Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của thuốc coxymax và anticoccidae – diarrhoea đến hiệu quả phòng trị bệnh cầu trùng trên gà ri lai nuôi bán chăn thả

Vì thế hiện nay việc phòng trị bệnh cho vật nuôi được đặc biệt trú trọng, không chỉ các bệnh truyền nhiễm được phòng bệnh bằng tiêm phòng vắc-xin, mà các bệnh kí sinh trùng cũng được ngư

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành: Thú y Khoa: Chăn nuôi Thú y Khoá học: 2011 - 2015

Thái nguyên, năm 2015

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành: Thú y Khoa: Chăn nuôi Thú y Khoá học: 2011 - 2015

Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Thị Thúy Mỵ

Thái nguyên, năm 2015

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và rèn luyện tại Trường Đại Học Nông Lâm – Thái Nguyên em đã nhận được sự dạy bảo và giúp đỡ ân cần của các thầy cô giáo khoa Chăn nuôi – Thú y, cũng như các thầy cô giáo trong trường đã trang bị cho em những kiến thức cơ bản, cho em có được lòng tin vững bước trong cuộc sống và công tác sau này

Em xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu nhà trường, BCN khoa và các thầy giáo, cô giáo, cán bộ công nhân viên khoa Chăn nuôi – Thú y trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tận tình dạy bảo chúng em trong toàn khóa học

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới thầy giáo PGS.TS Trần Thanh Vân và cô giáo TS Nguyễn Thị Thúy Mỵ cùng toàn thể gia đình đã trực tiếp hướng dẫn, tạo mọi điều kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình thực tập tốt nghiệp

Em xin chân thành cảm ơn UBND xã Quyết Thắng – Thành Phố Thái Nguyên cùng nhân dân địa phương đã điều kiện thuận lợi để em thực hiện đề tài tốt nghiệp

Tôi xin chân thành cảm ơn người thân trong gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn tận tình giúp đỡ động viên tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài

Thái Nguyên, ngày…tháng…năm 2015

Sinh viên

Trần Văn Hậu

DANH MỤC BẢNG

Bảng 4.1: Lịch sử dụng vắc-xin cho đàn gà 29 Bảng 4.2 Kết quả công tác phục vụ sản xuất 30 Bảng 4.3 Tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi ( %) 31 Bảng 4.4 Ảnh hưởng của hai thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea đến

tỷ lệ và cường độ nhiễm Cầu trùng qua kiểm tra phân 32 Bảng 4.5 Ảnh hưởng của hai thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea đến

tỷ lệ nhiễm Cầu trùng theo tuần tuổi của gà thí nghiệm 34 Bảng 4.6 Ảnh hưởng của hai thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea đến

cường độ nhiễm Cầu trùng theo tuần tuổi của gà thí nghiệm 34 Bảng 4.7 Sinh trưởng tích lũy của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi (g/con) 36 Bảng 4.8 Sinh trưởng tuyệt đối của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi (g/con/ngày) 38 Bảng 4.9 Bảng tiêu thụ thức ăn của gà thí nghiệm 40 Bảng 4.10 Tiêu tốn thức ăn cho tăng khối lượng của gà thí nghiệm (kg) 41 Bảng 4.11 Chi phí thuốc phòng, trị bệnh Cầu trùng cho 1 kg gà thịt 42

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 4.1 Biểu đồ cường độ nhiễm Cầu trùng qua kiểm tra mẫu phân lô I 33

Hình 4.2 Biểu đồ cường độ nhiễm Cầu trùng qua mẫu kiểm tra phân lô II 33

Hình 4.3 Đồ thị sinh trưởng tích lũy của gà thí nghiệm 37

Hình 4.4 Biểu đồ sinh trưởng tuyệt đối của gà thí nghiệm (g/con/ngày) 39

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Cs Cộng sự

LP Lương Phượng Nxb Nhà xuất bản

SS Sơ sinh

TA Thức ăn

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC HÌNH iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

MỤC LỤC v

Phần 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.3 Mục tiêu của đề tài 2

1.4 Ý nghĩa của đề tài 2

Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

2.1 Cơ sở lý luận của đề tài 3

2.1.1 Những hiểu biết về bệnh Cầu trùng 3

2.1.2.Giới thiệu về giống gà và thuốc dùng trong thí nghiệm 16

2.2.2.Tình hình nghiên cứu ngoài nước 22

Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 23

3.1 Đối tượng nghiên cứu 23

3.2 Địa điểm, thời gian tiến hành 23

3.3 Nội dung nghiên cứu 23

3.4 Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi 23

3.4.1 Phương pháp bố trí thí nghiệm 23

3.4.2 Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi 24

Phần 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 28

4.1 Công tác phục vụ sản xuất 28

4.1.1 Công tác chăn nuôi 28

4.1.2 Chuẩn đoán và điều trị bệnh 29

4.2 Kết quả chuyên đề khoa học 31

4.2.1 Ảnh hưởng của hai thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea đến tỷ lệ nuôi sống của gà F1 (Ri x Lương Phượng) qua các tuần tuổi 31

4.2.2 Ảnh hưởng của hai thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea đến tỷ lệ và

cường độ nhiễm Cầu trùng của gà thí nghiệm 1 – 10 tuần tuổi 32

4.2.3 Ảnh hưởng của hai thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea đến sinh trưởng của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi 36

4.2.4 Ảnh hưởng của hai thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea đến khả năng thu nhận và chuyển hóa thức ăn của gà thí nghiệm 39

4.2.5 Chi phí thuốc cho phòng, trị bệnh Cầu trùng ở gà thí nghiệm 41

Phần 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 43

TÀI LIỆU THAM KHẢO 44

Phần 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi nước ta đã và đang phát triển mạnh, góp phần rất lớn vào việc cung cấp thực phẩm, nâng cao chất lượng bữa ăn hằng ngày cho con người Tuy nhiên, một trong những trở ngại lớn đối với công tác chăn nuôi là dịch bệnh thường xuyên xảy ra gây nhiều thiệt hại, làm hạn chế sự phát triển của ngành Vì thế hiện nay việc phòng trị bệnh cho vật nuôi được đặc biệt trú trọng, không chỉ các bệnh truyền nhiễm được phòng bệnh bằng tiêm phòng vắc-xin, mà các bệnh kí sinh trùng cũng được người chăn nuôi hết sức quan tâm phòng trị, do bệnh kí sinh trùng là một trong những loại bệnh quan trọng ở vùng khí hậu nhiệt đới ẩm như nước

ta, vì nóng và ẩm là hai điều kiện thuận lợi cho kí sinh trùng phát triển Bệnh Cầu trùng gà là một loại bệnh do một loại đơn bào ký sinh gây ra

và cũng là một bệnh chiếm tỷ lệ cao trong các bệnh kí sinh trùng Ở nước ta, bệnh Cầu trùng trở nên phổ biến từ khi phát triển gà công nghiệp và nhập nội một số gà cao sản giống trứng và giống thịt từ nước ngoài Bệnh Cầu trùng gà không gây tỷ lệ chết cao cho đàn gà nhưng gây thiệt hại về mặt kinh tế: gà giảm sinh trưởng, còi cọc, sức đề kháng yếu và dễ bị các bệnh truyền nhiễm khác tấn công

