dung chủ yếu là công bốquyết định thanh tra, thống nhất về quan điểm nhận thức, mục đích, yêu cầu, nộidung cuộc thanh tra; xác định rõ trách nhiệm, quyền hạn của Đoàn thanh tra và đốitượng thanh tra theo quy định của Pháp luật

Công bố quyết định thanh tra do trưởng Đoàn thanh tra tiến hành, thành phầntham dự do trưởng Đoàn quyết định, nhưng phải có:

+ Đoàn thanh tra: Trưởng đoàn thanh tra, một số thành viên khác do Trưởngđoàn quyết định và tùy thuộc vào từng cuộc thanh tra

+ Đối tượng thanh tra: Thủ trưởng cơ quan được thanh tra; Thủ trưởng cácphòng ban có liên quan; các thành viên khác thì tùy thuộc vào từng cuộc thanh tra

để Trưởng đoàn quyết định

- Nội dung phiên họp đầu tiên:

+ Trưởng đoàn phải đọc công bố quyết định thanh tra và phải nói rõ các nộidung quyết định thanh tra, yêu cầu của Đoàn thanh tra; quyền lợi và trách nhiệmcủa đối tượng được thanh tra; Trưởng Đoàn thanh tra phải làm tốt công tác chính trị,

tư tưởng làm cho đối tượng thanh tra thông suốt quan điểm, nhận thức đúng đắn vềcuộc thanh tra; thống nhất với đối tượng về lịch làm việc và nội dung cần thiết khilàm việc tại đơn vị

+ Nghe đối tượng thanh tra báo cáo bằng văn bản theo đề cương của Đoànthanh tra đã yêu cầu để nắm bắt thông tin ban đầu (Có thể yêu cầu đối tượng trìnhbày bổ xung nếu thấy cần thiết)

+ Trong phiên họp công bố quyết định thanh tra phải được lập thành biên bản

do Trưởng đoàn và Thủ trưởng đơn vị được thanh tra ký

Để phiên họp đầu tiên giữa Đoàn thanh tra với đối tượng thanh tra đạt kết quảcao, đòi hỏi Đoàn thanh tra phải chuẩn bị chu đáo về nội dung và cách thức làmviệc

b/ Thực hiện các nghiệp vụ thanh tra:

Sau khi công bố quyết định thanh tra, các thành viên Đoàn thanh tra phải tiếnhành phần việc được giao

Để tiến hành thanh tra, Đoàn thanh tra phải yêu cầu đơn vị được thanh tra,cung cấp hồ sơ, tài liệu Cán bộ thanh tra phải tiến hành kiểm tra thực trạng tài liệu,chất lượng hồ sơ tài liệu có đúng yêu cầu và đảm bảo đúng quy định của Pháp luậtkhông Khi nhận hồ sơ tài liệu phải lập biên bản giao nhận Trong quá trình thanhtra, Đoàn thanh tra phải trực tiếp quản lý hồ sơ tài liệu, nhưng phải yêu cầu đơn vịđược thanh tra có biện pháp bảo vệ an toàn tài liệu Cán bộ thanh tra tuyệt đốikhông được để thất lạc, làm hư hỏng cũng như tiết lộ các thông tin tài liệu của đơn

vị được thanh tra

Nội dung:

b.1 Tiếp cận phân tích tài liệu, thu thập xử lý thông tin.

Phải xác định được trọng tâm, trọng điểm, những vấn đề cần làm sáng tỏ củacuộc thanh tra;

Phải định hướng thu thập thông tin: làm cái gì? đi từ đâu? thu thập các tài liệuthông tin nào? làm như thế nào?

Phải có một danh mục các tài liệu, thông tin vừa đủ cần thiết cho công việc

để yêu cầu đối tượng cung cấp và phải khẩn trương khai thác tài liệu

Có thể tiến hành kiểm tra tổng thể đến chi tiết, hoặc ngược lại kiểm tra từ chitiết đến tổng thể; có thể kết hợp cả hai phương pháp

Trong quá trình xem xét hồ sơ, tài liệu nếu phát hiện những vấn đề sai phạmphải phân tích rõ nguyên nhân, mối quan hệ của vấn đề sai phạm với các nội dungkhác, lập biên bản yêu cầu đối tượng thanh tra ký xác nhận số liệu Thu giữ, sao

chụp tài liệu theo quy định của pháp luật để làm chứng cứ cho nhận xét, đánh giákhi kết luận thanh tra.

