ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN KHOA QUAN HỆ QUỐC TẾ QH13 15 Môn Quan hệ Việt Nam – EU Đề tài Tình hình phát triển kinh tế EU giai đoạn 2015 2019 Sinh viên.
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA QUAN HỆ QUỐC TẾ
QH13-15
Môn: Quan hệ Việt Nam – EU
Đề tài: Tình hình phát triển kinh tế EU giai đoạn 2015-2019
Sinh viên thực hiện
Trang 2MỤC LỤC
I Sơ lược về kinh tế Liên minh châu Âu trước 2015
II Những sự kiện tác động đến nền kinh tế EU giai đoạn 2015-2019
III.Các xu hướng phát triển kinh tế giai đoạn 2015-2018
IV Tổng kết đánh giá
I Sơ lược về kinh tế Liên minh châu Âu trước 2015:
Liên minh châu Âu trước 2015 có 28 thành viên, là m t liên minh kinh tế, chínhộ trị lớn Là tổ chức quốc tế, Liên minh châu Âu hoạt động thông qua hệ thống chính trị siêu quốc gia và liên chính phủ hỗn hợp
Những quốc gia trụ c t trước 2015 của EU gồm Anh, Pháp, Đức, Ý.ộ
Theo Wikipedia: “Ngày từ lúc mới thành lập, Liên minh châu Âu đã đặt ra mục
tiêu trọng tâm là thiết lập một thị trường kinh tế duy nhất ở châu Âu bao gồm lãnh thổ của tất cả các quốc gia thành viên Hiện tại, hệ thống tiền tệ chung đang được sử dụng ở 16 nước thuộc Liên minh châu Âu, thường biết đến với tên gọi khu vực đồng euro (tiếng Anh, "eurozone), Vào năm 2009, sản lượng kinh tế của Liên minh châu Âu chiếm khoảng 21% tổng sản lượng kinh tế toàn cầu, ước tính vào khoảng 14,8 nghìn tỉ USD, trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới Liên minh châu Âu cũng đạt được sản lượng xuất khẩu và nhập khẩu lớn nhất thế giới, về hàng hóa và dịch vụ, đồng thời cũng là đối tác thương mại lớn nhất đối với các thị trường lớn trên thế giới như Ấn Độ và Trung Quốc.”
II Những sự kiện tác động đến nền kinh tế EU giai đoạn 2015-2019
1/ Sự trở lại của Pháp và Đức với vai trò trụ c t EU ộ
Đức sẽ tiếp tục đứng đầu trong lĩnh vực kinh tế và là chủ nợ lớn nhất trong Eurozone, mang lợi thế kinh tế của châu Âu đến gần hơn với Nga, giúp cải thiện đáng kể quan hệ hai bên được xem như luôn trong tình trạng căng thẳng Đức chính là đầu tàu kinh tế cho EU
Pháp, với tư cách quốc gia duy nhất có vũ khí hạt nhân trong EU và có kinh nghiệm lãnh đạo EU từ trước đến nay, vẫn sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong các cuộc đàm phán với các nước ngoài khối về chính trị, an ninh và quân sự
2/ Brexit
Trang 3Vương quốc Anh sẽ rời khỏi thị trường đơn nhất EU và liên minh hải quan, đồng thời mong muốn tìm kiếm một thỏa thuận thương mại tự do toàn diện với EU Khi Vương quốc Anh rời Liên minh châu Âu, các rào cản thương mại, dòng vốn
và di chuyển lao động cao hơn sẽ ảnh hưởng đến sản lượng và việc làm không chỉ ở Anh mà còn ở 27 quốc gia thành viên EU còn lại Vì khi Brexit xảy ra, có nghĩa là cả hai bên sẽ rút khỏi mối quan hệ kinh tế không có ma sát, chi phí cho
cả hai sẽ tăng lên, theo một nghiên cứu gần đây của IMF1
Anh là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của EU 27, chiếm khoảng 13% thương mại hàng hóa và dịch vụ Bên cạnh hợp tác thương mại song phương, còn có hợp tác thương mại về chuỗi cung ứng giữa EU-27 và Anh mà sẽ ảnh hưởng đến một số quốc gia khác liên quan
Đồng thời, UK còn có nền kinh tế lớn thứ hai EU và dự kiến, EU sẽ bị mất khoảng
12 tỷ Euro khi Anh rời khỏi khối2
1 Xem thêm tại tạp chí Financial Times, “What will EU look like after Brexit”
2 Xem thêm tạp chí Financial Times, “What will EU look like after Brexit”
Trang 4GDP của Anh lớn thứ hai EU (nguồn: Financial Times)
Trang 5UK là m t đối tác quan trọng của EU-27 (nguồn: Financial Times) ộ
3/ Sự rạn nứt trong hợp tác với Mỹ
