Chuong 4 dung sai lap ghep va kiem tra cac chi tiet dien hinh khac

CHƯƠNG 4 DUNG SAI LẮP GHÉP CÁC CHI TIẾT ĐIỂN HÌNH PGS.TS THÁI THỊ THU HÀ  Định tâm theo đường kính D.. CHƯƠNG 4 DUNG SAI LẮP GHÉP CÁC CHI TIẾT ĐIỂN HÌNH PGS.TS THÁI THỊ THU HÀ  Ghi ký

Trang 1

CHƯƠNG 4: DUNG SAI LẮP

GHÉP CÁC CHI TIẾT ĐIỂN

HÌNH KHÁC

CHƯƠNG 4: DUNG SAI LẮP GHÉP CÁC CHI TIẾT ĐIỂN HÌNH

PGS.TS THÁI THỊ THU HÀ

4.1: DUNG SAI LẮP GHÉP THEN VÀ THEN HOA

4.1.1 DUNG SAI LẮP GHÉP THEN.

 Mối ghép then được sử dụng rất rộng rãi trong

ngành chế tạo máy, để cố định các chi tiết trên trục

như: bánh răng, bánh đai, tay quay và thực hiện

chức năng truyền mômen xoắn hoặc đảm bảo dẫn

hướng các chi tiết trên trục (bánh răng di trượt )

 Thường sử dụng 3 loại mối ghép then: then bằng,

then bán nguyệt và then vát

1.ĐẶT VẤN ĐỀ

Tham gia vμo l¾p ghÐp then cã

3 chi tiÕt: then (3), b¹c (2), trôc (1) vμ víi 3 kÝch thước l¾p lμ chiÒu réng cña then, chiÒu réng cña r·nh b¹c, chiÒu réng cña r·nh trôc Với chức năng truyền mômen xoắn và dẫn hướng, lắp ghép then được thực hiện theo bề mặt bên và theo kích thước b

4.1.1 DUNG SAI LẮP GHÉP THEN.

2.KÍCH THƯỚC LẮP GHÉP

Trang 2

CHƯƠNG 4: DUNG SAI LẮP GHẫP CÁC CHI TIẾT ĐIỂN HèNH

Then thường lắp cố định (lắp chặt) với trục vμ lắp động (lắp lỏng)

với bạc.

Khi chọn kiểu lắp tiêu chuẩn cho mối ghép then, cho phép phối

hợp miền dung sai của then (h9) với bất kỳ miền dung sai nμo của

rãnh trục hay rãnh bạc tuỳ theo đặc tính yêu cầu của mối ghép.

3 CHỌN KIỂU LẮP

4.1.1 DUNG SAI LẮP GHẫP THEN.

Miền dung sai kích thước b của mối ghép then

Tên yếu tố lắp ghép

Miền dung sai kích thớc b

Với tất cả

các mối ghép

Mối ghép bạc xê dịch

tự do Mối ghép bình thờng

Mối ghép chắc (độ dôi lớn)

Trên trục Trên bạc Trên trục Trên bạc Trên trục Trên bạc

Then

Rãnh

 Tựy theo chức năng của mối ghộp then mà ta cú thể lựa

chọn kiểu lắp tiờu chuẩn như sau:

CHƯƠNG 4 DUNG SAI LẮP GHẫP CÁC CHI TIẾT ĐIỂN HèNH

4.1.2 DUNG SAI LẮP GHẫP THEN HOA.

Mối ghộp then hoa cú chức năng giống

như với mối ghộp then bằng nhưng được sử dụng hiệu quả khi cần truyền mụmen xoắn lớn và yờu cầu độ chớnh xỏc định tõm cao giữa cỏc chi tiết lắp ghộp

Mối ghộp then hoa cú nhiều loại: then hoa

dạng răng chữ nhật (sử dụng phổ biến nhất), răng hỡnh thang, răng thõn khai và răng tam giỏc.

1 KHÁI NIỆM

Trang 3

CHƯƠNG 4 DUNG SAI LẮP GHÉP CÁC CHI TIẾT ĐIỂN HÌNH

Tùy theo mô men xoắn cần

truyền ta phân ra 3 loại lắp:

loạt nhẹ, loạt trung bình và

nặng.

