Hoàn thiện hoạt động của ban giám sát đầu tư cộng đồng trong giám sát công trình đầu tư công tại phường đống mác

TÓM TẮT LUẬN VĂN CHƯƠNG 1 HOẠT ĐỘNG CỦA BAN GIÁM SÁT ĐẦU TƯ CỘNG ĐỒNG TRONG QUẢN LÝ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG TẠI CẤP CƠ SỞ 1.1 Dự án đầu tư công ở cấp cơ sở và sự cần thiết của giám sát đ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN CHƯƠNG TRÌNH THẠC SỸ ĐIỀU HÀNH CAO CẤP - EXCUTIVE MBA

ĐỖ QUỐC HÙNG

HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG CỦA

BAN GIÁM SÁT ĐẦU TƯ CỘNG ĐỒNG TRONG GIÁM SÁT CÔNG TRÌNH ĐẦU TƯ CÔNG

TẠI PHƯỜNG ĐỐNG MÁC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS VŨ CƯƠNG

HÀ NỘI - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật

Hà Nội, ngày 10 tháng 9 năm 2018

Học viên

Đỗ Quốc Hùng

LỜI CẢM ƠN

Em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới đến Ban lãnh đạo, Quý thầy cô Trung tâm đào tạo sau Đại học cùng lãnh đạo các Khoa, phòng, ban của trường Đại học Kinh tế quốc dân Đặc biệt, em xin trân trọng và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS TS Vũ Cương đã trực tiếp hướng dẫn, dìu dắt, giúp đỡ em với những chỉ dẫn khoa học quý giá trong suốt quá trình triển khai, nghiên cứu và hoàn thành đề tài

Xin chân thành cảm ơn các đồng chí trong UBND phường Đống Mác, các phòng, ban đã giúp đỡ tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình hoàn thiện luận văn

Cuối cùng tôi xin được gửi lời cảm ơn đến gia đình, người thân, bạn bè đã giúp

đỡ, ủng hộ tác giả trong quá trình học tập và hoàn thiện luận văn này

Tác giả luận văn

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

DANH MỤC HÌNH

DANH MỤC HỘP

TÓM TẮT LUẬN VĂN i

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: VAI TRÒ CỦA BAN GIÁM SÁT ĐẦU TƯ CỘNG ĐỒNG TRONG QUẢN LÝ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG TẠI CẤP CƠ SỞ 6

1.1 Dự án đầu tư công ở cấp cơ sở và sự cần thiết của giám sát đầu tư cộng đồng 6

1.1.1 Khái niệm, tính chất của các dự án đầu tư công ở cấp cơ sở 6

1.1.2 Sự cần thiết của việc giám sát cộng đồng đối với các dự án đầu tư công ở cấp cơ sở 10

1.1.3 Nội dung và các hình thức giám sát cộng đồng đối với các dự án đầu tư công ở cấp cơ sở 12

1.2 Ban giám sát đầu tư cộng đồng trong quản lý đầu tư công ở cấp cơ sở 14

1.2.1 Vai trò chức năng của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 14

1.2.2 Thành phần của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 14

1.2.3 Nội dung hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng trong quản lý dự án đầu tư công ở cấp cơ sở 15

1.3 Tiêu chí đánh giá hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 16

1.3.1 Cơ cấu tổ chức và chất lượng thành viên Ban giám sát đầu tư cộng đồng 16 1.3.2 Chất lượng quá trình triển khai nhiệm vụ 17

1.3.3 Kết quả thực hiện nhiệm vụ 17

1.4 Nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 19

1.4.1 Mức độ chi tiết, rõ ràng và hiệu lực của các văn bản pháp luật về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 19

1.4.2 Trình độ, tinh thần trách nhiệm của các thành viên Ban giám sát đầu tư cộng đồng 19

1.4.3 Mức độ quan tâm, ủng hộ của người dân trong phường 19

1.4.4 Mức độ phối hợp, hợp tác của các bên liên quan (chính quyền, đoàn thể

phường, các tổ chức cấp trên ở cấp Quận…) 19

1.4.5 Các điều kiện hỗ trợ hoạt động của Ban 20

1.5 Kinh nghiệm về hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng ở một số phường/xã điển hình trong cả nước 20

1.5.1 Kinh nghiệm của xã Thượng Đình (Phú Bình, Thái Nguyên) 20

1.5.2 Kinh nghiệm của phường Gia Thụy, Quận Long Biên 21

1.5.3 Kinh nghiệm của phường Đống Đa thành phố Vĩnh Yên 23

1.5.4 Kinh nghiệm rút ra 23

CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG CỦA BAN GIÁM SÁT ĐẦU TƯ CỘNG ĐỒNG PHƯỜNG ĐỐNG MÁC GIAI ĐOẠN 2014 – 2017 25

2.1 Giới thiệu về Phường Đống Mác và Ban giám sát đầu tư cộng đồng phường 25 2.1.1 Phường Đống Mác và các hoạt động đầu tư công tại phường Đống Mác 25

2.1.2 Ban giám sát đầu tư cộng đồng phường Đống Mác 29

2.2 Hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng phường Đống Mác 30

2.2.1 Các nội dung giám sát 30

2.2.2 Các hoạt động cụ thể của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 31

2.3 Đánh giá hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 37

2.3.1 Chất lượng các thành viên của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 38

2.3.2 Chất lượng hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 41

2.3.3 Kết quả giám sát của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 43

2.4 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 45

2.4.1 Văn bản pháp luật về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 45

2.4.2 Trình độ, tinh thần trách nhiệm của các thành viên Ban giám sát đầu tư cộng đồng 46

2.4.3 Thái độ của người dân trong phường 47

2.4.4 Sự phối hợp, hợp tác của các bên liên quan 48

2.4.5 Các điều kiện hỗ trợ hoạt động của Ban 49

2.5 Nhận xét chung về hiệu quả hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng phường Đống Mác 50

2.5.1 Những ưu điểm 50

2.5.2 Những hạn chế 50

2.5.3 Nguyên nhân của những hạn chế……….………51

+ Nguyên nhân khách quan:

+ Nguyên nhân chủ quan :

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG HOẠT ĐỘNG CỦA BAN GIAM SÁT ĐẦU TƯ CỘNG ĐỒNG PHƯỜNG ĐỐNG MÁC TRONG GIAI ĐOẠN TỚI

NĂM 2020 52

3.1 Định hướng hoạt động đầu tư công của Phường Đống Mác và định hướng công tác của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 52

3.1.1 Định hướng phát triển kinh tế xã hội của Phường 52

3.1.2 Định hướng công tác đầu tư công của phường Đống Mác 53

3.1.3 Quan điểm và định hướng công tác của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 53

3.2 Các giải pháp cụ thể để hoàn thiện hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng phường Đống Mác 54

3.2.1 Hoàn thiện về tổ chức, hoạtđộng của Ban giám sát đầu tư cộng đồng và hệ thống pháp lý 54

3.2.2 Đào tạo nâng cao trình độ, tinh thần trách nhiệm của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 56

3.2.3 Tăng cường sự phối hợp của các bên liên quan 58

3.2.4 Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nhận thức của nhân dân trong việc giám sát dự án đầu tư công 61

3.2.5 Đảm bảo các điều kiện cho hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng 62

3.3 Một số kiến nghị 63

3.3.1 Kiến nghị với Chính phủ 63

3.3.2 Kiến Nghị với UBND thành phố Hà Nội, UBND Quận Hai Bà Trưng 3.3.3 Kiến nghị với Ủy ban mặt trận tổ quốc Thành phố Hà Nội 64

KẾT LUẬN 65

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 66

PHỤ LỤC 67

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

CTMT Chương trình mục tiêu

GPMB Giải phóng mặt bằng GSĐTCĐ Giám sát đầu tư của cộng đồng

KHĐT Kế hoạch và đầu tư

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Các dự án đầu tư công phường Đống Mác thực hiện từ 2015 – 2017 28Bảng 2.2: Kết quả khảo sát đánh giá về chất lượng nhân lực của Ban GSĐTCĐ

phường Đống Mác 38Bảng 2.3: Các sai phạm được phát hiện trong quá trình giám sát cộng đồng đầu tư

công tại Phường Đống Mác giai đoạn 2014 – 2017 44

DANH MỤC HÌNH

Hình 2.1: Tình hình thu, chi NSNN trên địa bàn phường Đống Mác giai đoạn 2014 - 2017

25Hình 2.2: Tổng vốn đầu tư công của Phường Đống Mác giai đoạn 2014 – 2017 27Hình 2.3: Cơ cấu bộ máy của các Ban giám sát đầu tư cộng đồng của Phường Đống

Mác 29Hình 2.4: Cơ cấu thành viên của Ban GSĐTCĐ phường Đống Mác theo trình độ

đào tạo 39Hình 2.5: Cơ cấu thành viên Ban GSĐTCĐ phường Đống Mác theo kinh nghiệm

làm việc 40Hình 2.6: Số lượng dự án đầu tư công được giám sát cộng đồng của Phường Đống

Mác giai đoạn 2014 - 2017 43Hình 2.7: Kết quả khảo sát về nhận thức của người dân về BGSĐTCĐ phường

Đống Mác 47

DANH MỤC HỘP

Hộp 2.1: Chất lượng (tính sát hợp) của kế hoạch GSĐTC so với thực tế 32

Hộp 2.2: Thu thập thông tin qua nhân dân phản ánh của Ban GSĐTCĐ 34

Hộp 2.3: Việc thực hiện của nhà thầu đối với ý kiến phản ánh của Ban GSĐTCĐ 35

Hộp 2.4: Việc giải quyết của UBND phường đối với kiến nghị của Ban GSĐTCĐ 36

Hộp 2.5: Nhìn nhận về chất lượng thành viên Ban GSĐTCĐ 40

Hộp 2.6: Khó khăn, vướng mắc chủ yếu khi thực hiện giám sát các dự án ĐTC 42

Hộp 2.7: Kết quả giám sát của Ban GSĐTCĐ Phường 44

Hộp 2.8: Khó khăn, trở ngại trong quá trình hoạt động của BGSĐTCĐ 46

Hộp 2.9: Trở ngại trong quá trình giám sát của BGSĐTCĐ 49

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN CHƯƠNG TRÌNH THẠC SỸ ĐIỀU HÀNH CAO CẤP - EXCUTIVE MBA

ĐỖ QUỐC HÙNG

HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG CỦA

BAN GIÁM SÁT ĐẦU TƯ CỘNG ĐỒNG TRONG GIÁM SÁT CÔNG TRÌNH ĐẦU TƯ CÔNG

TẠI PHƯỜNG ĐỐNG MÁC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

TÓM TẮT LUẬN VĂN

HÀ NỘI - 2018

TÓM TẮT LUẬN VĂN

CHƯƠNG 1 HOẠT ĐỘNG CỦA BAN GIÁM SÁT ĐẦU TƯ CỘNG ĐỒNG TRONG

QUẢN LÝ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG TẠI CẤP CƠ SỞ

1.1 Dự án đầu tư công ở cấp cơ sở và sự cần thiết của giám sát đầu tư cộng đồng

Dự án ĐTC có thể hiểu là các dự án đầu tư do nhà nước thực hiện thông qua việc tài trợ vốn và tổ chức quản lý, thực hiện quy trình dự án đầu tư Được chia thành các dự án quan trọng của quốc gia là nhóm A, nhóm B, và nhóm C

Sự cần thiết của việc giám sát cộng đồng đối với các dự án đầu tư công ở cấp cơ sở:

- Yêu cầu của tăng cường dân chủ cấp cơ sở

- Yêu cầu nâng cao tính minh bạch, hiệu quả của quản lý tài chính công

- Yêu cầu của pháp luật quản lý đầu tư công

- Điều kiện để huy động nguồn vốn xã hội hóa cho các dự án đầu tư công tại cơ sở

1.2 Ban giám sát đầu tư cộng đồng trong quản lý đầu tư công

Ban GSĐTCĐ là chủ thể được thành lập nhằm mục đích giữ vai trò đại diện cho nhân dân thực hiện quyền giám sát các dự án đầu tư trên địa bàn xã, thay mặt nhân dân đưa ra các yêu cầu, kiến nghị, phản ánh đối với các vấn đề liên quan trong quá trình thực hiện quyền giám sát của mình

