Tài liệu phương pháp dạy học chuyên nghành và kỹ năng dạy học

Các câu hỏi + trả lời

Câu 1 : Phân tích tính trừu tượng và cụ thể của nội dung môn học kỹ thuật Rút

ra kết luận sư phạm ?

Trả lời:

- Tính cụ thể: các chi tiết, máy các bộ phận cấu tạo, các thao tác kỹ thuật, các quy trình mang tính cụ thể con người nhận thước được thông qua các giác quan: Nhìn, tiếp xúc với đối tượng v.v Trong học tập thông qua việc lĩnh hội,sử dụng các sơ đồ,mô

hình,tranh ảnh,vật thật người học lĩnh hội được những nội dung mang tính chất này.Để nhận thức được những nội dung cụ thể, người học cần có các hoạt động: quan sát, phân tích và tổng hợp Như vậy hoạt động dạy của giáo viên tương ứng với các hoạt động học tập trên đây là: Hướng dẫn học sinh quan sát thông qua việc sử dụng các phương tiện trực quan: như vẽ bảng, tranh ảnh,mô hình và các nguyên bản, mặt khác cần hướng dẫn học sinh thực hiện các thao tác tư duy phân tích, tổng hợp để lình hội nhưng nội dung có đặc điểm này.

Việc nhận thức những nội dung cụ thể là cơ sở để nhận thức nội dung mang tính trìu tượng: những khái niệm,những nguyên lý kỹ thuật

+ Ví dụ:Giáo viên cho học sinh trực tiếp quan sát hệ thống PLC trong xưởng thực hành,

từ đó học sinh có thể quan sát một cách chi tiết, cụ thể về hệ thống và phân tích tổng hợp được kiến thức được học

- Tính trừu tượng: Những nội dung đã được khái quát hoá như:các khái niệm,nguyên lý-kỹ thuật, các nguyên tắc, quy trình, quá trình.

Để lĩnh hội những nội dung trìu tượng, người học cần thực hiện các hoạt động như quan sát, trừu tượng hoá,quy nạp hoặc diễn dịch.Hoạt động dạy của giáo viện là hướng dẫn học sinh quan sát các sơ đồ nguyên lý…v.v dẫn dắt các hoạy động tứ duy quy nạp hoặc diễn dịch để học sinh thuận lợi trong nhận thức nhưng nội dung này + Ví dụ:giáo viên giảng về nguyên lý hoạt động của hệ thống cảnh báo đèn giao thông

ở các ngã 4 thông qua sơ đồ mạch điện và mô hình của các đồ án tốt nghiệp đã được thực hiện.

• KLSP:

- Đánh giá đúng vai trò của trực quan trong quá trình giảng dạy.

- Biết kết hợp các phương tiện trực quan tượng trưng với các nguyên bản.

- Tùy thuộc vào kinh nghiệm của người học để có thể tổ chức các hoạt động học tập bắt đầu từ cái cụ thể đến cái trừu tượng hoặc ngược lại.

- Tăng cường thể hiện tính trực quan hóa của các nội dung dạy học là quan trọng nhất

Câu 2:Phân tích đặc điểm tính thực tiễn của nội dung môn học kỹ thuật.Lấy ví dụ minh họa.

Rút ra kết luận sư phạm trong dạy học kỹ thuật

Trả lời:

+ Nội dung khoa học,kỹ thuật,công nghệ gắn kết chặt chẽ và trực tiếp với thực tiễn sản xuất( Mục tiêu của sáng chế phát minh ra công cụ ,công nghệ mới để sử dụng => sản xuất ra sản phẩm để phục vụ đời sống con người)

+ Từ nhu cầu sản xuất,nghiên cứu những hệ thống công nghệ đã cũ=> nguyên tắc cải tiến,nguyên tắc phát minh=> thiết kế mô hình=> sản xuất=> sử dụng => đánh giá VD:

Người nông dân đã tự thiết kế ra máy tách ngô,máy phụt lúa,máy thái sắn để phục vụ chính đời sống sản xuất nông nghiệp của mình.

KLSP:

- Từ những nguyên lý khái quát chung dẫn ra các ứng dụng trong thực tiễn.

