Quan hệ giữa các biến số kinh tế vĩ mô và đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam

Quan hệ giữa các biến số kinh tế vĩ mô và đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài không những giúp chuyên nghiệp hóa và nâng cao các kỹ năng quản lý và tiếp thị cho các nhà quản lý địa phương, nâng cao kỹ năng tối ưu hóa sử dụng các nguồn lực trong sản xuất và kinh doanh, kỹ năng ngoại ngữ,… xét trên phương diện vi mô Ngoài ra, trên phương diện vĩ mô, đầu tư trực tiếp nước ngoài có thể có tác động rất tích cực đến một số các chỉ số của nền kinh tế của các quốc gia nhận đầu tư như, đóng góp vào sản xuất công nghiệp, xuất khẩu, sự phát triển nguồn vốn, cải tiến công nghệ, tạo thêm công ăn việc làm và đóng góp vào mức tăng trưởng kinh tế của quốc gia [157, tr 321]

Vì thế, để thu hút nhiều hơn nữa loại hình đầu tư này cho phát triển kinh tế thì việc tìm hiểu mối quan hệ giữa hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài và môi trường kinh tế vĩ mô của quốc gia nhận đầu tư là hết sức quan trọng trong tình hình hiện nay tại Việt Nam Một mặt, hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài có thể có những tác động lên các chỉ số kinh tế vĩ mô tại quốc gia nhận đầu tư như, tăng trưởng kinh tế, việc làm, xuất khẩu, tăng trưởng công nghiệp, phát triển công nghệ, … Mặt khác, một môi trường kinh tế vĩ mô thuận lợi tại quốc gia nhận đầu tư có thể là chất xúc tác tích cực trong thu hút đầu tư trực tiếp từ nước ngoài Vấn đề đặt ra ở đây là mối quan hệ hai chiều này hiện nay ở Việt Nam diễn ra theo xu hướng nào? Việc nghiên cứu mối quan hệ này hiện nay là hết sức cấp thiết nhằm tạo ra một môi trường kinh tế vĩ mô thuận lợi tại Việt Nam trong thu hút và phát huy hơn nữa vai trò của loại hình đầu tư này cho công cuộc phát triển kinh tế đất nước, nhất là trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế thế giới đã kéo dài từ năm 2007 đến nay

Với mong muốn nghiên cứu mối quan hệ thuận nghịch giữa các yếu tố kinh tế vĩ mô tại Việt Nam và đầu tư trực tiếp nước ngoài, và để trả lời các câu hỏi trên, tác giả quyết định chọn đề tài

QUAN HỆ GIỮA CÁC BIẾN SỐ KINH TẾ VĨ MÔ VÀ ĐẦU TƯ TRỰC

TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM

làm đề tài nghiên cứu luận án tiến sĩ chuyên ngành kinh tế học

2 Ý nghĩa của đề tài

Về mặt phát triển khoa học và giải quyết thực tiễn, đề tài có một số ý nghĩa đóng góp sau:

- Nghiên cứu và tìm hiểu mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế vĩ mô và hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam, đề tài mong muốn phát triển một quan điểm lý thuyết về vai trò của nhà nước trong việc tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn nhất cho phát triển kinh tế Đây là cơ sở khoa học giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các chính sách thích hợp nhằm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam

- Đề tài nghiên cứu có thể giúp cho các nhà làm chính sách Trung ương và địa phương tìm ra các giải pháp hữu hiệu trong hoạt động thu hút đầu tư trực tiếp từ ngoài vào các địa phương của mình

- Đề tài nghiên cứu còn cho thấy việc tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn từ phía chính sách nhà nuớc thôi là chưa đủ Cần phải nổ lực duy trì sự ổn định của môi trường đầu tư bằng cách hạn chế những tác động của những dao động vĩ mô lên môi trường đầu tư

3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

3.1 Mục tiêu chung

Nghiên cứu mối quan hệ giữa các biến số kinh tế vĩ mô và đầu tư trực tiếp nước ngoài, qua đó, tìm ra các tác động tích cực và tiêu cực của đầu tư trực tiếp nước ngoài cũng như tác động của các biến số kinh tế vĩ mô lên thu hút đầu

tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam

Đề xuất các giải pháp ổn định các biến số kinh tế vĩ mô nhằm thúc đẩy thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài và hạn chế những tác động tiêu cực của loại hình đầu tư này đối với tăng trưởng và phát triển kinh tế tại Việt Nam

