Luận văn : Khảo sát tình hình thu gom chất thải sinh hoạt ở TPHCM và đề xuất các phương hướng tái sử dụng

Kích thước và sự phân bố kích thước của các thành phần có trong CTR đóng vai trò quan trọng đối với quá trình thu hồi vật liệu,nhất là khi sử dụng ác phương pháp cơ học như sàn quay và c

MỞ ĐẦU 1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Hiện nay, ô nhiễm môi trường đang là vấn đề cấp bách trên mỗi quốc gia, và

cả thế giới và có rất nhiều phương án để khắc phục, giảm thiểu hậu quả quả của ô nhiễm môi trường gây ra Trong đó việc xử lý và thu gom CTRSH gặp nhiều khó khăn cả về phương tiện và phương pháp, hiện nay phổ biến là việc thực hiện 3R (Reduce: giảm thiểu, Reuse: sử dụng lại, Recycle: tái chế) đang được áp dụng tại một số thành phố lớn trên thế giới trong đó có TP.HCM.Tại TP.HCM mỗi ngày có khoảng 7000 tấn CTR các loại thải ra môi trường, trong đó CTRSH chiếm khoảng 70%, số còn lại là chất thải rắn công nghiệp,y

tế và xây dựng Mặc dù đã có những đơn vị tổ chức thu gom nhưng lại không đồng bộ trong việc quản lý dẫn đến nhiều vấn đề bất cập, làm giảm hiệu quả thu gom và gây ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng Mặt khác, với một lượng CTR khá lớn như trên và có xu hướng ngày càng tăng cùng với tốc độ phát triển nếu không có một giải pháp phối hợp đồng bộ, thu gom không hợp lí thì CTR sẽ là mối hiểm họa đối với môi trường như việc gây cản trở giao thông, mất mỹ quan đô thị, gây ô nhiễm môi trường do lượng CTR tồn đọng gây mùi hôi, nước rỉ rác

Trước tình hình trên đề tài “Khảo sát tình hình thu gom chất thải rắn sinh hoạt

ở TP.Hồ Chí Minh và đề xuất các phương hướng tái sử dụng”được thực hiện với mong muốn góp một phần vào giải quyết các vấn đề khó khăn hiện nay trong công tác thu gom CTRSH củaTP.HCM, đồng thời góp phần vào sự phát triển bền vững của TP.HCM

2.MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Khảo sát hiện trạng quản lý CTRSH trên địa bàn TP.HCM

Đề xuất các phương hướng tái chế,tái sử dụng thích hợp với điều kiện

TP.HCM

3.NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Đối tựợng nghiên cứu: CTRSH

Giới hạn nghiên cứu: hiện trạng quản lý CTRSH ở TP.HCM,các phương hướng tái sử dụng

5.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Phương pháp thống kê,tổng hợp tài liệu

6 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN

-Giải quyết được vấn đề thu gom,vận chuyển CTR.

-Nâng cao hiệu quả của hệ thống quản lý CTRSH,tái chế và tái sinh

CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN VỀ CTR 1.1Khái niệm cơ bản về CTRSH

1.1.1Khái niệm CTRSH

CTRSH là toàn bộ các loại vật chất được con người loại bỏ trong các hoạt động kinh tế - xã hội của mình (bao gồm các hoạt động sản xuất, các hoạt động sống và duy trì sự tồn tại của cộng đồng v.v…) Trong đó quan trọng nhất là các loại chất thải sinh ra từ các hoạt động sản xuất và hoạt sống

Hình 1.1:Biểu đồ tỉ lệ CTRSH

1.1.2Nguồn gốc phát sinh CTRSH

CTRSH phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau,có thể ở nơi này hay nơi

khác.Chúng khác nhau về số lượng,kích thước,phân bố về không gian.Việc phân loại các nguồn phát sinh CTR đóng vai trò quan trọng trong công tác quản lý CTR.CTRSH có thể phát sinh trong hoạt động cá nhân cũng như trong hoạt động xã hội như từ các khu dân cư,chợ,nhà hàng,khách sạn,công sở,trường học,công trình công cộng,các hoạt động xây dựng đô thị và các nhà máy công nghiệp

1.1.3Phân loại CTRSH

1.1.3.1Phân loại theo quan điểm thông thường

- Rác thực phẩm: Bao gồm phần thừa thải, không ăn được sinh ra trong quátrình lưu trữ, chế biến, nấu ăn… Đặc điểm quan trọng của loại rác này là phân

hủy nhanh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm Quá trình phân hủy thường gây

ra mùi hôi khó chịu - Rác rưởi: Bao gồm các chất cháy được và các chất không cháy được, sinh ra từ các hộ gia đình, công sở, hoạt động thương

mại… Các chất cháy được như giấy,carton, plastic, vải, cao su, da, gỗ… và chất không cháy được như thủy tinh, vỏ hộp kim loại…

- Tro,xỉ:vật chất còn lại trong quá trình đốt củi than,rơm,lá…ở các hộ gia đình,công sở,nhà hàng,nhà máy,xí nghiệp…

-chất thải xây dựng:đây là CTR từ quá trình xây dựng,sửa chữa,đập phá công trình xây dựng tạo ra các xà bần,bê tông

-Chất thải đặc biệt: Được liệt vào loại rác này có rác thu gom từ việc quét đường, rác từ thùng rác công cộng, xác động vật, xe ôtô phế thải…

- Chất thải từ các nhà máy xử lý ô nhiễm: chất thải này có hệ thống xử lý nước,từ nước thải , từ các nhà máy xử lý chất thải công nghiệp Thành phần chất thải loại này đa dạng và phụ thuộc vào bản chất của quá trình xử lý.Chất thải này thường là chất thải dạng rắn hoặc bùn (nước chiếm từ 25 – 95%)

- Chất thải nông nghiệp: Vật chất loại bỏ từ các hoạt động nông nghiệp nhưgốc rơm, rạ, cây trồng, chăn nuôi Hiện nay chất thải này chưa được quản lý tốt ngay ở các nước phát triển vì đặc điểm phân tán về số lượng và khả năng

tổ chức thu gom

- Chất thải nguy hại: bao gồm chất thải hóa chất,sinh học dễ cháy, dễ nổ hoặcmang tính phóng xạ theo thời gian có ảnh hưởng đến đời sống con người,động thực vật Những chất này thường xuất hiện ở thể lỏng, khí và rắn.Đối với chất thải loạinày, việc thu gom, xử lý phải hết sức cẩn thận

1.1.3.2 Phân loại theo công nghệ xử lý-quản lý

-Các chất cháy được:hàng dệt;cỏ, gỗ, củi, rơm;chất dẻo; các vật liệu làm từ giấy;có nguồn gốc từ sợi;các chất thải từ thức ăn,thực phẩm hàng ngày;các vật liệu và sản phẩm đượcchế tạo từ gỗ, tre, nứa, rơm;các vật liệu và sản

phẩm được chế tạo từ da và cao su;đồ dùng bằng gỗ như: bàn,ghế, tủ…;phim cuộn, túi chất dẻo, chai lọ chất dẻo, bịch nylon…

-Các chất khôngcháy được:kim loại sắt;kim loại không phải sắt;đá và sành sứ;các vật liệu và các sản phẩm được chế tạo từ sắt mà dễ bị nam châm hút;các vật liệu không bị nam châm hút;các vật liệu và sản phẩm được chế tạo

từ thủy tinh;các vật liệu không cháy khác ngoài kim loại và thủy tinh như:hàng rào, dao, nắp lọ… -

-Các chất hỗn hợp:Tất cả các loại vật liệu khác không phân loại ở trên đều thuộc loại này.Loại này có thể chia làm 2 phần với kích thước >5mm và<5mm như:đá cuội, cát, đất, tóc…

1.1.4Thành phần CTRSH

1.1.4.1Thành phần vật lý

-CTRSH ở các đô thị là vật phế thải trong sinh hoạt và sản xuất nên đó là một hỗn hợp phức tạp của nhiều vật chất khác nhau.Để xác định được thành phần cùa CTRSH một cách chính xác là một việc làm rất khó vì thành phần rác thải phụ thuộc rất nhiều vào tập quán cuộc sống,mức sống của người dân,mức độ tiện nghi của đời sống con người,theo mùa trong năm…