Ở Việt Nam, bệnh Cầu trùng làm tăng số lượng gà còi cọc, giảm tốc độ tăng khối lượng, giảm sản lượng trứng ở gà đẻ Mặt khác, nước ta có khí hậu nóng ẩm mưa nhiều rất thuận lợi cho bệnh Cầu trùng phát triển Với sự phát triển không ngừng của khoa học kỹ thuật, trên thị trường xuất hiện nhiều loại thuốc đặc trị bệnh Cầu trùng như: Baycoc 2,5 %, Coxcilin, RTD – Coccistop, Coxymax, Novacoc 2,5

% Nhưng để đưa ra giải pháp tốt nhất để chống lại bệnh Cầu trùng có hiệu quả thì việc thử hiệu lực của các loại thuốc là rất quan trọng và có ý nghĩa thực tiễn cao

Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn về kiểm soát và điều trị bệnh Cầu trùng ở gà,

em tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoea đến hiệu quả phòng trị bệnh Cầu trùng trên gà Ri lai nuôi bán chăn thả”

1.3 Mục tiêu của đề tài

- Xác định tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm Cầu trùng ở gà Ri lai F1 (Ri x Lương Phượng)

- Xác định ảnh hưởng của việc dùng thuốc tới khả năng tăng khối lượng của

gà Ri lai F1 (Ri x Lương Phượng)

- Xác định được sự ảnh hưởng của việc dùng thuốc trong phòng và điều trị bệnh Cầu trùng

1.4 Ý nghĩa của đề tài

1.4.1 Ý nghĩa khoa học

Kết quả của đề tài là những thông tin khoa học về mức độ ảnh hưởng của 2 loại thuốc Coxymax và Anticoccidae – Diarrhoeađến hiệu quả phòng trị bệnh Cầu trùng trên đàn gà Ri lai nuôi bán chăn thả

1.4.2 Ý nghĩa trong thực tiễn

- Làm quen với phương pháp nghiên cứu khoa học

- Nâng cao kiến thức thực tiễn, tăng khả năng tiếp xúc với thực tế chăn nuôi

từ đó nâng cao và củng cố kiến thức của bản thân

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Cơ sở lý luận của đề tài

2.1.1 Những hiểu biết về bệnh Cầu trùng

2.1.1.1.Đặc tính chung của bệnh Cầu trùng

* Mầm bệnh:

Bệnh Cầu trùng là một loại ký sinh trùng truyền nhiễm rất nguy hiểm ở động vật nuôi thuần chủng, thú hoang và con người do một nhóm nguyên sinh động vật

đơn bào ngành Protoza, lớp Sporozoa, bộ Coccidae, chủng Eimeria, 2 giống

Eimeria và Isosproza Bệnh có thể gây chết nhiều súc vật, tỷ lệ chết cao, đặc biệt là

súc vật non Ở gà và thỏ, bệnh gây thiệt hại lớn nhất (tỷ lệ chết cao ở gà con, thỏ con có thể lên tới 80 – 100 %)

Khi Cầu trùng mới theo phân ra ngoài là một kén hay là một noãn nang

(Oocyts), là những bào tử trùng hình bầu dục, hình trứng hay hình cầu Có 3 lớp vỏ:

lớp ngoài cùng rất mỏng, bên trong chứa nguyên sinh chất lổn nhổn thành hạt, giữa nguyên sinh chất có chứa một nhân tương đối to

Có một số loại Cầu trùng ở đầu có chỗ lõm vào gọi là lỗ noãn nang, có một

số loài không có lỗ noãn nang hoặc không rõ Khi gặp điều kiện nhiệt độ, ẩm độ thích hợp thì nhân và nguyên sinh chất bắt đầu phân chia

Cầu trùng thuộc giống Eimeria thì nhân và nguyên sinh chất sẽ hình thành 4 bào

tử, mỗi bào tử hình thành 2 bào tử con Bào tử con có hình lê, chính bào tử con này sẽ xâm nhập vào niêm mạc ruột, tổ chức gan và gây ra những tổn thương bệnh lý

Cầu trùng giống Isospora thì nhân và nguyên sinh chất phân chia thành 2 bào

tử, mỗi bào tử phân chia thành 4 bào tử con và cũng xâm nhập vào niêm mạc ruột

Cũng là gia cầm nhưng mỗi loại lại có một số loại Cầu trùng ký sinh riêng Cầu trùng gà không ký sinh trên ngan, ngỗng… Trên cùng cơ thể nhưng mỗi loài Cầu trùng lại ký sinh trên một vị trí nhất định: Cầu trùng ký sinh ở manh tràng không ký sinh ở ruột non và ngược lại

Ở gà mọi lứa tuổi đều bị nhiễm Cầu trùng, nhưng ở mỗi lứa tuổi mức độ nhiễm khác nhau Gà con bị nhiễm nặng và chết nhiều hơn ở gà trưởng thành, gà trưởng thành chủ yếu là vật mang trùng

* Vòng đời của Cầu trùng (chu kỳ sinh học):

Tóm tắt vòng đời của Cầu trùng gà

Noãn nang To Ao Noãn nang gây nhiễm Bào tử (Oocyst) (Oocyst gây nhiễm) (Trophotoit)

Schizontes

Schizogone

Tế bào đực (Tiểu phối tử) Hợp tử

Merozoit Schizogoit

Tế bào cái (Đại phối tử)

Sự lưu truyền rộng khắp của Cầu trùng là nhờ vào cấu trúc và vòng đời phức tạp cũng như khả năng thích nghi nhanh để tiếp tục phát triển, tồn tại lâu trong thiên nhiên

Vòng đời và sinh sản được tính từ khi gà ăn phải nang bào tử của Cầu trùng

có trong thức ăn, nước uống bị nhiễm từ nền chuồng vào

Vòng đời của Cầu trùng gà gồm 2 giai đoạn :

+ Giai đoạn ở ngoài tự nhiên: Noãn nang được thải theo phân ra ngoài, gặp điều kiện thuận lợi về nhiệt độ, độ ẩm, noãn nang phát triển thành bảo tử (Cầu trùng

Eimeria phát triển thành 4 bào tử) Lúc đó trở thành noãn nang gây nhiễm (Oocyst

gây nhiễm)

+ Giai đoạn trong cơ thể ký chủ: Gà nuốt noãn nang gây bệnh vào ruột, noãn

nang vỡ ra, phóng ra 4 bào tử gọi là Trophotozoit bám vào tế bào biểu mô ruột phát triển thành Schiphotozoit, Schiphotozoit phát triển thành Merozoit rồi thành tế bào