Để đảm bảo chức năng

truyền lực thì lắp ghép được

thực hiện theo kích thước b,

còn để đảm bảo độ đồng tâm

giữa bạc và trục thì thực hiện

định tâm theo D, d và b. d b

D

2 CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐỒNG TÂM

4.1.2 DUNG SAI LẮP GHÉP THEN HOA.

 Định tâm theo đường kính D.

gia công chính xác D Sử dụng khi yêu cầu về độ cứng của chi tiết không cao.

Định tâm theo đường kính d.

 Sử dụng PP này khi yêu cầu độ

chính xác đồng tâm mối ghép cao và

yêu cầu độ cứng của chi tiết then

hoa cao PP này chế tạo khó khăn,

giá thành cao.

 Định tâm theo chiều rộng b.

thước b Được dùng khi độ đồng tâm không cao, khe hở giữa bề mặt bên của then và rãnh nhỏ để tránh va đập khi tải trọng đổi chiều Dùng khi cần truyền môn men xoắn lớn và va đập

Trang 4

 Lắp ghép then hoa được thực hiện 2 trong 3 yếu tố kích

thước d, D và b.

 Khi thực hiện đồng tâm theo D thì lắp ghép theo D và b.

 Khi thực hiện đồng tâm theo d thì lắp ghép theo d và b.

 Khi thực hiện đồng tâm theo b lắp ghép chỉ theo b.

 Ghi ký hiệu cho mối ghép then hoa:

 Bao gồm:

- Yếu tố đồng tâm (d, D, b)

- Số then

- Kích thước đường kính trong d, đường kính ngoài D và chiều rộng then b.

- Ký hiệu mối ghép theo yếu tố đồng tâm.

- Ký hiệu mối ghép theo b

9

10 7 7

8 40 36 8

_

h

F h

H

- Trên bản vẽ bạc ký hiệu:

D_8  36  40 H8  7 F10

- Trên bản vẽ trục ký hiệu:

D_8  36  40 h7  7 h9.

Trang 5

4.2.DUNG SAI LẮP GHÉP REN

PGS.TS THÁI THỊ THU HÀ CHƯƠNG 4 DUNG SAI LẮP GHÉP CÁC CHI TIẾT ĐIỂN HÌNH PGS.TS THÁI THỊ THU HÀ

DUNG SAI LẮP GHÉP THEN.

Dung sai l;ắp ghép then hoa dạng răng thân khai

So với mối ghéo then hoa dạng răng chữ nhật và dạng răng khác thì mối ghéo then hoa răng thân khai có một số

ưu việt:

-Tính công nghệ cao -Độ bền lớn, chiều dầy răng tăng dần đến chân răng và không có góc nhọn

-Khả năng định tâm cao

• Các phương pháp định tâm được thực hiện theo hai trong

ba yếu tố kích thước:

*Theo chiều dầy răng (s,e) để bảo đảm truyền mô men xoắn

*Theo đường kính ngoài (Df,da) để đảm bảo đồng tâm hai chi

tiết, lắp ghép được thực hiện theo đường kính ngoài (Df,da)

và chiều dầy (s,e)

* Hoặc theo đường kính trong (Da, df) để đảm bảo đồng tâm

hai chi tiết, lắp ghép được thực hiện theo đường kính ngoài

(Da, df) và chiều dầy (s,e)

Dung sai lắp ghép then hoa dạng răng thân khai

định tâm theo đường kính ngoài

định tâm theo đường kính trong

định tâm bề mặ răng

Trang 6

MIỀN DUNG SAI CÁC KÍCH THƯỚC Df; da ; e VÀ s KHI ĐỊNH TÂM THEO BỀ MẶT

ĐƯỜNG KÍNH NGỒI Df VÀ da ( THEN HOA RĂNG THÂN KHAI)

Đường kính định

tâm

Miền dung sai

Df

da

H7 n6, js6, h6, g6, f6

H8 n6, h6, g6, f7

e s

9H, 11H 9h, 9g, 9d, 11c, 11a Chú ý : 1 Khi chọn phải ưu tiên dãy 1 trước

2 Sai lệch giới hạn của kích thướt e và s theo bảng 7 ( phụ lục 1)

MIỀN DUNG SAI CÁC KÍCH THƯỚT, Da, df, e VÀ s KHI ĐỊNH TÂM THEO ĐƯỜNG KÍNH TRONG Da VÀ df (THEN HOA RĂNG THÂN KHAI)

