một số giải pháp marketing - mix nhằm thu hút khách ở thị xã sơn tây - ba vì

Khu vực thị xã Sơn Tây - Ba Vì là khu vực có nhiều điều kiện thuận lợi về tài nguyên và nguồn khách để phát triển du lịch cuối tuần của người dân HàNội và các khu lân cận.. Ta có thể rút

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Từ xa xưa trong lịch sử nhân loại, du lịch đã được ghi nhận như một sởthích, một hoạt động nghỉ ngơi tích cực của con người Ngày nay, du lịch trởthành một nhu cầu không thể thiếu được trong đời sống văn hóa, xã hội của cácđất nước Thông qua các hoạt động du lịch con người thoả mãn nhu cầu hài hoà

cả về vật chất lẫn tinh thần Bên cạnh đó du lịch cũng đóng góp một phần khôngnhỏ cho sự phát triển của nền kinh tế

Hoạt động du lịch Việt Nam ngày càng phát triển nhờ những chính sáchđổi mới và sự quan tâm trợ giúp của quốc tế tạo nên sự phát triển vượt bậc

Những năm gần đây, nền kinh tế Việt Nam không ngừng tăng trưởng thúcđẩy sự phát triển của quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa Quá trình nàymột mặ đã làm cho đời sống của người dân được cải thiện, nhưng mặt khác lạiảnh hưởng không nhỏ đến điều kiện sống của con người, ô nhiễm môi trương,sức ép từ công việc, điều kiện sống Người dân có xu hướng tìm đến những nơi

có môi trường tự nhiên trong lành, có cảnh quan yên tĩnh để nghỉ ngơi, vui chơigiải trí vào những ngày nghỉ, lễ, Tết, nhất là những ngày nghỉ cuối tuần

Khu vực thị xã Sơn Tây - Ba Vì là khu vực có nhiều điều kiện thuận lợi

về tài nguyên và nguồn khách để phát triển du lịch cuối tuần của người dân HàNội và các khu lân cận Các khu du lịch tiêu biểu là: Vườn Quốc gia Ba Vì, hồSuối Hai, hồ Đồng Mô, Khoang Xanh - Suối Tiên, Ao Vua nơi có sự kết hợpcủa khí hậu trong lành, mát mẻ, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, thảm động thựcvật phong phú và các yếu tố nhân văn khác tạo điều kiện thuận lợi cho việc pháttriển các hoạt động nghỉ ngơi du lịch cuối tuần

Tuy nhiên, trong thời gian qua lượng khách đến khu Sơn Tây - Ba Vì cònhạn chế, chưa xứng với tiềm năng du lịch của vùng Để có thể tăng cường thuhút khách tới Sơn Tây - Ba Vì, đề tài đã tập trung vào nghiên cứu một số giảipháp Marketing - Mix

3 Bố cục của khoá luận

Ngoài các phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, khóa luận bao gồm

ba chương:

Chương I: Khái quát về du lịch cuối tuần và các yếu tố Marketing - Mix Chương II: Tiềm năng phát triển du lịch cuối tuần thực trạng chính sách Marketing - Mix nhằm thu hút khách đến.

Chương III: Một số giải pháp Marketing - Mix nhằm thu hút khách ở thị

xã Sơn Tây - Ba Vì.

Chương I KHÁI QUÁT VÀI NÉT VỀ DU LỊCH CUỐI TUẦN

VÀ CÁC YẾU TỐ MARKETING - MIX

1.1 Khái quát về tài nguyên du lịch

1.1.1 Khái niệm

Tài nguyên du lịch là một trong những yếu tố cơ sở để tạo nên vùng dulịch Số lượng tài nguyên vốn có, chất lượng của chúng và mức độ kết hợp cácloại tài nguyên trên lãnh thổ có ý nghĩa đặc biệt trong việc hình thành và pháttriển du lịch một vùng hay quốc gia Một lãnh thổ có nhiều tài nguyên du lịch

sẽ có sức hấp dẫn khách du lịch lớn và mức độ kết hợp các loại tài nguyênphong phú thì sức thu hút khách du lịch càng mạnh Du lịch là một trongnhững ngành có sự định hướng tài nguyên rõ rệt Tài nguyên du lịch ảnh hưởngtrực tiếp đến lãnh thổ của ngành du lịch, đến việc hình thành, chuyên môn hóacác vùng du lịch và hiệu quả kinh tế của các hoạt động dịch vụ