đực và tế bào cái Chúng kết hợp với nhau tạo thành hợp tử, rồi hợp tử lại sinh ra

noãn nang (Oocyst), thời gian hoàn thành vòng đời từ 5 – 7 ngày

Trong vòng đời của Cầu trùng ở cả hai phương thức sinh sản đó là sinh sản

vô tính và hữu tính Vì vậy có thể phân ra Cầu trùng sinh sản theo 3 giai đoạn sau:

+ Giai đoạn sinh sản vô tính: Cầu trùng ký sinh ở tế bào biểu mô đường tiêu hóa của súc vật, lớn dần lên và sinh sản theo hình thức trực phân

+ Giai đoạn sinh sản hữu tính: Sau giai đoạn sinh sản trực phân sẽ hình thành các tế bào cái (đại phối tử), các tế bào đực (tiểu phối tử) Hai tế bào đó kết hợp với nhau tạo thành hợp tử, giai đoạn này cũng xảy ra trong tế bào biểu mô

Cả hai giai đoạn trên đều xảy ra trong cơ thể ký chủ nên gọi là sinh sản nội sinh

+ Giai đoạn sinh bào tử: Sau khi hợp tử hình thành thì phát triển thành noãn

nang (Oocyst), nguyên sinh chất và nhân lại phân chia thành bào tử hình thành nên

bào tử con Giai đoạn này diễn ra ở môi trường bên ngoài gọi là sinh sản ngoại sinh Khi ký chủ nuốt phải noãn nang đã phân chia thành 8 bào tử con vào đường tiêu hóa, noãn nang sẽ giải phóng các bào tử con ra, các bào tử con lại tiếp tục xâm nhập vào các tế bào biểu mô ruột, lớn dần lên và tiếp tục sinh sản vô tính, hữu tính, vòng đời lại tiếp tục như trên

2.1.1.2 Bệnh Cầu trùng gà

* Đặc điểm của bệnh Cầu trùng gà:

Bệnh Cầu trùng gà nói riêng và bệnh Cầu trùng gia súc, gia cầm nói chung là một bệnh phổ biến trên khắp thế giới Nó được A Luvenhuch phát hiện từ năm

1632 tức là cách đây khoảng 383 năm và cùng thời gian các nhà nghiên cứu về dịch

tễ, lâm sàng, bệnh lý, miễn dịch và thuốc điều trị đã được các nhà khoa học mọi thời đại dày công nghiên cứu và khám phá (Lê Văn Năm, 2003 [14])

Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (2010) [9], thì bệnh Cầu trùng gà do Cầu trùng ký sinh gây ra thấy ở khắp các nước trên thế giới Đây là một bệnh khó kiểm soát, ngay cả những nước có trình độ khoa học kỹ thuật thú y phát triển cũng chịu nhiều tổn thất do Cầu trùng gây ra Cầu trùng ký sinh gây tổn thương nghiêm trọng đường tiêu hóa, làm cho gà dễ chết Bệnh lây lan nhanh trong các đàn gà, đặc biệt là trong điều kiện chăn nuôi tập chung, điều kiện vệ sinh thú y kém, công tác quản lý

và chăn nuôi không đảm bảo Ở nước ta bệnh phổ biến ở khắp các tỉnh thành

Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999) [8], thì bệnh Cầu trùng gà được coi

là vấn đề lớn thứ hai sau bệnh do vi trùng gây nên Bệnh Cầu trùng gà có vòng đời ngắn (5 – 7 ngày) và không cần ký chủ trung gian Bệnh Cầu trùng gây thiệt hại lớn cho chăn nuôi gà nhất là chăn nuôi công nghiệp mật độ cao (tỷ lệ chết từ 50 – 70

%) Gà con sau khi bị mắc bệnh rất khó hồi phục, chậm lớn, còi cọc, ở gà trưởng thành chủ yếu là vật mang trùng và giảm tỷ lệ đẻ

* Tác nhân gây bệnh Cầu trùng gà:

Trải qua quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học đã chỉ ra tác nhân gây bệnh Cầu trùng gia cầm với những đặc điểm sinh học của chúng

Một số đặc điểm phân loại Cầu trùng gà

Diễn giải

Loài

Hình dạng

Kích thước ( µm) Lỗ noãn Sinh sản bào

E necatrix Bầu dục 13,0 – 20,0 x 13,1 – 18,3 Không 21 – 24

E brunette Bầu dục 20,7 – 30,3 x 18,1 – 24,2 Không 24

E mivatia Trứng 10,7 – 20,0 x 10,1 – 15,3 Có 18 – 21

E paraecox Bầu dục 16,6 – 27,7 x 14,8 – 19,4 Không 24 – 36

E hagani Bầu dục 15,8 – 29,9 x 14,3 – 29,5 Không 48

- Eimeria maxima chủ yếu ký sinh ở đoạn giữa ruột non Oocyst có màu hơi vàng, vỏ Oocyst hơi sần sùi là những đặc điểm dễ nhận thấy khi phân loại

- Eimeria tenella thường ký sinh ở manh tràng, Oocyst màu xanh nhạt Đây

là loài gây bệnh mạnh nhất ở gà con Thời gian sinh bào tử giao động tương đối lớn (18 – 48 giờ)

- Eimeria acervulina có hình dạng Oocyst gần giống E maxima nhưng kích

thước nhỏ hơn Một đặc điểm có ý nghĩa quan trọng về phân loại từ thời gian sinh bào tử 13 – 17 giờ ở nhiệt độ 28 – 30oC (ngắn nhất so với thời gian sinh bào tử của các loài Cầu trùng khác)

- Eimeria mitis có đặc điểm dễ phân biệt là Oocyst dạng tròn, thời gian sinh

bào tử biến động tương đối lớn (24 – 48 giờ) Thường ký sinh ở đầu ruột non Sau khi nhiễm vào cơ thể 36 giờ, trong các tế bào biểu bì nhung mao thấy những thể phân lập thành thục, thường có 6 – 21 thể phân đoạn và các giao tử được hình thành vào ngày thứ 5

- Eimeria necatrix là loài có độc lực cao song mức độ phổ biến và khả năng gây bệnh thấp hơn loài E tenella Vị trí gây bệnh ở ruột non và cả manh tràng, nhưng Oocyst E necatrix có thời gian sinh bào tử ít giao động và không bao giờ tới

48 giờ như E tenella

- Eimeria brunette là loài Cầu trùng có độc lực cao, thường ký sinh ở ruột

già Đây là loài có thời gian sinh sản bào tử luôn ổn định ở 24 giờ Thời kỳ phát triển nội sinh chủ yếu ở ruột già, đôi khi ký sinh ở phần cuối ruột non, trực tràng, lỗ huyệt

- Eimeria mivatia loài Cầu trùng này thường gây bệnh ở bề mặt niêm mạc ruột, Oocyst có kích thước chiều ngang nhỏ nhất trong số 3 loài Cầu trùng gà có

hạt cực

- Eimeria paraecox có Oocyst hình bầu dục, nguyên sinh chất dạng tròn có

nhân ở giữa, hạt cực không rõ là đặc điểm khác biệt so với các loài Cầu trùng khác cùng có vị trí ký sinh ở đầu ruột non

