Đại Học Quốc Gia TP HCM Vietnam National University – HCMC Trường Đại Học Bách Khoa Ho Chi Minh City University of Technology Khoa Cơ Khí Faculty of Mechanical Engineering Đề cương môn học DUNG SAI VÀ[.]
Trang 1Đại Học Quốc Gia TP.HCM Vietnam National University – HCMC
Trường Đại Học Bách Khoa Ho Chi Minh City University of Technology
Đề cương môn học
DUNG SAI VÀ KỸ THUẬT ĐO
(TOLERANCE AND MEASUREMENT )
Môn không xếp TKB
Hình thức đánh giá Quá trình Thi: viết, 90 phút
Môn tiên quyết Vẽ kỹ thuật (CI1003)
Môn học trước
Môn song hành
CTĐT ngành Kỹ thuật Cơ khí, Cơ điện tử
Trình độ đào tạo Đại học
Ghi chú khác Cập nhật và chỉnh sửa %, nội dung từ HK1.16.17
1. Mục tiêu của môn học:
Sinh viên sau khi học xong môn học này có khả năng tính toán, chọn, tra và ghi dung sai của chi tiết bề mặt trơn, ren, then, bánh răng trên bản vẽ. Biết chọn phương pháp đo, kiểm tra và sử dụng các dụng cụ thông dụng để đánh giá các đại lượng hình học và vật lý. Biết xử lý kết quả đo
Aims:
Students after completing this course have the ability to calculate, select, look and show the tolerance of the slippery surface elements, thread, athens, gears on the drawing. Know how to select methods of measuring, inspecting and using popular tools to evaluate the geometric and physical quantity. Know how to process of the measuring results
2. Nội dung tóm tắt môn học:
Môn học trình bày các nguyên tắc thành lập hệ thống dung sai hình trụ trơn, ren, then và bánh răng. Các phương pháp giải chuỗi kích thước và ghi kích thước trên bản vẽ. Các phương pháp đo và kiểm tra các chi tiết điển hình trong cơ khí: bề mặt trơn, ren, then và bánh răng. Các phương pháp đo và sử dụng dụng cụ đo cho các đại lượng vật lý thường dùng trong quá trình công nghệ: Nhiệt độ, áp suất, lưu lượng, lực mômen, . Xử lý kết quả đo
Course outline:
Subjects presents the principles established tolerance system of slippery cylinder, threads, athens, and gears Methods for solving the dimensional chain and showing dimensions on drawings. Methods for measuring and inspecting of the typical parts. Methods and equipments used to measure the physical quantities in technology processes: Temperature, pressure, flow, force, torque, . Processing of the measuring results
3. Tài liệu học tập:
Sách, Giáo trình chính:
[1] Thomas G. Beckwith, Mechanical measurements, Prentice Hall, 2006
[2] Ninh Đức Tốn, Dung sai lắp ghép, NXB Giáo dục, 2000
[3] Mark Curtis, Handbook of Dimensional Measurement, Industrial Press, 2010
[4] Nguyễn Tiến Thọ, Nguyễn Thị Xuân Bảy, Nguyển Thị Cẩm Tú, Kỹ thuật đo lường kiểm tra trong chế tạo cơ khí, Nhà Xuất bản khoa học kỹ thuật, 2010
Tài liệu tham khảo:
[5]Alex Krulikowski, Fundamentals of Geometric Dimensioning and Tolerancing, Delmar Cengage Learning, 2012
Trang 2[6] Trần vũ An, Thái Thị Thu Hà, Nguyễn Lê Quang, Kỹ thuật đo lường ( Tập 2 ),NXB đại học quốc gia, 2000 [7] Geometric dimensioning and tolerancing for mechanical design; Gene R. Cogorno; McGrawHill,2006
4. Hiểu biết, kỹ năng, thái độ cần đạt được sau khi học môn học:
L.O.1
Hiểu vai trò của dung sai và lắp ghép
L.O.1.1 Hiểu khái niệm vế tính đổi lẫn
L.O.1.2 Hiểu vai trò của dung sai và đo lường
L.O.1.3 Nắm được hệ thống đơn vị quốc tế và TCVN
L.O.2
Biết phân tích, lựa chọn phương pháp đo hay kiểm tra
L.O.2.1 Hiểu khái niệm về đo và kiểm tra
L.O.2.2 Biết phân loại phương pháp đo và kiểm tra
L.O.2.3 Biết phân tích các ví dụ về việc chọn phương pháp đo và kiểm tra
L.O.3
Nắm được cấu trúc cơ bản của hệ thống đo
L.O.3.1 Nắm được các thành phần của hệ thống đo
L.O.3.2 Biết phân tích các ví dụ hệ thống đo
L.O.4
Nắm được cách thành lập hệ thống dung sai và lắp ghép hình trụ trơn. Áp dụng kiến thức đã học để ghi dung sai trên bản vẽ
L.O.4.1 Nắm được các nguyên tắc thành lập hệ thống dung sai
L.O.4.2 Biết tính toán và lựa chọn các lắp ghép hình trụ trơn
L.O.4.3 Biết tra và ghi dung sai trên bản vẽ
L.O.5
Biết phân tích lựa chọn phương pháp đo, kiểm và xử dụng các dụng cụ để xác định : sai số hình dáng, vị trí, độ nhám bề mặt, kích thước thẳng và kích thước góc, ren, then , bánh răng
L.O.5.1 Hiểu khái niệm sai số hình dáng và phương pháp đo
L.O.5.2 Hiểu khái niệm sai số vị trí và phương pháp đo
L.O.5.3 Hiểu khái niệm độ nhám bề mặt và phương pháp đo
L.O.5.4 Nắm được các phương pháp đo kích thước thẳng
L.O.5.5 Biết cách đọc và ghi sai số hình dáng, vị trí, dung sai ren, then, và bánh răng
L.O.5.6 Nắm được các phương pháp đo kích thước góc
L.O.5.7 Nắm được các phương pháp đo ren, then và bánh răng
L.O.6
Nắm và lựa chọn phương pháp đo phù hợp đối với các thông số: Nhiệt độ, áp suất, lưu lượng, vận tốc, gia tốc, dao động, mức, khối lượng, lực và mô men
L.O.6.1 Hiểu khái niệm cơ bản và đơn vị đo : Nhiệt độ, áp suất, lưu lượng, vận tốc, gia tốc, dao động, mức, khối lượng, lực và mô men
L.O.6.2 Nắm được các phương pháp đo: Nhiệt độ, áp suất, lưu lượng, vận tốc, gia tốc, dao động, mức, khối lượng, lực và mô men
L.O.6.3 Hiểu các yếu tố ảnh hưởng khi đo: Nhiệt độ, áp suất, lưu lượng, vận tốc, gia tốc, dao động, mức, khối lượng, lực và mô men
L.O.7
Biết thu thập dữ liệu, phân tích, xử lý kết quả đo và viết báo cáo
L.O.7.1 Hiểu sai số và cách loại sai số thô
L.O.7.2 Hiểu sai số ngẫu nhiên và phương pháp tính các thông số đặc trưng
L.O.7.3 Biết xử lý kết quả đo gián tiếp
L.O.8
Có kỹ năng làm việc nhóm
L.O.8.1 Biết thực hiện thành lập nhóm
L.O.8.2 Biết tổ chức hoạt động nhóm
L.O.8.3 Thể hiện lãnh đạo nhóm
L.O.8.4 Áp dụng tốt giao tiếp bằng văn bản và trình bày
L.O.1
Understand the role of tolerance and assembly
L.O.1.1 Understand the concept of interchangeable parts
L.O.1.2 Understand the role of tolerance and measurement
L.O.1.3 Understand the international system ISO and TCVN
Know of analysis and selection between measurement and inspection
Trang 3L.O.2 L.O.2.1 Understand the concepts of measurement and inspection
L.O.2.2 Ability to classify methods of measurement and inspection
L.O.2.3 Know of analysis of examples about measurement and inspection
L.O.3
Understand the basic structure of measurement system
