Quản lý của chính quyền huyện bắc hà, tỉnh lào cai đối với ngân sách cấp xã

Đây là đề tài mang tính thực tiễn cao góp phần làm rõ hơn thực quản lý thu chi NSNN của cấp xã trên địa bàn huyện Bắc Hà tỉnh Lào Cai và làm cơ sở để có những giải pháp hoàn thiện công t

Bản luận văn thạc sĩ: “Quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai đối với Ngân sách cấp xã” được thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS Lê Tố Hoa, là

đề tài nghiên cứu riêng của tôi; những số liệu, thông tin và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ bất cứ một luận văn nào

Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trong học thuật Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật

Hà Nội, ngày tháng 12 năm 2017

Học viên

Phùng Đức Minh

Sau khi thực hiện xong bản luận văn thạc sĩ này, tôi xin gửi lời cảm ơn tới

TS Lê Tố Hoa, người tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và động viên cũng như tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập cũng như thực hiện luận văn này

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô giáo của Khoa Khoa học quản lý trường Đại học Kinh tế Quốc dân đã truyền dạy cho tôi những kiến thức quý báu để giúp tôi có thể hoàn thành luận văn này Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các thầy

cô của Viện Đào tạo sau Đại học - Trường Đại học Kinh tế Quốc dân đã hướng dẫn

và hỗ trợ tôi trong thời gian học tập tại trường

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các đồng nghiệp đang làm việc tại Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Bắc Hà đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn này

Do thời gian có hạn và kinh nghiệm nghiên cứu khoa học chưa nhiều nên luận văn chắc chắn không tránh khỏi những sơ suất, thiếu sót Tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của Quý Thầy, Cô, đồng nghiệp và các anh, chị học viên

Xin trân trọng cảm ơn!

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG

TÓM TẮT LUẬN VĂN Error! Bookmark not defined.

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN ĐỐI VỚI NGÂN SÁCH CẤP XÃ 8

1.1 Ngân sách cấp xã 8

1.1.1 Ngân sách nhà nước và khái niệm ngân sách nhà nước 8

1.1.2 Khái niệm và nội dung ngân sách cấp xã: 9

1.2 Quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã 10

1.2.1 Khái niệm quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã 10

1.2.2 Mục tiêu quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã 11

1.2.3 Nguyên tắc quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã 12

1.2.4 Bộ máy quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã: 14

1.2.5 Nội dung quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã 18

1.2.6 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã 23

1.3 Kinh nghiệm quản lý của chính quyền một số huyện, thành phố đối với ngân sách cấp xã và bài học rút ra cho chính quyền huyện Bắc Hà 26

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý của chính quyền một số huyện, thành phố đối với ngân sách cấp xã 26

1.3.2 Bài học rút ra cho chính quyền huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai 28

CẤP XÃ GIAI ĐOẠN 2014 - 2016 30

2.1 Giới thiệu về huyện Bắc Hà 30

2.1.1 Điều kiện tự nhiên và đặc điểm xã hội của huyện Bắc Hà 30

2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội của huyện Bắc Hà 31

2.2 Thực trạng ngân sách cấp xã ở huyện Bắc Hà giai đoạn 2014 - 2016 34

2.3 Thực trạng quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà đối với ngân sách cấp xã 35

2.3.1 Thực trạng bộ máy quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà đối với ngân sách cấp xã 35

2.3.2 Quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà trong lập dự toán ngân sách cấp xã 38

2.3.3 Quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà trong chấp hành dự toán ngân sách cấp xã 41

2.3.4 Quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà trong quyết toán ngân sách xã 62

2.3.5 Quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà trong kiểm soát ngân sách nhà nước cấp xã 66

2.4 Đánh giá quản lý ngân sách cấp xã tại huyện Bắc Hà 70

2.4.1 Những điểm mạnh trong quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà đối với ngân sách cấp xã 70

2.4.2 Những hạn chế trong quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà đối với ngân sách cấp xã 71

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN BẮC HÀ ĐỐI VỚI NGÂN SÁCH CẤP XÃ 75

3.1 Định hướng hoàn thiện quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Bắc Hà 75

3.1.1 Mục tiêu đối với ngân sách cấp xã tại huyện Bắc Hà đến năm 2020 75

3.2 Một số giải pháp hoàn thiện quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà dối với

ngân sách cấp xã đến năm 2020 78

3.2.1 Hoàn thiện bộ máy quản lý ngân sách nhà nước cấp xã 78

3.2.2 Hoàn thiện quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà trong lập dự toán Ngân sách cấp xã 81

3.2.3 Hoàn thiện quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà trong chấp hành ngân sách cấp xã 81

3.2.4 Hoàn thiện quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà trong quyết toán ngân sách cấp xã 82

3.2.5 Hoàn thiện kiểm soát của chính quyền huyện Bắc Hà đối với ngân sách cấp xã 83

3.4 Một số kiến nghị 84

3.4.1 Kiến nghị đối với chính quyền tỉnh Lào Cai 84

3.4.2 Kiến nghị đối với chính quyền Trung ương 85

3.4.3 Kiến nghị đối với chính quyền cấp xã 86

KẾT LUẬN 87

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 88

ANQP An ninh quốc phòng

CCHC Cải cách hành chính CCTL Cải cách tiền lương GTGT Giá trị gia tăng

Bảng 2.1: Tổng hợp thu - chi ngân sách cấp xã giai đoạn 2014-2016 trên địa bàn

huyện Bắc Hà 35

Bảng 2.2: Tổng hợp dự toán thu chi ngân sách xã, thị trấn ở huyện Bắc Hà – Tỉnh Lào Cai giai đoạn 2014-2016 41

Bảng 2.3: Tổng hợp thu ngân sách xã, thị trấn ở huyện Bắc Hà – Tỉnh Lào Cai giai đoạn 2014-2016 43

Bảng 2.4: So sách tình hình thu ngân sách xã, thị trấn ở huyện Bắc Hà – Tỉnh Lào Cai (Năm 2014- 2016) 44

Bảng 2.5: Tình hình các khoản thu ngân sách xã hưởng 100% trên địa bàn huyện Bắc Hà 46

Bảng 2.6: Tình hình các khoản thu ngân sách xã phân chia theo tỷ lệ % 48

Bảng 2.7: Tình hình thu bổ sung từ ngân sách cấp trên trong 3 năm (2014, 2015, 2016) trên địa bàn huyện Bắc Hà 49

Bảng 2.8: Tình hình chi ngân sách xã huyện Bắc Hà giai đoạn 2014 - 2016 53

Bảng 2.9: Tình hình chi thường xuyên ngân sách xã, thị trấn tại huyện Bắc Hà giai đoạn 2014 - 2016 55

Bảng 2.10: Tổng hợp các nguồn vốn giao để đầu từ XDCB giai đoạn 2012 – 2016 61

Bảng 2.11: Tổng hợp quyết toán thu chi ngân sách cấp xã huyện Bắc Hà 65

Bảng 2.12: Hình thức, chủ thể và đối tượng kiểm soát chi trên địa bàn huyện Bắc Hà 66

Bảng 2.13: Số lượng, đối tượng giám sát của ban kinh tế - xã hội huyện Bắc Hà đối với các đơn vị trực thuộc giai đoạn 2014 - 2016 68

Bảng 2.14: Số liệu kết quả thanh tra NSCX qua các năm 2014- 2016 69

Sơ đồ 1.1: Hệ thống ngân sách nhà nước ở Việt Nam 8

Sơ đồ 1.2: Sơ đồ bộ máy quản lý của chính quyền cấp huyện 15

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngân sách nhà nước (NSNN) là công cụ tài chính quan trọng không thể thiếu

để Nhà nước thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình Sự phân cấp quản lý NSNN phù hợp với sự phân cấp của bộ máy chính quyền, tạo ra những đòn bẩy tích cực nhằm phát triển mọi lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội….Cấp xã là cấp chính quyền thấp nhất, gắn bó mật thiết đến người dân và là đại diện của Nhà nước giải quyết trực tiếp mối quan hệ lợi ích giữa Nhà nước và nhân dân Ngân sách xã là phương tiện vật chất đảm bảo sự hoạt động bình thường của chính quyền cấp xã, đồng thời là công cụ tài chính giúp chính quyền cấp xã thực hiện chức năng và nhiệm vụ được giao Cùng với sự phát triển về kinh tế và đời sống của người dân ngày càng cao, thì việc quản lý thu – chi NSX cũng không ngừng tăng lên Vì vậy đòi hỏi công tác quản

lý NSX phải có sự điều chỉnh để phù hợp với cơ chế quản lý kinh tế đáp ứng được yêu cầu hoạt động của chính quyền nhà nước cấp xã đạt hiệu quả cao, đảm bảo công bằng xã hội Có thể nói NSX là tiền đề đồng thời là hệ quả trong quá trình quản lý kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước Sự nghiệp đổi mới của nước ta xuất phát từ mục tiêu là làm cho dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh theo định hướng XHCN

Công tác quản lý, điều hành thu chi NSNN của cấp huyện với cấp xã trên địa bàn huyện Bắc Hà, Tỉnh Lào Cai trong những năm qua đã đạt được những kết quả quan trọng Dự toán thu chi ngân sách nhà nước cho các ngành, lĩnh vực từng bước được đáp ứng kịp thời, đảm bảo nguồn lực tài chính phục vụ các nhiệm vụ kinh tế -

xã hội, quốc phòng, an ninh trên địa bàn các xã Các nhiệm vụ thu chi ngân sách đều được tuân thủ theo Luật Ngân sách Nhà nước và các văn bản hướng dẫn thi hành