-Thành phần rác thải có ý nghĩa rất quan trọng trong việc lựa chọn các thiết bị

xử lý,công nghệ xử lý cũng như hoạch định các chương trình quản lý đối với

hệ thống kỹ thuật quản lý CTR

-Theo tài liệu của EPA-USA trình bày kết quả phân tích thành phần vật lý của CTRSH cho thấy khi chất lượng cuộc sống ngày càng cao thì các sản phẩm thải loại như:giấy,carton,nhựa ngày càng tăng lên.Trong khi đó thành phần các chất thải như:kim loại,thực phẩm càng ngày càng giảm xuống

Đối với nước ta do khí hậu nóng ẩm nên độ ẩm của CTR rất cao,thành phần rất phức tạp và chứa nhiều CHC dễ phân hủy do đó tỷ trọng của rác khá cao,khoảng 1100-1300kg/m3

1.1.5Tính chất CTRSH

1.1.5.1Tính chất vật lý

Những tính chất lý học quan trọng của CTRSH bao gồm:khối lượng riêng,độ ẩm,kích thước hạt và sự phân bố kích thước,khả năng giữ nước và độ xốp(độ rỗng)của rác đã nén

-Khối lượng riêng:là khối lượng vật chất trên một đơn vị thể tích,tính bằng lb/ft,lb/yd hoặc kg/m.KLR của CTRSH khác nhau tùy từng trường hợp:rác để

tự nhiên không chứa trong thùng,,rác chứa trong thùng và không nén.Do đó

số liệu KLR của CTRSH chỉ có ý nghĩa khi được ghi chú kèm theo phương pháp xác định KLR

KLR của rác sẽ rất khác nhau tùy theo vị trí địa ký,mùa trong năm,thời gian lưu trữ…Do đó khi chọn giá trị KLR cần phải xem xét các yếu tố này để giảm bớt sai số kéo theo cho các phép tính toán.KLR của CTRSH ở các khu đô thị lấy từ các xe ép rác thường dao động trong khoảng từ 300-700lb/yd(từ 178-415kg/m) và giá trị đặc trưng thường vào khoảng 500lb/yd(297kg/m)

-Độ ẩm của CTRSH thường được tính 1 trong 2 cách: theo thành phần phần trăm khối lượng ướt và thành phần phần trăm khối lượng khô.Trong lĩnh vực quản lý CTR phương pháp khối lượng ướt thông dụng hơn

-Kích thước và sự phân bố kích thước:

Kích thước và sự phân bố kích thước của các thành phần có trong CTR đóng vai trò quan trọng đối với quá trình thu hồi vật liệu,nhất là khi sử dụng ác phương pháp cơ học như sàn quay và các thiết bị tách loại từ tính.

-Khả năng tích ẩm:

Khả năng tích ẩm của CTR là tổng lượng ẩm mà chất thải có thể tích trữ được.Đây là thông số quan trọng trong việc xác định nước rò rỉ sinh ra từ bãi chôn lấp.Phần nước dư vượt quá khả năng tích trữ của CTR sẽ thoát ra ngoài thành nước rò rỉ.Khả năng tích ẩm sẽ thay đổi tùy theo điều kiện nén ép và trạng thái phân hủy của chất thải.Khả năng tích ẩm của CTRSH Ở khu dân cư

và khu thương mại trong trường hợp không nén có thể dao động trong khoảng 50-60%

-Độ thẩm thấu của rác nén:

Tính dẫn nước của chất thải đã nén là thông số vật lý quan trọng khống chế sự vận chuyển của chất lỏng và khí trong bãi chôn lấp.Độ thẩm thấu thực chỉ phụ thuộc vào tính chất của CTR kể cả sự phân bố kích thước lỗ rỗng,bề mặt và

độ xốp.Giá trị độ thẩm thấu đặc trưng đối với chất thải rắn đã nén trong một bãi chôn lấp thường dao động trong khoảng 10-10m theo phương thẳng đứng

và khoảng 10 m theo phương ngang

1.1.5.2Tính chất hóa học

Tính chất hóa học của CTR đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn phương án xử lý và thu hồi nguyên liệu.Nếu muốn sử dụng CTR làm nhiên liệu cần phải xác định 4 đặc tính quan trọng sau:

Những tính chất cơ bản cần phải xác định đối với các thành phần cháy được

có trong CTRSH:

-Độ ẩm(phần ẩm mất đi khi sấy ở 1050C trong thời gian 1 giờ)

Thành phần các chất cháy bay hơi(phần khối lượng mất đi khi nung ở 950C trong tủ nung kín)

Thành phần carbon cố định(thành phần có thể cháy được còn lại sau khi thải các chất có thể bay hơi

Tro(phần khối lượng còn lại sau khi đốt trong lò hở)

-Điểm nóng chảy của tro:

Điểm nóng chảy của tro là nhiệt độ mà tại đó tro tạo thành từ quá trình đốt cháy chất thải bị nóng chảy và kết dính tạo thành dạng rắn(xỉ).Nhiệt độ nóng chảy đặc trưng đối với xỉ từ quá trình đốt rác sinh hoạt thường dao động trong khoảng từ 2000-2200 F (1100-1200C)

-Các nguyên tố cơ bản trong CTRSH

Các nguyên tố cơ bản trong CTRSH bao gồm:

lucarbon(C),hydro(H),oxy(O),nitơ(N),lưu huỳnh(S),tro.Thông thường các nguyên tố thuộc nhóm halogen cũng được xác định do các dẫn xuất của clo thường tồn tại trong thành phần khí thải khi đốt rác.Kết quả xác định các nguyên tố cơ bản này để xác định công thức hóa học của thành phần các CHC

có trong CTRSH cũng như xác định xác định tỷ lệC/N thích hợp cho quá trình làm phân compost

Năng lượng chứa trong thành phần của CTR

Năng lượng chứa trong thành phần CHC có trong CTRSH có thể xác định được bằng cách:

-Sử dụng lò hơi như một thiết bị đo nhiệt lượng

-Thiết bị đo nhiệt lượng trong PTN

-Tính toán nếu biết thành phần các nguyên tố

Tuy nhiên phương án sử dụng lò hơi khó thực hiện nên hầu hết số liệu về năng lượng của các thành phần chứa trong rác đều được xác định bằng máy

đo nhiệt lượng trong PTN

1.1.5.3Tính chất sinh học:

Đặc tính sinh học quan trọng nhất của thành phần CHC có trong CTRSH là hầu hết các thành phần này đều có khả năng chuyển hóa sinh học tạo thành các khí,CRHC trơ và các CVC.Muỗi và ruồi nhặng sinh ra trong quá trình CHC bị thối rữa(rác thực phẩm) có trong CTRSH

-Khả năng phân hủy sinh học của các thành phần CHC

Hàm lượng chất rắn bay hơi(VS) xác định bằng cách nung ở 550C thường sử dụng để đánh giá khả năng phân hủy sinh học của CHC trong CTRSH.Tuy nhiên việc sử dụng chỉ tiêu VS để biểu diễn khả năng phân hủy sinh học của phần CHC có trong CTRSH là không chính xác vì một số thành phần CHC rất

dễ bay hơi nhưng rất khó bị phân hủy sinh học(VD:giấy in báo và nhiều loại cây kiểng)

-Sự hình thành mùi:

Mùi sinh ra khi tồn trữ CTR trong thời gian dài giữa các khâu thu

gom, trung chuyển và đổ ra BCL, nhất là ở những vùng khí hậu nóng, do khả năng phânhủy kỵ khí nhanh các chất hữu cơ dễ bị phân hủy có trong CTRĐT

Ví dụ, trong điềukiện kỵ khí , sulfate có the bị khử thành sulfide(S2-), sau đó sulfide kết hợp với hydro tạo thành H2S Quá trình này có thể biểu diễn theo các phương trình sau:

2 CH3CHOHCOOH + SO42-→ 2 CH3COOH + S2- + H2O + CO (1-1)

Lactate Sulfate Acetate Sulfide

4H2 + SO42- → S2- + 4H2O (1-2)

S2- + 2H+ → H2S (1-3)

Ion Sulfide có thể kết hợp với muối kim loại sẵn có, ví dụ muối sắt, tạo thành sulfide kim loại:

S2- + Fe2+ → FeS (1-4)

Màu đen của CTR đã phân hủy kỵ khí ở BCL chủ yếu là do sự hình thành các muối sulfide kim loại Nếu không tạo thành các muối này, vấn đề mùi của BCL sẽ trở nênnghiêm trọng hơn