Da

df

H7 n6, h6, g6

H8 n6, h6, g6

e s

9H, 11H 0h, 9g, 9d, 11c, 11a Chú ý : 1 Khi chọn phải ưu tiên dãy 1 trước

2 Sai lệch giới hạn của kích thướt e và s theo bảng 7 ( phụ lục 1)

• 4.2 DUNG SAI LẮP GHÉP REN

PGS.TS THÁI THỊ THU HÀ CHƯƠNG 4 DUNG SAI LẮP GHÉP CÁC CHI TIẾT ĐIỂN HÌNH PGS.TS THÁI THỊ THU HÀ

Theo TCVN 2248-77

4.2 DUNG SAI LẮP GHÉP REN

- Mối ghép ren sử dụng nhiều

 Dùng lắp ghép các chi tiết với nhau ( kẹp chặt), hệ mét và hệ anh Sử dụng rất vạn năng.

 Ren đặc biệt: ren hình thang, hình chữ nhật, ren bền, ren hình côn

4.2.1 CÁC THÔNG SỐ CƠ BẢN CỦA REN

Trang 7

4.2.1 CÁC THÔNG SỐ CƠ BẢN CỦA REN

Theo TCVN 2248-77

• a/ Aûnh hưởng của bước ren:

4.2.2 ẢNH HƯỞNG SAI SỐ CÁC YẾU TỐ ĐẾN TÍNH LẮP LẪN CỦA REN

- Giả thuyết là ren đai ốc không có sai số chỉ có ren bu long có sai số.

- Do có sai số tích lũy về bước nên cả hai chi tiết có cùng đường kính

trung bình nhưng vẫn không lắp được do co sự chèn.

- Khắùc phục bằng cách giảm đường kính trung bình của bu lông hoặc tăng

đường kính trung bính của đai ốc, gọi là lượng bù hướng kính

-2 2

2



ctg P

2



ctg P

fP  

p

f d

b nP nP



b d

b/ Aûnh hưởng sai số của nửa góc profin ren: là hiệu số giữa giá trị thực và danh nghĩa của Nguyên nhân là do đường phân giác không vuông góc với đường tâm của ren hoặc sai số profin ren hoặc cả hai 2



phai trai

  4.2 DUNG SAI LẮP GHÉP REN

Trang 8

•

• Trong đó và

• Vì nhỏ nên cĩ thể coi

• Và

• Thay các giá trị vào ta có

0

sin 2 sin 180

EF ED







      

1 2

EF f 0,5

cos 2

h

ED 

2



 sin 1800 sin

2 2 2

  

    

 

  

sin

 

  

0,5 cos

0,5 sin

2

f h







3

sin 360.60 sin 2

h

f





c/ Sai số của bản thân đường kính trung bình

Do vậy khi qui định dung sai cho đường kính trung bình

ta phải tính đến lượng bồi thường cho sai số bước và sai

số nửa g và gọi là đường kính trung bình biểu kiếnóc

profin

2 3 2

d

f  K d

'

d  d  f  f

'

D  D  f  f

• Cấp chính xác của ren theo TCVN 1917 qui dịnh CCX chế tạo ren theo bảng sau

Trị số dung sai đường kính ren ứng với các cấp chính xác khác nhau tra bảng TCVN 1917-93

4.2.3 CẤP CHÍNH XÁC CHẾ TẠO REN

Trang 9

sai các đường kính của ren theo TCVN 1917-93 ( bảng sau).

• MIỀN DUNG SAI KÍCH THƯỚC REN ( LẮP GHÉP CÓ ĐỘ HỞ)

4.2.4 LẮP GHÉP REN HỆ MÉT

Lắp trung gian: Dùng khi cần cố định trong các kết cấu máy khơng cho phép sử dụng đai ốc hoặc cần chống tự tháo lỏng của chi tiết ren trong quá trình làm việc cĩ thành phần phụ để siết chặt Sai lệch cơ bản theo TCVN 2249-93 như sau.