Về đối tượng giám sát của Ban GSĐTCĐ: Cơ quan quyết định đầu tư; Chủ đầu

tư (kể cả ban quản lý dự án); Nhà thầu, bao gồm nhà thầu tư vấn, nhà thầu giám sát thi công, nhà thầu xây lắp, cung cấp thiết bị, vật tư của dự án

Vai trò, chức năng của Ban GSĐTCĐ là thực hiện việc giám sát quá trình thực hiện các dự án ĐTC trên địa bàn mình nhằm đảm bảo các dự án này được thực hiện đúng quy định của pháp luật, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả

1.3 Tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

(i) Cơ cấu tổ chức và chất lượng thành viên Ban giám sát đầu tư cộng đồng

- Đảm bảo số lượng, tính đại diện và công tâm

- Uy tín trong cộng đồng

- Có trình độ, kiến thức và kỹ năng, kinh nghiệm

- Có tinh thần trách nhiệm với công việc, tận tụy vì lợi ích chung

(ii) Chất lượng quá trình triển khai nhiệm vụ

- Tính chuyên nghiệp

- Tính công khai, minh bạch

(iii) Kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Số lượng và tỷ lệ các dự án ĐTC được thực hiện quyền giám sát

- Số lần phát hiện những sai phạm và kiến nghị sửa chữa

- Mức độ các kiến nghị được lắng nghe và tiếp thu: tiêu chí này được đo lường

cụ thể như sau:

Mức độ tiếp thu các ý kiến, kiến nghị của nhân dân về ĐTC trên địa bàn

Mức độ các kiến nghị của Ban GSĐTCĐ được cơ quan nhà nước tiếp thu và giải quyết

1.4 Nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

- Quy định của pháp luật về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Ban giám sát

đầu tư cộng đồng

- Trình độ, tinh thần trách nhiệm của các thành viên ban GSĐTCĐ

- Mức độ quan tâm, ủng hộ của người dân trong phường

- Mức độ phối hợp, hợp tác của các bên liên quan (chính quyền, đoàn thể phường, các tổ chức cấp trên ở cấp Quận…)

- Các điều kiện hỗ trợ hoạt động của Ban

1.5 Kinh nghiệm về hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng ở một số phường/xã điển hình trong cả nước

- Kinh nghiệm của xã Thượng Đình (Phú Bình, Thái Nguyên)

- Kinh nghiệm của phường Gia Thụy, Quận Long Biên

- Kinh nghiệm của phường Đống Đa thành phố Vĩnh Yên

- Kinh nghiệm rút ra

CHƯƠNG 2 ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG CỦA BAN GIÁM SÁT ĐẦU TƯ CỘNG ĐỒNG

PHƯỜNG ĐỐNG MÁC GIAI ĐOẠN 2014 – 2017 2.1 Giới thiệu về Phường Đống Mác và Ban giám sát đầu tư cộng đồng phường

Phường Đống Mác nằm ở phía Đông Nam quận Hai Bà Trưng trụ sở UBND phường đặt tại địa chỉ số 5 phố Đống Mác Với diện tích 0,18 km2 và 2.364 hộ dân, 9.286 nhân khẩu, địa giới hành chính của phường được chia thành 07 địa bàn dân cư với 27 tổ dân phố, 3 khu tập thể lớn

Ban GSĐTCĐ phường Đống Mác được thành lập ngay từ những ngày đầu khi Thủ tướng ban hành Quyết định số 80/2005/QĐ-TTg ngày 18/4/2005 của Thủ tướng

Chính phủ về Quy chế GSĐTCĐ và các văn bản liên quan khác

Ban GSĐTCĐ phường Đống Mác có hai chức năng, nhiệm vụ cơ bản sau:

Theo dõi, kiểm tra việc chấp hành các quy định về quản lý đầu tư của cơ quan,

đơn vị liên quan trong quá trình đầu tư;

Phát hiện, kiến nghị với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý các vi phạm về

đầu tư (trừ các chương trình, dự án bí mật quốc gia theo quy định của pháp luật)

Các đối tượng giám sát của Ban GSĐTCĐ bao gồm: Người quyết định đầu tư dự án; Chủ đầu tư (gồm cả Ban Quản lý dự án); Các nhà thầu gồm: Các nhà thầu tư vấn, giám sát thi công, xây lắp, cung cấp thiết bị, vật tư, nguyên, nhiên, vật liệu cho dự án

Hiện tại, bộ máy của Ban GSĐTCĐ trên địa bàn Phường có 9 thành viên được thành lập theo các bước sau:

Ban Thường trực UBMTTQ Phường lựa chọn cử một đại diện tham gia Ban GSĐTCĐ

Trưởng Ban công tác MTTQ chủ trì, phối hợp với các tổ trưởng tổ chức Hội nghị cử tri đại diện hộ gia đình để bầu thành viên Ban GSĐTCĐ Thành viên Ban GSĐTCĐ được bầu bằng hình thức bỏ phiếu kín do Hội nghị quyết định

Người được bầu đều đảm bảo có trên 50% số đại biểu tham dự Hội nghị tín nhiệm

2.2 Hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng phường Đống Mác

2.2.1 Các nội dung giám sát

Các dự án ĐTC trên địa bàn Phường đều là các dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách phường nên nội dung giám sát của Ban GSĐTCĐ phường Đống Mác cụ thể như sau:

Thứ nhất là, theo dõi, kiểm tra sự phù hợp của quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư với quy hoạch phát triển KTXH, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch liên quan và KHĐT trên địa bàn Phường

Thứ hai, theo dõi, kiểm tra việc chấp hành của chủ đầu tư:

- GPMB

- Tiến độ công trình

Thứ ba, Phát hiện những việc làm xâm hại đến lợi ích của cộng đồng

Thứ tư; Phát hiện những việc làm gây lãng phí, thất thoát vốn, tài sản thuộc dự án Thứ năm, Quy phạm kỹ thuật, định mức và chủng loại vật tư: Tuân thủ hồ sơ thiết kế; Tuân thủ các quy định, quy chuẩn kỹ thuật về thi công

2.2.2 Các hoạt động cụ thể của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

a Lập kế hoạch hoạt động của Ban GSĐTCĐ

Hằng năm dựa trên danh mục các dự án đầu tư của Phường có sử dụng vốn

NSNN và các nguồn vốn khác thuộc đối tượng giám sát theo quy định, Ban GSĐTCĐ lập Kế hoạch GSĐTCĐ cho năm sau lựa chọn xác định danh mục các dự án cần thực hiện giám sát

b Tổ chức thực hiện kế hoạch giám sát đầu tư cộng đồng

+ Thứ nhất, thu thập thông tin

+ Thứ hai, phân tích thông tin

+ Thứ ba, kiến nghị các thiếu sót, sai phạm trong thực hiện các dự án ĐTC

c Tổng kết hoạt động của Ban GSĐTCĐ

2.3 Đánh giá hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

2.3.1 Cơ cấu tổ chức và chất lượng thành viên Ban giám sát đầu tư cộng đồng

- Thành phần, trình độ, kinh nghiệm: Ban GSĐTCĐ hiện tại của Phường Đống Mác có 9 thành viên Các thành viên đều đảm bảo tư cách theo đúng tiêu chuẩn pháp luật

Về cơ cấu theo trình độ: MTTQ của Phường đã vận động những người dân có kinh nghiệm và kiến thức tham gia vào Ban bằng cách tự ứng cử hoặc do người dân đề

cử lên Cơ cấu thành viên theo trình độ đào tạo của Ban GSĐTCĐ khá tốt tuy nhiên trình độ, năng lực của thành viên không đồng đều, kinh nghiệm giám sát đầu tư nói

2.3.2 Chất lượng hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

- Tính chuyên nghiệp: Quá trình hoạt động của Ban GSĐTCĐ nhìn chung đã tuân thủ đúng các bước theo quy định của pháp luật Các bước thành lập Ban GSĐTCĐ được thực hiện nghiêm túc theo đúng hướng dẫn của các văn bản pháp lý

- Tính công khai, minh bạch: Quá trình hoạt động của Ban GSĐTCĐ nhìn chung đảm bảo được tính công khai và minh bạch

2.3.3 Kết quả giám sát của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

- Số lượng các dự án ĐTC được thực hiện quyền giám sát 100% dự án được giám sát cộng đồng

- Mức độ phát hiện những sai phạm và kiến nghị sửa chữa

- Mức độ các kiến nghị được lắng nghe và tiếp thu

2.4 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

2.4.1 Văn bản pháp luật quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

Cơ chế pháp lý trong Ban GSĐTCĐ hiện nay vẫn còn một số thiếu sót, mối quan hệ giữa giám sát của Ban Thanh tra nhân dân với Ban GSĐTCĐ cũng chưa được thể hiện rõ Chế tài bắt buộc để Ban GSĐTCĐ theo dõi, kiểm tra kết quả nghiệm thu

và quyết toán công trình còn thiếu

Ngoài ra, với các công trình ĐTC khác trên địa bàn (không phải do UBND Phường làm chủ đầu tư) đơn vị chủ đầu tư, hay đơn vị thi công thường khó khăn trong việc hợp tác với Ban GSĐTCĐ

2.4.2 Trình độ, tinh thần trách nhiệm của các thành viên Ban giám sát đầu tư cộng đồng

Trình độ, tinh thần trách nhiệm của các thành viên tham gia Ban cũng là yếu tố quan trọng có ảnh hưởng đến hoạt động của Ban GSĐTCĐ

2.4.3 Thái độ của người dân trong phường

Có thể nhận thấy, hiện nay người dân trên địa bàn chưa thực sự quan tâm tới hoạt động của Ban GSĐTCĐ Nhiều người dân địa phương vẫn chưa nắm được quy định về Ban GSĐTCĐ

2.4.4 Sự phối hợp, hợp tác của các bên liên quan

Trong quá trình thực hiện giám sát của Ban GSĐTCĐ phường Đống Mác, các thành viên trong Ban rất cần sự phối hợp, của các bên liên quan Trong giai đoạn qua, các bên liên quan cũng đã tích cực phối hợp với Ban GSĐTCĐ để hoạt động giám sát

có hiệu quả hơn

2.4.4 Các điều kiện hỗ trợ hoạt động của Ban

- Nguồn lực tài chính: kinh phí hỗ trợ cho hoạt động của Ban ít ỏi, vì vậy chưa động viên khuyến khích được các thành viên của Ban GSĐTCĐ, tích cực hơn nữa trong hoạt động; trình độ của các thành viênBan GSĐTCĐ còn hạn chế

- Cơ sở vật chất: Cơ sở vật chất cho hoạt động của BGSĐTCĐ còn thiếu nên chưa tạo được điều kiện thuận lợi cho hoạt động của Ban

2.5 Nhận xét chung về hiệu quả hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng phường Đống Mác

- Trong quá trình giám sát, các bước nội dung quy trình giám sát được Ban giám sát đầu tư cộng đồng phường Đống Mác thực hiện nghiêm túc và đầy đủ Giám sát không chỉ dựa vào hồ sơ, chứng từ mà còn kết hợp với kiểm tra thực tế, tiếp nhận ý kiến từ cộng đồng, dân cư

- Các thành viên của Ban GSĐTCĐ của Phường đều đảm bảo tư cách theo đúng tiêu chuẩn pháp luật, số lượng khá phù hợp với nhiệm vụ giám sát hàng năm

- Quá trình hoạt động của Ban GSĐTCĐ nhìn chung đảm bảo được tính công khai và minh bạch Ngay từ khâu thành lập cho tới các hoạt động Ban GSĐTCĐ cũng được thực hiện theo đúng quy định pháp lý

- Với số lượng 9 thành viên, hằng năm, Ban GSĐTCĐ đều bố trí các thành viên theo dõi, giám sát đầy đủ các dự án ĐTC trên địa bàn, đảm bảo 100% dự án được giám sát cộng đồng

2.5.3 Nguyên nhân của những hạn chế

+ Nguyên nhân khách quan:

- Do văn bản pháp lý liên quan tới hoạt động của Ban GSĐTCĐ hiện nay còn nhiều hạn chế, nhiều quy định còn chưa rõ ràng và phù hợp

- Thái độ của cộng đồng và người dân trong Phường nhìn chung còn chưa tích cực đối với hoạt động của Ban GSĐTCĐ

+ Nguyên nhân chủ quan:

- Do năng lực, tinh thần trách nhiệm của các thành viên Ban giám sát đầu tư

cộng đồng

- Sự phối hợp, hợp tác của các bên liên quan trong hoạt động của Ban GSĐTCĐ Phường Đống Mác còn yếu Trong quá trình hoạt động của Ban, các thành viên chưa nhận được sự tạo điều kiệncủa đơn vị thi công,…

- Các điều kiện hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng phường Đống Mác còn eo hẹp do kinh phí của phường ít, phải chi cho rất nhiều cho những nhu cầu

ưu tiên nên áp lực phân bổ và sử dụng ngân sách phường luôn căng thẳng

CHƯƠNG 3

GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG HOẠT ĐỘNG CỦA BAN GIAM SÁT ĐẦU

TƯ CỘNG ĐỒNG PHƯỜNG ĐỐNG MÁC TRONG GIAI ĐOẠN TỚI

NĂM 2020 3.1 Định hướng hoạt động đầu tư công của Phường Đống Mác và định hướng công tác của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

3.1.1 Định hướng phát triển kinh tế xã hội của Phường

3.1.2 Định hướng công tác đầu tư công của phường Đống Mác

Chú trọng đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng KTXH đi đôi với tạo môi trường thuận lợi và khuyến khích đầu tư phát triển KTXH trên địa bàn Phường

Tăng cường các giải pháp huy động nguồn thu NSNN để có kinh phí tài trợ cho các dự án ĐTC của Phường, huy động thêm vốn góp tự nguyện của các tổ chức, doanh nghiệp và người dân trên địa bàn để chỉnh trang bộ mặt đô thị khang trang và đẹp đẽ hơn

3.1.3 Quan điểm và định hướng công tác của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

(i) Quan điểm về công tác của Ban GSĐTCĐ

Chú trọng phát triển Ban GSĐTCĐ trở thành đơn vị thay mặt nhân dân trong tham gia hoạch định, kiểm tra, giám sát đầu tư công trên địa bàn nhằm phát huy vai trò làm chủ thực sự của nhân dân đối với công tác này

(ii) Định hướng công tác của Ban GSĐTCĐ

Một là: Cấp uỷ, chính quyền, MTTQ, các tổ chức thành viên, các ngành hữu quan tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp tổ chức thực hiện các quy định của Pháp luật

về giám sát và đánh giá đầu tư

Hai là: UBND Phường xây dựng, công khai các thông tin về quy hoạch, KHĐT trên địa bàn; cung cấp các thông tin cần thiết cho Ban GSĐTCĐ

Ba là: UBND các cấp tạo nguồn kinh phí hỗ trợ Ban GSĐTCĐ đúng mục đích, đạt hiệu quả cao Ban GSĐTCĐ xây dựng Quy chế hoạt động, kế hoạch giám sát hàng năm; thực hiện chế độ thông tin, báo cáo theo đúng quy định

Bốn là: Tuyên truyền, vận động nhân dân trên địa bàn chủ động, tích cực thực hiện quyền giám sát theo quy định của pháp luật, góp phần thực hiện tốt Pháp lệnh dân chủ ở

cơ sở quy định về quản lý đầu tư, chất lượng các công trình xây dựng trên địa bàn

3.2 Các giải pháp cụ thể hoàn thiện hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng phường Đống Mác

3.2.1 Hoàn thiện về tổ chức, hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng và hệ thống pháp lý

3.2.2 Đào tạo nâng cao trình độ, tinh thần trách nhiệm của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

3.2.3 Tăng cường sự phối hợp của các bên liên quan

3.2.4 Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nhận thức của nhân dân trong việc giám sát dự

án đầu tư công

3.2.5 Đảm bảo các điều kiện cho hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

3.3 Một số kiến nghị

3.3.1 Kiến nghị với Chính phủ

- Cần quy định rõ trách nhiệm của người có thẩm quyền duyệt quy hoạch, dự án; các chủ đầu tư; các đơn vị thi công và cơ quan quản lý Nhà nước trong việc tạo điều kiện để Ban GSĐTCĐ hoạt động theo đúng thẩm quyền quy định của pháp luật

- Các cơ quan quản lý ngành ở các cấp có trách nhiệm công khai hóa thông tin cho người dân biết về quy hoạch chung, quy hoạch chi tiết theo quy định của pháp luật

- Cần có quy định chế độ thù lao cho các thành viên Ban GSĐTCĐ một cách cụ thể bằng luật hoặc bằng văn bản pháp quy

3.3.2 Kiến nghị với UBND Quận, Thành phố

- UBND Quận, Thành phố cần tăng cường chỉ đạo phòng, ban chuyên môn hướng dẫn các phường, thị xã hằng năm lập kế hoạch giám sát; dự toán và bố trí kinh phí cho công tác GSĐTCĐ để đưa vào dự toán

- Quan tâm bố trí kinh phí để hỗ trợ công tác tuyên truyền, hướng dẫn sơ kết, tổng kết về GSĐTCĐ

- Ủy ban nhân dân Thành phố, Sở KHĐT cần có quy định bắt buộc chủ đầu tư, nhà thầu trong việc hợp tác với Ban GSĐTCĐ và vai trò GSĐTCĐ sau đầu tư để làm tốt công tác duy tu, bảo dưỡng công trình và trách nhiệm của người dân sở tại đối với công trình đã đưa vào sử dụng

3.3.3 Kiến nghị với Ủy ban mặt trận tổ quốc Thành phố Hà Nội

- Đề nghị tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn về tổ chức hoạt động của Ban GSĐTCĐ trên địa bàn Thành phố

- Thường xuyên mở các lớp tập huấn, đào tạo kiến thức cho các thành viên Ban GSĐTCĐ nhằm nâng cao trình độ, đáp ứng nhiệm vụ được giao

- Chủ trì phối hợp với UBND Thành phố, UBND các quận tăng cường chỉ đạo, kiếm tra, giám sát, hướng dẫn hoạt động của Ban GSĐTCĐ, chi đạo Ban GSĐTCĐ các phường tiến hành giám sát đối với các dự án dùng nguồn vốn khác

- Phối hợp với các ngành chức năng biên soạn cẩm nang GSĐTCĐ trang bị cho các thành viên Ban GSĐTCĐ xã, phường, thị trấn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN CHƯƠNG TRÌNH THẠC SỸ ĐIỀU HÀNH CAO CẤP - EXCUTIVE MBA

ĐỖ QUỐC HÙNG

HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG CỦA

BAN GIÁM SÁT ĐẦU TƯ CỘNG ĐỒNG TRONG GIÁM SÁT CÔNG TRÌNH ĐẦU TƯ CÔNG

TẠI PHƯỜNG ĐỐNG MÁC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS VŨ CƯƠNG

HÀ NỘI - 2018

MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu

Đầu tư công (ĐTC) là hoạt động đầu tư của nhà nước vào các chương trình, dự

án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội (KTXH) và đầu tư vào các chương trình,

dự án phục vụ phát triển KTXH (theo Điều 4, khoản 15, Luật ĐTC)

ĐTC tại cấp cơ sở bao gồm các dự án đầu tư được phân cấp cho cấp cơ sở quản

lý, thường được chia thành: các dự án kết cấu hạ tầng KTXH; dự án phục vụ hoạt động của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội;

dự án đầu tư và hỗ trợ hoạt động cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích và đầu tư của nhà nước tham gia thực hiện dự án theo hình thức đối tác công tư

Đối với các công trình ĐTC cấp cơ sở chủ yếu là các công trình có quy mô nhỏ,

kỹ thuật đơn giản, phục vụ trực tiếp nhu cầu sinh hoạt của người dân ở phường (xã),

có thể có một phần đóng góp của người dân hoặc doanh nghiệp trên địa bàn

Trong quá trình thực hiện các dự án ĐTC cấp cơ sở, sự tham gia giám sát của cộng đồng có vai trò quan trọng và không thể thiếu, nhằm đảm bảo đáp ứng đúng nhu cầu của người dân, phát huy dân chủ ở cơ sở theo tinh thần “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” cũng như để nâng cao chất lượng, hiệu quả đầu tư, tránh thất thoát lãng phí tài sản của nhà nước và sự đóng góp của nhân dân Chính vì vậy, Chính phủ

đã ban hành Nghị định số 84/2015/NĐ- CP ngày 30/9/2015 nhằm quy định cụ thể về giám sát đầu tư của cộng đồng (GSĐTCĐ) Theo đó, GSĐTCĐ là hoạt động tự nguyện của dân cư sinh sống trên địa bàn xã, phường, hoặc thị trấn nhằm theo dõi, đánh giá việc chấp hành các quy định về quản lý đầu tư của cơ quan có thẩm quyền quyết định đầu tư, chủ đầu tư, ban quản lý dự án, các nhà thầu và đơn vị thi công dự án trong quá trình đầu tư; phát hiện, kiến nghị với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền về các việc làm vi phạm các quy định về quản lý đầu tư để kịp thời ngăn chặn và xử lý các việc làm sai quy định, gây lãng phí, thất thoát vốn và tài sản nhà nước, xâm hại lợi ích của cộng đồng (theo Điều 2, Nghị định số 84/2015/NĐ- CP) Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (UBMTTQ) Việt Nam cấp xã sẽ chủ trì thành lập Ban GSĐTCĐ cho từng chương trình, dự án Thành phần của Ban ít nhất là 05 người, gồm đại diện UBMTTQ Việt Nam cấp xã, Thanh tra nhân dân (TTND) và đại diện người dân trên địa bàn

Mặc dù đã có quy định cụ thể nhưng trên thực tế chất lượng hoạt động của Ban GSĐTCĐ ở nhiều địa phương chưa cao, vẫn còn để xảy ra tình trạng nhà thầu thi công các công trình đầu tư trên địa bàn không đảm bảo chất lượng, không đúng với thiết kế, dẫn đến công trình đưa vào sử dụng một thời gian đã xuống cấp phải làm lại Công tác giám sát và phản biện xã hội của Ban GSĐTCĐ đối với các cơ quan có thẩm quyền ra quyết định đầu tư chưa cao nên có dự án đầu tư xong nhưng hiệu quả sử dụng không

cao gây lãng phí Đây cũng là thực trạng đã xảy ra ở phường Đống Mác, một số công trình cải tạo đường ngõ, ngách mới chỉ làm và đưa vào sử dụng 2-3 năm khi lập dự án mới đã cho làm lại gây lãng phí và tạo dư luận xấu trong nhân dân; mặc dù có sự giám sát của cơ quan chức năng và Ban GSĐTCĐ nhà thầu khi thi công, công trình vẫn cắt xén khối lượng, thay đổi chủng loại vật tư, vật liệu để ăn chênh lệch giá… Chính vì thế, nếu không có những giải pháp thiết thực, hợp lý thì hoạt động của Ban GSĐTCĐ

có nguy cơ rơi vào hình thức và mất dần sự tin tưởng của nhân dân tại địa phương với chính quyền

Xuất phát từ các lý do trên, để đi sâu tìm hiểu nguyên nhân vì sao chất lượng hoạt động của Ban GSĐTCĐ của phường Đống Mác chưa cao và làm cách nào để hoạt động của Ban thực sự đáp ứng được kỳ vọng của chính quyền và người dân,

tôi đã chọn đề tài “Hoàn thiện hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng trong giám sát công trình đầu tư công tại Phường Ðống Mác” cho luận văn tốt

nghiệp của mình

2 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Nghiên cứu về hoạt động của Ban GSĐTCĐ đã được đề cập tới trong một số nghiên cứu về quản lý ĐTC Có thể kể đến các công trình như:

- Nguyễn Tiến Phước (2011), Các giải pháp hoàn thiện quản lý ĐTC trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, luận văn thạc sỹ, Trường Đại học Đà Nẵng Luận văn đã hệ thống hóa những lý luận cơ bản về ĐTC và quản lý ĐTC Trong các giải pháp được đưa ra nhằm khắc phục các hạn chế trong quản lý ĐTC trên địa bàn, tác giả có đề cập tới giải pháp tăng cường kiểm tra, giám sát thực hiện ĐTC, trong đó có phát huy vai trò của nhân dân

- Đảng cộng sản Việt Nam (2011), Chiến lược phát triển KTXH năm 2011 –

2020 (văn kiện Đại hội XI của Đảng) nhằm đẩy mạnh cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí Trong các quan điểm được đưa ra, Đảng ta cũng khẳng định

“phải phát huy vai trò của MTTQ, các đoàn thể nhân dân và các cơ quan thông tin đại chúng trong việc phát hiện, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí”

- Nhóm tác giả (2016), Các bài phát biểu trong Hội thảo GSĐTCĐ trong xây dựng Nông thôn mới tại Thành phố Huế Có 2 nội dung chính được đặt ra tại Hội thảo

là (1) chia sẻ các kết quả nghiên cứu và kinh nghiệm thực tiễn trong thực hiện GSĐTCĐ và (2) thảo luận những bất cập giữa chính sách và thực tế trong quá trình triển khai GSĐTCĐ cũng như các tồn tại trong công tác giám sát ĐTC, xác định nguyên nhân, từ đó đưa ra một số khuyến nghị cho các nhà hoạch định chính sách Qua nghiên cứu của các tác giả thì GSĐTCĐ là cần thiết, thời gian qua giám sát ĐTC

đã phần nào giúp đảm bảo quy hoạch, kế hoạch, tiến độ dự án; đảm bảo về khối lượng

và chất lượng cũng như hạn chế những sai phạm, nhũng nhiễu, thất thoát trong xây dựng Tuy nhiên, xét theo chủ trương của Đảng, Nhà nước và nguyện vọng của người dân về GSĐTCĐ ở một số địa phương vẫn đang còn nhiều hạn chế Cụ thể, nguyên nhân dẫn đến giám sát ĐTC chưa hiệu quả được các đại biểu tổng kết là do: Ban giám sát còn thiếu trách nhiệm, chưa đủ bản lĩnh, chưa có trình độ năng lực; cơ chế minh bạch thông tin còn hạn chế; chính sách chưa cân bằng giữa trách nhiệm; hay quyền hạn, tính pháp lý của quy chế GSĐTCĐ không cao

- Tấn Đạt (2016), “Ban GSĐTCĐ: Chỉ mới giám sát về mặt hình thức” Bài nghiên cứu đăng trên Diễn đàn tỉnh Bạc Liêu Tác giả khẳng định, thời gian qua, Ban GSĐTCCĐ mặc dù ít được nhiều người nhắc đến nhưng nó đóng vai trò rất quan trọng

ở địa phương Đặc biệt, trong giai đoạn xây dựng nông thôn mới, hoạt động GSĐTCCĐ là một hình thức phát huy dân chủ ở cơ sở vì lợi ích của người dân Tuy nhiên, qua khảo sát trên toàn tỉnh, hiệu quả hoạt động của các Ban còn chưa cao Hằng năm, các xã được cấp khoảng 14 triệu đồng cho hoạt động GSĐTCĐ nhưng kinh phí này do UBND xã quản lý và ít đầu tư cho hoạt động giám sát Do không có máy vi tính nên khi có nhu cầu soạn thảo văn bản, cả khối vận xã và Ban GSĐTCĐ phải thường xuyên ra ngoài thuê máy dịch vụ để soạn thảo Bên cạnh đó, trình độ chuyên môn về xây dựng của Ban GSĐTCĐ chưa cao Các thành viên của Ban và kể cả sự giúp sức của nhân dân chỉ có thể giám sát về mặt hình thức như: tên công trình, tiến

độ, kích thước chiều dài, chiều rộng cầu, đường cũng như kết cấu loại sắt, xi măng gì… Còn những vấn đề thuộc về kỹ thuật và chất lượng bên trong cũng như hiểu biết

về bản vẽ không giám sát được

Mặc dù có nhiều nghiên cứu ít nhiều có liên quan tới đề tài nhưng hiện nay, theo tác giả nhận thấy, vẫn chưa có một nghiên cứu chính thức về hoạt động của Ban GSĐTCĐ trong quản lý các dự án ĐTC tại cấp cơ sở Do vậy, đề tài nghiên cứu của luận văn là hoàn toàn không trùng lắp với các công trình khác đã công bố

3 Mục đích nghiên cứu

3.1 Mục đích chung

Trên cơ sở đánh giá hoạt động của Ban GSĐTCĐ của Phường Đống Mác trong giai đoạn 2014 - 2017 tìm ra những nguyên nhân khiến hoạt động của Ban chưa được như mong muốn Từ đó, đề xuất một số biện pháp nhằm hoàn thiện hoạt động của Ban GSĐTCĐ tại phường Đống Mác đến năm 2020

2014-2017, chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân hạn chế trong hoạt động của Ban GSĐTCĐ của phường trong thời gian qua

Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện hoạt động của Ban GSĐTCĐ theo đúng yêu cầu của pháp luật và sự kỳ vọng của nhân dân trong phường

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu: Hoàn thiện hoạt động của Ban GSĐTCĐ

Phạm vi nghiên cứu:

+ Về không gian: Luận văn chỉ nghiên cứu các hoạt động giám sát của Ban ở phường Đống Mác đối với hoạt động ĐTC ở cấp phường theo qui định của pháp luật Như vậy, các dự án ĐTC không do phường làm chủ đầu tư sẽ không thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài (mặc dù có thể được triển khai trên địa bàn phường)

+ Về thời gian: Đánh giá thực trạng trong giai đoạn 2014-2017 và đề xuất các giải pháp cho giai đoạn 2018-2020

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu chính như sau:

- Nghiên cứu tại bàn: Phương pháp này được sử dụng để đánh giá các văn bản pháp lý liên quan đến hoạt động của Ban GSĐTCĐ, thu thập và phân tích các số liệu thứ cấp về ĐTC trên địa bàn, báo cáo hoạt động của Ban và các báo cáo có liên quan của UBND, HĐND Phường

- Phỏng vấn sâu: mục tiêu phỏng vấn là nhằm tìm hiểu về công tác GSĐTCĐ của Phường Đống Mác thời gian qua, kết quả đạt được, khó khăn trong hoạt động của Ban GSĐTCĐ trên địa bàn

Số đối tượng được phỏng vấn sâu là 6cán bộ quản lý và thành viên Ban GSĐTCĐ của Phường, cách phỏng vấn là phỏng vấn trực tiếp Danh sách phỏng vấn sâu cụ thể được

trình bày trong Phụ lục 2.4

- Điều tra xã hội học:

+ Để điều tra nhằm đánh giá nhận thức (hiểu biết) của người dân phường Đống Mác về hoạt động của Ban GSĐTCĐ tác giả tiến hành điều tra khảo sát người dân sinh sông trên địa bàn phường Đống mác, mẫu điều tra là 100 người

Trong tháng 5/2018, tác giả phát ra 100 phiếu khảo sát nhanh bằng hình thức phát phiếu trực tiếp, thu về 100 phiếu hợp lệ Bảng hỏi chi tiết được trình bày trong

phụ lục 2.5

+ Ngoài ra, để đánh giá chất lượng của Ban GSĐTCĐ, tác giả đã tiến hành khảo sát điều tra 27 tổ trưởng tổ dân phố trên địa bàn Phường Trong tháng 5/2018,tác giả phát ra 27 phiếu khảo sát nhanh bằng hình thức phát phiếu trực tiếp, thu về 27

phiếu hợp lệ Bảng hỏi chi tiết được trình bày trong phụ lục 2.3

Các câu hỏi của bảng hỏi này được đánh giá theo thang điểm Likert 5 mức độ như sau:

1: Hoàn toàn không đồng ý; 2: Không đồng ý; 3: Bình thường; 4: Đồng ý; 5: Hoàn toàn đồng ý

Kết quả điều tra thu được, tác giả sử dụng phần mềm Excel để xử lý

- Phương pháp so sánh: được sử dụng để phân tích các dữ liệu thu thập được nhằm đánh giá sự biến động của các chỉ tiêu phân tích giữa các thời kỳ

6 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được chia thành 3 chương:

Chương 1 Vai trò của Ban GSĐTCĐ trong quản lý các dự án ĐTC tại cấp cơ sở Chương 2 Đánh giá hoạt động của Ban GSĐTCĐ Phường Đống Mác giai

đoạn 2014 - 2017

Chương 3 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động của Ban GSĐTCĐ

trong giám sát các dự án ĐTC tại phường Đống Mác

CHƯƠNG 1 VAI TRÒ CỦA BAN GIÁM SÁT ĐẦU TƯ CỘNG ĐỒNG TRONG QUẢN

LÝ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG TẠI CẤP CƠ SỞ

1.1 Dự án đầu tư công ở cấp cơ sở và sự cần thiết của giám sát đầu tư cộng đồng

1.1.1 Khái niệm, tính chất của các dự án đầu tư công ở cấp cơ sở

1.1.1.1 Khái niệm dự án đầu tư công

Hoạt động đầu tư trong nền kinh tế có thể do nhiều chủ thể tiến hành Nếu phân loại theo chủ thể tiến hành hoạt động đầu tư thì có thể chia dự án thành dự án đầu tư

công và tư Trong đó, dự án ĐTC có thể hiểu là các dự án đầu tư do nhà nước thực

hiện thông qua việc tài trợ vốn và tổ chức quản lý, thực hiện quy trình dự án đầu tư (Luật ĐTC, Điều 4 khoản 13) Nếu nhìn dưới góc độ vốn tài trợ thì dự án ĐTC là dự

án đầu tư sử dụng toàn bộ hoặc một phần vốn ĐTC (Luật ĐTC, Điều 4 khoản 13)

Dự án ĐTC bao gồm:

- Dự án đầu tư chương trình, dự án kết cấu hạ tầng KTXH

- Dự án đầu tư phục vụ hoạt động của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội

- Dự án đầu tư và hỗ trợ hoạt động cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích

- Dự án đầu tư của nhà nước tham gia thực hiện dự án theo hình thức đối tác công tư

Như vậy, dự án ĐTC có đặc điểm chung là các dự án đầu tư được tài trợ bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước (NSNN), có thể toàn bộ hoặc một phần Vốn NSNN được hiểu theo nghĩa rộng bao gồm vốn ngân sách địa phương (NSĐP) quản lý, vốn ngân sách trung ương (NSTW) quản lý, vốn viện trợ không hoàn lại, vốn vay nước ngoài, vốn trái phiếu Chính phủ và các vốn khác của nhà nước Phần vốn ngân sách trong các dự án nhà nước cần đạt được một mức độ chi phối, dưới mức này không gọi là

dự án ĐTC bằng vốn NSNN Như vậy, vốn ĐTC có thể từ các nguồn: vốn NSNN, vốn công trái quốc gia, vốn trái phiếu Chính phủ, vốn trái phiếu chính quyền địa phương, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài, vốn tín dụng đầu tư phát triển của nhà nước, vốn từ nguồn thu để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối NSNN, các khoản vốn vay khác của NSĐP để đầu tư

Dự án ĐTC không gắn với chủ sở hữu cụ thể Do vậy, công tác quản lý dự án ĐTC tương đối phức tạp, việc quản lý có sự tham gia của nhiều cấp từ trung ương đến địa phương Chủ đầu tư trong các dự án này không phải là người sở hữu vốn mà là người được trao quyền trực tiếp quản lý và sử dụng vốn

Các dự án ĐTC được cấp phát vốn không theo nguyên tắc hoàn trả trực tiếp Nhiều dự án thuộc kết cấu hạ tầng KTXH không có khả năng thu hồi vốn trực tiếp thuộc các lĩnh vực: Cơ sở hạ tầng (các dự án giao thông, thủy lợi ); dự án trồng rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, vườn quốc gia… Các trạm thú y, động thực vật, nghiên cứu giống mới, các dự án xây dựng công trình văn hóa, xã hội, phúc lợi công cộng,

dự án an ninh quốc phòng… các dự án của doanh nghiệp nhà nước hoạt động công ích; các chương trình dự án phát triển KTXH