b.2 Tiếp cận đối tượng thanh tra yêu cầu giải trình, trả lời chất vấn:

Mục tiêu là để làm rõ các nội dung Đoàn thanh tra nghi ngờ mà tài liệu hồ sơkhông thể hiện hết nội dung, hoặc các sai phạm mà đối tượng thanh tra chưa nhất trímuốn giải trình Thông qua giải trình, chất vấn để làm rõ đúng sai

Đối với biện pháp này phải chú ý:

Quan sát tâm lý của đối tượng thanh tra;

Phải sử dụng các nghệ thuật giao tiếp, nhằm khai thác được các thông tin cầnthiết từ đối tượng thanh tra;

Phải đảm bảo các thủ tục hành chính: có thể mời đối tượng bằng miệng,trường hợp cần thiết phải gửi giấy mời;

Phải chuẩn bị chu đáo về nội dung cũng như các điều kiện khác: phòng làmviệc, giấy bút, máy ghi âm…

Nếu giải trình bằng miệng hoặc trả lời chất vấn phải lập biên bản Đối với sốliệu nhạy cảm phải ghi thêm bằng chữ Khi lập biên bản cố gắng có người chứngkiến

b.3 Tổ chức thẩm tra xác minh:

Trong quá trình kiểm tra số liệu, hồ sơ thấy có những vấn đề nghi ngờ, liênquan đến các cơ quan, tổ chức, các nhân khác bên ngoài đơn vị được thanh tra Đểlàm rõ sự việc, đánh giá khách quan, chính xác phải tiến hành tổ chức thẩm tra xácminh các đối tượng có liên quan

Khi thẩm tra xác minh phải chuẩn bị các vấn đề sau:

- Chuẩn bị hồ sơ, tài liệu liên quan đến cuộc xác minh;

- Bố trí người có kinh nghiệm đi xác minh;

- Vạch ra kế hoạch xác minh: làm gì? gặp ai? ở đâu? dự kiến một số tìnhhuống có thể phát sinh

c/Tổ chức nghe ý kiến phản ảnh của quần chúng và của công luận, báo chí

Thông thường được tiến hành trong phạm vi đơn vị được thanh tra, với nộidung liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp và chính đáng của quần chúng

Đối với thông tin do công luận, báo chí nêu có liên quan đến nội dung thanhtra, Đoàn thanh tra tổ chức gặp gỡ trao đổi làm rõ nguồn gốc thông tin, những căn

cứ để chứng minh vấn đề đã nêu

Việc nghe ý kiến phải được tiến hành trên nguyên tắc tôn trọng ý kiến củaquần chúng và công luận Thực hiện theo đúng quy định của pháp luật; tiến hànhđúng thủ tục hành chính; có ghi biên bản và lấy chữ ký xác nhận của người thamgia

d/ Thu thập thông tin từ các cơ quan, đơn vị hữu quan các cơ quan đã tiến hành thanh tra, kiểm tra, giám sát.

Cần nắng nghe ý kiến của cơ quan chức năng có liên quan đến nội dung thanhtra như: cơ quan tài chính, ngân hàng, kế hoạch, thống kê…giúp cho Đoàn thanh tranắm vững hơn các cơ chế quản lý chuyên ngành với đối tượng thanh tra Cung cấpnhững tư liệu, báo cáo mà đối tượng thanh tra trước đó đã báo cáo các cơ quanchuyên ngành, để Đoàn thanh tra đối chiếu với kết quả thanh tra

Khai thác, sử dụng những hồ sơ, tài liệu của các cơ quan đã kiểm tra, thanhtra hoặc của cơ quan hữu quan khác để tránh đi vào những vấn đề đã có kết luậnđúng đắn hoặc vô tình hợp pháp hóa các hành vi sai phạm… Từ đó xác định đượcvấn đề cần thiết phải làm rõ thêm

e/ Nghe ý kiến của cơ quan chủ quản cấp trên trực tiếp

Giúp cho việc cung cấp ý kiến đánh giá ưu khuyết điểm, sai phạm của đốitượng thanh tra Đó là tài liệu tham khảo quan trọng cho Đoàn thanh tra