Tuy nhiên, việc quản lý thu chi NSNN tại các xã huyện Bắc Hà vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế như: Một số khoản thu, khoản chi ngân sách chưa tương xứng với nhiệm vụ, việc phân cấp giữa các cấp ngân sách đã được thực hiện nhưng nhiều lĩnh vực, khoản chi chưa được phân cấp cho ngân sách cấp dưới; việc xây dựng dự

toán thu chi ngân sách còn chưa dự báo hết và xác định được đầy đủ các nhiệm vụ; chấp hành ngân sách còn chưa chủ động linh hoạt; quyết toán thu chi ngân sách nhà nước còn chậm; chi đầu tư còn dàn trải, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư chưa cao; chi thường xuyên còn vượt định mức và dự toán Cơ chế xin, cho vẫn còn tồn tại trong phân bổ ngân sách; chính quyền cấp dưới còn trông chờ, ỷ lại cấp trên, thiếu tính chủ động trong thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước cấp mình Năng lực trình độ của một số công chức làm công tác quản lý thu chi ngân sách nhà nước từ ở cấp xã còn nhiều hạn chế Để khắc phục những bất cập nêu trên, xuất phát từ sự cần thiết phải tăng cường quản lý ngân sách xã, thị trấn

huyện Bắc Hà trong giai đoạn mới hiện nay, tôi đã chọn đề tài “Quản lý của

chính quyền huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai đối với ngân sách cấp xã” để làm

chủ đề nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế và Chính sách Đây là đề tài mang tính thực tiễn cao góp phần làm rõ hơn thực quản lý thu chi NSNN của cấp xã trên địa bàn huyện Bắc Hà tỉnh Lào Cai và làm cơ sở để có những giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ đổi mới trong công tác quản lý thu chi NSNN hiện nay, một nhiệm vụ luôn được quan tâm hàng đầu trong quản lý nhà nước về tài chính, góp phần thực hiện quản lý tốt và toàn diện các hoạt động kinh tế - xã hội, an ninh – quốc phòng trên địa bàn các xã và huyện

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu:

Tại huyện Bắc Hà có nhiều công trình nghiên cứu về ngân sách ở cấp độ khác nhau nhưng chưa có công trình nào đề cập chuyên sâu đến lĩnh vực quản lý ngân sách xã trên địa bàn của huyện từ trước đến nay Từ thực tế công tác quản lý tài chính ngân sách xã của chính quyền huyện Bắc Hà thì việc tăng cường nâng cao công tác quản lý ngân sách xã được đặt ra như là một nhiệm vụ hàng đầu quản lý ngân sách nhà nước tại địa phương trong giai đoạn hiện nay

Với mục đích hướng tới nâng cao hiệu quả và hoàn thiện công tác quản lý thu chi của cấp huyện đối với NSNN cấp xã, từ lâu đã có nhiều nghiên cứu về quản

lý thu chi NSNN đối với chính quyền các cấp như:

- Đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách cấp huyện của tỉnh Hưng Yên” của tác giả Vũ Thành Nam, trường Đại học kinh tế quốc dân, năm 2014

Đề tài đã phân tích làm rõ thực trạng công tác quản lý ngân sách cấp huyện của tỉnh Hưng Yên và hạn chế cụ thể trong các khâu: Lập dự toán, chi ngân sách, kế toán và quyết toán ngân sách, về chế độ công khai tài chính đối với ngân sách nhà nước, về chât lượng đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách nhà nước; cho thấy công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện trên địa bàn tỉnh Hưng Yên chưa thật sự đáp ứng được các quy định của Luật Ngân sách, đồng thời chưa sử dụng ngân sách tiết kiệm, hiệu quả và chưa thực sự thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Đề tài cũng đã đưa ra các nhóm giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý ngân sách cấp huyện đạt hiệu quả như: Nâng cao chất lượng công tác xây dựng dự toán; Tăng cường kiểm tra, kiểm soát các khoản thu ngân sách; Tăng cường kiểm soát chi ngân sách đối với mọi ngành, mọi lĩnh vực; Tăng cường công tác quản lý vốn đầu tư XDCB; Nâng cao năng lực quản lý của cán bộ QLNS; Tăng cường đầu

tư phát triển, cải tạo nuôi dưỡng nguồn thu và Các nhóm giải pháp khác

- Đề tài “Quản lý ngân sách cấp huyện của Thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh” của tác giả Phạm Hải Hà, trường Đại học kinh tế quốc dân, năm 2015

Đề tài đã hệ thống hóa được một số vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu đó là: khái niệm NSNN, NSĐP; vai trò của NSNN, NSĐP; các căn

cứ và nội dung quản lý NSĐP; các nhân tố ảnh hưởng tới quản lý NSĐP, kinh nghiệm quản lý NSĐP của một số địa phương ở Việt Nam

Đề tài đã sử dụng các phương pháp phân tích một cách khoa học, phong phú, toàn diện, cập nhật qua phương pháp tiếp cận hệ thống và thống kê tổng hợp Đưa ra những đánh giá sát thực về thực trạng công tác quản lý NS cấp huyện trên địa bàn Thành phố Uông Bí những kết quả đạt được, những mặt yếu kém cần khắc phục, hoàn thiện

Đề tài cũng đã đưa ra một số giải pháp cơ bản để tăng cường quản lý NSNN cấp huyện như sau: Đổi mới công tác quản lý thu, chi ngân sách; Tăng cường chất

lượng công tác lập, chấp hành và quyết toán NSNN; Tăng cường công tác thanh tra tài chính và kiểm soát chi NSNN; Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý NS cấp huyện; Tăng cường mối quan hệ hợp tác, phối hợp giữa các cơ quan trong bộ máy quản lý NS cấp huyện Những kiến nghị với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoàn thiện tiêu chuẩn, định mức chi NSNN; cơ chế phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi NSNN

- Đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước huyện Đức Phổ”

của tác giả Huỳnh Thị Cẩm Liên, trường Đại học Đà Nẵng, năm 2011

Đề tài này đã xây dựng được mô hình khung lý thuyết về quản lý thu chi ngân sách nhà nước cấp huyện gồm các nội dung chủ yếu: lập dự toán thu chi ngân sách; chấp hành dự toán thu chi ngân sách; kiểm soát thu chi ngân sách Nêu sơ bộ

về tình hình kinh tế xã hội huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi Phân tích thực trạng quản lý thu chi ngân sách nhà nước cấp huyện tại huyện Đức Phổ theo các nội dung: lập dự toán thu chi ngân sách, chấp hành dự toán thu chi ngân sách, kiểm soát dự toán thu chi ngân sách Từ thực trạng quản lý thu chi ngân sách nhà nước cấp huyện tại huyện Đức Phổ, tác giả đã đưa ra giải pháp để hoàn thiện quản lý thu chi ngân sách nhà nước cấp huyện tại huyện Đức Phổ Tuy nhiên, trong đề tài này tác giả chủ yếu đi sâu vào đánh giá thực trạng thu chi ngân sách cấp huyện tại huyện Đức Phổ

mà chưa đưa ra được giải pháp tối ưu về hoàn thiện quản lý thu chi ngân sách nhà nước cấp huyện tại huyện Đức Phổ, giải pháp hoàn thiện quản lý thu chi ngân sách còn mang tính chất chung chung

Cho đến nay chưa có một nghiên cứu nào có liên quan đến quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Bắc Hà tỉnh Lào Cai Chính vì thế việc nghiên cứu

đề tài “Quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai đối với ngân sách cấp xã” sẽ đi sâu phân tích và đánh giá được những điểm mạnh, điểm yếu, những hạn chế còn tồn tại trong công tác quản lý thu chi NSNN của chính quyền cấp xã trên địa bàn huyện Bắc Hà tỉnh Lào Cai Từ đó đưa ra một số giải pháp giúp công tác quản lý chi NSNN của cấp xã ngày càng có hiệu quả hơn

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

- Mục đích nghiên cứu: Mục đích nghiên cứu của luận văn là đưa ra các giải

pháp để hoàn thiện quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà đối với ngân sách cấp xã

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

+ Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà đối với ngân sách cấp xã

+ Phân tích thực trạng quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà đối với ngân sách cấp xã trong giai đoạn từ năm 2014 - 2016

+ Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước cấp xã tại huyện Bắc Hà - Tỉnh Lào Cai đến năm 2020

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu:

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà tỉnh Lào

Cai đối với ngân sách cấp xã

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Nghiên cứu quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà tỉnh Lào Cai trong lập dự toán ngân sách, chấp hành dự toán ngân sách, quyết toán ngân sách, kiểm soát ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Bắc Hà

- Về không gian: Quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà tỉnh Lào Cai đối với ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện

- Về thời gian: Số liệu thứ cấp thu thập cho giai đoạn 2014 – 2016 và đề xuất các giải pháp cho giai đoạn đến năm 2020.