- Từ những qui luật thực tiễn,khái quát thành qui luật.

- Tổ chức việc dạy học theo qui luật của các phát minh,sáng chế.

Câu 3: Nêu khái niệm của mục tiêu học tập và phân tích cấu trúc của mục tiêu học tập

Thực hành viết mục tiêu học tập cho bài học tự chọn

Phân chia mục tiêu học tập theo lĩnh vực biểu thị hành vi và cấp độ nhận thức:

- Theo lĩnh vực biểu thị hành vi:

+Mục tiêu kiến thức: Chỉ hướng hoạt động học tập trong quá trình lĩnh hội kiến thức

học ghi nhớ, nhằm hình thành khả năng nhận thức phục vụ cho việc giải quyết các nhiẹm vụ nghề nghiệp

Mục tiêu kỹ năng Bắt chước chhdfhdfhchuchướcchước

Tổng hợp Đánh giá

+Mục tiêu thái độ: Mô tả đặc trưng cho những mục tiêu ở phạm vi sở thích, tình cảm,

xúc cảm, giá trị hoặc những chuẩn mực Nó mô tả những mong đợi về mặt hành vi khi thể hiện sự hiểu biết và năng lực hành động, từ đó mà có thể đo lường được.

+Mục tiêu kỹ năng: Hướng vào sự làm chủ, nhuần nhuyễn khả năng vận động,

những quá trình chuyển động của cơ thể trong các hoạt động nghề nghiệp.

-Theo cấp độ nhận thức:

Phân chia theo mức độ trừu tượng:

- Mục tiêu tổng quát :mục tiêu định hướng ,chính trị của nhà trường.Mục tiêu tổng quát là những mục tiêu khái quát không phụ thuộc vào nội dung ,thường theo nhiệm vụ huấn luyện ở 1 giai đoạn của nhà trường.

- Mục tiêu bộ phận : là mục tiêu liên quan đến xây dựng nội dung các học

phần,học trình Nội dung này thường có trong ctrinh khung đào tạo.

- Mục tiêu chi tiết của bài học cụ thể : là các mục tiêu được chi tiết hóa của mục tiêu bộ phân Người dạy nắm mtieu này trong sự gắn kết với nội dung học tập Viết mục tiêu học tập :

VD: xác định điện trở

Sau khi học bài này người học có khả năng:

- Mục tiêu kiến thức: phân biệt được các giá trị diện trở tương ứng với các màu trên bảng màu.

- Mục tiêu kỹ năng : đọc được giá trị điện trở trên các điện trở thật

- Mục tiêu thái độ : hình thành thái độ chính xác,kỹ năng và óc tư duy quan sát.

Câu 4:

a Phân tích đặc điểm tính tích hợp của nội dung môn học kỹ thuật;

b Rút ra kết luật sư phạm cần thiết.

- Dạy học theo phương án tích hợp (lý thuyết+thực hành)

- Trong xây dựng chương trình cần cụ thể hóa số giờ lý thuyết và thực hành để thực hiện cho đúng.

N P

Câu 5:a Trình bày khái niệm mục tiêu học tập;

b Nêu các yêu cầu của phân chia mục tiêu học tập

Trả lời:

-Khái niệm: Mục tiêu học tập là kết quả dự kiến cần đạt được, nó mô tả cái mà người học sẽ hiểu, sẽ làm được sau khi kết thúc một quá trình học tập mà trước

đó họ chưa có được

-Các yêu cầu đối với mục tiêu học tập :

+ Trạng thái hành vi cuối có thể quan sát ở người học,có nghĩa là sau khi kết thúc quá trình học người học có được các hành vi.

+ Tính khách thể,có nghĩa là quá trình học cần thực hiện bằng mỗi 1 đối tượng đó.

+ Các điều kiện có nghĩa là mỗi 1 dữ liệu cho trước người học cần phải giải quyết 1 nhiệm vụ cụ thể và phải chỉ ra trạng thái cuối có thể quan sát được + Có thể đo đạc được,có nghĩa là có thể so sánh được giữa mục tiêu đặt ra với việc thực hiện nó.

+ Các động từ hành động để mô tả hành vi chỉ biểu hiện theo 1 nghĩa.