Qua trao đổi, tranh thủ được sự đồng tình của cơ quan chủ quản cấp trên vớinhững nhận định, đánh giá của Đoàn thanh tra hoặc lường trước được những ý kiếnkhông nhất trí để có biện pháp thanh tra bổ sung Nhờ đó khi chính thức kết luận sẽđạt hiệu quả cao

f/ Tổ chức đối thoại, chất vấn

Đối thoại, chất vấn là để làm rõ đúng, sai thấy rõ trách nhiệm của đối tượng,nên rất phức tạp.Đoàn thanh tra cần chuẩn bị đầy đủ và chủ động về nội dung, câuhỏi để đối tượng trả lời trong quá trình đối thoại, chất vấn

Việc tiến hành đối thoại, chất vấn phải làm đúng thủ tục hành chính, có biênbản ghi câu hỏi và trả lời, đọc lại cho đối tượng nghe và ký tên để có cơ sở pháp lýcủa hồ sơ

g/ Xử lý các hành vi chống đối:

Hành vi chống đối thường xảy ra khi có sự việc vi phạm nhưng đối tượngkhông thành khẩn Phải phân biệt rõ giữa hành vi chống đối và quyền giải trình,khiếu nại của đối tượng thanh tra Chống đối là sự cố ý vi phạm các quy định củapháp luật bằng những thủ đoạn gian trá, thâm hiểm để cản trở hoạt động của Đoànthanh tra

Biểu hiện của hành vi chống đối là cố tình làm chậm trễ hoặc không cungcấp tài liệu, báo cáo; sửa chữa, thay đổi hiện vật, chứng từ, làm chứng từ giả, hủy

bỏ chứng từ; cố ý thuyên chuyển, kỷ luật, điều động… hoặc trù dập, đe dọa, ngăncản người muốn tố cáo với Đoàn thanh tra; hối lộ, mua chuộc, đe dọa cán bộ thanhtra hoặc hối lộ cấp trên để che dấu khuyết điểm, sai phạm cho mình hoặc can thiệptrái pháp luật vào hoạt động thanh tra

Khi có sự chống đối, Thanh tra viên phải làm tốt công tác tư tưởng, phối hợpnhiều biện pháp với sự tham gia của các cơ quan chức năng và khi cần thiết phảivận dụng các quyền thanh tra quy định tại Điều 9 Luật Thanh tra

h/ Phải xử lý tốt các mối quan hệ:

Trong khi tiến hành thanh tra, phải quan tâm giải quyết tốt các mối quan hệnhư Quan hệ trong nội bộ Đoàn thanh tra để tạo lên sức mạnh tập thể; Quan hệ vớingười ra quyết định thanh tra là phải tôn trọng kỷ luật, chế độ báo cáo, thỉnh thị và

sự chấp hành nghiêm chỉnh sự chỉ đạo, điều hành của cấp trên; Quan hệ chặt chẽvới các cơ quan chức năng, với các cơ quan trong khối nội chính như Công an, Việnkiểm sát, Tòa án Quan hệ với các cơ quan tổng hợp như Kế hoạch, Tài chính,Thống kê…Nhằm phối hợp cung cấp thông tin, xác minh, điều tra, xử lý các viphạm pháp luật bằng các hình thức kinh tế, hành chính, hình sự

k/ Lập biên bản, kết luận thanh tra và hoàn chỉnh hồ sơ từng phần của cuộc thanh tra.

Mỗi thanh tra viên được phân công làm việc của mình phải kết luận và lập hồ

sơ phần việc đó theo đúng mục đích, yêu cầu, nội dung mà kế hoạch cuộc thanh tra

đã đề ra

Kiểm tra sổ sách kế toán, tài vụ, kiểm kê kho, quỹ Vật tư, hàng hóa, kiểm trachất lượng công trình, kiểm tra phòng ban, phân xưởng… đều phải có biên bản kếtquả thanh tra từng phần, làm rõ tính chất, mức độ tác hại của sai phạm, nguyênnhân, trách nhiệm tập thể, cá nhân gây ra

Hồ sơ báo cáo phải bao gồm đầy đủ các tài liệu sau:

- Báo cáo tường trình, kiểm điểm cá nhân hay đơn vị;

- Biên bản giải trình, chất vấn đối tượng;

- Biên bản kiểm tra, kiểm kê, biên bản xác minh đối chiếu;

- Biên bản hội nghị kết luận từng phần

- Ngoài ra còn phải có các bản sao chụp chứng từ, sổ sách cần thiết làmchứng cứ kèm theo