Từng được xem là chỗ dựa vững chắc, giờ đây Tổng thống Donald Trump và chính quyền Mỹ lại bị coi là mối đe dọa đối với sự thống nhất của Liên minh châu Âu, khi ông Trump công khai ủng hộ việc Anh rời EU (Brexit), chủ trương chống toàn cầu hóa, Mỹ không phê chuẩn nghị định thư Kyoto3, Mỹ rút khỏi ABM, Mỹ áp thuế nhập khẩu thép lên EU sau nhiều lần đàm phán thất bại (Mỹ áp mức thuế 25% với thép và 10% với nhôm xuất khẩu của EU, khiến khối này thi t hại hơn 3,2 tỉ USDệ 4)
Căng thẳng thương mại leo thang khi EU trả đũa: EU cũng đánh thuế lên 2,8 tỷ euro (tương đương 3,3 tỷ USD) hàng nhập khẩu Mỹ, gồm rượu bourbon và xe máy, cũng như đệ đơn kiện Mỹ lên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO)5
4/ Phong trào Áo vàng
3 Xem thêm tại https://www.smh.com.au/world/us-rejects-possibility-of-signing-kyoto-protocol-20021025-gdfrak.html
4 Xem thêm tại https://vietnambiz.vn/my-se-som-ap-thue-doi-voi-thep-nhom-nhap-khau-tu-eu-55304.htm
5 Xem thêm tại https://vietnambiz.vn/eu-han-che-thep-nhap-khau-sau-thue-quan-cua-my-61932.htm
Trang 6Cu c biểu tình diễn ra liên tục trong những ngày cuối tuần, suốt 4 tuần liền, gây ộ tổn thất tồi t ở Pháp, khiến ít nhất 500 người thương vong, hàng nghìn người bị ệ bắt, gây thi t hại kinh tế hàng tỉ euro, làm tê li t hoạt đ ng kinh tế ở Paris, ệ ệ ộ Marseille và những thành phố chủ chốt khác Vụ vi c bắt nguồn từ đề xuất tăng ệ thuế của tổng thống Pháp Macron với nhiên li u Diesel ệ
II Các xu hướng lớn giai đoạn 2015-2019
a Theo đuổi chính sách kinh tế đối ngoại độc lập:
Trên phương di n kinh tế, EU và Mỹ vẫn là đối tác thương mại và đầu tư lớnệ của nhau Tuy nhiên, có khả năng sẽ xảy ra cu c chiến thương mại giữa Mỹ -ộ Đức ho c Mỹ – EU Cao ủy phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại EUặ Federica Mogherini thừa nhận, trong tương lai Mỹ và châu Âu có thể tiến vào thời kỳ quan hệ song phương trở nên thực dụng và mặc cả với nhau
b Tìm hướng mới trong kinh tế đối ngoại
Sự ấm lên giữa quan hệ Đức - Nga và chuyến thăm Pháp của Tổng thống Putin ngày 29/5/2017, theo đó kỷ niệm 300 năm quan hệ song phương và trao đổi nhiều vấn đề quan trọng mà cả hai nhà lãnh đạo đều quan tâm trong đó “tình hữu nghị Nga - Pháp” là trọng tâm của cuộc hội đàm, đã mang tới nhiều hy vọng cho mối quan hệ lâu nay bị rạn vỡ vì các ảnh hưởng từ Washington
Liên minh châu Âu và Nga đang ra sức đối thoại và hợp tác trên nhiều lĩnh vực
mà hai bên cũng quan tâm như quân sự, kinh tế, năng lượng, khoa học xã hội, biến đổi khí hậu,
c Đẩy mạnh thương mại tự do, tăng cường hợp tác và đầu tư vào thị trường châu Á.
c.1 Nguy cơ thất bại của Hiệp định đối tác thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP) giữa Mỹ và Liên minh châu Âu
Được khởi đ ng đàm phán từ tháng 7/2013, TTIP được kì vọng là thỏa thu n ộ ậ thương mại lớn nhất thế giới, tạo ra một thị trường khổng lồ với 850 triệu người tiêu dùng và chiếm hơn một nửa kim ngạch kinh tế toàn cầu, thúc đẩy thương mại giữa EU và Mỹ lên đến 1.000 tỷ USD/năm, đồng thời tạo thêm khoảng 13 triệu việc làm
Tuy nhiên, TTIP gặp phải sự phản đối kịch liệt tại một số nước châu Âu, đặc biệt
là Đức - nơi các nhà chỉ trích còn đề cập đến khả năng thỏa thuận này làm
Trang 7phương hại các tiêu chuẩn về sinh thái cũng như của thị trường lao động, đồng thời lên án sự giữ bí mật về các cuộc thương lượng
Ngày 28/8/2016, phó Thủ tướng Đức Sigmar Gabriel cho biết qua 14 vòng đàm phán, các bên không đạt sự đồng thuận đối với nhiều nội dung trong số 27 vấn
đề được đem ra thảo luận TTIP đứng trên bờ vực thất bại, dù cả hai bên chưa thừa nhận điều này6
c.2 Khẩn trương khởi động đàm phán với các quốc gia tiềm năng khác
Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker đã bày tỏ mong muốn thúc đẩy hợp tác thương mại đa phương, trước thềm H i nghị thượng đỉnh G20 diễn ra tại Đức (7/2017)ộ
Bày tỏ mong muốn kí kết hiệp định thương mại tự do với khối thị trường
chung Nam Mỹ (Mercosur).