Tài nguyên du lịch bao gồm các thành phần và những kết hợp khác nhaucủa cảnh quan thiên nhiên cùng cảnh quan nhân văn, có thể được sử dụng chodịch vụ du lịch và thoả mãn nhu cầu về chữa bệnh, nghỉ ngơi, tham quan hay dulịch

Ta có thể rút ra khái niệm về tài nguyên du lịch như sau: “Tài nguyên dulịch là tổng thể tự nhiên và văn hóa - lịch sử cùng các thành phần của chúng gópphần khôi phục và phát triển thể lực và trí lực của con người, khả năng lao động

và sức khoẻ của họ thoả mãn các nhu cầu theo mục đích chuyến đi, những tàinguyên này được sử dụng cho nhu cầu trực tiếp và gián tiếp, cho việc sản xuấtdịch vụ du lịch“

Tài nguyên đối với mỗi loại hình du lịch có đặc trưng riêng Đối với dulịch chữa bệnh, người ta thường quan tâm tới nguồn nước khoáng và bùn chữabệnh, thời tiết và khí hậu tốt có tác dụng cho việc chữa bệnh Du lịch bồi dưỡng

sức khỏe được phát triển trên cơ sở những thời kỳ khí hậu thích hợp, nguồnnước thực vật, địa hình thuận lợi và các thành phần khác của cảnh quan gópphần bồi bổ sức khỏe Có ý nghĩa quan trọng trong du lịch thể thao và theo lộtrình là đặc điểm của lãnh thổ như khả năng vượt chướng ngại và sự tồn tại củacác vật chướng ngại (ghềnh, đèo, sông, suối), vùng có ít dân và cách xa nhau.Đối tượng của du lịch tham quan lại là những danh lam thắng cảnh văn hóa -lịch sử và tự nhiên, các mục tiêu kinh tế độc đáo, lễ hội và các thành phần củavăn hóa dân tộc (trò chơi dân tộc, thủ công mỹ nghệ truyền thống).

1.1.2 Phân loại tài nguyên du lịch

Tài nguyên du lịch được phân ra làm hai loại:

+ Tài nguyên nhân văn

+ Tài nguyên tự nhiên

* Tài nguyên nhân văn: Là tất cả các giá trị vật chất, giá trị tinh thần mà

con người sáng tạo ra trong lịch sử và trong thời kỳ hiện tại được khai thác phục

vụ mục đích du lịch

Có rất nhiều loại tài nguyên nhân văn:

- Di sản văn hóa, di tích lịch sử văn hoá và danh lam thắng cảnh

* Tài nguyên tự nhiên: Là toàn bộ những nguồn năng lượng, vật liệu,

thông tin có ở trong môi trường mà con người có thể vận dụng vào thực tế đểphục vụ cho con người

Tài nguyên tự nhiên được chia theo:

và tập trung dân cư Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa dẫn đến môi trường

bị ô nhiễm, gây ra tình trạng căng thẳng thần kinh, xuất hiện nhu cầu du lịch.Việc nghỉ ngơi tích cực sẽ đem lại sức khỏe cho con người, giải thoát họ khỏinhững bế tắc, căng thẳng

Việc lựa chọn nơi nghỉ ngơi thích hợp cũng là vấn đề quan tâm Một trongnhững đặc điểm quan trọng của du lịch hiện đại là tính chất giải trí du lịch đốilập nhau Tức là người đi du lịch thường tìm đến môi trường đối lập với nơi họvẫn thường sinh sống Đối với du lịch cuối tuần, điều này càng thể hiện rõ rệt