+ Đảm bảo về cấu trúc nội dung và cấu trúc hình thức,phải chỉ ra

:MTKT,MTKN,MTTĐ.

+ Cấu trúc hình thức : chủ thể+hành động+nội dung+chuẩn mực thực hiện+điều kiện thực hiện

Câu 6:

a Phân tích mối quan hệ M – N – P trong tam giác sư phạm;

b Rút ra kết luận sư phạm khi dạy học kỹ thuật.

Trả lời:

Bản chất phản ánh mối liên hệ mang tính qui luật giữa ba phạm trù cơ bản trong dạy học đó là :

M:P

- Mục tiêu định hướng cho sự lựa chọn nội dung,phương pháp.

- Phương pháp là con đường để đạt đến mục đích

N:P

- Nội dung là cơ sở chỉ đạo cho phương pháp

- Phương pháp là cách thức ,con đường truyền tải của nội dung

M:N

- Nội dung là cái cụ thẻ hóa cho mục tiêu

- Mục tiêu là cơ sở nền tảng cho việc xây dựng nội dung

RRKLSP :

-.M:P.trong quá trình dạy học GV cần lựa chọn PP cho phù hợp

-M:N.GV nên xây dựng đề cương bài giảng viết giáo trình một cách đầy đủ chính xác để giúp người học đạt được mục tiêu nhanh nhất thông qua việc nghiên cứu.

-P:N : gv phải lựa chọn pp, ptien, hthuc t/chat dạy học phù hợp với nội dung chuyên

ngành

Câu 7:a Phân tích nhiệm vụ của bài dạy lý thuyết trong dạy học kỹ thuật;

b Lấy ví dụ minh hoạ.

Trả lời :

- Nhiệm vụ của bài dạy khái niệm : giúp cho người học nhận biết và phân biệt các sự vật hiện tuợng mà khái niệm phản ánh trong thực tiễn.

- Nhiệm vụ của bài dạy cấu tạo : giúp cho người nhận thức đúng về cấu trúc chức năng

và mối quan hệ của các thành phần bộ phận của đối tượng từ đó hình thành được năng lực chuẩn đoán về tình trạng hoạt động của đối tượng để hoạt động bảo

dưỡng ,sửa chữa hay điều trị đạt hiệu quả

- Nhiệm vụ của bài dạy nguyên lý: giúp cho người học nhận thức rõ về sự hoạt động của đối tượng diễn ra như thế nào ,nhằm thực hiện nhiệm vụ j và diễn ra như thế nào ,hai

là đòi hỏi khả năng logic nhận thức và năng lực phân tích cụ thể hóa đối tượng

- Nhiệm vụ của bài dạy quy trình ,quá trình: giúp cho người học nắm bắt được các quá trình quy trình theo thứ tụ nhất định

- Ngoài ra cần phải chú trọng phát triển ở người học các kĩ năng như:

+ thu nhận thông tin

+ so sánh, sàng lọc ý tưởng

+ giải quyết vấn đề

VD : lấy ví dụ về 4 bài nha.

-Giảng bài nguyên lý hoạt động của acqui điện

+Qua bài giảng sinh viên có khả năng hiểu được nguyên lí hoạt động của 1 số loại acqui nói chung,ngoài ra còn

+Làm sinh viên hiểu được các linh kiện có chức năng gì,tư duy được ứng dụng của acqui.

- Giảng bài cấu tạo của bóng đền sợi đốt

-Môn pp dh cn và kn dh cung ứng hệ thống cơ sở lý luận cho từng nội dung chuyên ngành cụ thể

- Môn học kỹ thuật cung ứng tri thức cho môn pp dh cn

b, mô hình cấu trúc nội dung dạy học.

- Cấu trúc đường thẳng( phù hợp mô tả sự kiện theo biên niên sử)

- Cấu trúc hình cây( phù hợp mô tả nhiều kiểu nội dung khác nhau: khái niệm sự kiện)

- Cấu trúc rẽ nhánh( mô tả các sự kiện, nội dung phức hợp)

- Kiểu tương tác giữa các mặt đối lập

- Kiểu xương cá.