- Eimera hagani là loài có độc lực yếu, thường ký sinh ở phần đầu ruột non Oocyst có thời gian sinh sản bào tử ổn định nhất so với Oocyst các loài Cầu trùng

ký sinh ở phần đầu ruột non (48 giờ)

Ở nước ta, kết quả phân loại Cầu trùng tìm được cho thấy tùy từng khu vục,

có thể có từ 5 đến 8 loài Cầu trùng gây bệnh cho gà

Hoàng Thạch (1999) [18], đã tìm thấy sự có mặt của 8 loài Cầu trùng gây bệnh trên gà nuôi tại miền Nam nước ta So với 9 loài Cầu trùng tìm thấy của các

tác giả trên thế giới thì ở Việt Nam chưa thấy nói tới E paraecox Phân loại Cầu

trùng tìm trên các đàn gà nuôi tại các tỉnh phía Bắc của các tác giả qua nhiều thời gian nghiên cứu về phân loại như: Dương Công Thuận (1995) [19]; Phan Lục, Bạch

Mạch Điều (1999) [11], đã cho biết có 6 loại Cầu trùng gà đã được phát hiện là: E tenella, E necatrix, E maxima, E mitis, E brunette, E acervulina

* Sự nhiễm bệnh Cầu trùng ở gà:

Bệnh Cầu trùng là một bệnh phổ biến, bệnh có sức đề kháng cao đối với các tác động của điều kiện khí hậu không thuận lợi, các loại thuốc sát trùng, thiếu các biện pháp có hiệu lực chống sự xâm nhập của mầm bệnh, mầm bệnh có khả năng tái sinh sản lại nhanh

Noãn nang Cầu trùng ở trong đất có thể duy trì sức sống từ 4 – 9 tháng, có thể sống được 15 – 18 tháng ở sân, nơi dâm mát Môi trường ẩm ướt và nhiệt độ 22 – 30oC chỉ mất 18 – 36 giờ Cầu trùng phát triển thành những bào tử con Sức đề

kháng của noãn nang đối với nhiệt độ cao và khô hạn tương đối yếu Khi ẩm độ 21 – 30 %, nhiệt độ 18 – 40oC thì E tenella sẽ chết sau 1 – 5 ngày

Đường nhiễm bệnh là do gà nuốt phải noãn nang có sức gây bệnh Noãn nang Cầu trùng nhiễm vào thức ăn, nước uống, đất, nền chuồng, dụng cụ chăn nuôi trở thành nguồn lây nhiễm bệnh Các loài chim, gà, gia súc, động vật gặm nhấm, côn trùng, người… đều có thể là nguồn reo rắc căn bệnh Người ta đã nghiên cứu thấy khi ruồi màu có noãn nang vào tới ruột ruồi thì nó có thể duy trì sức gây bệnh trong 24 giờ

Thời gian nhiễm bệnh Cầu trùng được chia thành 2 thời kỳ:

- Thời kỳ tiền phát: kéo dài từ khi gà nhiễm phải noãn nang Cầu trùng cho tới khi xuất hiện nang trứng trong phân

- Thời kỳ phát bệnh: là khi xuất hiện nang trứng trong phân cho đến khi nang trứng biến mất hoàn toàn khỏi cơ thể

Khi nuôi dưỡng quản lí không tốt, sẽ tạo điều kiện cho Cầu trùng phát triển

và gây bệnh mạnh Thức ăn thiếu sinh tố cũng là điều kiện thuận lợi cho bệnh phát

ra rầm rộ Vì vậy, gà nuôi trong môi trường ẩm thấp, sân chơi quá nhỏ bé, thức ăn không tốt, điều kiện vệ sinh kém… là điều kiện thuận lợi làm cho bệnh Cầu trùng phát triển và lây lan

Cầu trùng phát triển vào tất cả các mùa trong năm nhưng bệnh phát triển mạnh nhất vào mùa Xuân và mùa Hè Đặc biệt là những thời gian mưa nhiều, ẩm độ cao (gà được nuôi ở vụ Hè – Thu bị ô nhiễm noãn nang Cầu trùng ở chất độn chuồng cao hơn gà được nuôi ở vụ Đông – Xuân), (Trần Thanh Vân và cs 2003 [21]) Bệnh Cầu trùng thường tiến triển âm ỉ làm cho con vật chậm lớn, sức đề kháng kém, dễ mắc các bệnh kế phát, khi gặp điều kiên thuận lợi, Cầu trùng phát triển thành ổ dịch lớn, mang tính hủy diệt Tỷ lệ chết do Cầu trùng có thể lên tới

100 % Ngoài ra bệnh còn làm giảm tốc độ sinh trưởng (12 – 30 %), gà giảm đẻ (20 – 40 %) sản lượng trứng

Gà công nghiệp rất mẫn cảm với bệnh vì sức đề kháng kém Trong đàn chỉ

có một vài con nhiễm Cầu trùng, nếu không phòng trị kịp thời thì chỉ sau vài ngày

tỷ lệ nhiễm bệnh sẽ là rất cao và gây chết hàng loạt

* Quá trình sinh bệnh:

Quá trình sinh bệnh được hình thành từ những tác động trực tiếp của mầm bệnh, các giai đoạn phát triển nội sinh của Cầu trùng trong cơ thể gà và các yếu tố thứ phát nhờ khả năng tái sinh sản nhanh ở tất cả các loài, đặc biệt là các loài có độc

lực cao, gây tổn thương lan tràn niêm mạc ruột Từ đó một số lượng lớn tế bào biểu

bì, lớp dưới niêm mạc, các mạch quản, thần kinh bị hủy hoại Đã hình thành các điều kiện thuận lợi cho các vi sinh vật khác nhau phát triển, xâm nhập vào cơ thể làm cho bệnh càng ngày càng nặng và có thể gây bội nhiễm với các bệnh khác

Do niêm mạc bị tổn thương nên nhiều đoạn ruột không tham gia vào quá trình tiêu hóa làm cho con vật bị thiếu dinh dưỡng gây rối loạn tiêu hóa, dẫn tới ngưng đọng các độc tố, phù nề các cơ quan và mô bào Sự phá hủy các tế bào ruột làm cho viêm ruột gây rối loạn chức năng hấp thu và vận động của ruột gây ỉa chảy, quá trình viêm tăng sinh làm dịch rỉ tiết ra nhiều gây khó khăn cho hấp thu chất dinh dưỡng làm mất sự cân bằng nước tiểu trong cơ thể gà