Các hợp chất hữu cơ chứa lưu huỳnh khi bị khử sẽ tạo thành những hợp chất

có mùi hôinhư methyl mercaptan và aminobutyric acid

CH3SCH2CH2CH(NH2)COOH →CH3SH + CH3CH2CH2(NH2)COOH (1-5) Methionine Methyl mercaptan Aminobutyric acid

Methylmercaptan có thể bị thủy phân tạo thành methyl alcohol và hydrogen sulfide:

CH3SH + H2O → CH4OH + H2S (1-6)

-Sự sinh sản ruồi nhặng:

Vào mùa hè cũng như tất cả các mùa của những vùng có khí hậu ấm áp sự sinh sản của ruồi ở khu vực chứa rác là vấn đề đáng quan tâm.Quá trình trứng phát triển từ trứng thành ruồi thường ít hơn 2 tuần kể từ ngày đẻ trứng

Thông thường chukỳ phát triển của ruồi ở khu dân cư từ trứng thành ruồi có thể biểu diễn như sau:

- Trứng phát triển : 8-12 giờ

- Giai đoạn đầu của ấu trùng : 20 giờ

- Giai đoạn thứ hai của ấu trùng : 24 giờ

- Giai đoạn thứ ba của ấu trùng : 3 ngày

- Giai đoạn nhộng : 4-5 ngày

- Tổng cộng : 9-11 ngày

1.1.6Tốc độ phát sinh CTRSH

1.1.6.1Các phương pháp dùng xác định khối lượng CTRSH

• Phương pháp đo thể tích và khối lượng

Các giá trị thể tích xác định được phải tương ứng với mức độ ép hoặc KLR của chất thải trong điều kiện tồn trữ

Khối lượng là cách biễu diễn chính xác nhất vì có thể cân trực tiếp không kể đến mức độ nén ép.Biễu diễn bằng khối lượng cũng cần thiết trong quá trình vận chuyển CTR vì lượng chất thải được phép chuyên chở thường được quy định bởi giới hạn khối lượng trên là đường cao tốc hơn là bởi thể tích

Tuy nhiên khối lượng và thể tích có ý nghĩa quan trọng như nhau khi biểu diễn sức chứa của bãi chôn lấp

• Phương pháp biểu diễn tốc độ phát sinh chất thải:

Cùng với những thông tin về nguồn và thành phần CTR cần quản lý,phương pháp biễu diễn lượng chất thải sinh ra cũng không kém phần quan trọng.Tuy nhiên cần lưu ý đơn vị phát sinh chất thải đối với các hoạt động thương mại

và công nghiệp có hạn chế.Do đó trong nhiều trường hợp sử dụng đơn vị biểu diễn đối với CTRSH từ khu dân cư để biểu diễn chất thải từ các hoạt động này

Các phương pháp ước tính khối lượng chất thải:

Khối lượng chất thải thường được xác định trên cơ sở số liệu tổng hợp từ những nghiên cứu về tính chất chất thải,số liệu thống kê lượng chất thải phát sinh trước đây hoặc kết hợp cả 2 cách này.Các phương pháp chung dùng để đánh giá lượng chất thải sinh ra là

Phân tích tổng lượng rác trên xe vận chuyển

Phân tích khối lượng và thể tích

Theo phương pháp này số lượng xe vận chuyển và tính chất chất thải tương ứng(loại chất thải,thể tích ước tính)được ghi lại trong 1 khoảng thời gian nhất định,cũng có thể cân và ghi lại số liệu.Tốc độ phát sinh chất thải được xác định dựa trên số liệu thực tế và nếu cần thiết có thể sử dụng số liệu đã công bố.

• Phương phân tích khối lượng-thể tích

Mặc dù việc sử dụng số liệu khối lượng-thể tích cụ thể bằng cách cân và đo thể tích của mỗi xe vận chuyển sẽ cung cấp những thông tin chính xác hơn về KLR của những loại CTR của địa phương khảo sát nhưng vấn đề là những thông tin gì thật sự cần thiết cho mục đích nghiên cứu

• Phương pháp cân bằng vật chất

Cách duy nhất để thu được số liệu đáng tin cậy về tốc độ phát sinh và mức dao động của CTR là phân tích cân bằng vật chất một cách chi tiết đối với từng nguồn phát sinh chất thải như từng hộ gia đình,từng hoạt động tương mại hoặc công nghiệp.Trong một số trường hợp phương pháp cân bằng vật chất cần thiết để chứng minh sự phù hợp của các chương trình phát sinh chất thải.Ứng dụng cân bằng khối lượng vật chất

Điều khó khăn nhất trong thực tế áp dụng phương pháp cân bằng khối lượng

để xác định khối lượng chất thải là việc xác định đúng tất cả các yếu tố đầu vào và đầu ra qua phạm vi hệ thống

• Phân tích thống kê khối lượng chất thải

Để xây dựng hệ thống quản lý CTR thường cần phải xác định đặc tính hệ thống của tốc độ phát sinh CTR.Ví dụ đối với nhiều hoạt động CN lớn việc cung cấp dung tích thùng chứa để trữ lượng CTR lớn nhất ước tính được của

1 ngày nhất định là không thực tế.Dung tích thùng chứa sử dụng phải dựa trên

cơ sở phân tích thống kê tốc độ phát sinh chất thải và đặc điểm của hệ thống thu gom

1.1.6.2Các yếu tố ảnh hưởng tới tốc độ phát sinh CTRSH

-Ảnh hưởng của hoạt động giảm thiểu và tái sinh chất thải tại nguồn

• Giảm chất thải tại nguồn

Việc giảm chất thải tại nguồn phát sinh có thể thực hiện được qua các bước thiết kế,sản xuất và đóng gói sản phẩm với hàm lượng chất độc nhỏ nhất,thể tích vật liệu sử dụng ít nhất và thời gian hữu dụng của sản phẩm dài nhất.Việc giảm chất thải cũng có thể xảy ra ở các hộ gia đình,khu thương mại hoặc công nghiệp thông qua khuynh hướng mua một cách chọn lọc,tái sử dụng sản phẩm

và vật liệu.Giảm chất thải tại nguồn sẽ trở thành yếu tố quan trọng của việc giảm khối lượng chất thải trong tương lai

• Quan điểm của quần chúng

Khối lượng của chất thải sẽ giảm đáng kể nếu người dân sẵn lòng thay đổi ý muốn của họ-thay đổi thói quen và cách sống để bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên và giảm gánh nặng kinh tế liên quan đến quản lý CTR.Để có thể thay đổi được quan điểm của quần chúng cần thực hiện chương trình giáo dục cộng đồng

• Luật pháp

Có lẽ yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến sự phát sinh của một số loại chất thải là nhờ vào các quy định của địa phương về việc sử dụng các loại vật liệu đặc biệt

-Ảnh hưởng của các yếu tố địa lý tự nhiên đến sự phát sinh chất thải

• Vị trí địa lý

Vị trí địa lý,khí hậu có thể ảnh hưởng đến khối lượng và cả thời gian phát sinh 1 số loại chất thải.

• Mùa trong năm:

Khối lượng của một số thành phần CTR cũng bị ảnh hưởng của mùa trong năm

-Sử dụng máy nghiền chất thải thực phẩm từ nhà bếp

Mặc dù việc sử dụng máy nghiền rác thực phẩm từ nhà bếp làm giảm đáng kể lượng chất thải thu gom từ nhà bếp nhưng không thể hiện rõ ảnh hưởng đến

sự phát sinh chất thải.Do việc sử dụng máy nghiền rác thực phẩm ở các hộ gia đình rất khác nhau ở những nơi khác nhau nen cần phải tiến hành nghiên cứu ảnh hưởng của chúng trong trường hợp cụ thể

-Tần suất thu gom

Nếu dịch vụ thu gom không bị hạn chế chất thải sẽ được thu gom nhiều hơn.Tuy nhiên kết luận này không được phép áp dụng để suy luận rằng lượng chất thải sinh ra sẽ nhiều hơn

1.2Sự chuyển hóa tính chất của CTRSH

1.2.1Sự chuyển hóa vật lý

1.2.1.1Tách các thành phần trong CTRSH

Tách riêng các thành phần có trong CTRSH nhằm chyển chất thải từ dạng hỗn hợp sang dạng tương đối đồng nhất.Quá trình này cần thiết để thu hồi những thành phần có thể tái sinh tái sử dụng được có trong CTRSH,tách riêng những thành phần mang tính nguy hại và những thành phần có khả năng thu hồi năng lượng