Các dự án ĐTC thường có ảnh hưởng rộng, có vị trí quan trọng trong việc phát triển các ngành, các địa phương và nền kinh tế Hầu hết các dự án ĐTC đều là các dự

án phục vụ phát triển KTXH Đây là yếu tố quan trọng hàng đầu thúc đẩy sự phát triển của ngành, địa phương và cả nước

Dự án ĐTC giúp hình thành cơ sở vật chất cho cung ứng hàng hóa, dịch vụ công cộng Nhìn chung, sản phẩm của ĐTC thường có tính chất hàng hóa công cộng thuần tùy và không thuần túy như: công viên, trường học, bệnh viện, đường giao thông với các thuộc tính cơ bản không có tính loại trừ và không có tính kinh doanh trong tiêu dùng Vì thế vốn NSNN luôn đóng vai trò chủ đạo trong ĐTC

1.1.1.2 Phân cấp đầu tư công và tính chất của các dự án đầu tư công ở cấp cơ sở

Phân cấp quản lý nhà nước về ĐTC là xác định quyền hạn và trách nhiệm của

cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong hoạt động ĐTC

ĐTC được phân cấp theo các cấp chính quyền Nguyên tắc phân cấp đầu tư từ Trung ương xuống địa phương thường được thực hiện theo quy mô và tầm quan trọng của dự án, được chia thành các dự án quan trọng của quốc gia là nhóm A, nhóm B, và nhóm C Cụ thể, phân cấp quản lý ĐTC như sau:

- Cấp trung ương: tham gia quản lý ĐTC là Quốc Hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Bộ, cơ quan ngang bộ Quốc Hội có nhiệm vụ ban hành luật, nghị quyết về ĐTC; quyết định chủ trương đầu tư CTMT quốc gia, dự án quan trọng quốc gia sử dụng vốn ĐTC; quyết định và điều chỉnh kế hoạch đầu tư công (KHĐTC) trung hạn và hằng năm; điều chỉnh tiêu chí phân loại dự án quan trọng quốc gia; giám sát việc thực hiện KHĐTC, CTMT quốc gia, dự án quan trọng quốc gia; giám sát việc thực hiện pháp luật về ĐTC

Trong khi đó, Chính phủ có nhiệm vụ, quyền hạn thống nhất quản lý nhà nước

về ĐTC

Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KHĐT) sẽ chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện thống nhất quản lý nhà nước về ĐTC; ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành các văn bản pháp luật liên quan đến ĐTC, các nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ và sử dụng vốn ĐTC; chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính xác định tổng vốn

đầu tư NSNN, vốn công trái quốc gia và vốn trái phiếu Chính phủ, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước trong KHĐTC trung hạn và hằng năm;…

Bộ Tài chính có nhiệm vụ phối hợp với các cơ quan trong công tác xác định nhu cầu vốn đầu tư, phân bổ vốn ĐTC và thanh quyết toán vốn ĐTC

Các bộ, cơ quan trung ương khác thực hiện chức năng quản lý nhà nước về ĐTC theo quy định của pháp luật

- HĐND, UBND cấp tỉnh, thành phố: Thực hiện quản lý nhà nước về ĐTC trên địa bàn theo quy định của pháp luật Quyết định chủ trương đầu tư chương trình ĐTC bằng toàn bộ vốn cân đối NSĐP, vốn trái phiếu chính quyền địa phương, vốn từ nguồn thu để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối NSĐP thuộc thẩm quyền và các khoản vốn vay khác của NSĐP để đầu tư; xem xét, có ý kiến về chủ trương đầu tư dự

án nhóm B và dự án trọng điểm nhóm C do địa phương quản lý sử dụng vốn NSTW, vốn công trái quốc gia, vốn trái phiếu Chính phủ; quyết định chủ trương đầu tư chương trình, dự án theo quy định; xem xét, có ý kiến về KHĐTC trung hạn và hằng năm của địa phương, bao gồm toàn bộ danh mục và mức vốn bố trí cho từng dự án vốn NSTW, vốn công trái quốc gia, vốn trái phiếu Chính phủ;…

- Hội đồng nhân dân (HĐND), Uỷ ban nhân dân (UBND) cấp huyện, xã: Thực hiện các công tác quản lý ĐTC tương tự như với cấp tỉnh nhưng chỉ phân cấp các dự

án thuộc phạm vi quản lý của cấp huyện, xã

Như vậy, ở cấp cơ sở (cấp xã, phường, thị trấn), UBND cấp này được phân cấp quản lý và thực hiện các dự án ĐTC bằng toàn bộ vốn NSĐP theo phân cấp nguồn vốn

và vốn từ nguồn thu để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối NSĐP cấp xã theo thẩm quyền; quyết định chủ trương đầu tư dự án nhóm B và dự án trọng điểm nhóm C thuộc cấp mình quản lý theo quy định

Theo phân cấp quản lý tài chính công hiện nay thì các nguồn thu được phường giữ lại 100% đáp ứng nhu cầu chi ĐTC cho các dự án của Phường là:

- Thuế thu nhập cá nhân đối tượng do cấp phường quản lý;

- Thuế sử dụng đất nông nghiệp;

- Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp (địa bàn phường);

- Lệ phí trước bạ nhà, đất (địa bàn phường);

- Thuế tài nguyên, thuế tiêu thụ đặc biệt đối tượng do cấp phường quản lý;

- Thu sự nghiệp thuộc ngân sách cấp phường;

- Thu tiền bán, cho thuê tài sản nhà nước do cấp phường quản lư;

- Phí và lệ phí do cấp phường quản lý (không kể phí xăng dầu);

- Thu tiền phạt, tịch thu do cấp phường quản lý;

- Viện trợ không hoàn lại của các tổ chức, cá nhân nước ngoài trực tiếp cho cấp

phường theo quy định của pháp luật;

- Thu khác từ quỹ đất (hoa lợi công sản, hỗ trợ thu hồi đất,…);

- Các khoản huy động và đóng góp từ các tổ chức, cá nhân cho ngân sách phường theo quy định của pháp luật;

- Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật;

- Thu kết dư ngân sách phường;

- Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên;

- Thu chuyển nguồn của ngân sách phường

Ngoài các khoản thu được giữ lại 100% thì ở Phường còn được giữ lại một phần các khoản thu theo theo tỷ lệ % được quy định:

- Thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng thu từ doanh nghiệp ngoài quốc doanh;

- Thuế giá trị gia tăng, thuế môn bài hộ kinh doanh cá thể;

- Thu tiền sử dụng đất;

- Thu tiền cho thuê mặt đất, mặt nước

Như vậy, ở cấp phường xã, chính quyền thường được phân cấp quản lý các dự

án ĐTC có quy mô nhỏ, tính chất ít phức tạp và thường được đầu tư bởi nguồn ngân sách tự chủ của cấp xã, phường Công tác quản lý dự án ĐTC tại cấp phường, xã cũng bao gồm toàn bộ các nội dung quản lý từ lập dự toán, KHĐT cho tới quản lý thực hiện

dự án như quản lý công tác đấu thầu, quản lý tiến độ thi công, quản lý chất lượng công trình,… và quản lý quá trình vận hành, khai thác dự án ĐTC khi kết thúc thi công

Như vậy, dự án ĐTC cấp cơ sở là các dự án đầu tư có sự tài trợ bởi nguồn vốn NSNN và được phân cấp cho UBND cấp phường xã tổ chức quản lý và thực hiện đầu

tư Các dự án này có quy mô nhỏ (dự án nhóm B trở xuống), sử dụng nguồn vốn NSĐP Chính quyền phường được quyết định chủ trương đầu tư, tổ chức lập dự án đầu

tư, phê duyệt dự án đầu tư và tổ chức thực hiện đầu tư từ khâu lựa chọn nhà thầu đến

tổ chức giám sát, thanh toàn cho các nhà thầu, nhận bàn giao và đưa dự án ĐTC vào khai thác, sử dụng

Tính chất của các dự án ĐTC cấp cơ sở như sau:

- Dự án ĐTC cấp cơ sở sử dụng nguồn vốn ngân sách cấp xã

Các dự án ĐTC cấp cơ sở này có thể được tài trợ bằng toàn bộ nguồn vốn ngân sách cấp xã hoặc tài trợ một phần, phần còn lại có thể do phần đóng góp của người dân hoặc doanh nghiệp trên địa bàn xã, nhưng tỉ trọng vốn ngân sách xã phải trên 50%

- Dự án ĐTC cấp cơ sở chủ yếu là các công trình có quy mô nhỏ, kỹ thuật đơn giản Nguyên nhân là do các dự án ĐTC cấp cơ sở được thực hiện bằng nguồn ngân sách cấp xã Với địa bàn nhỏ hẹp (cấp cơ sở), quy mô và số lượng các nguồn thu của

xã không nhiều, phân cấp quản lý nguồn thu NSNN cũng có những khoản thu được xã giữ lại toàn bộ nhưng cũng có nhiều khoản chỉ được trích lại theo tỷ lệ phần trăm Chính vì vậy, quy mô nguồn thu NSNN ở địa bàn cấp xã thường không lớn Nguồn vốn khác cho các dự án ĐTC cấp cơ sở cũng có thể được huy động từ đóng góp của xã hội nhưng vì địa bàn nhỏ nên các khoản đóng góp này cũng không đáng kể Các khoản thu của NSNN cấp xã ngoài tài trợ cho các dự án ĐTC còn phải trang trải các khoản chi khác của địa phương nên quy mô nguồn vốn còn lại đáp ứng cho hoạt động ĐTC không nhiều

Hơn nữa, bộ máy quản lý ĐTC của chính quyền cấp xã còn nhỏ nên cũng chỉ được phân cấp quản lý các dự án có quy mô nhỏ, kỹ thuật đơn giản Các dự án phức tạp thường yêu cầu số vốn đầu tư lớn và trình độ quản lý cao nên sẽ được phân cấp quản lý ở cấp cao hơn Điều này cũng là một thuận lợi cho công tác giám sát ĐTC ở cấp cơ sở vì năng lực, hiểu biết về kỹ thuật triển khai thực hiện dự án của các thành viên Ban GSĐTCĐ hạn chế nên cũng không có đủ khả năng để giám sát những dự án qui mô lớn và yêu cầu về kỹ thuật phức tạp

- Các dự án ĐTC cấp cơ sở thường phục vụ trực tiếp nhu cầu sinh hoạt của người dân ở phường (xã) Các dự án ĐTC cấp cơ sở có quy mô nhỏ và kỹ thuật đơn giản nên thường là các dự án nằm trong phạm vi phường, xã đó Chính bởi vậy, các dự

án ĐTC cấp cơ sở này sẽ trực tiếp phục vụ nhu cầu của người dân trong phường, xã

đó Điển hình như các công trình phục vụ nhu cầu đi lại của người dân như đường giao thông nông thôn, phục vụ nhu cầu sản xuất, tưới tiêu như kênh, mương

1.1.2 Sự cần thiết của việc giám sát cộng đồng đối với các dự án đầu tư công ở cấp

cơ sở

1.1.2.1 Yêu cầu của tăng cường dân chủ cấp cơ sở

Thông qua hoạt động giám sát cộng đồng đối với các dự án ĐTC ở cấp cơ sở, vai trò làm chủ của nhân dân trong việc tham gia, góp ý xây dựng các chủ trương, chính sách pháp luật, đấu tranh chống tiêu cực, lãng phí trong thực hiện các dự án ĐTC của địa phương được phát huy Thành viên của Ban GSĐTCĐ là nhân dân Nhiệm vụ của Ban GSĐTCĐ là giám sát chương trình, dự án đầu tư và giám sát tổng thể đầu tư Như vậy, người dân đã được tham gia vào quá trình giám sát thực hiện ĐTC trên địa bàn

Pháp lệnh dân chủ ở xã, phường, thị trấn (Pháp lệnh số UBTVQH11 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội) đã quy định những nội dung phải công khai để nhân dân biết; những nội dung nhân dân bàn và quyết định; những nội dung nhân dân tham gia ý kiến trước khi cơ quan có thẩm quyền quyết định; những nội dung nhân dân giám sát Trong đó, các dự án ĐTC là nội dung quan trọng cần được công