L.O.3.1 Understand the components of measurement system
L.O.3.2 Ability to analysis of measurement system examples
L.O.4
Understand the principles established tolerance system of slippery cylinder. Apply the knowledge on engineering drawings
L.O.4.1 Understand the principles established tolerance system
L.O.4.2 Know of calculation and selection of slippery cylinder assembly
L.O.4.3 Know of using tolerence tables on drawings
L.O.5
Know of measurement and inspection: error of dimension, error of shape, error of relation and surface roughness, thread, athens, and gears
L.O.5.1 Understand the concepts of shape error and measurement methods
L.O.5.2 Understand the concepts of relation error and measurement methods
L.O.5.3 Understand the concepts of surface roughness and measurement methods
L.O.5.4 Know of the measurement methods of straight dimensions
L.O.5.5 Know of the measurement methods of straight dimensions
L.O.5.6 Know of the measurement methods of angle dimensions
L.O.5.7 Know of the inspection methods of threads, athens and gears
L.O.6
Understand of the methods of measurement , selection, and using the suitable tools for measuin temperature , pressure, flow, velocity , acceleration , vibration, level, mass , face and torque
L.O.6.1 Understand the basic conept and units of temperature, pressure, flow, velocity, acceleration, vibration, level, mass, force and torque
L.O.6.2 Understand the methods of measuring temperature, pressure, flow, velocity, acceleration, vibration, level, mass, force and torque
L.O.6.3 Understand the effective factors of temperature, pressure, flow, velocity, acceleration, vibration, level, mass, force and torque measurement
L.O.7
Know of data acquisition, analisys, processing and writing the reports
L.O.7.1 Understands of error and the methods of eliminating the rough error
L.O.7.2 Know of random error and calculation of specific parameters
L.O.7.3 Know of processing the indirect measuring results
L.O.8
Having skills for teamwork
L.O.8.1 Know of establishing a team
L.O.8.2 Know of organizing of team activities
L.O.8.3 Ability to lead a team
L.O.8.4 Ability of communication
5. Hướng dẫn cách học chi tiết cách đánh giá môn học:
Tài liệu được đưa lên BKEL hàng tuần. Sinh viên tải về, in ra và mang theo khi lên lớp học.
Giảng viên công bố NGÂN HÀNG CÂU HỎI KIỂM TRATHI vào tuần học thứ 3. Đề kiểm tra và đề thi cuối học kỳ trích xuất từ NGÂN HÀNG CÂU HỎI
Điểm tổng kết môn học được đánh giá xuyên suốt quá trình học, cơ bản gồm những phần điểm như sau:
• Bài tập nhà: 25%
• Bài tập lớn: 15%
• Thí nghiệm: 20%
• Thi cuối kỳ: 40 %
+ Bài tập:
• Bài tập về nhà (cá nhân) : 25%
+ Thực hành:
+ Quá trình:
+ Thi:
Trang 4• Thi cuối kỳ : 40%
Điều kiện dự thi:
Sinh viên được yêu cầu phải tham dự giờ giảng trên lớp ít nhất 70% (số lần được điểm danh chuyên cần). Ngoài
ra, sinh viên phải hoàn thành tất cả bài tập (bài tập nhà, bài tập tại lớp và bài tập lớn) đúng hạn cũng như thực hiện đầy đủ các phần thuyết trình của nhóm. Đây là những điều kiện cần để sinh viên đạt môn học này.