Do người dân thành phố bị tách khỏi môi trường tự nhiên nên họ vẫn thườngchọn những nơi có điều kiện dễ hòa nhập với thiên nhiên để du lịch, nghỉ ngơi.Thiên nhiên thực sự đem lại những điều thú vị đối với người dân thành phố vốn

phải sống trong những điều kiện chưa thật thoải mái về chỗ ở, đường phố tắcnghẽn, ồn ào, môi trường xung quanh đã có dấu hiệu hoặc đã bị ô nhiễm thực

sự Thường thường, đối với những thành phố lớn châu âu, các hoạt động này tổchức ở các vùng ngoại ô, trong những khu rừng trồng hoặc các công viên nhântạo, các công viên chuyên đề Còn ở nước ta, do diện tích các thành phố chưalớn nên địa bàn có thể phát triển ra các tỉnh phụ cận, nơi có những điều kiện tàinguyên phù hợp

Tóm lại, du lịch cuối tuần là một dạng hoạt động của dân cư các đô thịthành phố, khu công nghiệp hoặc nơi tập trung dân cư, vào những ngày nghỉcuối tuần, ở vùng ngoại ô hoặc phụ cận, có điều kiện dễ hoà nhập nhất với thiênnhiên, nhằm nghỉ ngơi, giải trí, phục hồi sức khoẻ, kèm theo việc tiêu thụ nhữnggiá trị về tự nhiên, kinh tế và văn hóa

1.2.2 Phân loại

Hoạt động du lịch từ khi xuất hiện đến nay không ngừng phát triển về mọimặt, đặc biệt là sự xuất hiện ngày càng nhiều các loại hình du lịch Có thể nóihoạt động du lịch là một dạng hoạt động rất phong phú và đa dạng Để phân loạicác loại hình du lịch người ta đã đưa vào các tiêu chí như sau:

- Mục đích du lịch

- Phương tiện đi du lịch

- Vị trí địa lý của nơi du lịch

- Thời gian đi du lịch

Loại hình du lịch ngắn ngày thường được tổ chức vào cuối tuần thì đượcgọi là loại hình cuối tuần Như vậy du lịch cuối tuần là một dạng của du lịchngắn ngày.

1.2.3 Vai trò, ý nghĩa của du lịch cuối tuần

Cũng như nhiều loại hình du lịch khác, du lịch cuối tuần cũng đóng mộtvai trò quan trọng đối với đời sống kinh tế - xã hội của từng cá nhân, từng địaphương hay của toàn xã hội

Chức năng xã hội của du lịch cuối tuần biểu hiện ở việc bảo vệ và tăngcường sức khoẻ của con người Du lịch và nghỉ ngơi tích cực đóng một vai tròquan trọng trong việc tăng cường sức khoẻ, tuổi thọ, khả năng lao động cho conngười một cách hợp lý nhất Việc nghiên cứu y - sinh học cho thấy rằng các chế

độ nghỉ ngơi và du lịch hợp lý có thể giảm trung bình 30% các bệnh tật của nhândân Còn những bệnh phổ biến về tim mạch thì giảm gần 50% còn những bệnh

về đường hô hấp giảm 40%, các bệnh về thần kinh, xương bắp giảm 30%, bệnh

về các cơ quan tiêu hóa giảm 20%

Du lịch tạo điều kiện cho những nhóm người khác nhau được tiếp xúc gầngũi hiểu biết lẫn nhau, hình thành nên những phẩm chất đạo đức tốt đẹp, tạo nên