Các thể bào tử Cầu trùng nhiễm vào các tế bào biểu bì ở những khe hốc, ở đó

từ 24 – 48 giờ, sự phát triển các thể phân lập đời 1 sẽ kết thúc Mỗi thể phân lập chứa tới 900 thể phân đoạn Các thể phân đoạn của đời 1 nhiễm vào tế bào biểu bì niêm mạc manh tràng, sau đó di cư sâu vào lớp biểu bì , ở đó 72 giờ, sau khi chúng nhiễm vào sẽ phát triển các thể phân lập đời 2 Các thể phân lập đời 2 này qua 24 giờ chúng phân giải, phá hủy những lớp biểu bì bên dưới, phá hủy lưới mao mạch gây ra xuất huyết mạnh Sau đó thể phân lập đời 2 lại chui vào tế bào biểu bì niêm mạc và bắt đầu hình thành tế bào giao tử cái, các tế bào giao tử đực Thể phân lập

có tới đời 3 tiến triển ở các tế bào biểu bì

Các giai đoạn phất triển nội sinh, nhất là các thể phân lập đời 2, phát triển thành số lượng lớn trong các vách ruột sẽ phá hủy màng niêm mạc ruột, gây ra chảy máu nhiều Lớp dưới niêm mạc, xoang ruột chứa đầy những tế bào biểu bì bị hủy hoại Do tổn thương nhiều đám lớn trong ruột nên chức năng tiêu hóa bị rối loạn, màng niêm mạc ruột bị tổn thương là cửa mở cho vi khuẩn, các độc tố tạo ra khi phân hủy các chất chứa trong manh tràng xâm nhập vào trong cơ thể gây ra nhiễm trùng, nhiễm độc tố

Cầu trùng sinh ra độc tố làm gà bị trúng độc, thể hiện ở những rối loạn về thần kinh: sã cánh, lờ đờ, kém nhanh nhẹn Cầu trùng chiếm đoạt chất dinh dưỡng

là dịch tổ chức tế bào biểu mô ruột làm cho gà thiếu dinh dưỡng

Những điều kiện trên cho thấy sự biến đổi sâu sắc diễn ra trong cơ thể gà bị bệnh Cầu trùng Sự phát triển quá trình bệnh lý cuối cùng dẫn tới suy sụp trạng thái chung của gà là ốm, cuối cùng là gà chết

* Sự miễn dịch của gà đối với bệnh Cầu trùng:

Theo Nguyễn Văn Quang, Nguyễn Thị Kim Lan (2005) [16], tất cả các giống

gà đều mắc bệnh Cầu trùng Gà nuôi ở Thái Nguyên đều nhiễm Cầu trùng với tỷ lệ

khá cao (từ 30,1 – 67,7 %) Tỷ lệ và cường độ nhiễm Cầu trùng có chiều hướng giảm theo tuổi gà Gà từ 15 ngày đến 2 tháng tuổi nhiễm Cầu trùng nhiều và nặng nhất Gà trên 6 tháng tuổi tỷ lệ nhiễm giảm đi và thường nhiễm nhẹ Gà công nghiệp rất mẫn cảm với bệnh Cầu trùng (tỷ lệ nhiễm là 66,1 %), cao hơn gà ta (53,5

%) và mức độ nhiễm cũng nặng hơn

Sau khi khỏi bệnh gà sẽ có miễn dịch với loài Cầu trùng chúng đã nhiễm phải Song vấn đề miễn dịch trong bệnh Cầu trùng cho tới nay vẫn chưa được công nhận đầy đủ nhất, vì vậy chúng chúng tôi cho rằng trong vấn đề này cần được nghiên cứu rộng rãi hơn Miễn dịch đối với bệnh Cầu trùng gà là miễn dịch có trùng

và do sự tái nhiễm thường xuyên đã đảm bảo cho sự ổn định mầm bệnh trong cơ thể

gà có miễn dịch

Những nghiên cứu tiếp tục về miễn dịch cũng đã xác nhận rằng: Cường độ miễn dịch trong bệnh Cầu trùng là không đồng đều và phụ thuộc vào loài Cầu trùng, vào liều Cầu trùng gây miễn dịch, số lượng gây nhiễm, khả năng gây bệnh của loài Cầu trùng, trạng thái cơ thể gà và nhiều yếu tố khác Cường độ miễn dịch cũng phụ thuộc vào cả đặc điểm phát triển các giai đoạn nội sinh của các loài Cầu trùng khác nhau

Miễn dịch được tạo ra tương đối bền vững đối với loài Cầu trùng, khi các giai đoạn phát triển của chúng tiến triển và xâm nhập sâu trong mô bào và miễn dịch kém bền vững khi các giai đoạn phát triển của chúng chỉ phát triển trong lớp

biểu bì niêm mạc ruột Với những loài gây bệnh yếu E mitis, E acervulina ký sinh

trong tế bào biểu bì ruột non thì tạo ra miễn dịch ngắn, không bền vững đối với lần

cảm nhiễm sau Ngược lại với các thời kỳ nội sinh của E tenella phát triển không

chỉ trong biểu bì mà còn xâm nhập vào lớp dưới biểu bì của niêm mạc và đôi khi còn thấy chúng ở dưới lớp sâu màng niêm mạc Với loài Cầu trùng đó chỉ cần một liều nhỏ nang trứng, trong thời gian ngắn cũng đã đủ gây ra miễn dịch vững chắc

Thời gian miễn dịch trong bệnh Cầu trùng là tương đối dài và phụ thuộc vào nhiều yếu tố, đặc biệt là phương pháp miễn dịch Nếu tiêm cho gà con một lượng lớn nang trứng Cầu trùng thì tới ngày thứ 14 ở chúng có sức đề kháng với bệnh và tới ngày thứ 42 thì sức đề kháng đó giảm đi một ít Sau khi tiêm cho gà con 3 liều nang trứng, mỗi liều cách nhau một tuần thì chúng có đủ sức đề kháng và có thể tự bảo vệ khi tiêm cho chúng một liều trên liều chết Hơn nữa, gà còn được bảo vệ không bị tái nhiễm

Trong các điều kiện sản xuất, ở gà lớn không cảm thụ với Cầu trùng do chúng đã bị nhiễm nhiều lần ở những ngày tuổi còn non, về sau sức đề kháng phát sinh được củng cố bằng sự tái nhiễm Cầu trùng thường xuyên

* Triệu chứng của bệnh:

Bệnh Cầu trùng ở gà biểu hiện bằng triệu chứng đặc trưng nhất là ỉa chảy, có máu, có dịch nhày, ủ rũ, mệt mỏi, lông xơ xác, thần kinh không vững, gầy yếu, gà thường tụ lại thành nhóm Mức độ nghiêm trọng của triệu chứng phụ thuộc vào mức

độ nhiễm từ môi trường và loài Eimeria nhiễm, trạng thái sức khỏe cơ thể gà

Thời kỳ mang bệnh từ 4 – 5 ngày, triệu chứng phát ra thường trùng với sự phát triển của các thể phân lập đời 2 trong cơ thể gà bị nhiễm Bệnh tiến triển có thể cấp tính, mãn tính hay không có triệu chứng điển hình