Sinh viên cần lưu ý thời hạn nộp bài tập. Nộp muộn sẽ không được chấp nhận nếu không có một lý do chính đáng
đã được trình bày và phê duyệt của giảng viên trước ngày đến hạn. Bài tập nộp muộn cho phép sẽ bị trừ đi 2 điểm đối với mỗi ngày nộp trễ
6. Dự kiến danh sách Cán bộ tham gia giảng dạy:
PGS.TS. Thái Thị Thu Hà
GV.TS Trần Nguyên Duy Phương
GVC.ThS Nguyễn Lê Quang
GVC.ThS Trần vũ An
GV.TS Bành Quốc Nguyên
GV.TS Hồ Triết Hưng
7. Nội dung chi tiết:
Tuần/
Chuẩn đầu ra chi tiết
Hoạt động dạy và học Hoạt động
đánh giá
1
Giới thiệu về môn
học và tổng quan ( 4
tiết)
Thông tin Thầy/Cô
Các vấn đề liên
quan đến môn học
Cách thức dạy và
học
Chương 1: Các khái
niệm cơ bản về đo
lường
Cấu trúc của một
hệ thống đo
Thầy/Cô:
Tự giới thiệu về các công trình nghiên cứu khoa học và giảng dậy
Thông qua các câu hỏi của sinh viên
Giới thiệu lướt qua
đề cương môn học, cách học và cách đánh giá
Thảo luận theo nhóm về những yêu cầu đối với môn học
Thảo luận về cách đánh giá môn học
Thông qua các câu hỏi của sinh viên
L.O.8.1 Biết thực hiện thành lập nhóm
Giải thích các hoạt động cá nhân &
nhóm
Thúc đầy hoạt động nhóm
Về nhà:
Tải hợp đồng mẫu lên BKEL
Hoàn chỉnh rubrics
để đánh giá hợp đồng nhóm
Cung cấp các tài liệu tham khảo
Cung cấp các mẫu rubrics để đánh giá
sự cộng tác trong nhóm
Hình thành nhóm thực hiện tiểu luận, mỗi nhóm gồm 4 sinh viên , sinh viên được tự chọn
Thảo luận thống nhất bản hợp đồng nhóm
In và nộp bản hợp đồng nhóm. Hạn chót: buổi học tới
Bài tập về nhà làm các hợp đồng nhóm (nhóm tiểu luận)
L.O.3.1 Nắm được các thành phần của
hệ thống đo
Giảng trình bày các nguyên tắc đo
Cấu trúc của hệ thống đo
Các đặc trưng tĩnh
và động của hệ thống đo
Làm với sơ đồ cụ thể xem có phạm nguyên tắc đo hay không
Làm về một dụng
cụ đo và phân tích các cụm chức năng
cơ bản trên dụng cụ này
lấy ví dụ về các đặc trưng tĩnh và động của hệ thống đo
BTTL1 ( phân tích với sơ đồ
đo cụ thể) phân tích chức năng
cơ bản của hệ thống đo trên một dụng cụ cụ thể
Giảng trình bày các nguyên tắc đo
Làm với sơ đồ cụ thể xem có phạm nguyên tắc đo hay không
Trang 5L.O.3.2 Biết phân tích các ví dụ hệ thống đo
Cấu trúc của hệ thống đo
Các đặc trưng tĩnh
và động của hệ thống đo
Làm về một dụng
cụ đo và phân tích các cụm chức năng
cơ bản trên dụng cụ này
lấy ví dụ về các đặc trưng tĩnh và động của hệ thống đo
BTVN1 (Sinh viên làm bài tập chương 1)
2
Chương 1: Các khái
niệm cơ bản về đo
lường
Cấu trúc của một
hệ thống đo
Phân loại phương
pháp đo và kiểm tra
Các nguyên tắc cơ
bản trong đo lường
Các đặc tính của hệ
thống đo
( 6 tiết)
L.O.8.2 Biết tổ chức hoạt động nhóm
Giảng trình bày các nguyên tắc đo
Cấu trúc của hệ thống đo
Các đặc trưng tĩnh
và động của hệ thống đo
