Bài 31 TRAO ĐỔI CHẤT I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Phân biệt được sự TĐC giữa cơ thể và môi trường với sự TĐC ở tế bào Trình bày được mối liên quan giữa TĐC của cơ thể với TĐC ở tế bào 2 Năng lực Phát triển[.]
Trang 1Bài 31 : TRAO ĐỔI CHẤT
I MỤC TIÊU.
1 Kiến thức :
- Phân biệt được sự TĐC giữa cơ thể và môi trường với sự TĐC ở tế bào
- Trình bày được mối liên quan giữa TĐC của cơ thể với TĐC ở tế bào
2 Năng lực
- Phát triển các năng lực chung và năng lực chuyên biệt
- Năng lực phát hiện vấn đề
- Năng lực giao tiếp
- Năng lực hợp tác
- Năng lực tự học
- N¨ng lùc sö dông CNTT vµ TT
- Năng lực kiến thức sinh học
- Năng lực thực nghiệm
- Năng lực nghiên cứu khoa học
3 Về phẩm chất
Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: yêu
nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm
II Thiết bị dạy học và học liệu
- Tranh phóng to hình 31.1, 31.2
- Phiếu học tập
Hệ cơ quan Vai trò trong sự TĐC
- Tiêu hoá
- Hô hấp
- Tuần hoàn
- Bài tiết
III Tổ chức hoạt động dạy và học
1 Ổn định tổ chức lớp
2 Kiểm tra miệng
- Không tiến hành
3 Tiến trình dạy học
III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC :
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra :
Trang 23 Bài mới :
Họat động của giáo viên Họat động của học sinh Nội dung
HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động
a Mục tiêu: HS biết được các nội dung cơ bản của bài học cần đạt được, tạo tâm
thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới
b Nội dung: Giáo viên giới thiệu thông tin liên quan đến bài học.
c Sản phẩm: Học sinh lắng nghe định hướng nội dung học tập.
d Tổ chức thực hiện: Giáo viên tổ chức, học sinh thực hiện, lắng nghe phát
triển năng lực quan sát, năng lực giao tiếp
VB: Các hoạt động tiêu hoá, tuần hoàn, hô hấp đều phục vụ cho hoạt động trao đổi chất tạo năng lượng cho cơ thể hoạt động Vậy thế nào là trao đổi chất?
HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức a) Mục tiêu:
Phân biệt được sự TĐC giữa cơ thể và môi trường với sự TĐC ở tế bào
Trình bày được mối liên quan giữa TĐC của cơ thể với TĐC ở tế bào
b) Nội dung: HS căn cứ trên các kiến thức đã biết, làm việc với sách giáo khoa,
hoạt động cá nhân, nhóm hoàn thành yêu cầu học tập
c) Sản phẩm: Trình bày được kiến thức theo yêu cầu của GV.
d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm.
- Yêu cầu HS quan sát H
31.1 cùng với hiểu biết
của bản thân và trả lời
câu hỏi:
- Sự trao đổi chất giữa
cơ thể và môi trường
ngoài biểu hiện như thế
nào?
- Hệ tiêu hoá, hệ hô hấp,
hệ tuần hoàn, hệ bài tiết
đóng vai trò gì trong
trao đổi chất?
- HS quan sát kĩ H 31.1, cùng với kiến thức đã học trả lời các câu hỏi:
- 1 HS trả lời, các HS khác nhận xét, bổ sung rút ra kiến thức
- HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức
I.Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài
- Môi trường ngoài cung cấp cho cơ thể thức ăn, nước uống muối khoáng thông qua hệ tiêu hoá, hệ
hô hấp đồng thời thải chất cặn bã, sản phẩm phân huỷ , CO2 từ cơ thể
ra môi trường
- Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường là đặc
Trang 3- Trao đổi chất giữa cơ
thể và môi trường ngoài
có ý nghĩa gì?
- GV : Nhờ trao đổi chất
mà cơ thể và môi trường
ngoài cơ thể tồn tại và
phát triển, nếu không cơ
thể sẽ chết ở vật vô sinh
trao đổi chất dẫn tới biến
tính, huỷ hoại
trưng cơ bản của sự sống
- Yêu cầu HS quan sát lại
H 31.2
- Trao đổi chất ở cấp độ
cơ thể biểu hiện như thế
nào?
- Trao đổi chất ở cấp độ
tế bào được thực hiện
như thế nào?
- Mối quan hệ giữa trao
đổi chất ở 2 cấp độ ?
(Nếu trao đổi chất ở một
trong hai cấp độ dùng lại
thì có hậu quả gì?)