3.2 Các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể của đề tài

i Hệ thống hóa lý thuyết về các nhân tố của đầu tư trực tiếp nước ngoài, mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài và các biến số kinh tế vĩ mô tại quốc gia nhận đầu tư Trên cơ sở đó, xây dựng các phương trình hồi qui về quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài và các biến số kinh tế vĩ mô của quốc gia nhận đầu tư , làm cơ sở cho việc vận dụng các quan điểm lý thuyết xuyên suốt đề tài

ii Phân tích và đánh giá tình hình thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam dựa trên các tiêu chí: vốn đăng ký, vốn thực hiện, hình thức đầu tư, nguồn vốn đầu tư, sự phân bổ vốn đầu tư theo ngành và theo địa phương, cơ cấu vốn đầu tư , để có được cái nhìn tổng quan về tình hình thu hút loại hình đầu tư này tại Việt Nam giai đoạn 1988 – 2010

iii Phân tích tác động của hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với một số các biến số kinh tế vĩ mô nhằm nhận diện ra các tác động tích cực và tiêu cực của hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam

iv Phân tích hồi qui mối quan hệ giữa các biến số kinh tế vĩ mô và đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam, qua đó có thể mô phỏng tác động của dao động các biến số vĩ mô lên thu hút loại hình đầu

tư này cho phát triển nền kinh tế

v Trên cơ sở phân tích mối quan hệ giữa các biến số kinh tế vĩ mô và đầu

tư trực tiếp nước ngoài, đề xuất các biện pháp kinh tế vĩ mô nhằm thu hút hơn nữa đầu tư trực tiếp từ nước ngoài, đồng thời khắc phục những tác động do đầu tư trực tiếp nước ngoài gây ra

3.3 Các câu hỏi nghiên cứu của đề tài

Từ các mục tiêu trên, đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm trả lời cho các câu hỏi sau:

i Thứ nhất, tác động của hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với nền kinh tế vĩ mô tại Việt Nam cho đến nay diễn ra như thế nào? Đâu là các tác động tích cực và đâu là các tác động tiêu cực?

ii Thứ hai, các biến số kinh tế vĩ mô có ảnh hưởng như thế nào lên thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam hiện nay?

iii Thứ ba, vai trò gì của nhà nước trong việc điều tiết các chỉ số kinh tế

vĩ mô, nhằm tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn tại Việt Nam?

Phần trả lời sẽ là những đề xuất với các giải pháp kinh tế trong phần cuối của luận án

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi giới hạn nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu của đề tài luận án là mối quan hệ mang tính tác động giữa các biến số kinh tế vĩ mô và đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam

Phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn thành hai phần chính: tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài lên tăng trưởng và phát triển của nền kinh tế Việt Nam và tác động của các biến số kinh tế vĩ mô lên thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài

Thứ nhất, trong nghiên cứu các tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với tăng trưởng và phát triển kinh tế tại Việt Nam, đề tài tập trung vào tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với các biến số kinh tế vĩ mô sau:

- GDP và tăng trưởng kinh tế

- Sự hình thành và phát triển nguồn vốn

- Tổng giá trị sản xuất công nghiệp

- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế

- Giá trị xuất khẩu

- Phát triển công nghệ

- Tạo ra việc làm

- Các liên kết công nghiệp

- Chênh lệch trong phát triển giữa các vùng

- Môi trường sống

Thứ hai, trong nghiên cứu tác động của các biến số kinh tế vĩ mô lên thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam, các biến số sau được xem là có thể có tác động lên đầu tư trực tiếp nước ngoài được nghiên cứu là:

- GDP thực

- Giá trị chi tiêu ngân sách chính phủ

- Khối tiền tệ M2

- Thuế

- Tổng tiêu dùng trong nền kinh tế

- Giá trị đầu tư nhà nước vào lĩnh vực công nghiệp và nông nghiệp

- Tỷ giá hối đoái

- Mức độ mở của nền kinh tế

- Năng suất lao động trong nền kinh tế

Về thời gian, luận án sử dụng các số liệu thu thập về đầu tư trực tiếp nước ngoài và các biến số kinh tế vĩ mô trong khoảng thời gian từ năm

1988, năm bắt đầu có số liệu về đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam cho đến năm 2010