34/2007/PL-khai, giám sát Do đó, khi người dân được tham gia Ban GSĐTCĐ tức là đảm bảo dân biết, kiểm tra và giám sát, đã tạo sự minh bạch, khách quan, hạn chế tình trạng tham nhũng, lãng phí trong thực hiện các dự án ĐTC GSĐTCĐ là hoạt động tự nguyện của người dân, do người dân tín nhiệm bầu ra

1.1.2.2 Yêu cầu nâng cao tính minh bạch, hiệu quả của quản lý tài chính công

Các dự án ĐTC đều là các dự án có sử dụng một phần hoặc toàn bộ vốn NSNN

Mà NSNN được hình thành từ sự đóng góp của nhân dân Do đó, quản lý ĐTC thực tế

về bản chất chính là quản lý đồng tiền của người dân trong đầu tư vào các dự án công,

do đó cần tuân thủ nguyên tắc quản lý công quỹ: công khai, minh bạch, không tham nhũng, hiệu quả v.v…

Muốn đảm bảo yêu cầu công khai, minh bạch, không tham nhũng, hiệu quả trong quản lý ĐTC thì người dân – với tư cách là chủ sở hữu cuối cùng của các tài sản công – phải được tham gia giám sát toàn diện vào tất cả các khâu của quá trình quản lý ĐTC Để thực hiện điều đó, công tác quản lý được thực hiện thông qua các Ban GSĐTCĐ Khi có dấu hiệu vi phạm, các vụ việc đều được đưa ra bàn bạc dân chủ, tiến hành tìm hiểu, xác minh và thống nhất lựa chọn những vụ việc cần phản ánh, kiến nghị với Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn và các cơ quan có thẩm quyền giải quyết kịp thời Thông qua hoạt động của Ban GSĐTCĐ, các công trình của địa phương sẽ được kiểm tra, theo dõi, đánh giá và tiếp thu ý kiến của người dân về việc thi công xây dựng; phát hiện những điểm vướng mắc, lỗi kỹ thuật, những điểm thiếu sót trong quá trình thi công các công trình Từ đó kịp thời kiến nghị với nhà đầu tư, đơn vị thi công, cơ quan chức năng để điều chỉnh, xử lý, hiệu quả quản lý tài chính công cũng vì thế mà gia tăng Ngay từ khâu đấu thầu, với sự tham gia của Ban GSĐTCĐ cũng đảm bảo tính minh bạch hơn Khi tiến hành dự

án, thành viên Ban giám sát có mặt tại công trình, qua đó nâng cao ý thức trách nhiệm của nhà thầu, sự sâu sát của chủ đầu tư

1.1.2.3 Yêu cầu của pháp luật quản lý đầu tư công

Quyết định số 80/QĐ - TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành năm 2005 về việc ban hành quy chế GSĐTCĐ cũng nêu rõ nhiệm vụ và nội dung thực hiện giám sát cộng đồng của Ban Trong Luật ĐTC 2014, Chính phủ đã quy định rõ yêu cầu phải thành lập Ban GSĐTCĐ Nghị định 84/2015/NĐ-CP - 30/9/2015 về giám sát và đánh giá đầu tư cũng quy định rõ các quyền của Ban GSĐTCĐ Công dân có quyền giám sát các dự án ĐTC thông qua Ban GSĐTCĐ; trình tự, thủ tục, quy trình GSĐTCĐ được thực hiện theo quy định tại Điều 83 Luật ĐTC và Nghị định 84

Do vậy, việc thực hiện giám sát cộng đồng đối với các dự án ĐTC ở cấp cơ sở

là nhằm đảm bảo thực hiện theo đúng quy định của pháp luật

1.1.2.4 Điều kiện để huy động nguồn vốn xã hội hóa cho các dự án đầu tư công tại

cơ sở

Thông qua hoạt động của BGSCĐ đối với các dự án ĐTC cấp cơ sở, chất lượng, tiến độ thi công các dự án ĐTC cũng được đảm bảo tốt hơn Chất lượng các công trình được đảm bảo, người dân cũng vì vậy mà tin tưởng, tích cực tham gia đóng góp xây dựng các công trình tập thể, thúc đẩy huy động nguồn vốn xã hội hóa cho các

dự án

Giám sát ĐTC là công việc chung của mỗi xã, phường nên đòi hỏi người quản

lý phải có tinh thần trách nhiệm, sự cẩn trọng và uy tín cao Các thành viên trong Ban đều là những người có tiếng nói, nhiệt tình vì được người dân bình bầu, do vậy khi kêu gọi người dân tham gia, góp công, góp của cũng thuận lợi hơn

1.1.3 Nội dung và các hình thức giám sát cộng đồng đối với các dự án đầu tư công

ở cấp cơ sở

1.1.3.1 Nội dung giám sát

“Giám sát đầu tư” là hoạt động theo dõi, kiểm tra đầu tư Giám sát đầu tư gồm giám sát chương trình, dự án đầu tư và giám sát tổng thể đầu tư “GSĐTCĐ” là hoạt động tự nguyện của dân cư sinh sống trên địa bàn xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là địa bàn cấp xã) nhằm theo dõi, kiểm tra việc chấp hành các quy định về quản

lý đầu tư của cơ quan, đơn vị liên quan trong quá trình đầu tư; phát hiện, kiến nghị với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý các vi phạm về đầu tư (trừ các chương trình, dự án bí mật quốc gia theo quy định của pháp luật)

Nội dung GSĐTCĐ đối với chương trình, dự án ĐTC cụ thể như sau:

Theo dõi, kiểm tra sự phù hợp của quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu

tư với quy hoạch phát triển KTXH, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch liên quan và KHĐT trên địa bàn xã theo quy định của pháp luật;

Theo dõi, kiểm tra việc chủ đầu tư chấp hành các quy định về: Chỉ giới đất đai

và sử dụng đất; quy hoạch mặt bằng chi tiết, phương án kiến trúc, xây dựng; xử lý chất thải, bảo vệ môi trường; đền bù, giải phóng mặt bằng (GPMB) và phương án tái định cư; tiến độ, KHĐT; Giám sát việc chấp hành các quy định của pháp luật về đầu tư, xây dựng, đất đai, xử lý chất thải và bảo vệ môi trường; Công tác đền bù, GPMB và phương án tái định canh, định cư bảo đảm quyền lợi của nhân dân;

Phát hiện những việc làm xâm hại đến lợi ích của cộng đồng; những tác động tiêu cực của dự án đến môi trường sinh sống của cộng đồng trong quá trình thực hiện đầu tư, vận hành dự án;

Phát hiện những việc làm gây lãng phí, thất thoát vốn, tài sản thuộc dự án; Việc thực hiện công khai, minh bạch trong quá trình đầu tư

Nội dung GSĐTCĐ đối với các chương trình, dự án đầu tư có nguồn vốn và công sức của cộng đồng, dự án sử dụng ngân sách cấp xã hoặc bằng nguồn tài trợ trực tiếp của các tổ chức, cá nhân cho cấp xã ngoài các nội dung trên thì còn giám sát thêm nội dung: Theo dõi, kiểm tra việc tuân thủ các quy trình, quy phạm kỹ thuật, định mức

và chủng loại vật tư theo quy định; theo dõi, kiểm tra kết quả nghiệm thu và quyết toán công trình

1.1.3.2 Hình thức giám sát

Tùy thuộc vào loại dự án, chương trình mà phương thức GSĐTCĐ cũng khác nhau Đối với các dự án thực hiện trên phạm vi 01 xã (phường, thị trấn): công dân thực hiện giám sát trên cơ sở thông tin được công khai theo quy định của pháp luật và quy chế GSĐTCĐ Ý kiến và kiến nghị của công dân về những vấn đề thuộc nội dung giám sát được phản ảnh thông qua các tổ chức đoàn thể hoặc UBMTTQ cấp xã

Đối với các dự án thực hiện trên phạm vi liên xã: Thực hiện giám sát với những

dự án không sử dụng vốn nhà nước và không thuộc diện bí mật quốc gia; dự án đầu tư không từ nguồn vốn và công sức của cộng đồng hoặc bằng nguồn vốn tài trợ trực tiếp của các tổ chức, cá nhân cho xã Với những dự án này, công dân sẽ phản ánh, kiến nghị về những vấn đề thuộc nội dung giám sát theo quy định của pháp luật thông qua UBMTTQ Việt Nam cấp xã nơi mình cư trú

Hình thức giám sát của Ban GSĐTCĐ được thực hiện bằng một trong hai cách sau:

- Giám sát gián tiếp: được thực hiện thông qua giám sát thông qua giấy tờ, văn bản, quy hoạch, kế hoạch mà các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cung cấp các thông tin Ngoài ra, Ban GSĐTCĐ còn được quyền yêu cầu các cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư trả lời, cung cấp các thông tin phục vụ việc giám sát đầu tư: Quyết định đầu tư; thông tin về chủ đầu tư, Ban quản lý dự án, địa chỉ liên hệ; tiến độ

và KHĐT; diện tích chiếm đất và sử dụng đất; quy hoạch mặt bằng chi tiết và phương

án kiến trúc; đền bù, GPMB và phương án tái định cư; phương án xử lý chất thải và bảo vệ môi trường

Đối với các chương trình, dự án đầu tư có nguồn vốn và công sức của cộng đồng, dự án sử dụng ngân sách cấp xã hoặc bằng nguồn tài trợ trực tiếp của các tổ chức, cá nhân cho cấp xã, ngoài các nội dung trên, chủ chương trình, chủ đầu tư có trách nhiệm cung cấp thêm thông tin về quy trình, quy phạm kỹ thuật, chủng loại và định mức vật tư; kết quả nghiệm thu và quyết toán công trình

- Giám sát trực tiếp: được thực hiện thông qua việc các thành viên Ban GSĐTCĐ trực tiếp theo dõi, kiểm tra quá trình tiến hành ĐTC Ban giám sát được quyền tham dự và bước đấu thầu, theo dõi hoạt động thi công của chủ đầu tư… nhằm kịp thời phát hiện các dấu hiệu sai phạm

1.2 Ban giám sát đầu tư cộng đồng trong quản lý đầu tư công ở cấp cơ sở

1.2.1 Vai trò chức năng của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

Ban GSĐTCĐ là chủ thể được thành lập nhằm mục đích giữ vai trò đại diện cho nhân dân thực hiện quyền giám sát các dự án đầu tư trên địa bàn xã, thay mặt nhân dân đưa ra các yêu cầu, kiến nghị, phản ánh đối với các vấn đề liên quan trong quá trình thực hiện quyền giám sát của mình

Về đối tượng giám sát của Ban GSĐTCĐ: Cơ quan quyết định đầu tư; Chủ đầu

tư (kể cả ban quản lý dự án); Nhà thầu, bao gồm nhà thầu tư vấn, nhà thầu giám sát thi công, nhà thầu xây lắp, cung cấp thiết bị, vật tư của dự án

Vai trò, chức năng của Ban GSĐTCĐ là thực hiện việc giám sát quá trình thực hiện các dự án ĐTC trên địa bàn mình nhằm đảm bảo các dự án này được thực hiện đúng quy định của pháp luật, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả Phạm vi giám sát của tập trung vào 3 loại chương trình: Một là, Giám sát đối với các chương trình, dự án không thuộc diện bí mật quốc gia theo quy định của pháp luật, có ảnh hưởng trực tiếp tới cộng đồng trên địa bàn của xã bao gồm các chương trình dự án ĐTC, dự án đầu tư theo hình thức đối tác công, tư; dự án đầu tư sử dụng vốn tín dụng do chính phủ bảo lãnh, vốn vay được bảo đảm bằng tài sản nhà nước, giá trị quyền sử dụng đất, vốn từ quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước (gọi chung là Dự án có vốn đầu tư có sử dụng vốn nhà nước); Hai là, Giám sát các dự