5 Phương pháp nghiên cứu:

5.1 Khung nghiên cứu

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu đề tài dự kiến áp dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với phương pháp nghiên cứu định lượng theo các bước sau:

Bước 1: Nghiên cứu cơ sở lý luận nhằm xác định khung nghiên cứu về tổ chức quản lý của cơ quan chính quyền huyện Bắc Hà đối với ngân sách cấp xã

Bộ máy quản lý

Quản lý trong lập

dự toán ngân sách

Quản lý trong chấp hành ngânsách

Quản lý trong quyết toán ngân sách

Ngân sách cấp

xã

Thực hiện mục tiêu quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã

Kiểm soát ngân sách cấp xã

Bước 2: Thu thập dữ sơ cấp thông qua việc khảo sát các đối tượng tổ chức,

cá nhân liên quan đến thực hiện dự toán ngân sách cấp xã tại 21 xã, thị trấn thuộc huyện Bắc Hà Các phương pháp thực hiện chủ yếu là phương pháp thống kê, điều tra, giám sát, so sánh số liệu thực hiện dự toán qua các năm

Bước 3: Đánh giá tổ chức thực hiện dự toán ngân sách cấp xã của chính quyền huyện Bắc Hà Phương pháp đánh giá chủ yếu là phương pháp so sánh, đối chiếu dựa trên các tiêu chí phát triển kinh tế - xã hội

Bước 4: Phân tích những nguyên nhân cơ bản dẫn đến những điểm yếu trong việc lập, phân bổ, chấp hành dự toán; quyết toán, kiểm soát dự toán Phương pháp phân tích dựa trên các nhân tổ ảnh hưởng đến công tác tổ chức thực dự toán

Bước 5: Sơ bộ đề xuất một số giải pháp hoàn thiện các bước trong công tác quản lý ngân sách cấp xã (Lập, phân bổ, chấp hành dự toán; quyết toán, kiểm soát

dự toán) của chính quyền huyện Bắc Hà

Bước 6: Các giải pháp hoàn thiện quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà đối với ngân sách cấp xã trong giai đoạn tiếp theo

6 Kết cấu luận văn:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh muacj tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý của chính

quyền huyện đối với ngân sách cấp xã

Chương 2: Phân tích thực trạng quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà tỉnh

Lào Cai đối với ngân sách cấp xã giai đoạn từ năm 2014 - 2016

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý của chính quyền huyện Bắc Hà tỉnh

Lào Cai đối với ngân sách cấp xã

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN

LÝ CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN ĐỐI VỚI

NGÂN SÁCH CẤP XÃ 1.1 Ngân sách cấp xã

1.1.1 Ngân sách nhà nước và khái niệm ngân sách nhà nước

Theo Quốc hội Luật NSNN năm 2015: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước trong dự toán đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”

Hệ thống NSNN là tổng thể các cấp ngân sách, giữa chúng có mối quan hệ hữu cơ với nhau đã được xác định bởi sự thống nhất về cơ sở kinh tế - chính trị, bởi pháp chế và các nguyên tắc tổ chức của bộ máy hành chính Nhà nước

Tại Việt nam, hệ thống NSNN được quy định tại điều 6, Luật NSNN năm 2015 như sau: Ngân sách nhà nước gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương trong đó Ngân sách địa phương gồm ngân sách của các cấp chính quyền địa phương

Sơ đồ 1.1: Hệ thống ngân sách nhà nước ở Việt Nam

Nguồn: Tổng hợp của tác giả luận văn nghiên cứu

Ngân sách nhà nước

Ngân sách Trung ương

Ngân sách địa phương

Ngân sách cấp tỉnh

Ngân sách cấp huyện

Ngân sách cấp xã

Như vậy hệ thống NSNN ở nước ta bao gồm 4 cấp ngân sách:

- Ngân sách trung ương

- Ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là ngân sách cấp tỉnh)

- Ngân sách quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách cấp huyện)

- Ngân sách xã, phường, thị trấn (gọi chung là ngân sách cấp xã)

Trong đó, Ngân sách Trung ương đóng vai trò chủ đạo đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ chiến lược quan trọng của quốc gia, ngân sách xã, phường, thị trấn đóng vai trò chủ đạo, ngân sách cấp tỉnh, thành phố, quận huyện đóng vai trò trung gian

1.1.2 Khái niệm và nội dung ngân sách cấp xã:

Từ phân tích ở trên cho thấy NSCX là một bộ phận, một cấp ngân sách trong

hệ thống 4 cấp NSNN, bao gồm toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền nhà nước cấp xã

Ngân sách xã là một cấp ngân sách nằm trong hệ thống ngân sách Nhà nước, tuy nhiên do yêu cầu nhiệm vụ của từng cấp ngân sách khác nhau nên các cấp ngân sách bên cạnh những đặc điểm chung còn có những đặc điểm riêng Ngân sách xã

có những đặc điểm cơ bản sau:

- Ngân sách xã là một quỹ tập trung của cơ quan chính quyền Nhà nước cấp

cơ sở hoạt động của quỹ này thể hiện trên hai phương diện:

+ Huy động nguồn thu vào quỹ (gọi là thu ngân sách xã)

+ Phân phối sử dụng nguồn vốn của quỹ (gọi là chi ngân sách xã)

- Các hoạt động thu chi của ngân sách xã luôn gắn với chức năng, nhiệm vụ của chính quyền xã theo luật định, đồng thời luôn chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quyền lực Nhà nước ở cấp xã Chính vì vậy các chỉ tiêu thu chi của ngân sách

xã luôn mang tính pháp lý

- Thông qua hoạt động của thu chi ngân sách xã là biểu hiện các quan hệ lợi ích giữa một bên là lợi ích chung của cộng đồng các cơ sở mà chính quyền xã là ngươì đại diện với một bên là lợi ích của các chủ thể kinh tế xã hội khác (tổ chức hoặc cá nhân) Các quan hệ này phát sinh trong cả quá trình thu và chi ngân sách xã

- Các quan hệ thu chi ngân sách xã rất đa dạng và biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, như các khoản thu chi này chỉ được thừa nhận khi được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt

- Ngân sách xã vừa là một cấp trong hệ thống ngân sách Nhà nước vừa là một đơn vị dự toán Vì vậy ngân sách xã vừa thực hiện nhiệm vụ thu chi của một cấp ngân sách (mặc dù nguồn thu và nhiệm vụ chi là rất nhỏ bé), vừa là đơn vị nhận

bổ xung từ ngân sách cấp trên và được sử dụng luôn nguồn vốn đó Với đặc thù là đơn vị hành chính cấp cơ sở, nơi trực tiếp thực hiện các Luật, Nghị quyết, các văn bản dưới Luật của các cơ quan Nhà nước cấp trên, có mối liên hệ trực tiếp với dân,

do dân, vì dân, giải quyết các mối liên hệ giữa Nhà nước và nhân dân

1.2 Quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã

1.2.1 Khái niệm quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã

Công tác quản lý thu chi ngân sách nhà nước cấp xã là việc nhà nước phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm đảm bảo thực hiện chức năng của nhà nước theo những nguyên tắc đã được xác lập trong Luật ngân sách

Ở đây muốn nói đến, chủ thế quản lý ngân sách nhà nước cấp xã là các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với lĩnh vực thu chi NSNN (ở Trung ương là Quốc hội, Chính phủ, Bộ Tài chính… Ở địa phương là HĐND, UBND và các cơ quan tham mưu các cấp)

Đối tượng quản lý ngân sách cấp xã là các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Công cụ quản lý NSNN cấp xã là các chế độ, chính sách, các tiêu chuẩn, định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành tác động lên đối tượng và chủ thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý ngân sách cấp xã Sự tác động của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý thông qua việc thực hiện các chức năng quản

lý nhằm đạt được các mục tiêu cơ bản của quản lý ngân sách cấp xã Đó là mục tiêu

sử dụng ngân sách một cách hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả cho phát triển kinh tế - xã hội và ổn định kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh,…

1.2.2 Mục tiêu quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã

Mục tiêu trong việc điều hành ngân sách nhà nước nói chung hay quản lý ngân sách nhà nước cấp xã nói riêng, đó chính là thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng bền vững trong điều kiện sử dụng nguồn lực hiệu quả, tiết kiệm, thực hiện công bằng xã hội và đảm bảo các mục tiêu chính trị, xã hội, an ninh quốc phòng, đối ngoại Mục tiêu này được thiết lập phù hợp với chiến lược, nhiệm vụ phát triển kinh

tế xã hội của đất nước trong từng thời kỳ

Quản lý ngân sách nhà nước cấp xã là làm sao mang lại một kết quả tốt nhất

về phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời giải quyết hài hòa mối quan hệ lợi ích kinh

tế giữa một bên là nhà nước và một bên là các chủ thể khác trong xã hội, đáp ứng được các nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội mà ngân sách được phân công theo Luật Ngân sách nhà nước, có thể kể đến một số nội dung cụ thể như sau:

Đảm bảo toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên của bộ máy chính quyền huyện, xã một cách đầy đủ, hiệu quả và kịp thời

Đảm bảo kinh phí thực hiện các chính sách an sinh xã hội, các chính sách, chế độ nhiệm vụ phát sinh được cấp có thẩm quyền phê duyệt

Đảm bảo công tác lập, xét duyệt, cấp phát dự toán kinh phí hoạt động thường xuyên ngân sách huyện, xã của các đơn vị dự toán, các bộ phận thuộc xã kịp thời, đúng chế độ Hạn chế việc sử dụng dự toán chi sai mục đích ban đầu được cấp có thẩm quyền phê duyệt

Tiêu chí đánh giá quản lý kinh phí hoạt động thường xuyên của ngân sách nhà nước cấp huyện, cấp xã:

* Tính hiệu lực:

- Công tác lập, thực hiện dự toán đúng quy trình, quy định của pháp luật

- Thực hiện nghiêm túc và kịp thời các nhiệm vụ chỉ tiêu kinh tế xã hội và kinh phí hoạt động thường xuyên

- Đảm bảo kinh phí đúng mục đích, đúng kế hoạch, thu chi đủ Tính hiệu lực của quản lý ngân sách nhà nước cấp xã có thể đo lường bằng kết quả hoặc mục tiêu thực hiện

* Tính hiệu quả:

Quản lý ngân sách nhà nước cấp xã được kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo cho việc thực hiện các nhiệm vụ trong điều kiện tiết kiệm, không gây thất thoát, lãng phí Ngoài ra trong quản lý hoạt động ngân sách nhà nước cấp xã công khai, minh bạch được thể hiện trong các khâu lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán ngân sách cấp xã

* Tính bền vững:

Tác động tích cực từ quản lý ngân sách nhà nước cấp xã đối với sự phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng là lâu dài và ổn định Cân bằng lợi ích giữa các xã, thị trấn trong dự toán ngân sách

* Tính phù hợp:

Quản lý ngân sách nhà nước cấp xã phù hợp với đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, phù hợp với thực tiễn tình hình đặc thù của địa phương nhằm đáp ứng được nhiệm vụ chính trị phát triển kinh tế xã hội

1.2.3 Nguyên tắc quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã

Công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã là một nội dung đặc biệt quan trọng trong hệ thống quản lý ngân sách nhà nước các cấp, do vậy việc quản lý với nội dung này cần tuân thủ một số nguyên tắc sau:

Thứ nhất, nguyên tắc quản lý theo dự toán:

Dự toán là khâu mở đầu của một chu trình NSNN Những khoản thu chi ngân sách nhà nước một khi đã được ghi vào trong dự toán và đã được cơ quan quyền lực Nhà nước xét duyệt được coi là chỉ tiêu pháp lệnh Do vậy, mọi khoản thu chi từ ngân sách nhà nước chỉ có thể trở thành hiện thực khi và chỉ khi các khoản thu chi đó nằm trong cơ cấu theo dự toán đã được cơ quan quyền lực nhà nước xét duyệt và thông qua

Phạm vi của dự toán ngân sách nhà nước cấp xã rất đa dạng, liên quan đến nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau Định mức thu chi cho mỗi hoạt động được xác

định theo đối tượng riêng, định mức riêng và ngay giữa các cơ quan, bộ phận trong cùng một lĩnh vực hoạt động nhưng hoạt động khác nhau, điều kiện về trang thiết bị

cơ sở vật chất khác nhau, quy mô và tính chất hoạt động khác nhau sẽ dẫn đến định mức thu chi từ ngân sách nhà nước cũng khác nhau

Xét trên giác độ quản lý, mọi khản thu chi hoạt động thường xuyên đã được ghi trong dự toán ngân sách là thể hiện sự cam kết của cơ quan chức năng quản lý tài chính nhà nước với các đơn vị thụ hưởng NSNN, từ đó nảy sinh nguyên tắc quản

lý nguồn kinh phí hoạt động thường xuyên theo dự toán Quản lý theo dự toán mới đảm bảo được yêu cầu cân đối của ngân sách nhà nước tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều hành ngân sách nhà nước; hạn chế tính tùy tiện trong quản lý và sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước tại các đơn vị dự toán

Thứ hai, nguyên tắc tiết kiệm hiệu quả:

Nguyên tắc này đòi hỏi trong quá trình phân bổ và sử dụng nguồn lực tài chính khan hiếm đó luôn phải tính toán sao cho với chi phí thấp nhất nhưng phải đạt được kết quả cao nhất

Tiết kiệm không có đồng nghĩa với hạn chế chi tiêu, tiết kiệm là sự chi tiêu hợp lý Đó là chi đúng lúc, đúng chỗ, đúng định mức, đảm bảo đáp ứng đầy đủ, kịp thời các nhiệm vụ thu chi hoạt động thường xuyên ngân sách Chi tiêu hợp lý sẽ tạo

ra tác động lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội

Hiệu quả hoạt động thu chi ngân sách được xác định bằng kết quả so với chi phí đã bỏ ra Chi tiêu hợp lý sẽ đảm bảo ngân sách được sử dụng có hiệu quả Hiệu quả của hoạt động thu chi ngân sách nhà nước phải được xét trên nhiều mặt, hiệu quả kinh tế, xã hội, chính trị…; hiệu quả trước mắt và hiệu quả lâu dài

Tiết kiệm hiệu quả là một trong những nguyên tắc quan trọng hàng đầu của quản lý kinh tế, tài chính, bởi lẽ nguồn lực thì luôn có giới hạn nhưng nhu cầu thì không có giới hạn Chi tiêu ngân sách không tiết kiệm, hiệu quả không chỉ gây lãng phí ngân sách, lãng phí nguồn lực mà còn tạo ra những hệ lụy cho nền kinh tế Nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả cũng phải được quán triệt trong các khâu của quá trình chi tiêu ngân sách thường xuyên Để thực hiện được nguyên tắc này thì quản

lý chi tiêu thường xuyên ngân sách phải đảm bảo xác định được đúng đối tượng, thứ

tự ưu tiên các khoản chi, tiêu chí, định mức, cơ cấu phân bổ ngân sách trong chi tiêu thường xuyên phải hợp lý

Thứ ba, nguyên tắc thu chi trực tiếp qua kho bạc nhà nước:

Một trong những chức năng quan trọng của kho bạc nhà nước là quản lý quỹ NSNN Vì vậy, kho bạc nhà nước vừa có quyền, vừa có trách nhiệm phải kiếm soát chặt chẽ mọi khoản thu chi ngân sách nhà nước, đặc biệt là các khoản thu, khoản chi thường xuyên Để tăng cường vai trò của KBNN trong kiểm soát thu chi thường xuyên của NSNN, hiện nay nước ta đang thực hiện việc thu chi trực tiếp qua KBNN như là một hình thức khoán trong định mức

Thứ tư, nguyên tắc tổ chức đấu thầu:

Trường hợp sử dụng vốn, kinh phí NSNN để đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm trang thiết bị, phương tiện làm việc và các dịch vụ khác có giá trị từ 100 triệu đồng trở lên cơ quan tổ chức thực hiện NSNN phải thực hiện thông qua hình thức đấu thầu theo quy định của pháp luật hiện hành Nguyên tắc này thể hiện sự minh bạch, công khai trong hoạt động NSNN tại địa phương thực thi đầy đủ nguyên tắc này góp phần giảm thiểu tham ô, tham nhũng, thất thoát NSNN

Thứ năm, nguyên tắc đảm bảo tính cân đối thu chi trong quản lý NSNN cấp xã:

Dự toán thu - chi NSNN cấp xã được lọc và đảm bảo theo nguyên tắc tổng chi NSNN bằng tổng thu cân đối NSNN Do vậy, quá trình thực hiện chi NSNN của huyện cho các xã phải phụ thuộc vào NSNN trên địa bàn để đảm bảo tính cân đối ngân sách, trường hợp thu NSNN trên địa bàn thực hiện chưa đạt theo kế hoạch và đúng tiến độ thì để đảm bảo nhiệm vụ chi NSNN trên địa bàn Phòng Tài chính gửi đề nghị Sở Tài chính tăng tiến độ bổ sung có mục tiêu để đảm bảo sự cân đối ngân sách

1.2.4 Bộ máy quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã:

* Cơ cấu bộ máy quản lý

Bộ máy quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã bao gồm các cơ quan như trong sơ đồ

Sơ đồ 1.2: Sơ đồ bộ máy quản lý của chính quyền cấp huyện

Nguồn: Tổng hợp của tác giả dựa vào giáo trình lý luận

(1) HĐND huyện

- HĐND cấp huyện là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất tại địa phương Trong quản lý thu chi NSNN của chính quyền cấp huyện, HĐND huyện có chức năng và nhiệm vụ như sau:

+ Căn cứ vào dự toán thu chi NSNN được UBND tỉnh giao và tình hình thực tế trên địa bàn huyện, HĐND phê chuẩn dự toán thu chi NSNN của chính quyền huyện, bao gồm thu chi ngân sách của cơ quan nhà nước cấp huyện và thu chi ngân sách nhà nước cấp xã, thị trấn trực thuộc chính quyền huyện Dự toán ngân sách được HĐND huyện phê chuẩn chi tiết theo các lĩnh vực chỉ tiêu, sắc thuế thu; chỉ tiêu chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên, chi dự phòng ngân sách, chi cho các chương trình mục tiêu quốc gia

+ Quyết định phân bổ dự toán NSNN bao gồm tổng mức thu, mức chi NSNN

và chi tiết từng khoản mục thu chi, đối tượng thu chi, mức bổ sung cho ngân sách từng xã, thị trấn trực thuộc chính quyền huyện bao gồm bổ sung cân đối thu chi và

bổ sung có mục tiêu

+ Phê chuẩn quyết toán thu chi ngân sách của chính quyền huyện do UBND huyện lập

Hội đồng nhân dân huyện

Ủy ban nhân dân huyện

UBND các xã, thị trấn

+ Quyết định các chủ trương, biện pháp để triển khai thực hiện ngân sách địa phương, quyết định điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương trong trường hợp cần thiết

+ Kiểm tra, giám sát việc thực hiện thu chi NSNN theo dự toán đã được HĐND phê duyệt

+ Bãi bỏ những văn bản quy phạm pháp luật về tài chính - ngân sách của UBND cấp huyện và HĐND cấp xã, thị trấn trực thuộc trái với Hiến pháp, Luật, nghị quyết của quốc hội, Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội và các văn bản hướng dẫn thi hành NSNN của các cơ quan nhà nước cấp trên

(2) UBND huyện

- UBND cấp huyện là cơ quan tổ chức thực hiện quản lý thu chi NSNN trên địa bàn huyện, trực tiếp phân bổ, quản lý thu chi ngân sách xã, cụ thể với những chức năng, nhiệm vụ như sau:

+ Lập dự toán thu chi NSNN cấp huyện theo các chỉ tiêu, tiêu chí quy định của pháp luật

+ Thực hiện việc lập điều chỉnh dự toán ngân sách huyện trong trường hợp cần thiết, trình HĐND huyện phê chuẩn và báo cáo Sở Tài chính

+ Lập quyết toán thu chi ngân sách cấp huyện, trình HĐND cấp huyện phê chuẩn và báo cáo Sở Tài chính theo quy định

+ Kiểm tra nghị quyết của HĐND cấp xã, HĐND thị trấn về thu chi NSNN cấp xã, thị trấn

+ Căn cứ vào nghị quyết của HĐND cấp huyện, quyết định giao nhiệm vụ thu chi ngân sách cho từng cơ quan, đơn vị hành chính sự nghiệp trực thuộc chính quyền huyện