5 Phương pháp nghiên cứu và nguồn số liệu

5.1 Cơ sở lý thuyết và phương pháp tiếp cận

Cơ sở lý thuyết bao gồm hai phần chính:

- Các quan điểm lý thuyết về vai trò và tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài lên nền kinh tế của quốc gia nhận đầu tư

- Các quan điểm lý thuyết về tác động của môi trường kinh tế vĩ mô tại quốc gia nhận đầu tư lên thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài

Luận án thực hiện việc nghiên cứu thực tế mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài và các biến số kinh tế vĩ mô tại Việt Nam dựa trên cả hai cách tiếp cận định tính và định lượng

Nghiên cứu định tính được thực hiện thông qua phân tích xu hướng thay đổi của các chỉ số kinh tế và các mối quan hệ giữa chúng, từ đó có thể đưa

ra các kết quả và nhận định nhằm xây dựng các mô hình lý thuyết và trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu của đề tài

Về nghiên cứu định lượng, luận án áp dụng mô hình kinh tế lượng để đánh giá tác động của các biến số kinh tế vĩ mô lên thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam và mức độ quan trọng của các biến số

Để trả lời cho câu hỏi nghiên cứu thứ nhất về tác động của hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với nền kinh tế vĩ mô tại Việt Nam, đề tài hệ thống hóa và phân tích các quan điểm và các kết quả nghiên cứu khác nhau của các nhà kinh tế về các tác động tích cực cũng như tiêu cực của đầu tư trực tiếp nước ngoài Dựa trên cơ sở đó, luận án tiến hành phân tích và xử lý số liệu và rút ra kết luận về vai trò và tác động đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam

Để trả lời cho câu hỏi nghiên cứu thứ hai về tác động của các biến số kinh tế vĩ mô lên thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam, đề tài xây dựng mô hình lý thuyết và dùng phương pháp hồi qui đa biến nhằm nhận dạng ra các biến số kinh tế vĩ mô quan trọng đối với thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam

Các kết quả thực tế trả lời cho hai câu hỏi nghiên cứu trên được dùng làm cơ sở cho đề tài nhằm đề xuất các giải pháp và kiến nghị trả lời cho câu hỏi nghiên cứu thứ ba của đề tài về vai trò của nhà nước trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam

5.2 Phương pháp phân tích số liệu

Phương pháp phân tích và xử lý số liệu được sử dụng trong đề tài là lập bảng thống kê mô tả, vẽ đồ thị, lập các bảng biểu, sơ đồ, sử dụng công thức tính nhằm phân tích, so sánh, đánh giá và rút ra kết luận trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu của đề tài

Thêm vào đó, luận án sử dụng chương trình phần mềm Eviews để chạy các phương trình hồi qui trong nghiên cứu tác động của các biến số kinh tế vĩ mô lên đầu tư trực tiếp nước ngoài

5.3 Nguồn số liệu

Nguồn số liệu thu thập là nguồn thông tin thứ cấp được lấy từ Niên giám Thống kê Việt Nam qua các năm, các ấn bản về thống kê, các sách và tạp chí chuyên ngành kinh tế và từ Internet

Khung nghiên cứu của đề tài luận án được thể hiện qua sơ đồ 1.1

Sơ đồ 1.2 trình bày tóm tắt phương pháp nghiên cứu của luận án

6 Tổng quan về các công trình nghiên cứu có liên quan của các tác giả khác và điểm khác biệt mới của luận án

Việc thu thập các dữ liệu và thông tin về các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài được thực hiện thông qua các công cụ tìm kiếm trên mạng,

các thông tin và dữ liệu thứ cấp

Sơ đồ 1.1 Khung nghiên cứu của đề tài

Theo kết quả có được, phần lớn các công trình nghiên cứu tập trung nhiều vào vai trò và tác động của đầu tư nước ngoài đối với tăng trưởng kinh tế của quốc gia nhận đầu tư hay các nhân tố thu hút đầu tư từ nước ngoài Cho đến nay, tác giả chưa được biết về những nghiên cứu có liên quan đến mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài và các biến số kinh