Làm với sơ đồ cụ thể xem có phạm nguyên tắc đo hay không
Làm về một dụng
cụ đo và phân tích các cụm chức năng
cơ bản trên dụng cụ này
lấy ví dụ về các đặc trưng tĩnh và động của hệ thống đo
BTTL1 ( phân tích với sơ đồ
đo cụ thể) phân tích chức năng
cơ bản của hệ thống đo trên một dụng cụ cụ thể
BTVN1 (Sinh viên làm bài tập chương 1)
L.O.8.2 Biết tổ chức hoạt động nhóm
L.O.2
Giảng khái niệm đo
và kiểm tra
Trình bày phân loại phương pháp đo và kiểm tra
Trình bày các nguyên tắc trong đo lường
Trình bày các đặc tính tĩnh và động của
hệ thống đo
Chiếu 1 video về kiểm tra và đo tự động về hình học
Qua đoạn video SV
sẽ thảo luận để hiểu
rõ thế nào là đo và kiểm tra
Làm việc nhóm đưa
ra ví dụ về đo và kiểm tra trong nhà máy cơ khí
BTTL2( nhằm xác định giúp sinh viên nắm được kiến thức
đã học trong tuần trước)
3
Chương 2: Dung sai
lắp ghép bề mặt trụ
trơn và các chi tiết
điển hình
Khái niệm và vai trò
của tính đổi lẫn
Các qui định dung
sai và sai lệch
L.O.8.2 Biết tổ chức hoạt động nhóm
L.O.1 L.O.4
Trình bày khái niệm
và vai trò của tính đổi lẫn
Trình bày các qui định dung sai và sai lệch
Trình bày hệ thống đơn vị quốc tế SI và các hệ thống đơn vị khác
Trình bày qui định dung sai và lắp ghép hình trụ trơn
Hướng dẫn cách tính và chọn mối lắp
có khe hở, độ dôi và trung gian
Thảo luận và lấy ví
dụ về tính đổi lẫn
Đưa ra các ví dụ về các mối lắp, và chuyển đổi các mối lắp ở hệ lỗ và hệ trục
Về nhà đọc tài liệu
về tính toán và chọn các mối lắp
BTVN 2 ( Bài tập chương 2) KTTL 1 ( kiểm tra nội dung chương 1)
4
Hệ thống đơn vị
quốc tế SI và các hệ
thống đơn vị khác
Qui định dung sai
và lắp ghép
Cách tính và chọn
mối lắp có khe hở,
độ dôi và trung gian
L.O.8.2 Biết tổ chức hoạt động nhóm
L.O.5
Giáo viên trình bày các nguyên tắc đo sai số hình dáng, vi trí và độ nhám bề mặt
Phân tích các ví dụ
Giáo viên trình bày các nguyên tắc đo góc, kích thước thẳng, ren, then và bánh răng
Làm việc nhóm để phân tích các yêu cầu trên một bản vẽ chi tiếtcụ thể
Làm bài tập theo nhóm tại lớp
Trang 6 Giáo viên Hướng dẫn sinh viên tự đọc tài liệu
5
Chương 3: Xử lý kết
quả đo
Phân loại sai số
của phép đo
Tính toán sai số
ngẫu nhiên
Xử lý kết quả đo
Tính sai số của kết
quả các phép đo
gián tiếp
Ca líp dụng cụ
L.O.8.2 Biết tổ chức hoạt động nhóm
L.O.7
Trình bày các loại sai số và cách xử ký kết quả đo
Sinh viên: làm bài tập theo nhóm tại lớp
BTVN 3 ( Bài tập chương 3)
6
Chương 4: Chuỗi
kích thước và ghi
kích thước cho bản
vẽ chi tiết máy
Các khái niệm cơ
bản
Giải chuỗi kích
thước
Những yêu cầu và
nguyên tắc ghi kích
thuớc cho bản vẽ
L.O.4.3 Biết tra và ghi dung sai trên bản vẽ
Trình bày cách thành lập chuỗi
Ý nghĩa của bài toán chuỗi