MIỀN DUNG SAI VÀ LẮP GHÉP REN( LẮP GHÉP

TRUNG GIAN)

nhung khơng cần thành phần phụ để siết chặt Sai lệch cơ bản được qui định theo TCVN 2520-93

Trang 10

• Miền dung sai lắp ghép có độ dôi theo TCVN 2250-93

4.2 DUNG SAI LAÉP GHEÙP REN

4.2.5 CÁCH GHI KÍ HIỆU LẮP GHÉP REN

- Được biểu diễn theo phân số: dung sai ren trong / dung sai ren ngoài

- Miền dung sai của ren ngoài: miền dung sai đường kính trung bình và miềm dung sai đường kính ngoài : 7g6g

- Miền dung sai của ren trong: miền dung sai đường kính trung bình và miền dung sai đường kính trong: 4H5H

- Ren hệ mét : M

- Giá trị danh nghĩa của đường kính ngoài

- Bước ren

- Ví dụ: M12x1-6H/6g

- M12x1-4H5H/4h

- M12x1-7H/7g6g 4.2 DUNG SAI LAÉP GHEÙP REN

4.2.6 ĐO CÁC THÔNG SỐ CỦA CHI TIẾT REN

a/Đo đường kính trung bình của ren:

- Dùng đầu đo phụ :

- * Đối với ren đối xứng:

- * Đối với ren không đối xứng

 

2

cos cos cos 2

1

sin sin

2

 

   



 

 

     



 

 

2

1 1

1 cot

2 2 sin

2

d M d p g



 

 

    

 

 

2 cos 2

p

d   Đường kính dây

Trang 11

Đo theo phương pháp chiếu hình: dùng tren các kính hiển

vi đo lường, máy chiếu hình

• Do góc nửa profin ren dùng kính hiển vi và thước sin

• Do bước ren: đo theo phương pháp chiếu hình

• Do bước ren: đo sai lệch đường vít

Trang 12

4.3: DUNG SAI LẮP GHÉP

BÁNH RĂNH

4.3 DUNG SAI TRUYỀN ĐỘNG BÁNH RĂNG.

4.3.1.Các yêu cầu của bộ truyền bánh răng.

 Truyền động bánh răng được sử dụng rất phổ biến

trong các máy và thiết bị cơ khí Nĩ thường được dùng

để truyền chuyển động quay giữa các trục với nhau với mơmen xoắn lớn.

 Yêu cầu về “độ chính xác động học”.

4.3.1.Các yêu cầu của bộ truyền bánh răng.

 Yêu cầu về “độ chính xác ổn định”.

 Yêu cầu về “độ chính xác tiếp xúc”.

 Yêu cầu về “độ chính xác khe hở mặt bên”.

• 4.3.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU :

Để nghiên cứu các sai số gia công bánh răng xuất hiện như thế nào và ảnh hưởng của các sai số ấy, cần có một phương pháp thống nhất.

-Đưa ra tất cả các sai số về một hệ thống tính toán thống nhất.

-Xác định quan hệ giữa các sai số của bánh răng.

• Theo hướng tâm một lượng :

• Theo hướng tiếp tuyến mộ lượng :

Trong đó  là góc ăn khớp.











 sin 2 F F

H t P











 cos 2 F F

Trang 13

• - Sai số hướng tâm : là những sai số gây ra sự dịch chuyển profin răng

theo hướng tâm bánh răng.

• Sai số tiếp tuyến : là những sai số gây ra sự dịch chuyển profin răng

theo hướng tiếp tuyến với vòng chia.

• Sai số hướng trục : Là những sai số làm profin răng dịch chuyển sai

với vị trí lí thuyết dọc theo trục bánh răng.

• Sai số profin răng lưỡi cắt của dụng cụ cắt răng

• 4.3.3 CÁC SAI SỐ:

a/ Sai số hướng tâm – Loaị tần số thấp

+) Độ đảo hướng kính vành răng (Frr):

• 4.3.3 CÁC SAI SỐ:

a/ Sai số hướng tâm – Loại tần số thấp

+) Độ dao động khoảng cách tâm đo sau

một vòng kí hiệu là F” ir

• 4.3.3 CÁC SAI SỐ:

+) Sai số tích lũy bước răng

F pr

a/ Sai số hướng tâm – Lọai tần số thấp

F pr = F pkr max - F pkr min

W

• 4.3.3 CÁC SAI SỐ:

Tiêu đề	Dung sai lắp ghép các chi tiết điển hình khác
Tác giả	PGS.TS Thái Thị Thu Hà
Trường học	Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội
Chuyên ngành	Cơ khí
Thể loại	Luận văn
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	1,4 MB