Nếu kết luận từng phần có đầy đủ hồ sơ, chứng cứ thì kết luận cuối cùng củacuộc thanh tra đạt chất lượng cao, đối tượng thanh tra ít có giải trình, khiếu nại

Bước 3 Kết thúc cuộc thanh tra

Những căn cứ để kết thúc cuộc thanh tra là đạt được mục đích, yêu cầu, nộidung theo kế hoạch Đoàn thanh tra đã đề ra Sự đòi hỏi kết luận sớm nhằm phục vụkịp thời yêu cầu công tác quản lý, yêu cầu công luận… ở thời điểm có các sự kiệnchính trị xã hội quan trọng như: kỳ họp HĐND, kỳ họp Quốc hội, Đại hội Đảng…

Kết thúc cuộc thanh tra được thể hiện bằng việc ra kết luận thanh tra

Nội dung bước kết thúc cuộc thanh tra bao gồm:

a/ Xây dựng báo cáo kết quả thanh tra:

Theo Điều 41 Luật Thanh tra thì:

Chậm nhất là mười lăm ngày, kể từ ngày kết thúc cuộc thanh tra, Trưởngđoàn thanh tra phải có văn bản báo cáo kết quả thanh tra gửi tới người ra quyết địnhthanh tra Trong trường hợp người ra quyết định thanh tra là Thủ trưởng cơ quanquản lý Nhà nước thì báo cáo kết quả thanh tra còn được gửi cho Thủ trưởng cơquan thanh tra cùng cấp.

Báo cáo kết quả thanh tra phải có nội dung sau đây:

Kết luận cụ thể về từng nội dung đã tiến hành thanh tra

Xác định rõ tính chất, mức độ vi phạm, nguyên nhân, trách nhiệm của cơquan, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm( nếu có)

Ý kiến khác nhau giữa thành viên Đoàn thanh tra với Trưởng đoàn thanh tra

về nội dung báo cáo kết quả thanh tra ( nếu có );Trưởng đoàn thanh tra phải chịutrách nhiệm về tính chính xác, trung thực, khách quan của nội dung kết quả thanhtra

Các biện pháp xử lý theo thẩm quyền đã được áp dụng; kiến nghị các biệnpháp xử lý

b/ Xây dựng và công bố và kết luận thanh tra:

Sau khi nhận được báo cáo kết quả thanh tra, người ra quyết định thanh tra cótrách nhiệm xem xét nội dung báo cáo, xây dựng, ký và ban hành kết luận thanh tra

Trong quá trình ra văn bản kết luận thanh tra, người ra quyết định thanh tra

có quyền yêu cầu Trưởng đoàn thanh tra, thành viên Đoàn thanh tra báo cáo, yêucầu đối tượng thanh tra giải trình để làm rõ thêm những vấn đề cần thiết phục vụcho việc ra kết luận thanh tra

Trường hợp cần thiết, người ra quyết định thanh tra giao cho Đoàn thanh tratiến hành thanh tra, làm rõ thêm một số nội dung theo yêu cầu Kết quả thanh tra bổxung phải được báo cáo bằng văn bản, làm cơ sở cho việc ra kết luận thanh tra

Trước khi có kết luận chính thức, nếu xét thấy cần thiết thì người ra kết luậnthanh tra có thể gủi dự thảo kết luận thanh tra cho đối tượng thanh tra Đối tượngthanh tra có quyền giải trình về những vấn đề chưa nhất trí với nội dung của dự thảokết luận thanh tra Việc giải trình của đối tượng thanh tra phải thực hiện bằng vănbản và có các chứng cứ để chứng minh cho ý kiến giải trình của mình

Căn cứ vào báo cáo kết quả thanh tra của Đoàn thanh tra, sau khi xem xét giảitrình của đối tượng thanh tra, người ra quyết định thanh tra ra văn bản kết luậnthanh tra

Nội dung của văn bản kết luận theo khoản 1, Điều 43 Luật thanh tra

Kết luận thanh tra phải nêu rõ được đúng – sai (cả về tính chất, mức độ và táchại) nêu rõ nguyên nhân (khách quan, chủ quan) quy rõ trách nhiệm (trách nhiệmtập thể và trách nhiệm cá nhân; trách nhiệm của cấp trên và của cấp dưới), kiến nghịcác giải pháp sửa chũa (của đối tượng và của cấp trên), kiến nghị hoặc quyết địnhcác hình thức xử lý kinh tế, hành chính và hình sự (nếu có)