Trình bày phương pháp giải chuỗi kích thước theo phương pháp cực đại và cực tiểu
Hướng dẫn sinh viên tự đọc tài liệu
BTVN 4 ( Bài tập chương 4) KTTL 2 ( kiểm tra nội dung chương 2 thực hiện vào tuần 6)
7 Thực hành, thínghiệm L.O.8.1 Biết thựchiện thành lập nhóm
Giáo viên giảng một phương pháp
Hướng dẫn sinh viên tự đọc
Chiếu video
Làm bài tập tại lớp BTTL5 (Kiểmtra); BTVN 4
8
Thực hành, thí
nghiệm
L.O.8.2 Biết tổ chức hoạt động nhóm
Giáo viên giảng một phương pháp
Hướng dẫn sinh viên tự đọc
Chiếu video
Làm bài tập tại lớp BTVN 5 (Đo ápsuất)
9
Chương 5: Các
chuyển đổi và thiết
bị, dụng cụ thông
dụng
Các chuyển đổi cơ
Các chuyển đổi điện
Các chuyển đổi khí
nén và thủy lực
Các chuyển đổi
nhiệt
Chuyển đổi quang
Thiết bị và dụng cụ
thường dùng
Trình bày nguyên lý của các chuyển đổi kèm theo các dụng
cụ minh họa
Giáo viên Hướng dẫn sinh viên tự đọc tài liệu
Có thể tự lấy ví dụ
và trình bày tại lớp
BTVN 5 ( Bài tập chương 5) KTTL 3 ( kiểm tra nội dung chương 3,4,5 thực hiện vào tuần 9)
10
Chương 6: Đo áp
suất
Đơn vị và phân loại
Áp kế chất lỏng
Áp kế biến dạng
Áp kế điện
Ca líp dụng cụ đo
áp suất
L.O.6
Trình bày tóm tắt các nguyên lý đo áp suất
Hướng dẫn sinh viên đưa ra các nhận xét
Đưa ra các nhận xét với các nguyên lý giáo viên trình bày
BTVN 6 ( Bài tập chương 6)
11
Chương 7: Đo nhiệt
độ
Đơn vị và phân loại
Nhiệt kế giản nở (
chất lỏng, kim loại,
chất khí)
Nhiệt kế điện ( nhiệt
điện trở, nhiệt điện
trở bán dẫn, cặp
nhiệt điện)
L.O.6
Trình bày tóm tắt các nguyên lý đo nhiệt độ
Hướng dẫn sinh
Đưa ra các nhận xét với các nguyên lý giáo viên trình bày
BTVN 7 ( Bài tập chương 7)
Trang 7Các sai số trong đo
nhiệt độ
Ca líp dụng cụ đo
nhiệt độ
viên đưa ra các nhận xét
12
Chương 8: Đo ứng
suất, biến dạng, lực,
mô men và khối
lượng
Đơn vị đo và phân
loại
Đo ứng suất và biến
dạng
Đo lực
Đo mô men
Đo khối lượng
L.O.6
Giáo viên giảng một
số phương pháp
Hướng dẫn sinh viên tự đọc
Đưa ra các nhận xét với các nguyên lý giáo viên trình bày
BTVN 8 ( Bài tập chương 8) KTTL 4 ( kiểm tra nội dung chương 2 thực hiện vào tuần 6)
13 Thực hành, thí
14
Chương 9: Đo
chuyển động
Đơn vị đo và phân
loại
Đo vận tốc
Đo gia tốc và biên
độ dao động
Đo mức
L.O.6
Trình bày tóm tắt các nguyên lý đo chuyển động
Hướng dẫn sinh viên đưa ra các nhận xét
Đưa ra các nhận xét với các nguyên lý giáo viên trình bày
BTVN 9 ( Bài tập chương 9) KTTL 4 ( kiểm tra nội dung chương 6,7,8,9)
15 Báo cáo tiểu luận
L.O.8
Giáo viên nghe, đặt câu hỏi và chấm điểm,
Một nhóm trình bày, các sinh viên khác nghe, đặt câu hỏi và chấm điểm nhóm trình bày
Chẩm diểm
8. Thông tin liên hệ:
Giảng viên phụ trách Trần Nguyên Duy Phương; Thái Thị Thu Hà
Tp. Hồ Chí Minh, ngày 09 tháng 09 năm 2016