1.2.1.2Giảm thể tích CTRSH bằng phương pháp cơ học

Phương pháp nén,ép thường được áp dụng để giảm thể tích chất thải.Ở hầu hết các thành phố xe thu gom thường được lắp đặt bộ phận ép rác nhằm tăng khối lượng rác thu gom trong một chuyến.Giấy carton,nhựa,lon nhôm,lon

thiếc thu gom từ CTRSH được đóng kiện để giảm thể tích chứa,chi phí xử lý

và chi phí vận chuyển đến trung tâm xử lý.Hiện nay một số hệ thống nén áp suất cao được dùng để sản xuất những vật liệu thích hợp cho nhiều mục đích

sử dụng khác nhau như chế tạo thanh đốt lò sưởi từ giấy và carton.Thông thường các trạm trung chuyển đều được lắp đặt hệ thống ép rác dể giảm chi phí vận chuyển rác thải đến bãi chôn lấp.Tương tự như vậy để tăng thời gian

sử dụng bãi chôn lấp rác thường được nén trước khi phủ đất

1.2.1.3Giảm kích thước CTRSH bằng phương pháp cơ học

Giảm kích thước chất thải nhằm thu được chất thải có kích thước đồng nhất

và nhỏ hơn so với kích thước ban đầu của chúng.Giảm kích thước chất thải không có nghĩa là thể tích chất thỉa cũng phải giảm.Trong một số trường hợp thể tích của chất thải sau khi giảm kích thước sẽ lớn hơn thể tích ban đầu của chúng

1.2.2Sự chuyển hóa hóa học

1.2.2.1Quá trình đốt cháy(oxy hóa hóa học)

Đốt là phản ứng hóa học giữa oxy và chất hữu cơ có trong rác tạo thành các hợp chất bị oxy hóa cùng với sự phát sáng và tỏa nhiệt.Nếu không khí được cung cấp với lượng thừa và dưới điều kiện phản ứng lý tưởng,quá trình đốt thành phần CHC có trong CTRSH có thể biểu diễn theo phương trình phản ứng sau:

CHC+không khí(dư)→N2 +CO2 +H2O+O2+tro+nhiệt (1-7)

Lượng không khí được cấp dư nhằm đảm bảo quá trình cháy xảy ra hoàn toàn.Sản phẩm cuối cùng của quá trình đốt cháy CTRSH bao gồm khí nóng chứa N2,CO2,H2O,O2 và phần không cháy còn lại.Trong thực tế ngoài những thành phần này còn có một lượng nhỏ các khí NH3,SO2,NOX và các khí vi lượng khác tùy theo bản chất của chất thải

1.2.2.2Quá trình nhiệt phân

Vì hầu hết các CHC đều không bền nhiệt chúng có thể bị cracking nhiệt và ngưng tụ trong điều kiện không có oxy tạo thành những phần khí,lỏnCg và rắn.Trái với quá trình đốt là quá trình tỏa nhiệt,quá trình nhiệt phân là quá trình thu nhiệt.Đặc tính của 3 phần chính tạo thành từ quá trình nhiệt phân CTRSH như sau:(1)dòng khí sinh ra chứa H2,CH4,CO,CO2 và nhiều khí khác tùy thuộc vào bản chất của chất thải đem nhiệt phân,(2) hắc ín và/hoặc dầu dạng lỏng ở điều kiện nhiệt độ phòng và chứa các hóa chất như acetic acid, acetone, methanol, và than bao gồm carbon nguyên chất cùng với những chất trơ khác Quá trình nhiệt phân cellulose có thể biễu diễn bằng phương trình phản ứng sau:

3(C6H10O5) → 8H2O + C6H8O+ 2CO + 2CO2+ CH4+ H2 + 7C (1-8)Thành phần hắc ín và/dầu thu được chính là C6H8O

1.2.2.3Khí hóa

Quá trình khí hóa bao gồm quá trình đốt cháy một phần nhiên liệu carbon để tạo thành khí nhiên liệu cháy được giàu CO,H2 và một số hydrocarbon no chủ yếu là CH4.Khí nhiên liệu cháy được sau đó được đốt cháy trong động cơ đốt trong hoặc nồi hơi.Nếu thiết bị khí hóa được vận hành ở điều kiện áp suất khí quyển sử dụng không khí làm tác nhân oxh thì ản phẩm cuối cùng của quá trình khí hóa sẽ là:(1)khí năng lượng thấp chứa CO,CO2 H2,CH4 N2(2)ín chứa

C và các chất trơ sẵn có trong nhiên liệu(3)chất lỏng ngưng tụ được giống như dầu pyrolic

1.2.3Sự chuyển hóa sinh học

1.2.3.1Quá trình hiếu khí

Phần CHC chứa trong CTRSH sẽ được phân hủy sinh học.Mức độ và thời gian cần thiết cho quá trình phân hủy xảy ra phụ thuộc vào bản chất của chất thải,độ ẩm,dinh dưỡng sẵn có và các yếu tố môi trường khác.Dưới điều kiện môi trường được khống chế thích hợp rác vườn và phần CHC có trong

CTRSH được chuyển hóa thành phân compost trong 1 khoảng thời gian tương đối ngắn(4-6 tuần).Quá trình composting xảy ra trong điều kiện hiếu khí có thể biểu diễn theo phương trình sau:

CHC+O2+dinh dưỡng→tế bào mới+phần CHC không phân hủy+CO2+H2O +NH3 +SO42- +nhiệt (1-9)

Trong phương trình trên các sản phẩm cuối chủ yếu là tế bào mới,phần CHC không phân hủy,CO2,H2O,NH3 và SO42-.Compost là phần CHC không bền không bị phân hủy còn lại thường chứa nhiều lignin là các thành phần khó bị phân hủy sinh học trong 1 khoảng thời gian ngắn.Lignin có nhiều trong giấy

in báo là 1 hợp chất HC cao phân tử có trong sợi cellulose của các loại cây lấy

gỗ và các loại thực vật khác

1.2.3.2Quá trình kị khí

Phần CHC chứa trong CTRSH có thể PHSH trong điều kiện kỵ khí tạo thành khí chứa CO2 và CH4.Quá trình chuyển hóa này có thể biểu diễn bằng phương trình sau:

CHC+O2+dinh dưỡng→tế bào mới+phần CHC không phân hủy+CO2+CH4

+NH3+H2S+nhiệt (1-10)

Các sản phẩm cuối chủ yếu là CO,CH4,NH3,H2S và phần CHC không phân hủy.Trong hầu hết các quá trình chuyển hóa kỵ khí CO2 và CH4 chiếm hơn 99% tổng lượng khí sinh ra.Phần CHC bền còn lại (bùn)phải được tách nước trước khi đổ ra bãi chôn lấp.Bùn đã tách nước thường được ủ phân compost hiếu khí trước khi bón cho đất hoặc đổ ra bãi chôn lấp

1.3Ảnh hưởng CTRSH đến môi trường

1.3.1CTRSH gây ÔNMT đất

Trong thành phần CTRSH có nhiều chất độc do đó khi CTRSH được đưa vào môi trường thì các chất độc xâm nhập vào đất sẽ tiêu diệt nhiều loại SV có ích cho đất như:giun,VSV,nhiều loại động vật không xương sống,ếch nhái…làm

cho môi trường đất bị giảm tính đa dạng sinh học và phát triển nhiều loại sâu

bọ phá hoại cây trồng.Đặc biệt hiện nay sử dụng tràn lan các loại túi nilong khi xâm nhập vào đất cần tới 50-60 năm mới phân hủy hết và do đó chúng tạo các”bức tường ngăn cách”trong đất hạn chế mạnh đến quá trình phân hủy,tổng hợp các chất dinh dưỡng làm cho đất giảm độ phì nhiêu,đất bị chua

và năng suất cây trồng giảm sút

1.3.2CTRSH gây ô nhiễm nguồn nước-cản trở dòng chảy

Theo thói quen nhiều người thường đổ CTSH tại bờ sông,ao.hồ,cống rãnh.Lượng CT này sau khi bị phân hủy sẽ tác động trực tiếp và gián tiếp đến chất lượng nước mặt,nước ngầm trong khu vực.CT có thể bị cuốn trôi theo nước mưa xuống ao ,hồ,sông ngòi,kênh rạch sẽ làm nguồn nước mặt ở đây bị nhiễm bẩn