sự phát triển hài hòa của con người Du lịch còn kết hợp với giáo dục tư tưởng,chính trị cho thanh thiếu niên, thu hút họ vào những hình thức hoạt động vănhóa - xã hội bổ ích Những hoạt động này giúp họ sử dụng thời gian nhàn rỗimột cách hợp lý hơn Từ đó giảm đi những tệ nạn xấu, giảm đi cả những thanhniên hư Việc làm tăng sức khoẻ cho nhân dân, làm tăng hiệu xuất lao động của

họ cũng chính là ý nghĩa kinh tế của du lịch Việc nghỉ ngơi tích cực và du lịchhợp lý tạo điều kiện phục hồi và tăng cường sức khỏe, tăng cường khả năng laođộng, tái sản xuất mở rộng sức lao động và cũng làm tăng hiệu quả kinh tế chođất nước Hiệu quả này là do việc giảm tiêu hao thời gian lao động vì ốm đau,giảm thời gian chữa bệnh và giảm thời gian đi khám bệnh Mặt khác, phát triển

du lịch cuối tuần sẽ tạo ra nhiều việc làm cho người lao động do ngành du lịchchủ yếu là đáp ứng dịch vụ, đòi hỏi nhiều lao động sống và trong nhiều trường

hợp không thể cơ giới hóa được Du lịch phát triển là tạo ra nhiều việc làm vàtạo điều kiện tăng thu nhập cho nhân dân địa phương Điều đó thực sự có ýnghĩa quan trọng, nhất là ở những nước đông dân, thiếu việc làm như nước tahiện nay Du lịch cuối tuần có khả năng phân phối lại thu nhập giữa người dânnông thôn và thành thị.

Nó cũng là nhân tố quan trọng góp phần nâng cao đời sống kinh tế xã hộicủa người dân địa phương Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp liên quan mật thiếttới nhiều nghành kinh tế: từ sản xuất lương thực - thực phẩm đến các hàng thủcông mỹ nghệ Việc tiêu thụ trong du lịch là tiêu thụ tại chỗ vì vậy nó giảm chiphí đóng gói, lưu thông cho người sản xuất

Du lịch cuối tuần còn có một chức năng quan trọng, đó là chức năng sinhthái Du lịch cuối tuần của người dân thành phố thường đòi hỏi môi trường gầngũi với thiên nhiên Vì vậy, muốn phát triển các điểm du lịch cuối tuần cần bảo

vệ, khôi phục và tối ưu hóa môi trường tự nhiên Để thoả mãn nhu cầu du lịch,nghỉ ngơi, cần dành lại những lãnh thổ có thiên nhiên còn ít biến đổi ở nhữngvùng ngoại ô thành phố và tiến hành các biện pháp cải tạo chẳng hạn như cải tạo

và trồng rừng, bảo vệ các nguồn nước và các lưu vực nước, xây dựng các côngviên tất cả những việc đó đều góp phần bảo vệ môi trường, tạo nên một môitrường sinh thái lâu bền cho sự sống

1.2.4 Đặc điểm của du lịch cuối tuần

Nhìn chung, du lịch ngắn ngày bao giờ cũng chiếm tỷ lệ cao hơn rất nhiều

so với du lịch dài ngày Ngày nay thị trường về du khách đa phần là thích nghỉngơi nhiều lần trong năm hơn là chỉ nghỉ ngơi một vài lần trong những kỳ nghỉphép Theo Mc Intosh, ở Hoa Kỳ vào những năm 90 thu nhập từ du lịch cuốituần của họ đã đạt được 68% với số lượng người tham gia lớn hơn 83% Đối vớinước ta thì du lịch có những đặc điểm sau:

- Du lịch cuối tuần ở nước ta diễn ra trong phạm vi ngắn khoảng 150 kmđối với những phương tiện như ô tô, xe máy Còn đối với những phương tiệnbằng xe đạp thì khoảng 10 đến 40 km Thời gian tiêu phí cho mỗi lượt đi hoặc

về cho du khách nhỏ hơn hoặc bằng ba giờ đồng hồ Du lịch loại này chỉ diễn ra

từ một đến hai ngày

- Đối tượng tham quan du lịch cuối tuần phần lớn là dân cư đô thị đủ mọitầng lớp, lứa tuổi, nghề nghiệp Nhưng nhiều nhất vẫn là giới trẻ, người laođộng và một lực lượng khách nước ngoài có mặt tại đây

