1 nguyễn thị thanh hải ktct k30 bài thảo luận triêt học (1)

Họ và tên Lớp K30 KTCT NỘI DUNG THẢO LUẬN LÀM RÕ GIÁ TRỊ KHOA HỌC CỦA HỌC THUYẾT HÌNH THÁI KINH TẾ XÃ HỘI VÀ SỰ VẬN DỤNG CỦA ĐẢNG TA TRONG THỰC TIỄN A Giá trị khoa học của học thuyết hình thái kinh tế.

Họ và tên:

Lớp K30-KTCT

NỘI DUNG THẢO LUẬN LÀM RÕ GIÁ TRỊ KHOA HỌC CỦA HỌC THUYẾT HÌNH THÁI KINH TẾ

XÃ HỘI VÀ SỰ VẬN DỤNG CỦA ĐẢNG TA TRONG THỰC TIỄN.

A Giá trị khoa học của học thuyết hình thái kinh tế xã hội.

1 Học thuyết hình thái kinh tế – xã hội đã chứng minh:

Động lực phát triển của của lịch sử chính là hoạt động thực tiễn của con người dưới tác động của các quy luật khách quan, chứ không phải là một lực lượng thần bí nào Học thuyết hình thái kinh tế – xã hội là biểu hiện tập trung của quan

niệm duy vật về lịch sử Quan niệm ấy chỉ ra rằng: “Trước hết con người cần phải ăn, uống, ở và mặc, nghĩa là phải lao động, trước khi có thể đấu tranh giành quyền thống trị, trước khi có thể hoạt động chính trị, tôn giáo, triết học…”

Động lực phát triển của lịch sử không phải là một đấng siêu nhiên nào vừa

bí hiểm, vừa xa cách với con người Động lực đó nằm ngay trong hoạt động thực tiễn vật chất của con người Với những luận cứ thuyết phục, học thuyết hình thái kinh

tế – xã hội đã chứng minh một cách khoa học rằng: Sự phát triển của xã hội bắt nguồn sâu xa từ hoạt động sản xuất vật chất của con người, trong đó lực lượng sản xuất, trước hết là công cụ lao động, phát triển không ngừng đến một giai đoạn nhất định mà quan

hệ sản xuất hiện tồn không còn phù hợp với lực lượng sản xuất ấy, cản trở sự phát triển tiến bộ của xã hội Khi đó sẽ diễn ra cách mạng xã hội để thay thế quan hệ sản xuất cũ bằng một kiểu quan hệ sản xuất mới phù hợp, kéo theo sự ra đời của cơ sở hạ tầng mới

và kiến trúc thượng tầng mới tương ứng Đó là quá trình lịch sử – tự nhiên

Học thuyết hình thái kinh tế – xã hội cho thấy sự phát triển đi lên của lịch sử từ thời công xã nguyên thủy đến nay không phải là một quá trình ngẫu nhiên mà là quá trình chịu sự chi phối của các quy luật xã hội, cơ bản nhất là quy luật quan hệ sản xuất phải

phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất, tiếp đến là quy luật cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng

2 Giá trị, ý nghĩa của học thuyết còn thể hiện ở vai trò là cơ sở phương pháp luận của các khoa học xã hội, là hòn đá tảng cho mọi nghiên của mọi nghiên cứu về

xã hội, và do đó là một trong những nền tảng lý luận của chủ nghĩa xã hội.

– Học thuyết Mác về hình thái kinh tế – xã hội đã khắc phục được quan điểm duy tâm, trừu tượng, vô căn cứ về xã hội Nó bác bỏ cách miêu tả xã hội một cách chung chung, phi lịch sử

– Học thuyết hình thái kinh tế – xã hội cung cấp những tiêu chuẩn thực sự duy vật, khoa học cho việc phân kỳ lịch sử, giúp con người hiểu biết được lô-gíc khách quan của quá trình tiến hóa xã hội

Học thuyết vạch ra sự thống nhất của lịch sử trong cái muôn vẻ của các sự kiện ở các nước khác nhau trong các thời kỳ khác nhau

Chính vì thế, nó đem lại cho khoa học xã hội sợi dây dẫn đường để phát hiện ra

những mối liên hệ nhân quả, để giải thích chứ không mô tả các sự kiện lịch sử Nó là cơ

sở khoa học để tiếp cận đúng đắn khi giải quyết những vấn đề cơ bản của các ngành khoa học xã hội rất đa dạng

Bất kỳ hiện tượng xã hội nào, từ hiện tượng kinh tế đến hiện tượng tinh thần, đều chỉ có thể được hiểu đúng khi gắn với một hình thái kinh tế – xã hội nhất định.

– Ngày nay, thực tiễn lịch sử và kiến thức về lịch sử của nhân loại đã có nhiều bổ sung và phát triển mới so với khi học thuyết về hình thái kinh tế – xã hội ra đời Tuy vậy, những cơ sở khoa học mà quan niệm duy vật lịch sử đã đem đến cho khoa học xã hội thì vẫn giữ nguyên giá trị

Gần đây, trước những thành tựu kỳ diệu của khoa học và công nghệ, một số nhà

xã hội học phương Tây đã giải thích sự tiến hóa xã hội chỉ như là sự chống chọi nhau,

sự thay thế nhau giữa các nền văn minh nông nghiệp, công nghiệp, hậu công nghiệp Cách tiếp cận này đã phạm sai lầm căn bản là chỉ coi trình độ phát triển của khoa học – công nghệ, của lực lượng sản xuất là yếu tố quyết định duy nhất và trực tiếp đối với mọi

sự thay đổi của đời sống xã hội, của con người, bỏ qua vai trò của các quan hệ sản xuất, giai cấp, dân tộc, chế độ chính trị…

Lý thuyết đó cố ý bỏ quan vấn đề bản chất, đó là vấn đề chế độ xã hội, tức là vấn

đề hình thái kinh tế – xã hội “Cách tiếp cận nền văn minh” này nhằm “chứng minh” sự tồn tại vĩnh viễn của chế độ tư bản

B Đối với Việt Nam, giá trị của học thuyết hình hình thái kinh tế – xã hội thể hiện rõ ở thực tiễn xây dựng, phát triển đất nước.