CÁC MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU TÀITÀTÀITÀI

Tổng quan lý thuyết về

mối quan hệ giữa đầu tư

trực tiếp nước ngồi và

các biến số kinh tế vĩ mơ

Thu thập số liệu

CÁC PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ VÀ PHÂN TÍCH SỐ LIỆU

Kết quả nghiên cứu về tác

động của đầu tư trực tiếp

nước ngồi đối với tăng

trưởng và phát triển kinh tế

Việt Nam

Xây dựng mơ hình lý thuyết về mối quan hệ giữa các biến kinh tế vĩ mơ và

ĐTTTNN Nghiên cứu thực nghiệm

Kết quả nghiên cứu về tác động của các biến số kinh

tế vĩ mơ lên ĐTTTNN

Giải pháp thu hút đầu tư

trực tiếp nước ngồi

tế vĩ mô tại Việt Nam Phụ lục 1.1 và phụ lục 1.2 tóm tắt một số các nghiên cứu có liên quan đến đầu tư trực tiếp nước ngoài và sự khác biệt của luận án so với các nghiên cứu đã có Ở đây, luận án chia làm hai

nhóm: nghiên cứu ở nuớc ngoài và những nghiên cứu trong nước

Điểm khác biệt và điểm mới của luận án

Tham chiếu phụ lục 1.1 và phụ lục 1.2 liệt kê sơ lược nội dung nghiên

cứu của các tác giả trong và ngoài nước về đầu tư trực tiếp nước ngoài, so với các nghiên cứu trước đây, điểm khác biệt của luận án tập trung vào các yếu tố sau:

i Thứ nhất, trong các nghiên cứu về đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam cho đến nay, việc xem xét và phân tích mối quan hệ giữa loại hình đầu tư trực tiếp nước ngoài và các yếu tố kinh tế vĩ mô trong nền kinh tế Việt Nam là hoàn toàn mới và khác biệt Mối quan hệ này được nghiên cứu theo hai hướng: tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài lên tăng trưởng và phát triển kinh tế tại Việt Nam và tác động của dao động các biến số kinh tế vĩ mô lên thu hút đầu tư trực tiếp từ nước ngoài

ii Thứ hai, trong khi nghiên cứu vai trò và tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với tăng trưởng nền kinh tế tại Việt Nam, luận án tập trung vào cả hai phương diện: tác động tích cực và tiêu cực Do đó việc nghiên cứu mang tính chất khách quan hơn

iii Ngoài hai điểm khác biệt vừa đề cập, điểm khác biệt nữa của đề tài còn được thể hiện trong khi phân tích các quan điểm lý thuyết về vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài Về phương diện này, tác giả đã đứng trên lập trường khách quan khi tổng hợp các quan điểm trái ngược nhau của các nhà kinh tế học trên thế giới về tính chất hai mặt của hoạt động đầu tư nước ngoài đối với quốc gia nhận đầu tư Áp dụng lý thuyết và các phương pháp nghiên cứu trên, đề tài có những khám phá mới sau:

- Trên cơ sở hệ thống hóa và tổng quan lý thuyết, luận án đã xây dựng mô hình lý thuyết thể hiện mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài và các biến số kinh tế vĩ mô của quốc gia nhận đầu tư Mô hình lý thuyết này cho thấy vai trò quan trọng của các yếu tố kinh tế vĩ mô

đối với việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài cho tăng trưởng và phát triển nền kinh tế

- Áp dụng mô hình lý thuyết vào nghiên cứu thực tế tại Việt Nam, luận án đã khám phá ra được bốn yếu tố kinh tế vĩ mô quan trọng nhất mà dao động của chúng có ảnh hưởng mạnh đến khả năng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài của Việt Nam Đó là các biến số: giá trị GDP thực, tổng giá trị thương mại quốc tế, giá trị tiêu dùng cuối cùng và giá trị đầu tư nhà nước vào cơ sở hạ tầng công nghiệp

- Từ kết quả nghiên cứu định tính và định lượng, luận án đã đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm ổn định môi trường kinh tế vĩ mô, nâng cao hơn nữa hiệu quả thu hút đầu tư trực tiếp từ nước ngoài phục vụ cho sự nghiệp tăng trưởng và phát triển kinh tế tại Việt Nam cho giai đoạn tới Các giải pháp và kiến nghị tập trung vào ba nhóm: nhóm các giải pháp ổn định các biến số kinh tế vĩ mô nhằm thúc đẩy thu hút đầu tư trực tiếp từ nước ngoài, nhóm các giải pháp phát huy các tác dộng tích cực và hạn chế các tác động tiêu cực của đầu tư trực tiếp nước ngoài, và nhóm các giải pháp tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư để thúc đẩy thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam

7 Cấu trúc luận án

Ngoài phần mở đầu và kết luận, cấu trúc luận án được chia thành

ba chương sau:

Phần giới thiệu

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài và các biến số kinh tế vĩ mô của quốc gia nhận đầu tư

Chương 2: Phân tích quan hệ giữa các biến số kinh tế vĩ mô và đầu

tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam

Chương 3: Các giải pháp ổn định các biến số kinh tế vĩ mô, thúc đẩy thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài và hạn chế các tác động tiêu cực của đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam

Những kết quả nghiên cứu của luận án là những cơ sở cho việc đề xuất các chính sách kinh tế vĩ mô để tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn tại Việt Nam nhằm thu hút đầu tư nước ngoài một cách có hiệu quả

Chương 1

Cơ sở lý thuyết về quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài và các biến

số kinh tế vĩ mô của quốc gia nhận đầu tư

Chương một của luận án trình bày các quan điểm lý thuyết có liên quan đến đầu tư nước ngoài tập trung xoay quanh vào ba vấn đề chính là cũng là trọng tâm của chương

- Vấn đề thứ nhất là các quan điểm lý thuyết về các nhân tố quan trọng trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài mà trọng tâm là quan điểm Chiết Trung của Dunning Các quan điểm lý thuyết của học thuyết Chiết trung được vận dụng ở chương ba trong nghiên cứu các nhóm yếu tố đóng vai trò quyết định trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào

Việt Nam (bảng 1.2)

Bảng 1.2 Tóm tắt nội dung các lý thuyết về nhân tố đầu tư trực tiếp nước ngoài

Stt Lý thuyết – Các đại

và Floyd G.E [73, tr.59]

Mức sinh lời biên tế của đồng vốn và lãi suất

Sự khác biệt giữa mức lãi suất và tỷ lệ sinh lời giữa nước đầu tư và nước nhận đầu tư thúc đẩy các công ty đầu tư trực tiếp ra nước ngoài

2 Lý thuyết lợi thế vùng-

Santiago C.E [169, tr.318] Lợi thế của quốc gia nhận đầu tư bao gồm: chi phí lao động thấp, nguồn

nguyên liệu, hàng rào thương mại, chính sách nhà nước,… thu hút các công

ty nước ngoài đầu tư

3 Lý thuyết về sự bất hoàn

hảo của thị trường -

Magee S.P [127]

Các rào cản thương mại, những hạn chế trong lưu thông đồng vốn và lao động, các yếu tố độc quyền và sự khác biệt hóa sản phẩm thúc đẩy các công ty đầu

tư trực tiếp ra nước ngoài để tối đa hóa lợi nhuận

4 Lý thuyết về sự cộng

hưởng nội bộ - Buckley

5 Lý thuyết về chu kỳ sống

sản phẩm - Vernon R

[189, tr.190-207]

Các công ty đầu tư trực tiếp ra nước ngoài là để mở rộng thị phần và kéo dài vòng đời cho các sản phẩm của mình

6 Trường phái Nhật bản -

Kojima Kiyoshi [119] Các công ty đầu trực tiếp ra nước ngoài để gia tăng hoạt động xuất khẩu của họ

hoặc thay thế hàng nhập khẩu tại các quốc gia nhận đầu tư

7 Trường phái Kinh tế

Chính trị học - Radice H

[161, tr.154-157]

Các công ty đầu tư trực tiếp ra nước ngoài là để tối đa hóa giá trị thặng dư và bóc lột sức lao động của quốc gia nhận đầu tư

8 Quan điểm Chiết Trung –

Dunning [65]

Các hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài là do kết quả của ba nhóm điều kiện sau: Lợi thế về quyền sở hữu (O), lợi thế cộng hưởng nội bộ (I) và lợi thế vùng (L)

- Vấn đề thứ hai bao gồm các quan điểm lý thuyết về các tác động của đầu tư nước ngoài lên tăng trưởng kinh tế của các quốc gia nhận đầu tư hay tác động xuôi, theo quan điểm của tác giả luận án Trọng tâm của vấn đề này chia làm hai nhóm quan điểm: nhóm ủng hộ các tác động tích cực của đầu tư trực tiếp nước ngoài và nhóm phê phán các tác

động tiêu cực của đầu tư trực tiếp nước ngoài (sơ đồ 1.4) Các quan

điểm lý thuyết của vấn đề thứ hai được vận dụng trong chương ba để nghiên cứu các tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với nền kinh tế Việt Nam