+ Thể cấp tính: Bệnh diễn biến từ vài ngày đến 2 – 3 tuần thường thấy ở gà con Lúc đầu con vật lờ đờ, kém nhanh nhẹn, lông dựng đứng, ít ăn, phân dính quanh hậu môn Tiếp theo do hàng loạt tế bào biểu mô ruột bị phá hủy, cơ thể bị trúng độc nặng thêm, vận động không bình thường, mất thăng bằng, cánh gà bị tê liệt, uống nhiều nước, diều có nhiều dịch thể, bỏ ăn hoàn toàn Thiếu máu, niêm mạc và mào nhợt nhạt, con vậy gầy dần, phân loãng như nước có lẫn máu Giai đoạn cuối con vật bị tê liệt, sau đó bị chết (tỷ lệ chết từ 50 % trở lên) Tỷ lệ gà chết nhiều hay ít phụ thuộc vào điều kiện chăm sóc quản lí, thức ăn, sức đề kháng của con vật đối với Cầu trùng, cường độ nhiễm Cầu trùng…

+ Thể mãn tính: Thường thấy ở gà dò 4 – 6 tháng tuổi hoặc gà trưởng thành Triệu chứng lâm sàng về cơ bản giống thể cấp tính nhưng không rõ và không điển hình như trên Bệnh kéo dài từ vài tuần đến vài tháng Gà gầy còm dần, chân và cánh bị tê liệt nhẹ, lượng trứng đẻ giảm thỉnh thoảng bị kiết lỵ, rất ít gà bị chết

+ Thể không có triệu chứng lâm sàng: Đây là những thể mang trùng Những

gà bị bệnh bề ngoài không có biểu hiện bệnh vì gà ăn uống đi lại bình thường, thỉnh thoảng gà mới bị ỉa chảy và tỷ lệ đẻ trứng bị giảm sút

* Bệnh tích của bệnh:

Xác chết gầy xơ xác, niêm mạc và mào nhợt nhạt, phân tích xung quanh lông

lỗ huyệt, phân lỏng trong phân thường có lẫn máu Bệnh tích cơ bản là ở ruột, các

cơ quan khác không thấy có bệnh tích rõ Mức độ tai biến ở ruột phụ thuộc vào loài Cầu trùng và lượng Cầu trùng xâm nhập

Màng niêm mạc đường tiêu hóa xanh tím, phủ chất nhày màu vàng xám Diều và dạ dày tuyến trống rỗng, màng niêm mạc phủ niêm dịch Trong dạ dày cơ

có một ít thức ăn, tá tràng viêm trong chứa đầy chất niêm dịch hơi vàng, vách ruột đầy lên rõ rệt, màng niêm mạc trương lên, lớp nhung mao nằm bẹp, một số nơi thấy

rõ những điểm xuất huyết

+ E tenella: Bệnh tích chủ yếu ở manh tràng Manh tràng viêm xuất huyết

phình to, chứa đầy chất dịch có máu, trong đó có những cục máu nhỏ, xốp, vách manh tràng mỏng đi Màng niêm mạc bị hủy hoại, phủ đầy những vết loét từ ngoài

có thể nhìn thấy rõ Ở giai đoạn cuối của bệnh, niêm mạc ruột hơi trắng, dầy và có các cục máu Ở gà non có hiện tượng ỉa lẫn máu

+ E brunette: Gây bệnh tích ở phần sau của đường tiêu hóa, cổ manh tràng,

kết tràng và trực tràng Gây viêm hóa sợi trong ruột (viêm ruột hóa sợi) cùng dịch xuất tiết nhày lẫn máu, phân màu trắng có lẫn các vệt máu

+ E necatrix: Trên màng niêm mạc đoạn giữa ruột non thấy những cục nhỏ

màu trắng – xám nằm sâu trong vách ruột nên có thể nhìn thấy rõ từ phía ngoài Màng niêm mạc xuất huyết, đôi khi bị hoại tử Ruột sưng to, thành ruột dày lên, chất chứa ở ruột màu hồng nhạt hoặc màu xám, thỉnh thoảng có lẫn cục máu

+ E maxima: Gây viêm phần đầu ruột non, màng niêm mạc bị hủy hoại xuất

huyết Viêm ruột xuất huyết với thành ruột dầy và xuất huyết lấm chấm, kiểm tra bằng kính hiển vi phát hiện được các trứng có kích thước lớn Ruột non chứa đầy chất nhày màu nâu hoặc hồng nhạt

+ E hagani: Bệnh tích thấy ở tá tràng và phần trước ruột non Trên thành

ruột có những điểm xuất huyết to bằng đầu kim hoặc có những mảng xuất huyết tròn màu đỏ Niêm mạc bị viêm cata nặng và xuất huyết

+ E acervulina: Gây giảm khối lượng gà, phân trắng Tá tràng dầy, sung

phù, sung huyết đỏ Trên bề mặt tá tràng hay phần đầu ruột non, những tổn thương lớn màu trắng xám Trên tiêu bản tổ chức, vị trí Cầu trùng ký sinh là ở biểu mô

* Chẩn đoán bệnh Cầu trùng ở gà:

Chẩn đoán bệnh Cầu trùng cần phải kết hợp nhiều mặt Để chẩn đoán chắc chắn nhất thiết phải dựa vào kết quả xét nghiệm phòng thí nghiệm Kiểm tra phân bằng phương pháp trực tiếp, phương pháp Fulleborn để tìm noãn nang Cầu trùng, mổ khám kiểm tra bệnh tích ở ruột gà Nghiên cứu các đặc điểm dịch tễ học (mùa phát bệnh, tuổi gà…), quan sát triệu chứng lâm sàng Chẩn đoán phân biệt cần loại trừ: Bệnh CRD, phó thương hàn, viêm ruột xuất huyết, phân trắng ở

gà, bệnh E coli…

+ Bệnh CRD: Do Mycoplasma gây ra, khi mới phát hiện trong đàn trông

nhớn nhác, gà con bứt rứt khó chịu hay chạy nhảy lung tung, gà mổ cắn nhau, lỗ huyệt co bóp mạnh, gà giảm ăn uống, lông xù, lù đù, khối lượng giảm, đi lại run rẩy, bệnh lây lan nhanh, phân lúc đầu trắng và loãng, giai đoạn sau chuyển sang màu nâu, phân dính xung quanh hậu môn Tỷ lệ chết 10 – 20 %

+ Bệnh E coli: Do vi khuẩn E coli gây ra Bệnh tích ở gà là ỉa chảy, phân

loãng, phân có dịch nhày màu trắng, xanh, nâu, phân thối do ruột bị hoại tử nặng, gà mệt mỏi, kém ăn, ít đi lại, gầy xơ xác, ở gà đẻ triệu chứng không rõ, giảm tỷ lệ đẻ, mào teo, nhợt nhạt Bệnh tiến triển chậm rải rác không ồ ạt

* Các biện pháp phòng và điều trị bệnh Cầu trùng:

Một số nhóm thuốc phòng trị bệnh Cầu trùng cơ bản:

Theo Lê Văn Năm (2003) [14], cho đến nay có nhiều loại thuốc có tác dụng

ức chế và tiêu diệt Cầu trùng, nhưng tập trung chủ yếu vẫn nằm ở 6 nhóm thuốc dưới đây:

- Nhóm Sulfanilamit: Bao gồm Sulfaguanidin, Sulfathiazon, Sulfarazin, Sulfaquinoxalin, Sulfapyrasol và Sulfachlopyrazin…