Mặt khác lâu dần những đống chất thải này làm giảm diện tích ao hồ,giảm khả năng tự làm sạch của nước,gây cản trở dòng chảy,tắc cống rãnh nước hậu quả của hiện tượng này là HST nước trong các ao hồ bị hủy diệt.Việc ô nhiễm nguồn nước mặt cũng là một trong những nguyên nhân gây các bệnh:tiêu chảy,tả,thương hàn ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng

1.3.3CTRSH gây ÔNMT không khí

Nguồn CTRSH thường là các loại thực phẩm chiếm tỷ lệ cao trong toàn bộ khối lượng rác thải ra.Khí hậu nhiệt đới nóng ẩm và mưa nhiều ở nước ta là điều kiện thuận lợi cho các thành phần hữu cơ phân hủy thúc đẩy nhanh quá trình lên men,thối rữa và tạo nên mùi khó chịu cho con người Các chất khí phát ra từ quá trình này thường là :NH3,H2S,CH4,SO2,CO2

1.3.4CTRSH ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng

Trong thành phần CTSH thường hàm lượng hữu cơ chiếm tỷ lệ cao lớn nên thường dễ bị phân hủy,lên men,bốc mùi hôi thối.CTSH không được thu gom tồn đọng trong không khí lâu ngày sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe con

người.Những người tiếp xúc với rác thường xuyên như những người làm công việc thu nhặt phế liệu từ bãi rác dễ mắc các bệnh như:viêm phổi;sốt rét;các bệnh về mắt,tai,mũi,họng;bệnh về da;phụ khoa…Theo tổ chức y tế thế giới,hàng năm trên thế giới có 5 triệu người chết và gần 40 triệu trẻ em mắc các bệnh có liên quan đến rác thải.Nhiều tài liệu trong nước và quốc tế cho thấy những xác động vật bị thối rữa trong hơi thối có chất amin và các dẫn xuất sulfua hydro hình thành từ sự phân hủy chất thải kích thích sự hô hấp cho con người,kích thích nhịp tim đập nhanh gây ảnh hưởng xấu đối với những người mắc bệnh tim mạch

1.4Những nguyên tắc kỹ thuật trong công tác thu gom CTRSH

1.4.1Nguồn phát thải CTRSH và phân loại CTRSH tại nguồn

1.4.1.1Nguồn phát thải CTRSH

-Từ các khu dân cư

-Từ các trung tâm thương mại

-Từ các viện nghiên cứu,cơ quan,trường học,các công trình công cộng

-Từ các dịch vụ công cộng

-Từ các trạm xử lý nước thải và từ các ống thoát nước của thành phố

-Từ các KCN

1.4.1.2Phân loại CTRSH tại nguồn

-Phân loại CTRSH để tái sinh

-Phân loại các thành phần CTR bao gồm:giấy loại,carton,lon nhôm,thùng nhựa tại nguồn phát sinh là một trong những phương thức hiệu quả nhất để thu hồi và tái sử dụng vật liệu.Khi các thành phần chất thải đã được tách riêng vấn đề là chủ hộ sẽ giải quyết thế nào cho đến khi chúng được thu gom.Một

số chủ hộ lưu trữ những thành phần đã phân loại ở nhà họ và chuyển định kì đến các thùng chứa chất thải đã phân loại.Một số chủ hộ khác mang chất thải

đã phân loại và thải bỏ ngay vào các thùng chứa theo quy định

1.4.2Thu gom,lưu trữ và vận chuyển CTRSH

1.4.2.1Các phương thức thu gom:

Thu gom theo khối:trong hệ thống này các xe thu gom chạy theo một quy trình đều đặn theo tần suất đã được thỏa thuận trước.Người dân sẽ mang rác đến đổ vào xe tại vị trí quy định theo tín hiệu do xe phát ra

Thu gom bên lề đường:hệ thống thu gom này đòi hỏi một dịch vụ đều đặn và một lộ trình tương đối chính xác.Rác thải được để trong sọt rác đặt bên lề đường.Xe rác sẽ tới thu gom tại chỗ

1.4.2.2Hệ thu gom và vận chuyển CTRSH

Thu gom CTR từ các điểm rác về một nơi và lượng CTR là đáng kể

Thu gom các đống CTR hoặc CTRCN mà không dùng các xe có bộ nén được

• Xe thùng có tờ kéo:

Giống loại xe thùng sàn đỡ nghiêng,dùng rộng rãi để thu gom,chuyên chở CTR như:cát,gỗ xẻ nhà cửa,mảnh vụn kim loại…

• Hệ thống thùng xe cố định và trang bị:

Hệ thống này dùng để thu gom tất cả các loại CTR.Nhưng hệ thống này được

sử dụng tùy thuộc vào số lượng CTR thu dọn và số điểm nguồn tạo CTR

Hệ thống này gồm 2 loại chính:

-Hệ thống với bộ nén và tự bốc dỡ:thường sử dụng để vận chuyển CTR đến khu trại,bãi thải vệ sinh,trạm trung chuyển hoặc trạm xử lý CTR.Hệ thống này không thu gom được chất thải nặng,cồng kềnh

-Hệ thống xe bốc dỡ thủ công:dùng để chuyên chở CTR ở khu nhà ở.Loại bốc

dỡ thủ công hiệu quả hơn ở những nơi có số lượng ít,thời gian tiếp xúc,bốc xếp ít

1.4.2.3Sơ đồ hóa hệ thống thu gom

Để mô hình hóa hệ thống thu gom CTR người ta phải phân biệt từng nhiệm

vụ từng công đoạn

1.4.2.4Chọn tuyến đường thu gom và vận chuyển

Sau khi xác định được thông số tính toán với nhu cầu vận chuyển chung như:máy móc,thiết bị,nhân công thì phải vạch tuyến thu gom sao cho hợp lý.Các yếu tố cần xét đến khi chọn tuyến đường vận chuyển:

Xét đến chính sách và quy tắc hiện hành có liên quan đến việc tập trung CTR,số lần thu gom 1 tuần

Điều kiện làm việc của hệ thống vận chuyển;các loại xe,máy vận chuyển

Tuyến đường cần phải chọn cho lúc bắt đầu hành trình và kết thúc hành trình phải ở đường phố chính

Ở vùng địa hình dốc thì hành trình nên xuất phát từ chỗ cao xuống thấp

Chất thải phát sinh từ các nút giao thông,khu phố đông đúc thì phải được thu gom vào lúc có mật độ giao thông thấp

Nguyên nhân nguồn tạo thành CTR với khối lượng lớn cần phải được tổ chức vận chuyển vào lúc ít gây ách tắc,ảnh hưởng cho môi trường

Những vị trí có CTR ít và phân tán thì việc vận chuyển phải tổ chức thu gom cho phù hợp.

Tạo tuyến đường vận chuyển:

Chuẩn bị bản đồ,vị trí các điểm tập trung CTR trên đó chỉ số lượng,thông tin nguồn CTR

Phải phân tích thông tin và số liệu cần thiết,phải lập bảng tổng hợp thông tin.Phải sơ bộ chọn tuyến đường theo 2 hay 3 phương án

So sánh các tuyến đường,cân nhắc bằng cách thử dần để chọn tuyến đường hợp lý

• Ưu điểm của công nghệ đốt:

-Xử lý triệt để chỉ tiêu chất thải ô nhiễm có trong CTSH

-Xử lý được toàn bộ CTSH mà cần tốn nhiều diện tích cho việc xây dựng bãi chôn lấp

• Nhược điểm của công nghệ đốt:

-Vận hành dây chuyền phức tạp,đòi hỏi năng lực,tay nghề cao

-Giá thành đầu tư lớn,chi phí tiêu năng lượng và chi phí xử lý cao

Công nghệ đốt cả đống:

Rác thải được đưa vào lò đốt chuyển động với tốc độ chậm bên trong khoang đốt,với việc thải khí qua ống dẫn chạy qua ống tuốc-bin để sản xuất điện rồi qua các bộ phận giảm bớt ô nhiễm không khí để hủy bụi và chất gây ô nhiễm ,cuối cùng qua ống khói và vào khí quyển

Đốt tầng lỏng:

Chất thải trước khi xử lý được đưa vào một thùng sắt chịu nhiệt hình trụ,trong

đó đổ đầy một lớp chất đã được lỏng hóa nhờ khí nén ở mức cao gồm các chất trơ như:cát silic,đá vôi,alumin và các vật liệu gốm.Khác với công nghệ đốt cả đống CTRSH cần phải qua xử lý sơ bộ trước đó để phân thành từng lô có cùng kích cỡ rồi mới chuyển vào trong lò đốt