Trong cu c g p gỡ Tổng thống Argentina Mauricio Macri nhân dịp chuyến thămộ ặ Nam Mỹ (2016), Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh Liên minh châu Âu (EU) Federica Mogherini đã khẳng định mong muốn đẩy mạnh
tiến trình kí kết Hi p định tự do thương mại (FTA) với khối Thị trường chung ệ
Nam Mỹ (Mercosur)7
Hiệp định thương mại tự do Liên minh châu Âu-Nhật Bản (JEFTA)
JEFTA là một thỏa thuận thương mại tự do và bảo hộ đầu tư giữa EU và Nhật
Bản được đàm phán từ năm 2013 đến năm 2017, được đánh giá là hi p định ệ
thương mại song phương lớn nhất của EU từ trước đến nay, có hình thức hi p ệ ước theo chuẩn lu t quốc tế Thủ tướng Nhật Bản Shinzō Abe cho đây là sự ra ậ đời của “khu kinh tế lớn nhất thế giới”, bởi JEFTA, nếu đàm phán thành công, sẽ chiếm 30% tổng sản phẩm quốc nội thế giới và 40% thương mại toàn cầu
Đồng thời, trước thềm hội nghị thượng đỉnh G20 ngày 6/7/2017, EU và Nh t ậ
Bản đã đồng ý thỏa thu n m u dịch tự do ậ ậ Thỏa thuận này ngoài vi c sẽ đẩy ệ
mạnh thương mại giữa 2 thị trường EU-Nh t, còn đồng thời làm giảm cơ hội ậ
kinh doanh của các công ty Mỹ
Theo đó, thỏa thuận đã được ký kết vào ngày 17 tháng 7 năm 2018, có hiệu lực vào năm 2019
6 Theo http://thoibaotaichinhvietnam.vn/pages/quoc-te/2016-08-28/pho-thu-tuong-duc-hiep-dinh-thuong-mai-tu-do-my-eu-da-that-bai-35072.aspx
7 Theo https://tuoitre.vn/viet-nam-argentina-huong-toi-doi-tac-chien-luoc-20190221123019509.htm
Trang 8 Hiệp định Tự do Thương mại và Hiệp định Bảo hộ Đầu tư với Việt Nam
(EVFTA)
Ngày 17/10/2018, Ủy ban châu Âu thông qua việc đệ trình Hiệp định Tự do Thương mại và Hiệp định Bảo hộ Đầu tư với Việt Nam, chuẩn bị cho việc ký kết
và hoàn tất tiến trình
EVFTA xóa bỏ trên 99% thuế quan với hàng hóa giao thương giữa Việt Nam và Liên minh châu ÂU (EU) Thỏa thuận cũng sẽ giải quyết hàng rào phi thuế quan trong ngành ôtô và bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho 169 sản phẩm của Châu Âu, tạo điều kiện cho các công ty EU tham gia đấu thầu bình đẳng với công ty Việt trong hợp đồng công
Hội nghị cấp cao Diễn đàn hợp tác Á - Âu (ASEM)
Được thành lập từ năm 1996, tuy nhiên vào ngày 18/10/2018, Hội nghị cấp cao Diễn đàn hợp tác Á - Âu (ASEM) lần thứ 12 được đánh giá là nơi thể hiện "chiến lược kết nối châu Á" của châu Âu nhằm kết nối hai lục địa trong bối cảnh căng thẳng thương mại leo thang, châu Âu lẫn châu Á đều căng thẳng trước các đòn thuế của Mỹ
Dự án hợp tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ EU- ASEAN
Liên minh châu Âu (EU) vừa đưa ra một dự án tăng cường quyền sở hữu trí tuệ
và sở hữu công nghiệp ở tất cả các quốc gia thuộc Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ÔngLuis Berenguer, người phát ngôn của Văn phòng Sở hữu Trí tuệ châu Âu (EUIPO), cho biết rằng dự án sẽ bao gồm hai nền tảng, IP Key Đông Nam Á (IP Key SEA) và ARISE Plus, đều thuộc chínnh sách của EU trong lĩnh vực
sở hữu trí tuệ và công nghiệp
Tăng cường hợp tác với Ấn Độ
Theo EU News, Ủy ban châu Âu và Đại diện cấp cao phụ trách an ninh và đối ngoại của Liên minh châu (EU) Âu Federica Mogherini ngày 20/11/2018 đã thông qua một thông cáo chung đề ra tầm nhìn của EU về chiến lược tăng cường quan hệ hợp tác và đối tác với Ấn Độ
EU sẽ xem xét khả năng đàm phán với Ấn Độ một hiệp định đối tác chiến lược, nhằm cập nhật Hiệp định hợp tác EU-Ấn Độ năm 1994 Các đề xuất trên sẽ được đưa ra thảo luận tại Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu
Trang 9 Thảo luận về việc thúc đẩy một Hiệp định thương mại tự do (FTA) song
phương EU – Australia
Ngày 18/06/2018, Ủy viên châu Âu phụ trách vấn đề thương mại Cecilia
Malmstrom đã thăm thủ đô Caberra và có các cuộc gặp với Thủ tướng Australia Malcolm Turnbull, Ngoại trưởng Julie Bishop cùng các thành viên cấp cao trong Chính phủ Australia Giới chức Australia và Liên minh châu Âu (EU) đã tiến hành các cuộc thảo luận về việc thúc đẩy một Hiệp định thương mại tự do (FTA) song phương, đặc biệt là đối với hàng nông sản
d Sự trỗi dậy của Trung Quốc
Trung Quốc là m t quốc gia có thể được hưởng lợi từ những rạn nứt trong hợpộ tác EU-Mỹ8 Trong những năm gần đây, Trung Quốc chính là chủ sở hữu ho cặ đồng sở hữu của các cảng biển tại Hy Lạp, Tây Ban Nha, Bỉ, Hà Lan, Đức Các sân bay, hệ thống năng lượng, các nhà máy công nghiệp và công-nông nghiệp lớn cũng thu c sự sở hữu của Trung Quốc ộ
Và chính ông Macron cũng đã ký với Bắc Kinh hàng loạt thỏa thuận thương mại lớn, cũng như như cung ứng cho Trung Quốc 184 máy bay Airbus A320 trị giá 18
tỷ euro Ông Macron cũng kêu gọi Trung Quốc và EU từ bỏ chính sách bảo h ,ộ
mở cửa trao đổi kinh tế song phương9
III Tổng kết, đánh giá
Trước những diễn biến bất lợi và đầy biến động, tuyên bố của những nhà lãnh đạo châu Âu cũng như những hiệp định mà châu Âu đã và đang kí kết, có thể thấy một Liên minh châu Âu đang dần tự lập và thoát khỏi những ràng buộc
kinh tế từ người đồng minh Mỹ EU đang từng bước tạo cho mình vị thế chủ
động trong những hợp tác thương mại với những thị trường tiềm năng khác, nỗ lực cải thiện kinh tế cho các nước thành viên
Trong tương lai, EU có thể sẽ đẩy mạnh đầu tư hơn nữa vào thị trường châu Á, đặc biệt là các nước ASEAN Khả năng EU tăng cường hợp tác với Trung Quốc vẫn còn là một ẩn số EU vẫn còn e ngại sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc, cũng như Brussels đã siết chặt yêu cầu đối với đầu tư từ Trung
8 Xem thêm Kaplan, Zeynep "The new silk road: The European Union, China and the future of
trade." Škola biznisa 1 (2018): 131-145.
9 Xem thêm tại https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2018/01/08/frances-macron-visits-china-to-talk-fairer-trade-and-the-future/?noredirect=on&utm_term=.c8afc67063b4
Trang 10Quốc vào năm 2017, vì những nguyên tắc kinh doanh mà Bắc Kinh đem vào châu Âu hoàn toàn khác với những nguyên tắc thông thường tại EU, đặc biệt là Đức
REFERENCES
Trang 11García-Herrero, Alicia, et al "EU–China Economic Relations to 2025 Building a Common
Future." Books (2017)
Busch, Berthold, and Jürgen Matthes. Brexit-the economic impact: A meta-analysis No 10/2016
IW-Report, 2016
Inglehart, Ronald F., and Pippa Norris "Trump, Brexit, and the rise of populism: Economic have-nots and cultural backlash." (2016).
https://edition.cnn.com/2018/11/17/uk/non-brits-guide-to-brexit-update-gbr-trnd-intl/index.html http://www.wseas.us/e-library/conferences/2007vancouver/papers/558-239.pdf
https://vov.vn/kinh-te/evfta-can-duoc-som-ky-ket-chinh-thuc-va-dua-vao-hieu-luc-855029.vov https://www.deutschland.de/en/topic/business/eu-japan-free-trade-agreement-who-benefits-from-jefta
https://news.zing.vn/ec-da-de-trinh-cho-xet-duyet-thoa-thuan-fta-voi-viet-nam-post885296.html