+ Tổ chức chấp hành dự toán thu chi NSNN tại địa phương, thực hiện công tác kiểm tra, đôn đốc quản lý thu chi NSNN tại cấp xã, thị trấn trực thuộc

+ Phối hợp với Sở Tài chính, UBND tỉnh trong việc quản lý NSNN trên địa bàn, báo cáo các cơ quan cấp trên về thu chi NSNN theo quy định của pháp luật

(3) Phòng Tài chính Kế hoạch huyện

- Phòng Tài chính (phòng Tài chính - Kế hoạch) huyện là cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện, có chức năng tham mưu giúp UBND huyện thực hiện nhiệm vụ quản lý thu chi, ngân sách trên địa bàn huyện theo phân cấp quản lý của nhà nước Phòng Tài chính huyện chịu sự chỉ đạo về chuyên môn của Sở Tài chính

Nhiệm vụ cụ thể của Phòng Tài chính huyện trong quản lý thu chi NSNN của chính quyền cấp huyện như sau:

+ Tham mưu giúp UBND huyện tổ chức thực hiện công tác quản lý thu chi NSNN của chính quyền huyện theo quy định của pháp luật

+ Hướng dẫn các ban ngành, đoàn thể trực thuộc Huyện ủy, UBND huyện và UBND xã, thị trấn lập dự toán thu chi NSNN hàng năm, hướng dẫn ban tài chính

xã, thị trấn lập dự toán thu chi NSNN Phòng Tài chính huyện thực hiện việc tổng hợp dự toán thu chi ngân sách của các cơ quan, ban ngành để xây dựng dự toán thu chi ngân sách của chính quyền huyện theo hướng dẫn của Sở Tài chính tỉnh, báo cáo UBND huyện xem xét để trình HĐND huyện phê chuẩn

+ Tham mưu giúp UBND huyện lập phương án phân bổ dự toán thu chi ngân sách huyện, lập dự toán điều chỉnh trong trường hợp cần thiết, trình HĐND huyện thông qua

+ Tham mưu giúp UBND huyện tổ chức chấp hành dự toán thu chi NSNN theo nhiệm vụ đã được phê duyệt

+ Hướng dẫn ban tài chính, UBND cấp xã, thị trấn lập quyết toán ngân sách cấp xã, thị trấn

+ Kiểm tra việc quản lý tài chính, ngân sách của chính quyền cấp xã và các

cơ quan, đơn vị hành chính sự nghiệp nhà nước thuộc huyện

(4) Phòng Thanh tra huyện

Thanh tra huyện là cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện, có trách nhiệm giúp UBND cấp huyện về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng; tiến hành thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng theo quy định của pháp luật, trong quản lý chi NSNNcấp huyện, thanh tra huyện có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

+ Xây dựng kế hoạch thanh tra tình hình quản lý thu chi ngân sách của các đơn vị trực thuộc UBND huyện, trình chủ tịch UBND cấp huyện phê duyệt và tổ chức thực hiện kế hoạch đó;

+ Báo cáo kết quả về công tác thanh tra;

+ Theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị, quyết định

xử lý về thanh tra của Chủ tịch UBND cấp huyện, Chánh thanh tra huyện liên quan đến công tác quản lý thu chi NSNN

1.2.5 Nội dung quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã

Công tác quản lý ngân sách huyện đối với ngân sách cấp xã được thể hiện bằng chu trình quản lý thông qua ba khâu: Lập dự toán ngân sách, chấp hành ngân sách và quyết toán ngân sách Nội dung từng khâu thể hiện như sau:

1.2.5.1 Quản lý của chính quyền huyện trong lập dự toán ngân sách nhà nước cấp xã

Một chu trình NSNN được bắt đầu khâu lập dự toán NSNN Đây là quá trình phân tích, đánh giá quan hệ giữa khả năng và nhu cầu các nguồn tài chính của cấp huyện để từ đó xác lập các chỉ tiêu thu, chi dự toán ngân sách hàng năm một cách phù hợp Lập dự toán ngân sách thực hiện tốt sẽ tạo điều kiện tốt cho việc chấp hành và quyết toán ngân sách huyện đối với ngân sách cấp xã Vấn đề quan trọng hàng đầu của khâu lập dự toán ngân sách là phải tính toán đầy đủ, đúng đắn, có căn

cứ các chỉ tiêu thu chi của ngân sách huyện, xã trong kỳ kế hoạch Trong quá trình lập ngân sách phải quán triệt các nguyên tắc cơ bản trong từng yếu tố như sau:

+ Với kế hoạch ngân sách phải bám sát kế hoạch phát triển kinh tế xã hội và có tác động tích cực đối với việc thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của huyện, xã

+ Dự toán ngân sách của huyện, xã phải phản ánh đầy đủ các khoản thu chi theo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cơ quan có thẩm quyền ban hành, kể cả các khoản thu, chi từ nguồn viện trợ và các khoản vay;

+ Với dự toán ngân sách của huyện, xã phải đảm bảo tính cân đối theo nguyên tắc: Dự toán ngân sách của các năm trong thời kỳ ổn định phải cân bằng giữa thu, chi trên cơ sở các khoản thu, chi đã được quy định;

+ Với báo cáo dự toán ngân sách phải kèm theo bảng thuyết minh chi tiết các

cơ sở, căn cứ tính toán

Để dự toán ngân sách của huyện, xã mang tính hiện thực, khi lập dự toán phải dựa vào những căn cứ sau đây:

Thứ nhất, các chỉ tiêu của kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội của nhà nước

trong năm kế hoạch;

Thứ hai, nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng

của huyện, xã trong năm và những năm tiếp theo;

Thứ ba, các luật, pháp lệnh, chế độ thu, tiêu chuẩn định mức chi ngân sách

do cấp có thẩm quyền quy định; chính sách, chế độ hiện hành làm cơ sở để lập dự toán thu, chi ngân sách năm

Thứ tư, những quy định về phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, phân cấp quản

lý ngân sách cho huyện, xã;

Thứ năm, tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu và mức bổ sung từ

ngân sách tỉnh, cho huyện, xã;

Thứ sáu, lập dự toán ngân sách phải căn cứ vào kết quả phân tích, đánh giá tình

hình thực hiện kế hoạch ngân sách của năm trước, đặc biệt là năm báo cáo;

Quá trình lập dự toán ngân sách của huyện, xã đựơc tuân thủ theo các bước chuẩn bị và lập dự toán

Về chuẩn bị: Công tác chuẩn bị dự toán ngân sách hàng năm được tiến hành

vào cuối quý II và đầu quý III năm báo cáo

Về quá trình lập dự toán ngân sách: Phòng Tài chính – Kế hoạch xem xét, thẩm

định dự toán ngân sách của các xã, thị trấn thuộc huyện gồm: Dự toán thu do chi cục thuế lập; Dự toán thu, chi ngân sách của các xã, thị trấn; Dự toán thu NSNN trên địa bàn huyện

Dự toán thu, chi ngân sách huyện bao gồm dự toán thu, chi của tất cả các xã, trị trấn và dự toán ngân sách cấp huyện

Sau khi các huyện nhận được quyết định giao dự toán thu, chi ngân sách trên địa bàn từ UBND tỉnh, Phòng Tài chính – Kế hoạch có trách nhiệm tham mưu và

giúp UBND huyện, trình HĐND nghị quyết dự toán thu, chi ngân sách, phương án phân bổ ngân sách cho các xã, thị trấn Đây là dự toán chính thức để phân bổ cho các xã, thị trấn thụ hưởng ngân sách trên địa bàn của huyện UBND huyện có trách nhiệm báo cáo UBND tỉnh, Sở Tài chính dự toán thu, chi ngân sách huyện và kết quả phân bổ dự toán ngân sách huyện cho ngân sách cấp xã đã được HĐND huyện quyết nghị

1.2.5.2 Quản lý của chính quyền huyện trong chấp hành dự toán ngân sách cấp xã

Chấp hành ngân sách là một trong ba khâu của chu trình ngân sách: đó là quá trình sử dụng tổng hợp các biện pháp kinh tế - tài chính và hành chính nhằm biến các chỉ tiêu thu, chi ghi trong kế hoạch ngân sách năm của huyện đối với ngân sách xã trở thành hiện thực

Sau khi ngân sách được phê chuẩn, năm ngân sách bắt đầu thì việc thực hiện ngân sách xã cũng được triển khai

Mục đích chấp hành dự toán thu chi là đảm bảo đầy đủ, kịp thời nguồn kinh phí của ngân sách cho hoạt động của bộ máy nhà nước và thực hiện các chương trình kinh tế, xã hội đã được hoạch định trong năm kế hoạch Trên cơ sở dự toán cả năm được duyệt và nhiệm vụ phải thu chi trong quý, các xã, thị trấn sử dụng ngân sách lập dự toán thu chi quý (có chia ra tháng), chi tiết theo các mục thu chi của mục lục NSNN gửi Phòng Tài chính – Kế hoạch trước ngày 10 của tháng cuối quý trước Phòng Tài chính – Kế hoạch căn cứ vào nguồn thu và nhiệm vụ chi trong quý lập dự toán điều hành ngân sách quý, báo cáo UBND huyện Căn cứ vào dự toán thu chi NSNN năm được giao và dự toán ngân sách, căn cứ vào yêu cầu thực hiện nhiệm vụ thu chi, Phòng Tài chính – Kế hoạch tiến hành phân bổ dự toán theo nguyên tắc phân bổ trực tiếp đến các xã, thị trấn sử dụng ngân sách và thanh toán trực tiếp từ kho bạc nhà nước cho người hưởng lương, người cung cấp hàng hoá, dịch vụ và người nhận thầu

Để đạt được các mục tiêu trên, việc chấp hành dự toán thu chi ngân sách xã thực hiện theo nguyên tắc sau:

Thứ nhất: Thực hiện phân bổ dự toán trên cơ sở các định mức tiêu chuẩn

Thứ hai: Đảm bảo phân bổ dự toán theo đúng kế hoạch được duyệt Cần quy

định rõ chế độ lập, duyệt kế hoạch cấp phát sao cho đơn giản, khoa học, dễ thực hiện, dễ kiểm tra nhưng đúng chính sách, chế độ

Thứ ba: Triệt để thực hiện nguyên tắc thu chi trực tiếp qua kho bạc nhà nứơc

nhằm nâng cao hiệu quả quản lý các nguồn thu chi ngân sách

Thứ tư: Thường xuyên đổi mới phương thức quản lý thu, cấp phát nguồn vốn

của NSNN theo hướng nhanh gọn, ít đầu mối, dễ kiểm tra

Trong quá trình chấp hành ngân sách, cần thường xuyên kiểm soát thu, chi NSNN: Công tác kiểm soát thu, chi NSNN là một trong những nội dung quan trọng trong việc chấp hành ngân sách Đây là trách nhiệm của tất cả các cấp, các ngành, các đơn vị cấp xã, trong đó đặc biệt là cơ quan thanh tra tài chính, cơ quan thu ngân sách, kho bạc nhà nước Chỉ có Phòng Tài chính – Kế hoạch, Chi cục thuế và các cơ quan khác được uỷ quyền giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách (gọi là cơ quan thu) được tổ chức thu NSNN trên điạ bàn các xã, thị trấn mình quản lý

* Việc phân bổ dự toán NSNN được thực hiện theo các bước sau:

+ Bước 1: Căn cứ dự toán NSNN được giao các xã, thị trấn sử dụng ngân

sách lập kế hoạch thu chi gửi Phòng Tài chính kế hoạch huyện để thẩm định

+ Bước 2: Phòng Tài chính kế hoạch xem xét kế hoạch thu chi của các xã,

thị trấn và căn cứ vào khả năng ngân sách để bố trí định mức thu chi tài chính hàng tháng, quý, thông báo cho các xã, thị trấn thực hiện

+ Bước 3: Căn cứ vào định mức và phương án thu chi do Phòng Tài chính kế

hoạch thông báo, thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách lập lệnh thu chi ngân sách, kho bạc nhà nước kiểm tra tính hợp pháp của các tài liệu đơn vị gửi đến theo quy định của pháp luật và thực hiện cấp phát, thanh toán nguồn kinh phí

1.2.5.3 Quản lý của chính quyền huyện trong quyết toán ngân sách cấp xã

Quyết toán ngân sách là khâu cuối cùng của một chu trình ngân sách Đó là việc tổng hợp lại quá trình thực hiện dự toán ngân sách khi năm ngân sách kết thúc

nhằm đánh giá toàn bộ kết quả hoạt động của một năm ngân sách từ đó rút ra ưu, nhược điểm và bài học kinh nghiệm cần thiết trong việc điều hành NSNN trong những chu trình ngân sách tiếp theo

Ngoài kết quả quyết toán NSNN, công tác quyết toán còn giúp UBND huyện đánh giá tình hình phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn và có những điều chỉnh cho phù hợp, kịp thời

Lập báo cáo quyết toán năm cần tôn trọng các nguyên tắc, quy định sau:

Một là: Số liệu trong báo cáo quyết toán phải chính xác, trung thực Nội

dung báo cáo quyết toán ngân sách phải theo đúng nội dung ghi trong dự toán được duyệt và phải báo cáo quyết toán chi tiết theo mục lục NSNN (Chương - loại - khoản - nhóm - mục - tiểu mục)

Hai là: Báo cáo quyết toán năm của các xã, thị trấn gửi Phòng tài chính kế

hoạch huyện phải gửi kèm theo đầy đủ các báo cáo theo quy định

Ba là: Trình lập, gửi, xét duyệt báo cáo thu, chi NSNN năm đối với các xã,

thị trấn phải đảm bảo đúng tiến độ và nội dung Theo quy định hiện hành, sau khi thực hiện xong công tác khoá sổ cuối ngày 31 tháng 12, số liệu trên sổ kế toán của các xã, thị trấn phải đảm bảo cân đối và khớp đúng với số liệu trên cơ quan Tài chính và Kho bạc nhà nước cả về tổng số và chi tiết, khi đó các xã, thị trấn mới tiến hành lập báo cáo quyết toán năm

Lập quyết toán ngân sách thường được thực hiện theo phương pháp lập từ cơ

sở, tổng hợp từ dưới lên, phương pháp này cho phép công tác lập quyết toán ngân sách được thực hiện toàn diện, đầy đủ, chính xác, khách quan và phản ánh trung thực tình hình hoạt động thu chi ngân sách cấp xã

Về xét duyệt quyết toán ngân sách: Phòng Tài chính kế hoạch có trách nhiệm xét duyệt báo cáo quyết toán năm của các xã, thị trấn trực thuộc ngân sách huyện Sau đó tổng hợp thành báo cáo thu, chi ngân sách trên địa bàn huyện để gửi HĐND

và UBND huyện đồng thời gửi Sở Tài chính tỉnh Lào Cai

Trong quá trình lập, phê duyệt, thẩm định quyết toán thu, chi ngân sách phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Những khoản thu không đúng quy định của pháp luật phải được hoàn trả tổ chức, cá nhân đã nộp; những khoản phải thu nhưng chưa thu được phải có biện pháp truy thu đầy đủ cho ngân sách nhà nước

- Những khoản chi không đúng với quy định của pháp luật phải được thu hồi

về cho ngân sách nhà nước

1.2.5.4 Quản lý của chính quyền huyện trong kiểm soát ngân sách cấp xã

Trên cơ sở dự toán được duyệt và các chính sách chế độ thu chi thường xuyên NS xã, Thanh tra huyện có nhiệm vụ thanh tra việc chấp hành thu chi NS của các xã, thị trấn sử dụng NSNN Thực hiện kiểm tra, thanh tra theo định kỳ bằng việc thẩm định các báo cáo thu chi NS hàng quý của các xã, thị trấn sử dụng NSNN thuộc huyện Thanh tra tài chính phải chịu trách nhiệm về kết luận thanh tra của mình

Thực hiện kiểm tra, giám sát một cách đột xuất tại các xã, thị trấn bằng việc

tổ chức thanh tra tài chính Hình thức này sẽ do cơ quan chức năng chuyên trách của ngành hoặc của Nhà nước thực hiện, mỗi khi phát hiện thấy có dấu hiệu không lành mạnh trong quản lý tài chính của các xã, thị trấn nào đó

Mục đích thực hiện thanh kiểm tra, kiểm soát là nhằm phòng ngừa, phát hiện

và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, phát hiện tham nhũng, lãng phí, phát hiện những sơ hở trong cơ chế quản lý chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ lợi ích hợp pháp của tổ chức kinh tế và cá nhân Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra việc chấp hành NS của các xã, thị trấn nhằm đảm bảo tính hiệu quả và trung thực trong quản lý NSNN, ngăn ngừa sai phạm, tiêu cực trong quản lý, điều hành và sử dụng NSNN góp phần đẩy mạnh phát triển kinh tế địa phương một cách bền vững hơn

1.2.6 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý của chính quyền huyện đối với ngân sách cấp xã

1.2.6.1 Các nhân tố thuộc về chính quyền huyện

Hoạt động quản lý NSNN chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các yếu tố thuộc về môi trường bên trong của chính quyền huyện Các yếu tố này có thể kể đến như là:

- Ý thức chấp hành quy định trong quá trình quản lý thu chi NSNN của cán bộ huyện

Ý thức thái độ của cán bộ công chức trong việc thực thi các quy định về quản

lý thu chi NSNN cũng rất quan trọng Trường hợp cán bộ công chức tuân thủ các nguyên tắc trong quản lý thu chi NSNN sẽ giúp cho việc thu chi ngân sách đảm bảo

an toàn, đúng quy định của pháp luật Ngược lại có thể dẫn đến tình trạng thất thoát NSNN, làm cho việc thu chi NSNN không đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật và không mang lại hiệu quả kinh tế xã hội như mong muốn

- Công tác phối hợp với các cơ quan Đảng và các tổ chức chính trị

Công tác phối hợp của chính quyền cấp huyện với các cơ quan đoàn thể, các

tổ chức chính trị như MTTQ, phối hợp Huyện ủy nhằm tăng cường định hướng trong quản lý thu chi ngân sách đối với chính quyền cấp xã sẽ ảnh hưởng đến lập dự toán cũng như thực hiện dự toán ngân sách cấp xã

- Công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách

Ứng dụng các phần mềm công nghệ thông tin trong quản lí thu chi NSNN cho UBND các xã, thị trấn, tập huấn nâng cao trình độ tin học cho cán bộ quản lí ngân sách tại UBND các xã, thị trấn

- Thu ngân sách và tiềm lực tài chính của huyện

Huyện có khả năng thu ngân sách và tiềm lực tài chính tốt sẽ giảm được những thách thức đối với quản lý thu chi ngân sách của chính quyền cấp xã Ngược lại địa phương nguồn thu ngân sách hạn chế và tiềm lực tài chính yếu sẽ dẫn đến những khó khăn cho quản lý ngân sách

1.2.6.2 Các nhân tố thuộc về chính quyền cấp xã

- UBND các xã, thị trấn: là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hoạt động quản

lí thu chi NSNN của chính quyền cấp huyện cấp xã, cấp xã thực hiện tốt việc lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán kinh phí, theo đúng quy định thì việc quản lí thu chi NSNN cấp xã được tốt hơn và ngược lại Bên cạnh đó sự phối hợp giữa các

cơ quan, ban ngành trong huyện, có ảnh hưởng lớn đến công tác quản lí thu chi

NSNN cấp xã, nếu các cơ quan, ban, ngành, có sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng, cùng nhau thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao, thì công tác quản lí thu chi NSNN,

sẽ ít mất thời gian để giải quyết những công việc mang tính sự vụ và sẽ đạt được hiệu quả cao hoặc ngược lại