1.5.2Phương pháp sinh học

Xử lý CTRSH bằng phương pháp ủ sinh học có thể coi như một quá trình ổn định sinh hóa các CHC để tạo thành các chất mùn với thao tác sản xuất và kiểm soát một cách khoa học tạo môi trường tối ưu đối với quá trình

Quá trình ủ được coi như một quá trình xử lý.Sản phẩm cuối cùng không có mùi,VSV gây bệnh.Để đạt mức độ ổn định như len men việc ủ đòi hỏi một phần năng lượng nhỏ để tăng cao dòng không khí qua các lỗ xốp.trong quá trình ủ oxy sẽ được hấp thu gấp hàng trăm lần so với bể aerotank.Quá trình ủ được áp dụng đối với CHC không độc hại.Đầu tiên là khử nước sau đó là xử

lý cho tới khi thành xốp và ẩm.Độ ẩm và nhiệt độ luôn được kiểm tra để giữ cho vật liệu luôn hiếu khí trong suốt thời gian ủ.Quá trình tự tạo ra nhiệt riêng nhờ quá trình oxh sinh hóa các chất thối rữa.Sản phẩm cuối cùng của quá trình phân hủy là:CO2,H2O,các hợp CHC bền vững như:lignin,cellulose,sợi…

• Ưu điểm:

-Ổn định chất thải:các phản ứng xảy ra trong quá trình ủ sẽ chuyển hóa các CHC dễ thối rữa sang dạng ổn định

-Làm mất hoạt tính của VSV gây bệnh:nhiệt độ trong quá trình ủ lên đến 600

đủ để làm mất hoạt tính của VSV gây bệnh,virus và trứng giun sán nếu như nhiệt độ này duy trì trong 1 ngày

-Thu hồi chất dinh dưỡng và cải tạo đất:CHC trong CTRSH thường ở dạng phức tạp cây trồng khó hấp thụ.Sau quá trình ủ chất này chuyển thành các CVC như NO43-,PO43- thích hợp cho cây trồng.

-Làm khô bùn,phân người,phân động vật(chứa khoảng 80% nước)do đó chi phí thu gom,vận chuyển và thải bỏ giảm đi đáng kể.Nhiệt sinh ra trong quá trình ủ làm bay hơi lượng nước này

• Nhược điểm:

-Hàm lượng chất dinh dưỡng trong phân ủ không đạt yêu cầu

-Sản phẩm của quá trình ủ phụ thuộc vào yếu tố khí hậu,thời tiết.Do đó tính chất của sản phẩm không ổn định.Khả năng làm mất hoạt tính của VSV không hoàn toàn

-Quá trình ủ tạo mùi hôi,mất mỹ quan…

-Phân ủ không được sử dụng rộng rãi trong nông nghiệp do hiệu quả tăng năng suất

1.5.3Chôn lấp hợp vệ sinh

Chôn lấp hợp vệ sinh là một phương pháp kiểm soát sự phân hủy của chất thải khi chúng được chôn nén và phủ lấp bề mặt.CTR trong BCL sẽ sẽ tan rửa nhờ quá trình phân hủy sinh học bên trong để tạo ra sản phẩm cuối cùng là các chất giàu dinh dưỡng như axit hữu cơ,nitơ và các hợp chất amon và một số khí như cacbonic,methane.Như vậy về thực chất chôn lấp hợp vệ sinh CTRSH vừa là phương pháp tiêu hủy sinh học vừa là biện pháp kiểm soát các thông số chất lượng môi trường trong quá trình phân hủy chất thải khi chôn lấp

Ưu điểm:

-Có thể xử lý một lượng lớn CTR

-Chi phí điều hành các hoạt động của BCL không quá cao

-Loại được côn trùng,chuột bọ,ruồi muỗi khó có thể sinh sôi nảy nở

-Các hiện tượng cháy ngầm hay cháy bùng khó có thể xảy ra,ngoài ra còn giảm thiểu được mùi hôi thối gây ô nhiễm không khí.

-Giảm ô nhiễm môi trường nước ngầm và nước mặt

- BCL sau khi đóng cửa được sử dụng làm công viên,làm nơi sinh sống hoặc

các hoạt động khác

-Có thể thu hồi khí gas phục vụ phát điện hoặc các hoạt động khác

-BCL là phương pháp xử lý CTR rẻ tiền nhất đối với những nơi có thể sử dụng đất

-Chi phí đầu tư ban đầu thấp hơn các phương pháp khác

-BCL hợp vệ sinh là một phương pháp xử lý CTR triệt để không đòi hỏi các quá trình xử lý khác như xử lý cặn,xử lý các chất không thể sử dụng,loại bỏ

độ ẩm(trong các phương pháp thiêu rác,phân hủy sinh học…)

Nhược điểm:

-Các BCL đòi hỏi diện tích đất đai lớn

-Cần phải có đủ đất để phủ lấp lên CTR đã được nén chặt sau mỗi ngày

-Các lớp đất phủ ở các BCL thường hay bị gió thổi mòn và phát tán đi xa.-Đất trong BCL đã đầy có thể bị lún vì vậy cần được bảo dưỡng định kỳ

-Chôn lấp thường tạo ra khí methane hoặc hydrogen sulfite độc hại có khả năng gây nổ hay gây ngạt.Tuy nhiên,người ta có thể thu hồi khí methane có thể đốt và cung cấp nhiệt

1.5.4Chế biến phân bón

Quá trình ủ hữu cơ từ rác hữu cơ là một phương pháp truyền thống được áp dụng phổ biến ở các nước đang phát triển hay ngay cả các nước phát triển như Canada.Các phương pháp xử lý phần hữu cơ của CTRSH có thể áp dụng để giảm khối lượng và thể tích chất thải,sản phẩm phân compost dùng để bổ sung chất dinh dưỡng cho đất và sản phảm khí methane.Các loại vi sinh vật chủ yếu tham gia quá trình xử lý chất thải hữu cơ bao gồm:vi khuẩn,nấm men

và Antinomycetes.Các quá trình này được thực hiện trong điều liện hiếu khí hoặc kỵ khí tùy theo lượng oxy có sẵn.

Một số công nghệ chế biến compost từ CTRSH ở Việt Nam

Nhà Máy Cầu Diễn, Việt Trì – Phú Thọ – Hà Nội

CTR từ xe vận chuyển đến Nhà Máy được đưa qua cân điện tử để xác định khối lượng,sau đó được đổ vào bãi hoặc nhà tập kết CTR Tại đây CTR được phun chế phẩm EM để khử mùi hôi và chống ruồi, muỗi Tiếp đó CTR được

xe ủi bánh lốp hoặc công nhân thủ công đưa vào phễu nạp liệu của dây chuyền phân loại bằng tay CTR được công nhân đứng dọc 2 bên băng chuyền phân loại bằng thủ công để tách bỏ các vật chất khó phân hủy như: vỏ xe, cành cây, xà bần, kim loại, thủy tinh, nhựa, bao nilon … Phế thải từ

băng chuyền phân loại nhặt ra được đem đi tái chế hoặc chôn lấp CTR sau khi phân loại thủ công được đưa qua máy phân loại sắt từ để thu hồi kim loại rồi được đưa vào nhà đảo trộn Tại đây, chế phẩm EM và nước rỉ rác được trộn thêm vào rác để tạo độ ẩm tối ưucho quá trình phân hủy chất hữu cơ cũng như hạn chế mùi hôi và côn trùng Tiếp đó người ta dùng xe ủi bánh lốp nạp CTR thành đống cao 2,5 – 3m trong các bể ủ hiếu khí.Dưới đáy bể ủ hiếu khí

có bố trí hệ thống thổi khí cung cấp oxygen để vi sinh vật sử dụng

cho sự phân hủy chất hữu cơ Sau khi ủ hiếu khí khoảng 21 – 25 ngày, CTR được mang sang nhà ủ chín cũng bằng xe ủi bánh lốp Tại đây người ta bổ sung thêm nước rồi ủ tiếp 21 – 28 ngày cho đến khi chín hoàn toàn Tiếp đó CTR được dỡ ra đem đi nghiền, sang để tách phần phế thải và compost Phần phế thải được tái sử dụng hoặc đưa tới BCL.Phần compost có thể được trộn thêm một số loại men vi sinh vật, phân NPK để tăng chất lượng phân compost thành phẩm