Hình thái kinh tế xã hội là một phạm trù chỉ một kiểu hệ thống xã hội ở một giai đoạn phát triển lịch sử nhất định, có tính xác định về chất, là sự thống nhất của tất cả các yếu tố, một cơ cấu hoàn chỉnh luôn luôn vận động thông qua sự tác động biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, giữa cơ sở hạ tầng

và kiến trúc thượng tầng. 

Lần đầu tiên trong lịch sử xã hội, học thuyết Mác-Lênin về hình thái kinh

tế xã hội đã vạch ra nguồn gốc động lực bên trong của sự phát triển xã hội; tìm ra quy luật khách quan chi phối sự vận động phát triển của xã hội loài người Đó là

cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu xã hội và chống lại các quan điểm duy tâm

về lịch sử Đối với nước ta, lý luận hình thái kinh tế xã hội là cơ sở cho đường lối chiến lược cách mạng trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội nói chung và cho công cuộc đổi mới hiện nay Ngày nay trong quá trình đổi mới, Đảng ta khẳng định chúng ta vẫn giữ vững mục tiêu xã hội chủ nghĩa vì đi lên chủ nghĩa xã hội là phù hợp với xu hướng của thời đại và phù hợp với điều kiện cụ thể của cách mạng nước ta. 

Do tính đặc thù của cách mạng nước ta là đi lên chủ nghĩa xã hội từ một nền kinh tế phổ biến là sản xuất nhỏ bỏ qua chế độ Tư bản chủ nghĩa, do đó để tạo ra những tiền đề cần thiết cho chủ nghĩa xã hội chúng ta phải xây dựng trên tất

cả các mặt: Từ lực lượng sản xuất mới đến quan hệ sản xuất mới, từ cơ sở hạ tầng mới đến kiến trúc thượng tầng mới Vì vậy để tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho

chủ nghĩa xã hội, trước hết chúng ta phải tập trung phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất bằng cách đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Cùng với việc phát triển lực lượng sản xuất, hiện đại hóa đất nước, phải xây dựng nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường, có

sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Việc xây dựng nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần là phù hợp với sự phát triển của lực lượng sản xuất ở nước ta và cũng là động lực thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước. 

Cùng với đổi mới kinh tế, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. 

Đảng ta chủ trương phải không ngừng đổi mới hệ thống chính trị, nhằm nâng cao vai trò lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, làm cho nhà nước thực sự là nhà nước của dân, do dân vì dân. 

Đồng thời nâng cao vai trò của các tổ chức quần chúng, phát huy sức mạnh của khối đoàn kết dân tộc vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. 

Đồng thời với sự phát triển kinh tế, phải phát triển văn hóa nhằm xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, không ngừng nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân Phát triển mạnh mẽ sự nghiệp giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài giải quyết tốt các nhu cầu xã hội nhằm thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. 

Xây dựng chủ nghĩa ở nước ta là quá trình kết hợp ngay từ đầu xây, dựng cả lực lượng sản xuất lẫn quan hệ sản xuất, cả kinh tế lẫn chính trị và các mặt khác của đời sống xã hội nhằm từng bước tạo ra tất cả các tiền đề cần thiết cho sự ra đời một hình thái kinh tế xã hội mới, xã hội chủ nghĩa ở nước ta

– Học thuyết hình thái kinh tế – xã hội là cơ sở lý luận để Đảng, Nhà nước ta vận dụng vào thực tiễn, đề ra các chủ trương, chính sách phát triển lực lượng sản xuất ngày càng tiên tiến theo hướng hiện đại, và xây dựng hệ thống pháp luật quy định hệ thống các mối quan hệ sản xuất phù hợp với từng bước phát triển của lực lượng sản xuất Cũng trên cơ sở lý luận của học thuyết hình thái kinh tế – xã hội và căn cứ vào thực tiễn Việt Nam, Đảng, Nhà nước Việt Nam chủ trương xây dựng nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận động theo các quy luật của nền kinh tế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. (Xin xem thêm phần liên hệ ở bài viết liên quan)

– Căn cứ vào tình hình cụ thể của đất nước, Đảng, Nhà nước ta đã chủ trương con đường phát triển của Việt Nam là quá độ trực tiếp lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa.

Chủ trương đó là kết quả quán triệt nguyên lý: Sự phát triển của các hình thái kinh tế –

xã hội là một quá trình lịch sử – tự nhiên mang tính tuần tự nhưng cũng bao hàm cả sự

“rút ngắn” trong những điều kiện lịch sử nhất định

– Học thuyết hình thái kinh tế – xã hội cũng cung cấp luận cứ để Đảng, Nhà nước Việt Nam kịp thời phát hiện những sai lầm chủ quan, duy ý chí trong mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung bao cấp, kịp thời thực hiện công cuộc Đổi Mới từ năm 1986 đến nay và gặt hái được thành công nhiều mặt về kinh tế – xã hội, chính trị – an ninh, văn hóa, đối ngoại…