1.2.6.2 Các nhân tố khác

- Các văn bản pháp luật về quản lý thu chi ngân sách

Các văn bản pháp lý của nhà nước: hệ thống văn bản pháp lý của nhà nước liên quan đến công tác thu chi ngân sách như Luật Ngân sách Nhà nước, các Nghị định, Thông tư hướng dẫn, các Chỉ thị và các quy định liên quan đến chế độ, định mức đầu

tư, quy trình quy định sử dụng NSNN… là một nhân tố quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động quản lý thu chi NSNN của các cấp chính quyến từ trung ương đến địa phương trong đó có các cấp quận, huyện, thị xã

Hệ thống văn bản pháp lý của Nhà nước có liên quan đến hoạt động của nhà nước cấp xã được xây dựng đồng bộ, khoa học giúp cho công tác thực thi của chính quyền cấp xã được dễ dàng hơn Ngược lại, hệ thống văn bản pháp luật có sự chồng chéo, phức tạp sẽ gây nhiêu khó khăn trong khâu quản lý thu chi NSNN

- Chính sách chủ trương của UBND cấp tỉnh về quản lí thu chi ngân sách cấp xã: các chủ trương, chính sách của HĐND tỉnh và UBND tỉnh khi ban hành là nhân

tố ảnh hưởng đến quản lí thu chi NSNN của chính quyền cấp xã Vì các chủ trương, chính sách này khi được ban hành kịp thời, đồng bộ, khoa học sẽ là cơ sở để cho cấp xã thực hiện tốt công tác thu chi ngân sách và cho chính quyền cấp xã thực hiện tốt công tác quản lí thu chi NSNN

- Điều kiện kinh tế xã hội trên địa bàn các xã, thị trấn: thực trạng về các điều kiện kinh tế trên địa bàn, trình độ dân cư, các điều kiện về cơ sở hạ tầng, điều kiện

tự nhiên ảnh hưởng đến quản lý thu chi NSNN trên địa bàn cấp xã Khi điều kiện kinh tế xã hội phát triển sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý thu chi NSNN, ngược lại khi điều kiện kinh tế xã hội không thuận lợi, cơ sở hạ tầng kém phát triển sẽ gây ra khó khăn nhất định cho công tác quản lý thu chi NSNN trên địa bàn xã

1.3 Kinh nghiệm quản lý của chính quyền một số huyện, thành phố đối với ngân sách cấp xã và bài học rút ra cho chính quyền huyện Bắc Hà

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý của chính quyền một số huyện, thành phố đối với ngân sách cấp xã

1.3.1.1 Kinh nghiệm của chính quyền Thành phố Lào Cai

Trong năm 2016, dưới sự chỉ đạo của Thành ủy, Hội đồng nhân dân, UBND thành phố Lào Cai, sự phối kết hợp chặt chẽ của các ngành, đoàn thể, quần chúng trong thành phố, công tác thu, chi ngan sách của thành phố Lào Cai

đã vượt qua những khó khăn, thử thách, luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, góp phần cùng các cấp, các ngành thực hiện tốt các mục tiêu kinh tế - xã hội Ngành tài chính đã tham mưu giúp cho cấp ủy, chính quyền địa phương quản lý chặt chẽ công tác thu chi ngân sách Trong đó, thành phố Lào Cai chú trọng tới một số nội dung như sau:

Một là, trong công tác kiểm tra quyết toán thu chi ngân sách cần chú trọng đến hiệu quả của công tác quản lý ngân sách nhà nước Quá trình lập, phân bổ, chấp hành

và quyết toán ngân sách cần được quan tâm chặt chẽ từ khâu đầu đến khâu cuối cùng

Hai là, phải coi trọng công tác phân tích, dự báo kinh tế phục vụ cho việc lập

dự toán ngân sách nhằm phát triển kinh tế - xã hội

Ba là, mạnh dan phân cấp quản lý thu chi ngân sách cơ sở thống nhất chính sách, chế độ theo quy định

1.3.1.2 Kinh nghiệm của chính quyền huyện Bảo Yên

Bảo Yên được xem là một trong số những huyện làm tốt công tác quản lý ngân sách cấp xã Theo số liệu báo cáo quyết toán của huyện Bảo Yên, thì trong giai đoạn từ 2014 - 2016 cho thấy việc quản lý ngân sách xã được thực hiện khá tốt với một số nội dung cơ bản được áp dụng như:

- Xây dựng, lập dự toán ngân sách phải chính xác, chi tiết, không để xảy ra thâm hụt Với tư cách là khâu mở đầu, lập dự toán có vai trò đặc biệt quan trọng trọng trong việc quản lý Ngân sách cũng như làm cho ngân sách có tính ổn định, an toàn, hiệu quả, không có tình trạng bỏ sót nguồn thu, nhiệm vụ chi

- Trong dự toán thu ngân sách hàng năm phải căn cứ vào tình hình phát triển kinh tế xã hội của địa phương, căn cứ vào các chính sách thuế hiện hành của Nhà nước, khung xây dựng kế hoạch và hướng dẫn lập dự toán ngân sách của cấp trên hàng năm và định hướng, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội địa phương mà lập dự toán ngân sách một các khoa học, chính xác nhất, nhằm huy động thuế, phí một các tốt nhất vào ngân sách nhà nước

- Tăng cường kiểm tra, kiểm soát lại tất cả các nguồn thu chặt chẽ và hiệu quả Các ngành liên quan tổ chức kiểm tra, giám sát việc đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế,

kê khai nộp thuế, tình hình nộp thuế trên địa bàn, để có biện pháp đôn độc, uốn nắn, tháo gỡ khó khăn kịp thời, xử lý mọi vi phạm nợ đọng tiền thuế…

- Về chi ngân sách: Tăng cường hiệu quả chi ngân sách huyện, giám sát giảm thiểu những khoản chi lãng phí, vô ích bằng những biện pháp chuyên môn nghiệp

vụ cụ thể trong công tác điều hành quản lý chi ngân sách theo đúng dự toán được giao, bám sát các mục chi, đảm bảo chi đúng nhiệm vụ chi, đúng chế độ tiêu chuẩn, định mức hiện hành của Nhà nước Nâng cao vai trò kiểm soát chi qua Kho bạc nhà nước, thực hiện thanh quyết toán, chi trả các khoản chi ngân sách nhà nước căn cứ vào dự toán được giao

1.3.1.3 Kinh nghiệm của chính quyền huyện Sa Pa

Sa Pa là một trong những huyện có nguồn thu lớn đứng thứ hai của tỉnh Thế nhưng với tốc độ phát triển kinh tế - xã hội nhanh, kéo theo đó là các nhu cầu đầu tư từ ngân sách ngày một tăng cao, cho nên một trong những thách thức lớn nhất trong quản

lý ngân sách của huyện là cân đối thu – chi Để làm được điều đó trong những năm qua huyện đã có nhiều giải pháp trong điều hành ngân sách và đang phát huy hiệu quả như:

Thứ nhất, thực hiện các biện pháp quản lý thu chi ngân sách xuyên suốt chu trình quản lý trong việc lập, chấp hành, quyết toán, thanh, kiểm tra

Thứ hai, tăng cường sự lãnh, chỉ đạo của Huyện ủy, Hội đồng nhân dân, UBND và đảm bảo sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành liên quan trong công tác chi ngân sách

Thứ ba, việc phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi cũng như tỷ lệ điều tiết các khoản thu giữa các cấp ngân sách được thực hiện ổn định trong 5 năm đã từng bước nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền địa phương trong điều hành ngân sách, tăng nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ

sở hạ tầng

1.3.2 Bài học rút ra cho chính quyền huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai

Từ kinh nghiệm về quản lý ngân sách nhà nước của một số huyện, thành phố chúng ta có thể rút ra được một số bài học kinh nghiệm đối với huyện Bắc Hà như sau:

Một là, thực hiện nghiêm túc chu trình ngân sách, trong đó lập dự toán ngân sách giữ vai trò quan trọng nhất Chấp hành ngân sách là việc thực hiện

dự toán ngân sách được duyệt và quyết toán ngân sách là khâu cuối cùng để tổng hợp các khoản thu chi NSNN làm tiền đề cho việc lập dự toán ngân sách năm sau

Hai là, Ủy ban nhân dân huyện Bắc Hà cần thường xuyên chấn chỉnh công tác quản lý tài chính ngân sách ở địa bàn, sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả tiền và tài sản của nhà nước nhằm khắc phục những tồn tại, yếu kém, bất cập trong quá trình thực hiện

Ba là, các cơ quan, đơn vị dự toán trên địa bàn huyện Bắc Hà phải có sự phối hợp trong việc lập dự toán NSNN nhằm đảm bảo phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của cả tỉnh

Bốn là, Nâng cao mức độ tham gia, kiểm tra của nhân dân đối với các hoạt động quản lý ngân sách nhà nước, đảm bảo các khoản thu chi ngân sách phù hợp

Năm là, Đẩy mạnh thực hiện việc khoán biên chế và quỹ lương, coi đây là biện pháp để nâng cao hiệu quả công tác của bộ máy hành chính, tăng cường trách nhiệm của cán bộ công chức trong thực thi nhiệm vụ đồng thời tăng thu nhập cho cán bộ công chức, viên chức và người lao động

Sáu là: Việc quản lý ngân sách xã phải xuất phát từ điều kiện thực tế vè kinh

tế - xã hội trên địa bàn và phải liên tục hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý

ngân sách xã theo mức độ phát triển kinh tế của địa phương Bằng các cơ chế đặc thù chính quyền địa phương có thể quyết định những vấn đề riêng có của mình