Câu9 Trình bày nguyên tắc, cấu trúc nội dung dạy học, cho vi dụ minh họa.

a. Nguyên tắc, cấu trúc nội dung dạy học

- Xác định các nội dung:

+ nội dung trọng tâm: bắt buộc, cơ bản, cốt lõi

+ nội dung liên quan: bổ trợ cho nội dung trọng tâm

+ nội dung mở rộng: phát triển, nâng cao nội dung trọng tâm

- Sắp xếp các nội dung theo trình tự logic

- Nội dung đi từ đơn giản tới phức tạp

- Nội dung trước phải bổ trợ, làm nền tảng cho nội dung kế tiếp

- Nội dung sau luôn phát triển theo chiều hướng mở

1. Yêu cầu kỹ thuật

2. Tính thẩm mỹ

- Nội dung trọng tâm: cách nối dây điện nhiều sợi

- Nội dung liên quan: kỹ năng bóc vỏ cách điện, bọc băng dính cách điện

- Nội dung mở rộng: nối được tất cả các loại dây điện có kích thước khác nhau ,

số lượng sợi khác nhau

Câu 10:

a Phân tích đặc điểm của dạy học định hướng năng lực thực hiện;

b Rút ra kết luận sư phạm cần thiết

- Sự học mang tính tự điều khiển

- Điều kiện cho dạy học sẽ quyết định đến hiệu quả của việc học tập

- Dạy học sẽ quyết định hướng tới sự phát triển toàn diện của việc học tập.

Năng lực thực hiện là tổ hợp của 3 năng lực thành phần: NL chuyên môn, NL xã hội,

NL phương pháp.

KLSP:

Kết luận sư phạm:

Để thực hiện dạy học theo định hướng năng lực thực hiện

Giáo viên cần phải:xác định rõ mục tiêu, lựa chọn phương pháp, phương tiện, hình thức

tổ chức dạy học phù hợp với nội dung, biên soạn chương trình phù hợp

Quá trình dạy hạn chế việc thuyết trình giảng giải, nên gợi ý để học sinh tự suy nghĩ tìm

ra vấn đề

Giáo viên sẽ là người hướng dẫn và đánh giá

-Người học thực sự được coi là trung tâm,do vậy họ có cơ hội để phát huy tính tích cực,chủ động của mình.

Câu 11:

a. Trình bày quy trình và phương pháp dạy học nội dung nguyên lý;

b. Cho ví dụ minh họa về dạy học nguyên lý kỹ thuật.

Trả lời :

Phương pháp và qui trình dạy học nguyên lý :

- Hướng dẫn học sinh quan sát + giảng giải + đàm thoại + giải thích minh họa (có sử dụng các phương tiện dạy học)

nguyên lý hoạt - giảng giải + quan sát

động của bàn là + giáo viên vẽ hình lên bảng yêu

điện cầu học sinh quan sát

+ giáo viên nói qua cấu tạo của

Bàn là trước khi nói nguyên lý hd

+ giáo viên giảng giải nguyên lý

a Trình bày quy trình và phương pháp dạy học khái niệm;

b Cho ví dụ về dạy học nội dung khái niệm trong môn học chuyên ngành theo con đường quy nạp

Trả lời :

A, phương pháp và qui trình dạy học khai khái niệm:

Người giáo viên có thể dạy theo 2 cách :

Cuối cùng là kết luận và đưa ra khái niệm đúng nhất.

- = diễn dịch :

- Đưa ra cái kết luận,khái niệm trước>>>giảng giải và giải thích cái đã có>>>>ví

dụ thực tế>>>>>các câu hỏi và nhấn mạnh lại cái đã có.

- Cả qui nạp và diễn dịch đều sử dụng các phương pháp:

+ đàm thoại nêu vấn đề,khái quát hóa,giảng thuật,VDMH

b,VD

nội dung phương pháp

khái niệm: - pp : qui nạp

Tín hiệu -VDMH :+ giáo viên đưa ra 1 số ví dụ về

Tương tự t/h tương tự

-Tín hiệu - đàm thoại nêu vấn đề: c/h 1: bạn hãy

-Liên tục nêu 1 số thông tin mà các bạn tiếp nhận

-Biến đổi được bằng các giác quan.