- Địa bàn du lịch và nghỉ ngơi cuối tuần có tổ chức rõ rệt là một sinh hoạtđịnh kỳ của xã hội đô thị Những chuyến du lịch ngắn ngày đã trở thành thông lệcủa xã hội công nghệ hóa cao và phát triển Du lịch cuối tuần là một dạng hoạtđộng đa dạng về loại hình, có thể kể đến một số loại như: tắm biển, du lịch thểthao, tham quan di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, vui chơi, giải trí

- Du lịch cuối tuần chính là sản phẩm của nền văn minh công nghiệp Bởi

vì, công nghiệp hóa làm cho cuộc sống của con người được cải thiện nhưngcũng chính nó làm cho con người cảm thấy ngạt thở và căng thằng

1.2.5 Các nhân tố làm nảy sinh nhu cầu du lịch cuối tuần

* Thời gian rỗi và nhu cầu vui chơi giải trí cuối tuần:

Một trong các tiêu chí được xác định trong định nghĩa du lịch là chuyến đithực hiện trong thời gian rảnh rỗi của con người (ngày nghỉ cuối tuần, kỳ nghỉphép, thời gian rỗi có được trong chuyến công tác ) không trong thời gian rỗi,chuyến đi của con người không thể được gọi là du lịch

Có thể nói, thời gian rỗi là điều kiện cần thiết để con người tham gia vàocác hoạt động du lịch Hoạt động du lịch định hướng con người sử dụng rảnh rỗivào các hoạt động mang lại lợi ích, nâng cao hiểu biết hoặc nâng cao thể lực

Thời gian rỗi có thể tăng lên nếu con người được sử dụng hợp lý quỹ thờigian và có chế độ lao động đúng đắn Với chế độ làm việc năm ngày một tuần đãđược áp dụng ở nước ta, làm cho số thời rỗi tăng lên và đó là điều kiện thực tế

để tổ chức hợp lý du lịch và nghỉ ngơi cuối tuần cho người dân lao động

Du lịch muốn phát triển tốt phải nghiên cứu đầy đủ cơ cấu của thời gianngoài giờ làm việc Cơ cấu của thời gian rảnh rỗi phải được xác lập được ảnhhưởng của các thành phần thời gian khác lên thời gian rảnh rỗi Việc áp dụngphương pháp hệ thống và dự đoán khi nghiên cứu quỹ thời gian cho phép tìm raphương hướng phát triển và phục vụ thích hợp cho thể thao, du lịch và nghỉngơi

Nhu cầu vui chơi giải trí là một nhu cầu được phát triển cùng với sự pháttriển công nghiệp hóa, sự gia tăng thời gian rỗi và sự tập trung dân cư đông đúc

Do thu nhập của người dân ngày càng được nâng cao, vì vậy mà họ thường dànhthời gian rỗi vào các hoạt động vui chơi, giải trí, du lịch, thể thao để phục hồisức khỏe sau những ngày làm việc vất vả

* Sự phát triển của nền kinh tế

- Sự phát triển của nền kinh tế và điều kiện kinh tế của dân cư:

Sự phát triển của nền sản xuất xã hội có tầm quan trọng hàng đầu làmxuất hiện nhu cầu du lịch và biến nhu cầu của con người thành hiện thực Khôngthể nói tới nhu cầu hoặc hoạt động du lịch của xã hội nếu như lực lượng sản xuất

xã hội còn ở trong tình trạng thấp kém

Ở các nước có nền kinh tế chậm phát triển, nhìn chung nhu cầu nghỉ ngơi

du lịch còn hạn chế Ngược lại, nhu cầu nghỉ ngơi du lịch ở các nước kinh tếphát triển rất đa dạng Bên cạnh nhu cầu giải trí cuối tuần, hằng năm nhân dâncòn đòi hỏi những đợt nghỉ dài ngày ở vùng biển (vào mùa hè), trên núi (vàomùa đông), trong nước hoặc ở nước ngoài Rõ ràng những nhu cầu này dựa trên

cơ sở vững chắc của nền sản xuất xã hội

Sự phát triển của du lịch cũng bị chi phối bởi nền sản xuất xã hội Để giảiquyết nhu cầu ăn ở, đi lại, nghỉ ngơi, du lịch của con người, tất yếu phải có cơcấu hạ tầng tương ứng Những cái thiết yếu nhất đối với khách du lịch như mạnglưới đường sá, phương tiện giao thông, khách sạn, nhà hàng khó có thể trồngcây vào một nền kinh tế ốm yếu Điều kiện sống của nhân dân là nhân tố quan

trọng để phát triển du lịch Nó được hình thành nhờ việc tăng thu nhập thực tế

và cải thiện điều kiện sinh hoạt, nâng cao khẩu phần ăn uống, phát triển đầy đủmạng lưới y tế, văn hóa, giáo dục Nếu thu nhập của người dân tăng lên chi phícho du lịch cũng được tăng lên Để có thể phát triển du lịch đòi hỏi mức sống(vật chất, tinh thần) của con người đạt đến trình độ nhất định

- Quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hóa và sức ép từ môi trường sống:Đây cũng là yếu tố làm tăng nhu cầu du lịch, đặc biệt là du lịch cuối tuần Quátrình công nghiệp hoá - hiện đại hóa đã góp phần cải thiện đời sống cho ngườidân cả về phương diện vật chất lẫn tinh thần Tuy nhiên công nghiệp hóa và hiệnđại hóa cũng dẫn tới sự thay đổi về điều kiện tự nhiên, khí hậu, bầu khí quyển Tất cả những điều đó đã ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của con người

Sự tập trung dân cư quá đông tại các đô thị và các thành phố lớn đã làmcho môi trường bị ô nhiễm, đường xá ồn ào, náo nhiệt, phương tiện đi lại đôngđúc Từ những mặt trái nêu trên, ta có thể nhận thấy rằng nhu cầu vui chơi giảitrí là một nhu cầu không thể thiếu của người dân ở các thành phố và những nơitập trung đông dân cư Những chuyến du lịch cuối tuần chính là cơ hội để ngườidân tạm quên đi cái không khí ồn ào, náo nhiệt và ô nhiễm hàng ngày để bắt đầumột tuần mới làm việc hiệu quả

1.2.6 Các loại hình hoạt động

- Nghỉ dưỡng: Đây là một trong những mục đích quan trọng của du lịchcuối tuần Do công việc thường ngày căng thẳng, môi trường ô nhiễm, các mốiquan hệ xã hội phức tạp Những người đi nghỉ muốn tìm đến một nơi có phongcảnh ngoạn mục, với những ngọn núi cao, những con thác lớn, những khu rừngnguyên sinh và hang động kì bí Hoặc cũng có thể là một di tích lịch sử, lễ hội,làng nghề, một công trình đương đại tầm cỡ Tuy nhiên, do thời gian hạn chếnên số lượng đối tượng không nhiều và phụ thuộc vào những nguồn tài nguyêntrong khu vực