- HS dựa vào H 31.2, thảo luạn nhóm và trả lời:
+ Biểu hiện: trao đổi của môi trường với các hệ cơ quan
- HS : trao đổi giữa tế bào và môi trường trong
cơ thể
- HS: cơ thể sẽ chết nếu 1 trong 2 cấp độ dừng lại
- Vậy trao đổi chất ở 2 cấp độ có quan hệ mật thiết với nhau, đảm bảo cho cơ thể tồn tại và phát triển
III.Mối quan hệ giữa trao đổi chất ở cấp độ
cơ thể với trao đổi chất ở cấp độ tế bào
- Trao đổi chất ở cơ thể cung cấp O2 và chất dinh dưỡng cho tế bào và nhận
từ tế bào các sản phẩm bài tiết, CO2 để thải ra môi trường
- Trao đổi chất ở tế bào giải phóng năng lượng cung cấp cho các cơ quan trong cơ thể thực hiện các hoạt động trao đổi chất với môi trường ngoài
- Hoạt động trao đổi chất
ở cấp độ gắn bó mật thiết với nhau, không thể tách rời
HOẠT ĐỘNG 3: Hoạt động luyện tập (10')
Trang 4a Mục tiêu: Củng cố, luyện tập kiến thức vừa học.
b Nội dung: Dạy học trên lớp, hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân.
c Sản phẩm: Bài làm của học sinh, kĩ năng giải quyết nhiệm vụ học tập.
d Tổ chức thực hiện: Tổ chức theo phương pháp: đặt và giải quyết vấn đề, học
sinh hợp tác, vận dụng kiến thức hoàn thành nhiệm vụ
GV giáo nhiệm vụ cho học sinh làm bài tập trắc nghiệm:
Câu 1 Hệ bài tiết không thải ra ngoài môi trường thành phần nào dưới đây ?
án còn lại
Câu 2 Thành phần nào dưới đây là chất thải của hệ hô hấp ?
A Nước tiểu B Mồ hôi C Khí ôxi D Khí cacbônic
Câu 3 Sự trao đổi chất ở người diễn ra ở mấy cấp độ ?
A 4 cấp độ B 3 cấp độ C 2 cấp độ D 5 cấp độ
Câu 4 Nguyên liệu đầu vào của hệ tiêu hoá bao gồm những gì ?
A Thức ăn, nước, muối khoáng B Ôxi, thức ăn, muối khoáng
C Vitamin, muối khoáng, nước D Nước, thức ăn, ôxi, muối khoáng
Câu 5 Trong quá trình trao đổi chất ở tế bào, khí cacbônic sẽ theo mạch máu tới
bộ phận nào để thải ra ngoài ?
A Phổi B Dạ dày C Thận D Gan
Câu 6 Trong quá trình trao đổi chất, máu và nước mô sẽ cung cấp cho tế bào
những gì ?
A Khí ôxi và chất thải B Khí cacbônic và chất thải
C Khí ôxi và chất dinh dưỡng D Khí cacbônic và chất dinh dưỡng
Câu 7 Trong quá trình trao đổi chất ở cấp độ tế bào, trừ khí cacbônic, các sản
phẩm phân huỷ sẽ được thải vào môi trường trong và đưa đến
A cơ quan sinh dục B cơ quan hô hấp
C cơ quan tiêu hoá D cơ quan bài tiết
Câu 8 Hệ cơ quan nào là cầu nối trung gian giữa trao đổi chất ở cấp độ tế bào và
trao đổi chất ở cấp độ cơ thể ?
A Hệ tiêu hoá B Hệ hô hấp C Hệ bài tiết D Hệ tuần hoàn
Câu 9 Quá trình trao đổi chất theo 2 cấp độ không thể hiện rõ ở hệ cơ quan nào
dưới đây ?
A Hệ hô hấp B Hệ tiêu hoá C Hệ bài tiết D Tất cả các phương
án còn lại
Câu 10 Loại dịch cơ thể mà tại đó diễn ra sự trao đổi chất trực tiếp với tế bào là
HOẠT ĐỘNG 4: Hoạt động vận dụng (8’)
Trang 5a Mục tiêu: Vận dụng các kiến thức vừa học quyết các vấn đề học tập và thực
tiễn
b Nội dung: Dạy học trên lớp, hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân.
c Sản phẩm: HS vận dụng các kiến thức vào giải quyết các nhiệm vụ đặt ra.
d Tổ chức thực hiện:GV sử dụng phương pháp vấn đáp tìm tòi, tổ chức cho
học sinh tìm tòi, mở rộng các kiến thức liên quan
GV chia lớp thành
nhiều nhóm và giao các
nhiệm vụ: thảo luận trả
lời các câu hỏi sau và
ghi chép lại câu trả lời
vào vở bài tập
Vì sao nói trao đổi chất
là đặc trưng cơ bản của
cơ thể sống
HS xem lại kiến thức
đã học, thảo luận để trả lời các câu hỏi
Cơ thể sống là một hệ mở thường xuyên trao đổi vật chất với môi trường xung quanh để tồn tại và phát triển Khác với các cơ thể sống, vật vô cơ như một khúc gỗ khô, một cục đá, một thanh sắt càng tiếp xúc với môi trường xung quanh càng chóng bị phân rã, bào mòn, han gỉ đế rồi tan rã Như vậy, trao đổi chất là một trong những đặc trưng và là đặc trưng cơ bản nhất của cơ thể sống vì nhờ có trao đổi chất thường xuyên với môi trường xung quanh mà cơ thể sinh trưởng, phát triển và sinh sản để bảo tồn và duy trì sự sống từ thế hệ này qua thế hệ khác Sống trong môi trường luôn thay đổi, cơ thể phải có những cơ chế thích nghi để bảo đảm sự tồn tại trong những điều kiện luôn đổi thay
đó nhờ sự chỉ đạo của thần kinh và thể dịch dưới hình thức cảm ứng
Trang 6Vẽ sơ đồ tư duy cho bài
4 Hướng dẫn về nhà:
- Học bài theo nội dung vở ghi và câu hỏi trong sgk
- Đọc và tìm hiểu bài: “Chuyển hóa”