án đầu tư từ nguồn vốn khác (vốn của doanh nghiệp, vốn của nhà đầu tư ); Ba là, Giám sát đối với các chương trình, dự án đầu tư có nguồn vốn và công sức của cộng đồng, dự án sử dụng ngân sách cấp xã hoặc bằng nguồn tài trợ trực tiếp của các tổ chức, cá nhân cho cấp xã (gọi chung là dự án đầu tư của xã)

1.2.2 Thành phần của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

Hiện nay, tổ chức và hoạt động của Ban GSĐTCCĐ được thực hiện theo các quy định trong những văn bản pháp luật sau: Luật ĐTC số 49/2014/QH13; Nghị định

số 84/2015/NĐ-CP ngày 30/9/2015 của Chính phủ về giám sát và đánh giá đầu tư; Quyết định số 80/2005/QĐ-TTg ngày 18/4/2005 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế GSĐTCĐ; Thông tư liên tịch 04/2006/TTLT-KH&ĐT-UBTƯMTTQVN-TC của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KHĐT), UBMTTQ Việt Nam và Bộ Tài chính về việc hướng dẫn thực hiện Quyết định số 80/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ

Theo đó, Ban GSĐTCCĐ có từ 5 đến 9 thành viên, được lập riêng theo từng công trình, dự án đầu tư hoặc do Ban Thanh tra nhân dân kiêm nhiệm Ban GSĐTCĐ

có trưởng ban, phó trưởng ban và các thành viên, gồm đại diện UBMTTQ cấp xã, thanh tra nhân dân và đại diện những người dân trên địa bàn do hội nghị cử tri (hoặc hội nghị cử tri đại diện hộ gia đình) bầu ra và được UBMTTQ cấp xã ra Nghị quyết

công nhận Nhiệm kỳ của Ban GSĐTCĐ là 02 năm

Thành viên của Ban GSĐTCĐ phải là người trung thực, công tâm, có uy tín, có hiểu biết về chính sách, pháp luật, có sức khỏe và tự nguyện tham gia Ban GSĐTCĐ; phải có hộ khẩu và đang thường trú tại xã (không phải là người đương nhiệm trong thường trực HĐND, UBND xã, trưởng, phó ấp hoặc những người đang đảm nhận nhiệm vụ tương đương), không có người thân (ông, bà, cha, mẹ, anh, chị, em, con, cháu ruột, vợ hoặc chồng) là người có thẩm quyền quyết định đầu tư, hoặc chủ đầu tư, hoặc nhà thầu dự án đầu tư trên địa bàn xã

1.2.3 Nội dung hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng trong quản lý dự án đầu tư công ở cấp cơ sở

- Xây dựng kế hoạch giám sát hàng năm: Để hoạt động GSĐTCĐ thực sự phát huy hiệu quả, hàng năm, căn cứ vào nghị quyết của HĐND xã, phường, thị trấn và yêu cầu thực tế cần giám sát đầu tư trên địa bàn xã, Ban GSĐTCĐ xây dựng kế hoạch, chọn nội dung giám sát, lập bảng dự toán kinh phí hỗ trợ xin ý kiến Ban Thường trực UBMTTQ Việt Nam cấp xã Việc chọn nội dung giám sát phải phù hợp với những nội dung nêu trên và yêu cầu của cộng đồng về giám sát các dự án đầu tư trên địa bàn; điều kiện phương tiện, vật chất hiện có và năng lực thực tế tránh chọn những nội dung

“quá tầm” hoặc chọn theo kiểu “phong trào” để lấy thành tích

- Tổ chức thực hiện kế hoạch giám sát:

Tổ chức thực hiện GSĐTCĐ theo chương trình, kế hoạch đã đề ra Trong quá trình thực hiện, các thành viên Ban GSĐTCĐ cần đề cao tinh thần trách nhiệm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ như theo dõi, thu thập các ý kiến phản ánh của cộng đồng, khi gặp các vấn đề có tính chất phức tạp, cần nhờ tư vấn giám sát thi công hoặc

đề nghị cấp có thẩm quyền giao tổ chức, cá nhân có chức năng hỗ trợ

Ban GSĐTCĐ cũng phải tổ chức tiếp nhận các thông tin do công dân phản ánh

để gửi tới các cơ quan quản lý có thẩm quyền theo quy định của Nghị định này; tiếp nhận và thông tin cho công dân biết ý kiến trả lời của các cơ quan quản lý có thẩm quyền về những kiến nghị của mình;

Quyền GSĐTCĐ còn thể hiện qua việc kiến nghị các cấp có thẩm quyền đình chỉ thực hiện đầu tư, vận hành dự án trong 2 trường hợp sau: Phát hiện thấy dấu hiệu

vi phạm pháp luật trong quá trình thực hiện dự án gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất, an ninh, văn hoá - xã hội, môi trường sinh sống của cộng đồng; Chủ đầu tư không thực hiện công khai thông tin về chương trình, dự án đầu tư theo quy định của pháp luật

- Công tác báo cáo: Định kỳ hoặc đột xuất báo cáo UBMTTQ Việt Nam cấp xã

về kết quả GSĐTCĐ Đồng thời, thông qua đánh giá những kết quả đạt được, hạn chế,

Ban GSĐTCĐ cũng thực hiện đánh giá những nguyên nhân của những tồn tại, phương hướng khắc phục và kiến nghị cho các cấp cao hơn nhằm phát huy vai trò, nâng cao hiệu quả hoạt động của mình

1.3 Tiêu chí đánh giá hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

1.3.1 Cơ cấu tổ chức và chất lượng thành viên Ban giám sát đầu tư cộng đồng

Ban GSĐTCĐ là một thiết chế xã hội, có vai trò quan trọng trong thực hiện quyền giám sát của nhân dân Ban giám sát có chức năng giám sát việc chấp hành các quy định về quản lý đầu tư của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong quá trình đầu tư trên địa bàn xã, phường, thị trấn Đánh giá chất lượng hoạt động của Ban GSĐTCĐ trước tiên được đánh giá thông qua năng lực cá nhân của các thành viên trong BGSĐTCĐ Cụ thể được đánh giá thông qua các tiêu chí:

- Đảm bảo số lượng, tính đại diện và công tâm: Theo Nghị định

84/2015/NĐ-CP thì UBMTTQ Việt Nam cấp xã sẽ chủ trì thành lập Ban GSĐTCĐ cho từng chương trình, dự án Thành phần của Ban ít nhất là 05 người, gồm đại diện UBMTTQ Việt Nam cấp xã, Thanh tra nhân dân và đại diện người dân trên địa bàn Theo đó, tiêu chuẩn đề người dân được bầu vào Ban GSĐTCĐ là người trung thực, công tâm, có uy tín, có hiểu biết về chính sách, pháp luật, tự nguyện tham gia Ban GSĐTCĐ và có sức khỏe;

Thành phần và cơ cấu của BGSĐTCĐ phải đảm bảo theo đúng tiêu chuẩn, quy định của pháp luật

Ban GSĐTCĐ có chất lượng hoạt động cao trước tiên phải đảm bảo đủ số lượng thành viên và thành phần các thành viên tham gia theo đúng quy định của pháp luật

Bên cạnh đó, đánh giá chất lượng hoạt động của Ban GSĐTCĐ cũng được đánh giá thông qua tiêu chí :

- Có trình độ, kiến thức và kỹ năng, kinh nghiệm: Đây cũng là tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực của Ban GSĐTCĐ Thông thường các thành viên của BGSĐTCĐ được người dân lựa chọn đều có trình độ chuyên môn nhất định, để có thêm các kiến thức về chuyên môn, các thành viên BGSĐTCĐ cũng có thể tự trau dồi, học tập và nghiên cứu hoặc tham gia các lớp đào tạo, tập huấn của chính quyền địa phương nếu có Ngoài ra, kỹ năng là sự thực hiện có kết quả một động tác nào đó hay một hoạt động phức tạp hơn bằng cách lựa chọn và áp dụng những cách thức đúng đắn, có tính đến những điều kiện nhất định

Thành viên của BGSĐTCĐ cũng cần có kinh nghiệm trong công tác giám sát ĐTC Kinh nghiệm này có thể tích lũy từ chính quá trình làm việc, công tác khi còn trong độ tuổi lao động của họ hoặc kinh nghiệm tham gia công tác giám sát đầu tư

cộng đồng ở các địa phương

- Có uy tín trong cộng đồng, tư cách đạo đức tốt, dũng cảm dám nói, dám đương đầu của các thành viên trong BGSĐTCĐ Thực hiện giám sát ĐTC là công việc mang tính “nhạy cảm” Do vậy, các thành viên của Ban phải có trình độ, kinh nghiệm, uy tín

và có tinh thần dũng cảm để thực hiện công tác giám sát, không ngại và nề hà trong quá trình phát hiện các sai phạm và điểm không phù hợp

Để đảm bảo thành phần của Ban GSĐTCĐ có uy tín thì các thành viên của Ban phải được lựa chọn dựa trên kết quả bình bầu của Hội nghị cử tri hoặc Hội nghị cử tri đại diện hộ gia đình (Hội nghị cộng đồng hoặc Hội nghị đại biểu của cộng đồng) bầu Những người được lựa chọn phải do chính người dân đề cử và tán thành Tiếng nói của các thành viên (các kết quả, kiến nghị giám sát ĐTC) được người dân đồng thuận tán thành cao Những người này được nhân dân tin tưởng

- Có tinh thần trách nhiệm với công việc, tận tụy vì lợi ích chung:

Để đánh giá tinh thần trách nhiệm với công việc, tận tụy vì lợi ích chung của các thành viên BGSĐTCĐ, ta thường xem xét mức độ tham gia, thời gian tham gia vào công tác giám sát ĐTC trên địa bàn cũng như các ý kiến, kiến nghị của BGSĐTCĐ trong quản lý ĐTC có hiệu quả, xác đáng hay không Việc đánh giá này thường được đánh giá thông qua ý kiến nhận xét của người dân trên địa bàn về hoạt động của Ban Trong luận văn này, tác giả thu thập ý kiến của người dân thông qua việc điều tra bằng phiếu hỏi

1.3.2 Chất lượng quá trình triển khai nhiệm vụ

- Tính chuyên nghiệp: lên kế hoạch, tổ chức thực hiện công việc: Trong hướng dẫn của Nghị định 84 cũng như Luật ĐTC, nhà nước đã hướng dẫn tương đối cụ thể các nội dung công việc mà Ban GSĐTCĐ thực hiện từ khâu thành lập Ban, lập kế hoạch tới thanh tra, kiểm tra và tổng kết, báo cáo Quá trình hoạt động của Ban GSĐTCĐ cần tuân thủ theo đúng các bước và đảm bảo tổ chức thực hiện khoa học, chuyên nghiệp thì mới đảm bảo chất lượng hoạt động của Ban

- Tính công khai, minh bạch: công khai, minh bạch là đảm bảo cơ hội, tính bình đẳng trong tiếp cận thông tin, tính tin cậy, nhất quán của thông tin, tính dự đoán trước được và sự cởi mở trong hoạt động của Ban GSĐTCĐ Vai trò của Ban GSĐTCĐ là thực hiện giám sát ĐTC trên địa bàn xã nhằm đảm bảo tính dân chủ, “dân biết, dân làm, dân kiểm tra” Các thành viên của Ban GSĐTCĐ là đại diện cho người dân tham gia giám sát nên các hoạt động của Ban phải được công khai, minh bạch cho người dân được biết

1.3.3 Kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Số lượng và tỷ lệ các dự án ĐTC được thực hiện quyền giám sát: đây là chỉ

tiêu định lượng phản ánh số lượng các dự án ĐTC được Ban GSĐTCĐ thực hiện giám sát trong một khoảng thời gian nhất định Theo quy định của pháp luật, mỗi chương trình, dự án ĐTC đều phải thành lập một Ban GSĐTCĐ riêng Để hoạt động này hiệu quả, địa phương cần đảm bảo 100% các dự án ĐTC đều được thành lập Ban GSĐTCĐ

Tỷ lệ các dự án ĐTC được thực hiện quyền giám sát là chỉ tiêu tương đối, được

đo lường theo công thức sau:

số lượng các sai phạm được phát hiện cũng như những kiến nghị với cơ quan chức năng nhằm gia tăng chất lượng ĐTC