Ưu điểm

- Công nghệ đơn giản, dễ vận hành, sửa chửa

- Chi phí đầu tư ban đầu thấp

- Trình độ công nhân vận hành không đòi hỏi cao

Nhà Máy Xử Lý Chất Thải Tân Thành, Bà Rịa - Vũng Tàu

Công nghệ sản xuất compost của Nhà Máy Xử Lý Chất Thải Tân Thành – Bà Rịa Vũng Tàu nhìn chung cũng tương tự như công nghệ của Nhà Máy Cầu Diễn – Hà Nội, tuy nhiên phần phân loại trước và sau khi ủ ở Nhà Máy Xử Lý Chất Thải Tân Thành đơn giản và thủ công hơn ở Nhà Máy Cầu Diễn.CTR từ

xe vận chuyển đến Nhà Máy không được cân để xác định khối lượng mà chỉ ước lượng thể tích theo thể tích xe vận chuyển CTR, sau đó CTR được đổ vào nhà tập kết CTR Tại đây CTR được phun chế phẩm EM để khử mùi hôi và chống ruồi, muỗi Tiếp đó CTR được phân loại bằng thủ công để tách bỏ các vật chất khó phân hủy như: vỏ xe,cành cây, xà bần, kim loại, thủy tinh, nhựa, bao nilon ….Sau khi phân loại thu đượckhoảng 50-60% là chất hữu cơ, phần còn lại là phế thải được đem đi tái chế hoặc chôn lấp Phần CTR hữu cơ sau phân loại được trộn với chế phẩm EM (0,5 kg/tấn CTR) để bổsung vi sinh vật, tăng tốc độ phân hủy chất hữu cơ và hạn chế mùi hôi, côn trùng Nước cũng được trộn thêm vào phần CHC này để tạo độ ẩm tối ưu cho quá trình phân hủy CHC Tiếp đó CTR được vun thành đống cao 2,5 – 3m trong các bể ủ

hiếu khí Dưới đáy bể ủ hiếu khí có bố trí hệ thống thổi khí cung cấp oxygen

để VSV sử dụng cho sự phân hủy CHC Sau khi ủ hiếu khí khoảng 20 – 25 ngày, CTR được mang sang khu ủ chín cũng bằng xe ủi bánh lốp Tại đây CTR được bổ sung thêm nước rồi ủ tiếp khoảng 20 ngày cho đến khi chín hoàn toàn Tiếp đó CTR được dở ra đem đi nghiền, sàng để tách phần phế thải

và compost Phần phế thải được tái sử dụng hoặc đưa tới BCL Phần compost

có thể bán thẳng dạng phân thô hoặc được trộn thêm một số loại men VSV, phân NPK để tăng chất lượng phân compost thành phẩm

CHƯƠNG 2:TỔNG QUAN VỀ TP.HCM VÀ HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ

CTRSH 2.1Điều kiện tự nhiên TPHCM

2.1.1Vị trí địa lý

TPHCM nằm trong tọa độ địa lý khoảng 10 độ 10 phút-10 độ 38 phút vĩ độ bắc và 106 độ 22 phút-106 độ 54 phút kinh độ đông.Phía bắc giáp tỉnh Bình Dương.Tây bắc giáp tỉnh Tây Ninh.Đông và Đông Bắc giáp tỉnh Đồng Nai.Đông Nam giáp tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu.Tây và Tây Nam giáp tỉnh Long

An và Tiền Giang

TPHCM nằm ở ngã tư quốc tế giữa các con đường từ Bắc xuống Nam,từ Đông sang Tây,là tâm điểm của khu vực Đông Nam Á.Trung tâm TP cách bờ biển 50km đường chim bay đây là đầu mối giao thông nối liền các tỉnh trong vùng và là cửa ngõ quốc tế.Với hệ thống cảng và sân bay lớn nhất cả nước cảng Sài Gòn với năng lực hoạt động 10triệu tấn/năm.Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất với hàng chục đường bay chỉ cách trung tâm thành phố 7km

2.1.2Địa hình

TP.HCM nằm trong vùng chuyển tiếp giữa miền Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long.Địa hình tổng quát có dạng thấp dần từ Bắc xuống Nam và từ Đông sang Tây.Nhìn chung địa hình TPHCM không phức tạp song cũng khá

đa dạng,có điều kiện để phát triển nhiều mặt

Hinh2.1:Bản đồ ranh giới hành chính TP.HCM

2.2Điều kiện kinh tế-xã hội TP.HCM

19.4%).Giá trị tăng thêm ngành CN đạt 117.602 tỷ đồng chiếm

40.5%GDP,tăng 9.53%(cùng kỳ tăng 10,0%)

2.2.3Nông nghiệp

Giá trị sản xuất nông-lâm-thủy sản cả năm đạt 5.643 tỷ đồng tăng 7.9%(cùng

kỳ tăng 6.2%).Giá trị tăng thêm ngành nông nghiệp đạt 3.795 tỷ đồng chiếm 1.3%GDP tăng 1.5%(cùng kỳ tăng 5.0%)

Ngành trồng trọt tiếp tục chuyển dịch theo hướng giảm diện tích trồng

lúa,tăng diện tích trồng các cây có giá trị cao như:rau mầm,hoa lan,măng tây….Tổng diện tích gieo trồng hàng năm là 47.056 ha,giảm 5.4% so vói cùng kỳ

2.3Về xử lý rác thải,bảo vệ môi trường

2.3.1Về xử lý rác thải

Công tác vệ sinh đô thị được thực hiện khá tốt, các đơn vị đã chủ động phối hợp với chính quyền địa phương tăng cường tuyên truyền giữ gìn vệ sinh nơi công cộng, thực hiện nhiều đợt tổng vệ sinh, thu gom, vận chuyển rác trên địa bàn Đã đảm bảo thu gom, tiếp nhận và xử lý lượng rác phát sinh hàng ngày, trong đó khối lượng thu gom, vận chuyển rác sinh hoạt khoảng 1,25 triệu tấn; thu gom, vận chuyển, xử lý xà bần khoảng 590.000 tấn

2.3.2Bảo vệ môi trường

Đến nay có 13/14 khu chế xuất - khu công nghiệp trên địa bàn (trừ khu công nghiệp Tân Phú Trung chưa đấu nối) đã xây dựng và vận hành trạm xử lý nước thải tập trung với tổng công suất thiết kế là 53.000 m3/ngày Chỉ đạo các ngành chức năng phối hợp Ban quản lý Các khu chế xuất - khu công nghiệp thành phố và các quận - huyện tăng cường công tác kiểm tra hệ thống xử lý chất thải của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, xử lý nghiêm các trường hợp

vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường; trong đó tập trung xử lý các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường nước, rà soát những doanh nghiệp gây ô

nhiễm môi trường nghiêm trọng trong thời gian dài, đã xử phạt vi phạm hành chính nhiều lần mà chưa khắc phục hoặc cố tình vi phạm kéo dài; trường hợp

có đủ cơ sở truy cứu trách nhiệm hình sự thì lập hồ sơ chuyển Công an thành phố xử lý theo quy định pháp luật.Tổ chức kê khai và ra thông báo nộp phí cho 1.780 doanh nghiệp với tổng số tiền là 8,3 tỷ đồng Trình Hội đồng nhân dân thành phố thông qua chủ trương thu phí vệ sinh và phí bảo vệ môi trường đối với CTR thông thường trên địa bàn thành phố; thí điểm chi trả dịch vụ môi trường rừng theo Quyết định số 380/QĐ-TTg ngày 10 tháng 4 năm 2008 của Thủ tướng Chính phủ.Thành phố cũng đã hoàn thành việc khảo sát và bước đầu triển khai dự án xây dựng Mạng quan trắc động đất TPHCM và khu vực Nam Bộ Đã triển khai xây dựng quy hoạch tổng thể quản lý tài nguyên nước TPHCM đến năm 2015, định hướng đến năm 2025

2.3.3Về chương trình chống ngập nước nội thị

Bên cạnh việc duy trì kết quả giảm ngập do triều tại khu vực phường 15 (quận 8), phường 27 (quận Bình Thạnh), tình trạng ngập do triều tại các tuyến đường D1, D2 (quận Bình Thạnh); Hồ Học Lãm, Kinh Dương Vương (quận Bình Tân), Trần Xuân Soạn, Huỳnh Tấn Phát (quận 7), Quốc Hương (quận 2)

và toàn bộ các bờ bao khu vực xung yếu tại các quận - huyện đã được cải thiện, nhất là trong các đợt triều cường