-Khái quát hóa+ giảng giải :

+ giáo viên giải thích các thuật ngữ: tín hiệu,liên tục,biến đổi

• Giảng thuật : giáo viên đưa ra khái niệm chính xác về tín hiệu tương tự :’tín hiệu tương tự là tín hiệu biến đổi liên tục theo thời gian ’

Câu 14

a Trình bày các bước và phương pháp dạy học quy trình kỹ thuật;

b Cho ví dụ về dạy học quy trình kỹ thuật trong môn

- Phương pháp : giảng giải_+ làm mẫu+đàm thoại giải thích,minh họa+làm mẫu.

B,ví dụ :

nội dung phương pháp

qui trình làm pp: giảng giải + đàm thoại giải thích m/họa

1 mạch điện - giáo viên đề xuất nội dung qui trình làm

• Giáo viên kết luận qui trình.

Câu 15

a Vẽ sơ đồ mô tả các dạng cấu trúc của nội dung học tập;

b Cho ví dụ minh họa và phân tích mối liên hệ giữa các thành phần cấu trúc của

nội dung ví dụ đó.

Trả lời :

- Cấu trúc đường thẳng( phù hợp mô tả sự kiện theo biên niên sử)

- Cấu trúc hình cây( phù hợp mô tả nhiều kiểu nội dung khác nhau: khái niệm sự kiện)

- Cấu trúc rẽ nhánh( mô tả các sự kiện, nội dung phức hợp)

- Kiểu tương tác giữa các mặt đối lập

- Kiểu xương cá.

VD :

Xét tính ổng định của hệ thống điều khiển kín:

+ Nội dung liên quan : xét tính điều khiển của hệ thống điều khiển hở +Nội dung trọng tâm : xét tính điều khiển của hệ thống điều khiển kín +Nội dung nâng cao: xét tính ổn định của hệ thống điều khiển tự động mối liên hệ của các thành phần cấu trúc:

+ muốn hệ điều khiển hở hoạt động thì hệ điều khiển kín phải hoạt động và có hệ số cân bằng K=1

+ hệ điều khiển kín hoạt động khi hệ điều khiển hở hoạt động ở biên giới ổn định trong vòng nyquyst.

+ hệ thống điều khiển tự động khi cả hệ thống điều khiển kín và hệ thống điều khiển hở cùng hoạt động.

Câu 16

a Nêu mục đích và ý nghĩa của phân tích nội dung học tập;

b Cho ví dụ minh họa về phân tích nội dung học tập trong sách chuyên ngành được đào tạo

+mối liên quan giữa cac thành phần của nội dung

+các vấn đề trong nội dung,xác định được trọng tâm của nội dung

+giáo viên nắm chắc nội dung.

b.

Xét tính ổng định của hệ thống điều khiển kín:

+ Nội dung liên quan : xét tính điều khiển của hệ thống điều khiển hở

+Nội dung trọng tâm : xét tính điều khiển của hệ thống điều khiển kín

+Nội dung nâng cao: xét tính ổn định của hệ thống điều khiển tự động

Câu 18

a Phân tích tính tiêu chuẩn hóa của đối tượng kỹ thuật;

b Rút ra kết luận sư phạm cho dạy học môn kỹ thuật

Trả lời :

-Tính tiêu chuẩn hóa: Lợi ích:

+tạo thuận lợi cho quá trình thiết kế.

+tạo cho các sản phẩm mang tính công nghệ,thuận lợi cho việc xây dựng các qui trình công nghệ,gia công.

+thuận lợi cho việc sản xuất hàng khối,hàng loạt,nâng cao tính chính xác,tính hấp dẫn cao.

+sản phẩm mang tính thương mại cao.

a Phân tích khái niệm năng lực thực hiện, cho ví dụ minh họa;

b Rút ra kết luận sư phạm cho dạy học theo định hướng năng lực thực hiện Trả lời :

Năng lực thực hiện là tổ hợp của 3 năng lực thành phần :

-Năng lực chuyên môn:là khả năng và sự sẵng sàng thực hiện có hiệu quả nhiệm

vụ chuyên môn trên cơ sở vận dụng tri thức,khả năng thuộc về chuyên môn đào tạo.