để điều chỉnh sự phát triển phù hợp với quy hoạch phát triển chung của địa phương Tăng cường hiệu quả chi ngân sách huyện, điều hành quản lý chi ngân sách theo đúng dự toán được giao, bám sát các mục chi, đảm bảo chi đúng nhiệm

vụ chi, đúng chế độ tiêu chuẩn, định mức hiện hành của Nhà nước Nâng cao vai trò kiểm soát chi qua Kho bạc nhà nước, thực hiện thanh quyết toán, chi trả các khoản chi ngân sách nhà nước căn cứ vào dự toán được giao, quyết định chi của thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách và tính hợp pháp của các tài liệu, chứng từ cần thiết khác theo quy định

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN BẮC HÀ TỈNH LÀO CAI ĐỐI VỚI NGÂN SÁCH CẤP

XÃ GIAI ĐOẠN 2014 - 2016

2.1 Giới thiệu về huyện Bắc Hà

2.1.1 Điều kiện tự nhiên và đặc điểm xã hội của huyện Bắc Hà

Bắc Hà là huyện miền núi, vùng cao nằm ở phía Đông Bắc tỉnh Lào Cai, cách thành phố Lào Cai 70 km, nằm trên độ cao trên 1000 m so với mặt nước biển Tổng diện tích tự nhiên là 68.176ha, phía Bắc của Huyện giáp huyện Si Ma Cai và huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai, phía Đông giáp huyện Sín Mần, tỉnh Hà Giang, phía Tây huyện giáp huyện Bảo Thắng, phía Nam huyện giáp huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai

Về hành chính, Bắc Hà gồm 21 đơn vị hành chính (20 xã, 01 thị trấn) với 236 thôn bản; có 18 xã đặc biệt khó khăn được hưởng Chương trình giảm nghèo bền vững (Chương trình 135 GĐIII), Là huyện nghèo trong 62 huyện nghèo của cả nước được hưởng chính sách theo Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP của Chính phủ

Bắc Hà có điều kiện khí hậu ôn hoà, cảnh quan thiên nhiên đẹp nên Bắc Hà

có tiềm năng và lợi thế về phát triển thuỷ điện, du lịch sinh thái và du lịch nghỉ dưỡng, phát triển các loại cây dược liệu, cây ăn quả ôn đới và chăn nuôi đại gia súc

Hiện nay, huyện có 61.235 người, gồm 14 dân tộc anh em sinh sống (Mông, Dao, Kinh, Tày, Nùng, La Chí, Phù Lá, Mường, Thái, Giáy, Hoa, ), trong đó dân tộc thiểu số chiếm 81,4%, dân tộc Mông chiếm trên 47%

Là huyện vùng cao nhiều dân tộc, có bản sắc văn hoá truyền thống đặc sắc, phong phú Về truyền thống quê hương, cũng như các địa phương khác trong cả nước, nhân dân các tộc trong nơi đây có truyền thống đoàn kết, cần cù, sáng tạo trong lao động, giàu tình yêu quê hương đất nước

2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội của huyện Bắc Hà

2.1.3.1 Về phát triển kinh tế

Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm đạt 13%, đạt mục tiêu đề ra Năm 2016, cơ cấu kinh tế: Nông - Lâm nghiệp khoảng 34%; Công nghiệp - Xây dựng khoảng 26%; Du lịch - Dịch vụ khoảng 40 % GRDP bình quân đầu người 30 triệu đồng/năm

- Về nông nghiệp

Với đặc điểm là huyện có tới 90% dân số sống ở vùng nông thôn, Ban Chấp

hành Đảng bộ huyện khoá XXII (nhiềm kỳ 2011 – 2016) tiếp tục xác định nông nghiệp, nông thôn giữ vai trò trọng tâm xuyên suốt Sản xuất nông, lâm nghiệp phát

triển tương đối ổn định, giá trị sản xuất toàn ngành tăng trưởng khá, bình quân trong

giai đoạn 2011 – 2016 đạt 4,15%/năm (Số liệu tổng kết năm 2016)

- Về chăn nuôi

Tổng đàn gia súc toàn huyện có 56.908.353con, trong đó đại gia súc 21.353 con (Đàn trâu: 16.443, đàn bò: 1.198, đàn ngựa: 3.712) Tính đến 2016 tổng giá trị sản xuất ngành chăn nuôi đạt 83.481 triệu đồng Thuỷ sản bước đầu phát triển ở các

xã hạ huyện với 40 ha mặt nước

- Về lâm nghiệp

Tiếp tục được đầu tư theo hướng bền vững, nâng cao chất lượng rừng đảm bảo hài hòa giữa lợi ích kinh tế với phòng hộ, bảo vệ môi trường sinh thái, tổng diến tích đất lâm nghiệp có rừng đến thời điểm hiện tại là 24.684 ha, tỷ lệ độ che phủ đạt 36,2%

- Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, đầu tư xây dựng cơ bản

Hình thành một số vùng chè Tuyết Shan tại các xã Bản Liền, Tả Củ Tỷ, Nậm Khánh với 525 ha trong đó có 366 ha chè kinh doanh cung cấp nguyên liệu cho nhà máy chè Bản Liền Cây quế 1.418 ha tăng 272 ha

Sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp phát triển khá Giá trị sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp địa phương năm 2017 ước đạt 635 tỷ đồng

- Về Du lịch

Với quan điểm phát triển du lịch là khâu đột phá có tính chất chiến lược, trong nhiệm kỳ Ban Chấp hành Đảng bộ huyện lãnh đạo các chương trình đề án để phát triển du lịch bền vững Xây dựng Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội huyện đến năm 2020 và định hướng đến 2025 để phát triển du lịch

2.1.3.2 Về phát triển kinh tế giáo dục, y tế, văn hoá –xã hội

- Công tác giáo dục - đào tạo

Có bước tiến mới và đạt được những kết quả quan trọng, số trường lớp tăng nhanh, chất lượng giáo dục được nâng lên Toàn huyện có 74 trường học và một trung tâm dạy nghề

- Công tác y tế

Có nhiều chuyển biến tích cực, các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế được thực hiện có hiệu quả cơ bản đáp ứng được yêu cầu bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân

- Các hoạt động văn hoá ,thông tin, thể dục thể thao

Các hoạt động văn hoá, thông tin, thể dục thể thao được đẩy mạnh phong trào thể thao quần chúng được duy trì đều đặn như: Đua ngựa, bắn nỏ, kéo co, đẩy gậy

và các giải bóng đá, bóng chuyền, cầu lông, giải Việt dã quy mô, chất lượng tuyên truyền theo chủ đề, chủ điểm ngày càng tốt hơn Hoạt động thông tin lưu động đến vùng sâu, vùng xa được đẩy mạnh 80% số hộ dân được nghe Đài tiếng nói Việt Nam và xem truyền hình Việt Nam

- Công tác xoá đói giảm nghèo, giải quyết các vấn đề xã hội:

Công tác xóa đói, giảm nghèo được đẩy mạnh thực hiện có kết quả các chương trình đầu tư kết cấu hạ tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất cho 18 xã có tỷ lệ nghèo cao, tỷ

lệ hộ nghèo giảm mạnh từ 60,92% năm 2005 xuống còn 21% năm 2017

2.1.3.3 Về tài chính ngân sách

Từ những điều kiện tự nhiên đặc điểm kinh tế xã hội của huyện có ảnh hưởng nhất định đến quá trình điều hành ngân sách của huyện cũng như việc phân cấp

nguồn thu, nhiệm vụ chi của HĐND Tỉnh đối với đặc thù các huyện miền núi vùng cao Cùng với quá trình điều hành phát triển kinh tế xã hội của huyện, đối với công tác quản lý ngân sách huyện Bắc Hà đã có nhiều cố gắng trong việc chỉ đạo các cơ quan chức năng thực hiện Luật Ngân sách Nhà nước và các chế

độ quản lý kinh tế Tài chính, từng bước đưa công tác quản lý Tài chính vào hoạt động có nề nếp từ việc lập, chấp hành đến quyết toán Ngân sách, phát huy hiệu quả sử dụng kinh phí Ngân sách Nhà nước, phục vụ tốt nhiệm vụ kinh tế -

xã hội của huyện

Chi cục Thuế, Kho bạc Nhà nước huyện và Phòng Tài chính - Kế hoạch (Đây là ba đơn vị đóng vai trò chủ đạo trong việc quản lý và điều hành Ngân sách huyện) đã làm tốt nhiệm vụ tham mưu cho UBND huyện về công tác lập kế hoạch

và quản lý thu, chi ngân sách theo Luật ngân sách nhà nước

Công tác chấp hành Pháp lệnh Kế toán thống kê tương đối tốt, thường xuyên có sự hướng dẫn và kiểm tra của phòng Tài chính - Kế hoạch huyện đã xây dựng được đội ngũ, tổ chức cán bộ ngày càng kiện toàn Trong những năm qua, UBND huyện đã tập trung chỉ đạo các phòng, ban, ngành thực hiện dự toán Ngân sách bám sát mục tiêu và Nghị quyết của Huyện uỷ - UBND huyện

về công tác quản lý thu, chi Ngân sách Kết quả thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt khá và toàn diện trên các lĩnh vực Đặc biệt là thu thuế ngoài quốc doanh, thuế nhà đất và tiền thuê đất đạt kết quả cao, UBND huyện chỉ đạo các phòng, ban phối hợp với Chi cục thuế chủ động thực hiện các biện pháp tăng cường thu, chống thất thu, dư đọng

Công tác quản lý nguồn vốn có tính chất đầu tư xây dựng cơ bản được quan tâm, thực hiện, tạo điều kiện thúc đẩy việc giải ngân đôí với công trình Nhiều công trình được bàn giao và đưa vào sử dụng như các công trìn h đường giao thông, Trường học, Trung tâm thể dục thể thao, Nhà văn hoá, Trụ sở và UB các xã, đường ngõ xóm phục vụ đời sống nhân dân và xây dựng nông thôn mới