TP đã triển khai đầu tư xây dựng 156 công trình bờ bao phòng chống triều cường trên địa bàn 12 quận, huyện Đề án quy hoạch thủy lợi chống ngập úng tại khu vực TPHCM cũng đã được Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt

2.3.4Chương trình nước sạch sinh hoạt của nhân dân nội thành và ngoại thành

Hiện thành phố đang triển khai công tác điều chỉnh quy hoạch tổng thể hệ thống cấp nước thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030 cho phù hợp với điều chỉnh quy hoạch chung thành phố đến năm

2025, trình cấp thẩm quyền phê duyệt Ngành cấp nước thành phố đã ổn định hoạt động các nhà máy nước, trạm cấp nước, đáp ứng yêu cầu cấp nước sạch Tuy nhiên, cần đẩy nhanh tiến độ các dự án phát triển mạng lưới cấp nước; theo dõi chặt chẽ tiến độ thực hiện các dự án đã cam kết hoàn thành

Trong tháng 8 năm 2008, Nhà máy Xử lý nước lợ Cần Giờ (xã Tam Thôn Hiệp, huyện Cần Giờ) với tổng vốn đầu tư 67 tỉ đồng, công suất 5.300m3/ ngày đã khánh thành và chính thức hoạt động, góp phần cải thiện tình trạng thiếu nước sạch tại các xã và thị trấn của huyện Cần Giờ Nước sạch sẽ được Công ty Dịch vụ công ích Cần Giờ mua lại và phân phối cho dân Về dự án Nhà máy nước BOO Thủ Đức, hiện các hạng mục của Nhà máy đã cơ bản hoàn thành; kết quả vận hành thử nghiệm cho thấy Nhà máy đảm bảo khả năng phát nước 300 nghìn m3/ngày với chất lượng nước theo đúng hợp đồng

đã ký Hiện thành phố đang tập trung đẩy nhanh tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng và đầu tư xây dựng mạng đường ống cấp 1, 2 (trên địa bàn các quận 2, 7, 9 và huyện Nhà Bè, Cần Giờ) để tiếp nhận nước của Nhà máy này

2.4Khoa học-công nghệ

Khoa học và công nghệ TP đã tập trung công tác nghiên cứu gắn liền với ứng dụng thực tiễn, tăng cường cải tiến khoa học- kỹ thuật, phục vụ các yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội TP Đã có nhiều thành tựu mới được đưa vào ứng dụng trong các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, xây dựng, cơ khí, tự động hóa, , tạo ra nhiều sản phẩm, dịch vụ mới có năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh cao, phục vụ xuất khẩu và từng bước thay thế nhập khẩu Đến nay đã triển khai 308 đề tài, dự án; trong đó có 104 đề tài, dự án được nghiệm thu, 204 đề tài, dự án đang thực hiện Tỷ lệ đặt hàng nghiên cứu 30%, tỷ lệ ứng dụng sau nghiệm thu 86% Đã khai trương Vườn ươm doanh nghiệp công nghệ Đại học Nông lâm, hiện có 3 doanh nghiệp sản xuất phân vi

sinh và ươm tạo giống cây hoạt động và hiện thành phố đang xúc tiến để xây dựng Vườn ươm thứ hai Đã xây dựng quy trình công nghệ sản xuất thử nghiệm biodiesel từ các nguồn dầu mỡ động thực vật, xây dựng hệ thống thiết bị sản xuất biodiesel năng suất 2 tấn dầu/ngày

Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất - chất lượng - hội nhập đã

tư vấn 53 đơn vị áp dụng ISO 9001: 2000, 5S, SA 8000, ISO/IEC 17025; hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng 151 tiêu chuẩn cở sở và 39 hồ sơ công bố hợp chuẩn, hợp quy ở các ngành hàng điện - điện tử, dệt, da, may, mũ bảo hiểm…; tổ chức

42 lớp đào tạo về ISO 9001:2000, 5S, ISO 14000 và pháp chế tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng Chợ công nghệ - thiết bị trên mạng đã thu hút các tổ chức,

cá nhân tham gia chào bán 6.124 công nghệ và thiết bị, 6.982 giao dịch tìm mua Đã tổ chức 4 kỳ techmart với 2.700 công nghệ, thiết bị và giải pháp phần mềm tham gia chào bán; ký kết 268 bản ghi nhớ, hợp đồng với tổng giá trị 623

tỷ đồng; góp phần vào việc phát triển thị trường khoa học công nghệ thành phố

Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam

2.5Hiện trạng hệ thống quản lý CTRSH tại TP.HCM

2.5.1Sơ đồ hệ thống quản lý nhà nước về công tác quản lý CTRSH

Hình 2.2: Sơ đồ hệ thống quản lý nhà nước về quản lý CTRSH

Hình 2.3:Cơ cấu tổ chức của sở TN&MT

2.5.2 Nguồn phát sinh

Các nguồn CTRSH ở TPHCM rất đa dạng, bao gồm tất cả các nguồn thải ngoại trừ chất thải từ sản xuất công nghiệp, nông nghiệp

Các nguồn phát sinh CTRSH chủ yếu là:

-Từ các khu dân cư

-Từ các chợ, khu thương mại-dịch vụ (nhà hàng, khách sạn, siêu thị…)

-Từ các công sở (viện nghiên cứu, cơ quan, trường học), các công trình công cộng

-Từ các trạm xử lý nước thải, các ống thoát nước thành phố

-Từ các khu công nghiệp

2.5.3Thành phần – khối lượng

Biết được thành phần rác thải là rất quan trọng để có biện pháp xử lý hợp lý Thành phần CTRSH ở Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng là rất đa dạng, phức tạp bao gồm cả vô cơ lẫn hữu cơ bởi chưa có sự phân loại ngay tại nguồn Hiện tại TP.HCM chỉ có một công nghệ xử lý chung là chôn lấp, mà

các bãi chôn lấp vệ sinh chiếm một diện tích rất lớn, mỗi năm với khối lượng CTRSH khoảng 5.900-6.200 tấn/ngày thì TPHCM cần từ 09 - 12ha đất để chôn lấp và diện tích này sẽ khó có thể sử dụng vào mục đích khác trong thời gian dài (30-50 năm), không những thế, chúng còn cần được bảo trì và giám sát với kinh phí hàng năm (20-25 năm sau khi đóng bãi) là khá lớn Đây là nhược điểm trong công tác phân loại rác tại nguồn, nếu công tác này hoàn thiện thì khối lượng rác cần chôn lấp giảm đi, từ đó hạn chế phần diện tích dùng cho chôn lấp, đồng thời tận dụng lại các thành phần có thể tái chế, tránh lãng phí tài nguyên.

Bảng 2.1:Các loại chất thải đặc trưng từ nguồn thải sinh hoạt

Khu dân cư và thương mại Chất thải thực phẩm

Giấy,CartonNhựa

VảiCao suRác vườnGỗ

Các loại khác: tã lót, khăn vệ sinh…

NhômKim loại chứa sắtChất thải đặc biệt Chất thải thể tích lớn

Đồ điện gia dụngHàng hóa (white goods)Rác vườn thu gom riêngPin

DầuLốp xe

Chất thải nguy hạiChất thải từ viện nghiên

(Nguồn: TS.Nguyễn Trung Việt – TS.Trần Thị Mỹ Diệu (2007), Giáo

trình quản lý chất thải rắn, Công ty Môi trường Tầm nhìn xanh)

Bảng 2.2:Khối lượng CTRSH được thu gom và xử lý trong giai đoạn từ

2001-tháng 06/2008

(tấn/năm)

Tỉ lệ gia tăng hàng năm

Hình 2.4: Biểu đồ diển biến CTRSH từ năm 2001-06/2008

Hình 2.4 cho thấy khối lượng CTRSH được thu gom xử lý trong giai đoạn 2001-tháng 06/2008 ngày càng tăng Điều này chứng tỏ rằng công tác thu gom, xử lý CTRĐT ngày càng có hiệu quả, chứng tỏ năng suất thu gom, xử lý cao hơn so với trước đây, tức là vấn đề môi trường ngày càng được quan tâm

ở các cấp Tuy nhiên, cũng cần phải thừa nhận 1vấn đề là khối lượng CTRSH cũng ngày một gia tăng, đòi hỏi các cơ quan chuyên trách và cộng đồng cần

nỗ lực hết mình để làm nên một môi trường xanh sạch