-Năng lực phương pháp:khả năng giải quyết các vấn đề mới nảy sinh,vấn đề có tính chất triển vọng trên cơ sở vận dụng tri thức kỹ năng chuyên môn và phương pháp khoa học:chuyên ngành,nghiên cứu

-Năng lực xã hội:là khả năng giao tiếp.

B,kết luận sp về dạy học định hướng năng lực thực hiện

+ cần có quan niệm ý thức triết lý mới ứng dụng cho đào tạo nghề,đào tạo theo năng lực thực hiện.

+Nội dung đào tạo nghề cần phải ưu tiên chọn những nội dung mang tính chất ứng dụng cao,lựa chọn kỹ thuật công nghệ phù hợp với yêu cầu của xã hội,nội dung vừa có thể đào tạo diện rộng,chuyên sâu.

+phương pháp dạy học : chọn lựa vận dụng phương pháp học qua đó phát huy tính tích cực ,tự giác và tự lực để hình thành năng lực thực hiện.

Câu 21

Chọn một bài dạy lý thuyết (1tiết) thuộc chuyên ngành được đào tạo và thực hiện nhiệm vụ sau:

a Viết mục tiêu cho bài dạy đã chọn;

b Phân tích nội dung và lập sơ đồ Graph cho nội dung bài lý thuyết đã chọn;

c Trình bày ý đồ sư phạm để dạy học nội dung đã chọn.

-Mục tiêu kiến thức:

+ Mô tả được cấu trúc chung của hệ thống khí nén

- Mục tiêu kỹ năng:

+Trình bày được nguyên lý hoạt động của hệ thống khí nén

+Lập được sơ đồ điều khiển của hệ thống khí nén

+Thiết kế được hệ thống điều khiển khí nén

- Mục tiêu thái độ :

+Hình thành được thái độ làm việc tích cực

+Có ý thức trách nhiệm trong công việc

b) Phân tích nội dung và lập sơ đồ grap

- ND:

+ Cấu trúc chung của hệ thống điều khiển khí nén: có các nút ấn,công tắc, công tắc hành trình role ( role thuong,role thời gian,role nhiệt ), van điều khiển

+ Cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống điều khiển khí nén

+ Cấu tạo của các xilanh đơn,các van trong hệ thống điều khiển khí nén

+ Biểu đồ trạng thái , biểu đồ tín hiệu của hệ thống điều khiển khí nén

+ Kiến thức về điều khiển, quy trình điều khiển hệ thống khí nén

- Sơ đồ grap

Thiết kế hệ thống điều khiển khí nén

cấu trúc của Van điều khiển Xilanh

a Nêu các bước lập kế hoạch bài dạy;

b Liên hệ thực tiễn để làm rõ vai trò và ý nghĩa của việc lập kế hoạch bài dạy.

Trả lời :

• Lập kế hoạch bài giảng lý thuyết

1.ghi nhận thông tin chung về bài dạy gồm có

+ Tên môn học

+ Tên bài học lý thuyết/modun thực hành

+ Đối tượng người học

+ Số lượng người học

+ Thời lượng

2 Viết mục tiêu học tập

3 Viết nội dung học tập

- liệt kê các bài học cần thiết

- sắp xếp các nội dung lại cho hợp lý

- phân phối thời gian

-dự kiến mở đầu bài dạy

-chọn phương pháp dạy

-xác định và liết kê các phương tiện dạy-học

- xác định phương pháp kiểm tra,đánh giá thích hợp và soạn các câu hỏi

- dự kiến phần kết thúc bài dạy

- mô tả tổ chức dạy-học

Lập kế hoạch giang bài thực hành:

- Thiết kế bài giảng được thể hiện trên giáo án

- Bản hướng dẫn thực hiện

- Các tài liệu kỹ thuật kèm theo

- Xác định số lượng học sinh,số lượng trang thiết bị và vật tư

- Xác định mức độ thực hành độc lập cần thiết

- Xác định mức độ thực hành có hướng dẫn cần thiết

- Xác định xem có cần phải được thực hiện từng bức không

- Trình diễn các thao tác thực hành cho sinh viên nắm được

- Cho sinh viên học từng bước và thực hiện đúng qui trình

- Cho người học thực hành có hướng dẫn cho tới khi họ làm an toàn