- Mức độ các kiến nghị được lắng nghe và tiếp thu: tiêu chí này được đo lường

cụ thể như sau:

Mức độ tiếp thu các ý kiến, kiến nghị của nhân dân về ĐTC trên địa bàn: Ban GSĐTCĐ là đầu mối để tiếp thu các ý kiến, kiến nghị của nhân dân về ĐTC Do vậy, Ban GSĐTCĐ phải bố trí nhân lực cũng như các phương thức tiếp nhận ý kiến của nhân dân sao cho thuận tiện nhất Khi đóng góp ý kiến phản ánh về ĐTC, người dân cần được tạo điều kiện tốt nhất để không gặp trở ngại gì

Mức độ các kiến nghị của Ban GSĐTCĐ được cơ quan nhà nước tiếp thu và giải quyết: Sau khi tiếp thu ý kiến phản ánh, Ban GSĐTCĐ sẽ thay mặt người dân phản ánh cho cơ quan quản lý nhà nước và các bên liên quan, yêu cầu giải trình, xử lý các kiến nghị này Mặt khác, cũng thông qua chính hoạt động giám sát thực tiễn của các thành viên, các ý kiến, kiến nghị của Ban GSĐTCĐ cũng được phản ánh lên cấp trên Hiệu quả hoạt động của Ban GSĐTCĐ tức là phải đảm bảo mọi ý kiến phải được phản ánh đúng lên cấp có thẩm quyền, được các cấp có thẩm quyền tiếp nhận và giải thích cũng như giải quyết phù hợp với quy định của pháp luật, tâm tư, nguyện vọng của người dân, từ đó góp phần nâng cao chất lượng ĐTC

1.4 Nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

1.4.1 Mức độ chi tiết, rõ ràng và hiệu lực của các văn bản pháp luật về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Ban giám sát đầu tư cộng đồng

Vai trò, thành viên cũng như chức năng, nhiệm vụ, nội dung, phương thức thực hiện của Ban GSĐTCĐ phải được quy định trong các văn bản pháp lý Các quy định pháp lý đồng bộ, đầy đủ, thống nhất và chi tiết sẽ tạo điều kiện tốt nhất cho Ban GSĐTCĐ nâng cao chất lượng hoạt động của mình Đặc biệt là các quy định về quyền hạn, trách nhiệm của Ban GSĐTCĐ cũng như nghĩa vụ của các bên liên quan như UBND cấp xã, chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, thi công… sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho Ban

có thể tiến hành hoạt động giám sát

1.4.2 Trình độ, tinh thần trách nhiệm của các thành viên Ban giám sát đầu tư cộng đồng

Trình độ, kinh nghiệm và tinh thần trách nhiệm của các thành viên tham gia Ban cũng là yếu tố quan trọng có ảnh hưởng đến hoạt động của Ban GSĐTCĐ Nếu thành viên Ban có trình độ đào tạo đúng chuyên ngành, đặc biệt nếu có trình độ chuyên môn gần gũi với quản lý dự án đầu tư hoặc quản lý tài chính công (đào tạo các ngành giao thông, xây dựng, tài chính công….) hoặc đã làm các công việc có liên quan tới các ngành này có tinh thần trách nhiệm và kinh nghiệm lâu năm thì công tác giám sát được thực hiện thuận lợi hơn, các sai phạm hay các điểm thực hiện không phù hợp của dự án nếu có sẽ dễ dàng được phát hiện và kiến nghị với các cơ quan chức năng một cách nhanh chóng, chính xác

1.4.3 Mức độ quan tâm, ủng hộ của người dân trong phường

Nhân dân trong địa bàn càng quan tâm, ủng hộ sự hoạt động của Ban GSĐTCĐ thì chất lượng, hiệu quả hoạt động của Ban càng cao Khi người dân có sự quan tâm, ủng hộ Ban, họ sẽ cẩn thận lựa chọn, bình bầu những thành viên có năng lực tham gia vào Ban GSĐTCĐ Nhờ vậy, chất lượng hoạt động của Ban càng được đảm bảo

Người dân càng quan tâm, ủng hộ hoạt động của Ban GSĐTCĐ, họ càng quan tâm, lưu ý hơn tới các dự án ĐTC trên địa bàn, nhờ vậy, họ sẽ dễ dàng phát hiện những sai sót của dự án và kiến nghị cho Ban GSĐTCĐ Đồng thời, sự quan tâm của người dân sẽ là nguồn động viên, khích lệ các thành viên Ban GSĐTCĐ hoàn thành nhiệm vụ và tạo áp lực tích cực từ dư luận để ủng hộ Ban GSĐTCĐ khi Ban phải đương đầu với những tình huống “nhạy cảm” hay “va chạm” trong thực tế

Dưới sự quan tâm, ủng hộ của người dân, các thành viên trong Ban GSĐTCĐ

sẽ phải cố gắng nỗ lực thực hiện công tác giám sát ĐTC sao cho hiệu quả nhất

1.4.4 Mức độ phối hợp, hợp tác của các bên liên quan (chính quyền, đoàn thể phường, các tổ chức cấp trên ở cấp Quận…)

Trong quá trình thực hiện công tác giám sát của Ban GSĐTCĐ cần có sự phối

hợp, hợp tác thực hiện của rất nhiều bên liên quan Điển hình như ở bước thu thập thông tin, Ban GSĐTCĐ cần có sự phối hợp của Chính quyền (UBND cấp phường và UBND cấp quận) trong việc cung cấp các thông tin liên quan tới ĐTC như quy hoạch,

kế hoạch của địa phương… hay sự phối hợp của chủ đầu tư, đơn vị thi công, đơn vị tư vấn… trong việc cung cấp các tài liệu, thông tin liên quan tới dự án Ngoài ra, trong quá trình thực hiện giám sát, Ban GSĐTCĐ cần nhận được sự phối hợp của các cơ quan nhà nước và bên liên quan trong quá trình giải đáp các thắc mắc, ý kiến, phối hợp thực hiện các giải pháp khắc phục thiếu sót trong quá trình thực hiện đầu tư

Nếu nhận được sự phối hợp nhịp nhàng với cơ quan nhà nước, các cấp chính quyền và các đơn vị liên quan khác thì công tác giám sát của Ban GSĐTCĐ cũng thuận lợi hơn, phát huy hiệu quả tốt hơn

1.4.5 Các điều kiện hỗ trợ hoạt động của Ban

Để có thể hoạt động, Ban GSĐTCĐ ngoài các yếu tố nguồn nhân lực thì cần các điều kiện hỗ trợ hoạt động khác nữa, bao gồm:

- Tài chính/chế độ đãi ngộ: Để Ban GSĐTCĐ có thể hoạt động thì cần có nguồn kinh phí để duy trì Nguồn kinh phí này dùng để trang trải các khoản chi như chi cho con người, chi các hoạt động giám sát Chi phí hỗ trợ GSĐTCĐ được sử dụng từ nguồn NSNN theo kế hoạch hàng năm của UBMTTQ cấp xã, do ngân sách cấp xã đảm bảo Trong đó, nguồn kinh phí chủ yếu dùng để trang trải chế độ đãi ngộ cho các thành viên của Ban GSĐTCĐ Nguồn kinh phí này một phần là động lực để khuyến khích các thành viên của Ban tích cực tham gia công tác giám sát, một phần trang trải các kinh phí cho Ban hoạt động như kinh phí điện, nước, điện thoại…

- Thông tin: Đây là yếu tố quan trọng để Ban giám sát có thể thực hiện được công tác giám sát Các thông tin liên quan như văn bản pháp lý, thông tin về quy hoạch của địa phương, các thông tin về dự án… càng đầy đủ, phong phú, dễ dàng tiếp cận thì chất lượng công tác giám sát càng cao

- Điều kiện làm việc: điều kiện làm việc thuận lợi như các yếu tố về trụ sở làm việc, phương tiện đi lại, phương tiện liên lạc… thì hiệu quả hoạt động của các Ban GSĐTCĐ càng cao và ngược lại

1.5 Kinh nghiệm về hoạt động của Ban giám sát đầu tư cộng đồng ở một số phường/xã điển hình trong cả nước

1.5.1 Kinh nghiệm của xã Thượng Đình (Phú Bình, Thái Nguyên)

Thượng Đình là xã đi đầu của huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên trong phong trào xây dựng nông thôn mới

Những năm qua, nhờ phát huy vai trò của các ban GSĐTCĐ xã mà các công trình phúc lợi, cơ sở hạ tầng xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã đều cơ bản đảm

bảo chất lượng và bàn giao đúng tiến độ

Ban GSĐTCĐ của xã có 8-10 thành viên, phân công nhau luân phiên túc trực tại các công trình lớn của xã để kiểm tra, theo dõi, đánh giá và tiếp thu ý kiến của người dân về việc thi công xây dựng; phát hiện những điểm vướng mắc, lỗi kỹ thuật, những điểm thiếu sót trong quá trình thi công các công trình Từ đó kịp thời kiến nghị với nhà đầu tư, đơn vị thi công, cơ quan chức năng để điều chỉnh, xử lý Trong hơn 2 năm qua, nhờ theo dõi sát sao, kịp thời nên không có công trình nào có sai sót lớn phải báo cáo nhờ cấp trên xử lý, những lỗi nhỏ như chất lượng xi măng chưa đảm bảo, gạch không đúng chủng loại đều được phát hiện, phản ánh với đơn vị thi công để họ tiếp thu, điều chỉnh

Ngoài những công trình lớn được triển khai ở cấp xã thì ở các xóm, khi xây dựng, sửa chữa đường giao thông, nhà văn hóa, kênh mương nội đồng , các ban giám sát xóm cũng đã phát huy tốt vai trò, góp phần nâng cao tính dân chủ, công tác tự quản của nhân dân Đơn cử như ở xóm Vũ Chấn, mỗi khi triển khai từng công trình, xóm lại

tổ chức họp, lấy ý kiến của người dân, bầu ra ban giám sát công trình Công việc chung của xóm nên đòi hỏi người quản lý phải có tinh thần trách nhiệm, sự cẩn trọng

và uy tín cao

GSĐTCĐ là hoạt động tự nguyện của người dân, do người dân tín nhiệm bầu

ra Để phát huy tốt vai trò của đội ngũ này, những năm qua, UBMTTQ xã Thượng Đình đã xây dựng, củng cố và kiện toàn BGSĐTCĐ xã và luôn bám sát nội dung chương trình, kế hoạch của Đảng ủy, UBND xã

Bằng tinh thần trách nhiệm của các thành viên Ban GSĐTCĐ, nhiều công trình

đã phát hiện lỗi kịp thời, như: Trường Tiểu học Thượng Đình được xây dựng năm

2011, phát hiện loại gạch xây dựng không đạt chuẩn loại 1; Trạm Y tế xã xây dựng năm 2013 có mắt lưới sắt ghép cốp pha thưa, theo quy định là 10cm, trong khi phía thi công lại sử dụng loại 15cm Khi phản ánh, phía đơn vị thi công đã thay đổi kịp thời Nhờ đó, chất lượng các công trình được đảm bảo, người dân cũng vì vậy mà tin tưởng, tích cực tham gia đóng góp xây dựng các công trình tập thể

Từ khi bắt đầu thực hiện xây dựng nông thôn mới đến nay (năm 2012), toàn xã

đã huy động nhân dân hiến trên 12.000m2, đóng góp trên 6 tỷ đồng để bê tông hóa 13/17 km đường trục xã; 8/23km đường trục xóm, 5/15km đường nội đồng; 5,2/8km đường kênh mương được xây dựng Đến nay, xã cơ bản đạt 15/19 tiêu chí, còn các tiêu chí là giao thông, cơ sở vật chất văn hóa, trường học, môi trường chưa đạt chuẩn

1.5.2 Kinh nghiệm của phường Gia Thụy, Quận Long Biên

Phường Gia Thụy là một phường đô thị được thành lập mới cùng với sự ra đời của Quận Long Biên Vì vậy cơ sở vật chất ban đầu, hạ tầng đô thị trên địa bàn phường khi mới thành lập còn rất thiếu thốn Được sự quan tâm của các cấp ủy đảng,