- Nhóm Nitrofuran: Gồm có Furazolidon, Furaltadon, Nitrovinla, Nitromidazon…

- Nhóm Pyrimidin: Amprolium, Trimethopin, Diaveridin…

- Nhóm Antibiotis: Monezin, Salinomycin, Lymycin…

- Nhóm Pyridin: Clopydol (Rigecoccin)

- Toltrazuril: Là hoạt dược mới, tác dụng điều trị Cầu trùng rất hiệu quả

Các nhóm thuốc trên với nhiều chủng loại theo nguồn gốc thỳ có 2 dạng:

- Thuốc thú y ngoại nhập:

Theo Nguyễn Xuân Bình (1993) [1], cho biết một số thuốc ngoại nhập đang được quan tâm như sau:

- Avicox: Đây là chế phẩm của hãng Avite (Pháp), thành phần của thuốc gồm

có Sulfadimexin và Diaveridin, thuốc dạng bột hòa tan, sử dụng an toàn và có tác

dụng tốt Thuốc được dùng để phòng bệnh bằng cách hòa tan trong nước với liều phòng: 1 g/2 lít nước và cho gia cầm uống liên tục trong 3 – 5 ngày Liều trị: 1 g/1 lít nước, dùng liên tục 3 – 5 ngày

- ESB3: Sản phẩm của hãng Ciba (Thụy Sỹ), thành phần chính là Sulfaclorin,

thuốc dạng bột màu trắng, dễ hòa tan, sử dụng an toàn và hiệu cao Liều phòng: 0,5 g/1 lít nước Liều trị: 1 – 2 g/1 lít nước, dùng liên tục 3 – 5 ngày

- Coccistop 2000: Loại thuốc này do hãng Intervet (Hà Lan) sản xuất Thuốc

có dạng bột màu trắng, dễ hòa tan, sử dụng an toàn và hiệu quả cao Thành phần

gồm Sulfadimedin 40 %, Sulfadimethoxin 4 %, Diaverindin 6 %, Vitamin K 4 %

Liều phòng: 0,5 g/1 lít nước Liều trị: 1 – 2 g/1 lít nước, dùng liên tục 3 – 5 ngày

- Caccibio: Đây là một sản phẩm của Pháp Thuốc ở dạng dung dịch Thành phần gồm có Sunfaquinoxalin 4,5 %, Pyrimethamin 1,35 % Thuốc có tác dụng hầu

hết với các loại Cầu trùng Liều phòng: 0,5 ml/1 lít nước uống Liều trị: 1 ml/1 lít nước uống, dùng liên tục 5 – 7 ngày

- Dinaprol: Là sản phẩm của hãng Jakarta (Indonesia) Thuốc có dạng bột màu trắng, dễ hòa tan trong nước Thành phần gồm Amprolium HCL 5 %, Furaltadoue 5 %, Vitamin A 0,6 %, Vitamin K 0,2 % Liều phòng: 1 g/1 lít nước

Liều trị: 1,5 – 2 g/1 lít nước, dùng liên tục 3 – 7 ngày

- Baycox: Đây là một chế phẩm dạng dung dịch 2,5 % Totrazuril của hãng Bayer Thuốc có tác dụng với tất cả các loài Cầu trùng, đặc biệt là: E tenella, E maxima, E acervulina Liều trị: 7 mg/kg P/ngày, liệu trình 2 – 3 ngày

- Một số thuốc phòng trị bệnh Cầu trùng của các công ty thuốc thú y trong nước:

+ Anticoccid: Đây là một chế phẩm hỗn hợp của Sulfaquixalin 27,3 %, Sulfadimethoxin 22,35 %, Trimethothrim 20 %, Diaveridim 2,7 % Liều điều trị là

1 g/5 kg P, hòa tan vào nước hoặc trộn vào thức ăn cho gia cầm 4 – 5 ngày liên tục Thuốc có tác dụng tốt đối với Cầu trùng cấp tính

+ Coccistop – ESB3: Là chế phẩm hỗn hợp của Sulfamid và Trimethoprim

Liều dùng phòng: 0,5 – 1 g/lít nước uống Liều trị: 1,5 – 2 g/lít nước cho uống liên tục 3 – 5 ngày

+ Sulfutil: Thành phần của nó gồm có Sulfadiazin 40 %, Furazolidon 40 %, Tylosin 20 % Thuốc được trộn với thức ăn để phòng Cầu trùng trong trường hợp có

ghép các bệnh khác nhau như: CRD hay bệnh do E coli

+ RTD – Coccistop: Do Công ty Phát triển công nghệ nông thôn (RTD), thôn C1 – B Láng Hạ - Đống Đa – Hà Nội sản xuất Thành phần: Sulfadimidin 20 g, Diaveridime 3 g, Trimethoprim 8 g, tá dược vừa đủ 100 g Thuốc được pha vào

nước hoặc trộn vào thức ăn Liều phòng: 1 g/1 lít nước uống Liều trị: 1,5 – 2 g/1 lít nước uống

+ Rigecoccin – WS: Đây là chế phẩm của Công ty cổ phần dược và Vật tư Thú y Thuốc có tác dụng đặc biệt mạnh chống các chủng Cầu trùng Eimeria gây

bệnh Cầu trùng ở gia cầm, có thể pha vào nước nên hiệu quả trực tiếp, tác dụng tốt Liều phòng 1 g/8 lít nước uống Liều trị 1g/4 lít nước Nhưng hiện nay gà nuôi đã

dùng Rigecoccin – WS phòng, trị với thời gian dài thì Cầu trùng đã có khả năng

kháng thuốc nên trong chăn nuôi người ta đã tăng liều: Liều phòng: 1 g/4 lít nước Liều trị: 1 g/2 lít nước uống

+ Bio – Anticoc: Đây là sản phẩm của Công ty Liên doanh Bio – Pharmachemie Bio – Anticoc là sản phẩm kết hợp của Sulfadimidine và Diaverridine, thuốc có tác dụng điều trị tất cả các loài Cầu trùng ở gia cầm Liều

dùng 1 g/1 lít nước uống hoặc 2 g/1 kg thức ăn, dùng trong 5 ngày liên tục

+ Marcoc: Là sản phẩm của Công ty cổ phần thuốc Thú y Marphavet Đặc trị Cầu trùng ở ruột non, Cầu trùng manh tràng, Cầu trùng ghép với E coli Thành phần: Sulfadimidine 33 g, Sulfaguanidine 10 g, tá dược vừa đủ 100 g Liều phòng: 1

g/1 lít nước uống Liều trị 2 g/1 lít nước uống liên tục 3 ngày sau đó nghỉ 3 ngày rồi lại cho uống 2 ngày

+ Vinacoc – ABC: Là sản phẩm của Công ty thuốc Thú y Trung ương I –

Vinavetco Thuốc có tác dụng mạnh đối với bệnh Cầu trùng Thành phần:

Sulfachlozin sodium 30 g, Lactose vừa đủ 100g Liều phòng: 1 g/1 lít nước uống

Liều trị: 2 g/1 lít nước uống dùng liên tục 3 – 4 ngày

Ngoài ra, hiện nay người chăn nuôi còn sử dụng vắc-xin để phòng bệnh Cầu trùng cho đàn gà:

Hiện nay có hai loại vắc-xin trên thị trường:

Vắc-xin không độc: Có chứa noãn nang Cầu trùng có độc lực Vì vậy, khi sử dụng các loại vắc-xin này, có nguy cơ phản ứng mạnh sau tiêm chủng và bùng phát dịch bệnh Cầu trùng trên lâm sàng, đặc biệt là trong các loại gia cầm bị ức chế hệ thống miễn dịch

Vắc-xin nhược độc: Là thế hệ thứ hai, chứa noãn nang Cầu trùng được làm suy yếu của các loài E imerian Các vắc-xin là an toàn hơn, kiểm soát sự lây nhiễm

và nguy cơ bùng phát dịch bệnh Cầu trùng trên gà

Vắc-xin LIVACOX đã được phát triển tại Cộng hòa Séc và sử dụng thành công trên thị trường trong nước cũng như ở hàng trục quốc gia trên thế giới Chủng ngừa với LIVACOX đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt đối với việc bảo vệ gia cầm Với việc họ chỉ sử dụng ít ký sinh trùng và thậm chí dùng thuốc quá liều 10 lần là

an toàn cho những gà chủng ngừa Không có dư lượng trong thịt và trứng cung cấp dinh dưỡng cho con người khỏe mạnh và an toàn (Công ty TNHH Việt – Pháp Quốc Tế 2013 [2])

2.1.2.Giới thiệu về giống gà và thuốc dùng trong thí nghiệm

* Gà Ri lai:

Trong những năm gần đây chúng ta đã và đang nhập các giống gà ngoại

có năng suất cao để cải tiến năng suất đàn gà trong nước Các giống gà này nhập

về vừa nhân thuần đồng thời phục vụ các chương trình nhân giống Với mục tiêu tìm kiếm thử nghiệm các tổ hợp lai thích hợp với nhu cầu của nước ta, Trung tâm nghiêm cứu và Huấn luyện chăn nuôi từ năm 2001 đã lai tạo tổ hợp gà lai thả vườn (¾ LP, ¼ Ri) trên cơ sở kết hợp giữa gà kiêm dụng thịt trứng Lương Phượng cho năng suất cao của Trung Quốc với gà Ri cho chất lượng thịt tốt của Việt Nam để phục vụ chăn nuôi nông hộ và trang trại Trong giai đoạn đầu con lai (¾ LP, ¼ Ri) được tạo ra bằng cách cho lai giữa gà trống LP với gà mái Ri (LP x Ri) hoặc (Ri x LP)

Hiện nay, các thế hệ gà lai (¾ LP, ¼ Ri) tự giao được nuôi nhiều ở các nông

hộ và trang trại chăn nuôi gà thả vườn thuộc các tỉnh Hưng Yên, Hà Nội và Phú Thọ Trong quá trình lai tạo và nuôi triển khai cho thấy gà Ri lai có khả năng sinh trưởng tốt (Nguyễn Huy Đạt, Hồ Xuân Tùng 2004 [4])

Theo Trần Thanh Vân và cs (2015) [22], khối lượng gà Ri lúc mới nở là 30 –

31 g; 6 tháng tuổi ở gà mái là 1,130 g, ở gà trống là 1,636 g; đến 12 tháng tuổi ở gà mái là 1,246 g, ở gà trống là 2,735 g

Theo Hồ Xuân Tùng và Phan Xuân Hảo (2010) [20], khối lượng sống ở 11 tuần tuổi của gà Ri là 1016,67 g và gà Ri lai (¾ LP, ¼ Ri) là 1479,17 g Như vậy,

gà Ri lai có khối lượng sống lớn hơn (464,5 g) so với gà Ri và sự sai khác về số lượng sống giữa gà Ri và Ri lai là rất rõ rệt (P < 0,01) Mặt khác, khối lượng sống giữa cá thể của cùng một loài gà là khá lớn ở gà Ri (Cv = 25,21 %) và gà Ri lai (Cv

= 21,74 %) Điều này có thể giải thích là do khối lượng gà trống là lớn hơn rất nhiều so với gà mái Cụ thể, khối lượng mổ khảo sát của gà mái và gà trống ở gà Ri

là 800 g và 1233,33 g, ở gà Ri lai tương ứng là 1191,67 g và 1767,67 g

Để tạo được con lai mang được đặc tính lớn nhanh, hiệu quả sử dụng thức ăn tốt với chất lượng thịt thơm ngon Hiện nay, trong sản xuất sử dụng gà Ri làm trống cho lai với gà mái Lương Phượng để tạo ra con lai, nuôi bán chăn thả phục vụ nhu cầu chăn nuôi gà thả vườn ở nông hộ, công thức lai như sau:

Gà trống Ri x Gà mái Lương Phượng

Gà lai F1 (Ri x LP) Nuôi lấy thịt

Coxymax phòng và trị bệnh Cầu trùng phân có máu, phân sáp vàng, sáp nâu, sáp

đen, gây ra bởi Eimeria spp (E tenella, E necatrix, E brunette, E acervulina, E maximax)

Coxymax chủ trị các trường hợp nhiễm khuẩn: Salmonella, E coli gây ra

bệnh phân xanh, phân trắng thương hàn, bạch lỵ, tụ huyết trùng trên gia cầm

Đặc biệt hiệu quả với bệnh nặng và bệnh ghép

Cách dùng và liều lƣợng:

Pha nước sạch cho uống Với gà, vịt, ngan, cút: 1 g/1 lít nước hoặc 100 g/50

kg P/ngày, dùng liên tục trong 3 ngày, nghỉ 2 ngày sau đó dùng tiếp 1 liệu trình mới nếu cần thiết

Chống chỉ định:

Không dùng cho động vật suy gan, thận nặng

Thời gian ngƣng thuốc: trước khi giết thịt 11 – 14 ngày

Đặc trị bệnh Cầu trùng ruột non, manh tràng, tiêu chảy ra máu tươi, phân

sáp, phân xanh, phân trắng, hộng lỵ, E coli ghép các bệnh đường tiêu hóa Sản phẩn

an toàn cho gà, vịt, cút đẻ trứng

Cách dùng và liều lƣợng:

Pha nước cho uống hoặc trộn thức ăn từ 3 – 5 ngày Ngày 2 lần

Gà, vịt, ngan, cút: 10 g/30 – 40 kg P, pha 2 g/1 lít nước hoặc trộn 1 kg thức ăn

Thời gian ngƣng dùng thuốc: ngưng dùng thuốc 7 ngày trước khi sử dụng xuất

bán

Chỉ dùng trong thú y

Sản xuất tại công ty TNHH Dược thú y Thăng Long Địa chỉ: 11A ngõ 76 – Lạc Long Quân – Tây Hồ - Hà Nội