- Vui chơi giải trí: Mục đích chuyến đi là thư giãn, bứt ra khỏi công việcthường nhật căng thẳng để phục hồi sức khoẻ Trong chuyến đi có thể kết hợp

tham quan nhưng không phải là cơ bản Các hoạt động chủ yếu là vui chơi giảitrí như ở công viên chuyên đề, các khu vui chơi giải trí, trên bãi biển, ven sông

hồ, các khu rừng thưa, rừng trồng

- Thể thao: Mục đích của chuyến đi là tham gia chơi các môn thể thao, đểnâng cao thể chất, phục hồi sức khỏe và thể hiện mình Đây là hoạt động làmđáp ứng lòng ham mê thể thao của mọi người, nhưng chỉ đơn thuần là để giải tríchứ không phải là tham gia thi đấu chính thức Các hoạt động thể thao như chơigolf, bơi thuyền, bơi lặn, lướt ván, leo núi, đua xe là những thể loại ưu thíchhiện nay Để phù hợp với các loại hình này yêu cầu có điều kiện tự nhiên thíchhợp và có cơ sở trang thiết bị cần thiết Mặt khác, nhân viên cũng cần được huấnluyện để có thể hướng dẫn và giúp du khách chơi đúng quy cách

- Tâm linh tôn giáo: Loại hình này thoả mãn nhu cầu về tâm linh, tínngưỡng, đặc biệt là đối với người cao tuổi Vào những ngày nghỉ, người dânthường hay đến các đền, chùa để đi lễ, vãn cảnh Các đền chùa ở nước ta thườngđược xây dựng ở những ngơi có phong cảnh thiên nhiên đẹp Ngoài ra các loạihình trên còn có nhiều loại hình khác Tuy nhiên việc phân chia chỉ mang tínhtương đối vì nó sẽ đan xen nhau trong chuyến đi

1.3 Các yếu tố Marketing - Mix nhằm thu hút khách du lịch.

1.3.1 Khái niệm:

Marketing - Mix là những biến (variables) có thể kiểm soát mà các tổchức du lịch nhà nước hay tư nhân sử dụng để đạt được những mục tiêu du lịchcủa điểm đến với mỗi thị trường mục tiêu

Có hàng loạt các công cụ Marketing - Mix, Mc Canthy đã phổ biến 4 yếu

tố để phân loại các công cụ này gọi là 4P (hình I-1): Sản phẩm (product), giá cả(price), phân phối (place), xúc tiến hàng (promotion)

Marketing - MixP1- Product P4- Promotion Sản phẩm Xúc tiến bán

P2- Price P3- Place Giá cả Phân phối

Sơ đồ 1: Quản trị MarketingMarketing - Mix là sự tập hợp các phương thức tiếp thị có thể kiểm soát

được mà doanh nghiệp du lịch phối sử dụng để tác động đến khách hàng tạo nên

sự đáp ứng cần thiết trong thị trường mục tiêu

Có 4 yếu tố cơ bản tạo nên phối thức Marketing - Mix, đó la sản phẩm,

giá cả, giao tiếp khuyếch trương, phân phối Trong đó sản phẩm mà doanh

nghiệp du lịch cống hiến cho thị trường mục tiêu được đánh giá cao theo các đặc

trưng về phẩm chất, hình thức, dịch vụ Giá cả là số tiền mà khách hàng phải

bỏ ra để có được sản phẩm, nó tương xứng với giá trị được cảm nhận của sản

phẩm và được xem xét theo mức giá gốc triết khấu, bù lỗ, thời hạn thanh toán

Phân phối là những hoạt động nhằm đưa sản phẩm đến tận tay khách hàng mục

tiêu, như chọn kênh phân phối, các trung gian đại lý du lịch, vận chuyển giao

tiếp khuyếch trương là những hoạt động đạt giá trị của sản phẩm du lịch và

thuyết phục khách hàng mục tiêu sản phẩm đó gồm có các công cụ, cụ thể như:

tuyên truyền, quảng cáo, bán hàng trực tiếp

1.3.2 Các yếu tố Marketing - Mix nhằm thu hút khách

* Sản phẩm

- Khái niệm sản phẩm

Thị trường mục tiêu

Theo quan điểm của Philip Kotler thì “Sản phẩm là bất cứ cái gì có thểđưa vào thị trường để tạo ra sự chú ý, mua sắm hay tiêu thụ nhằm thoả mãn mộtnhu cầu hay ý muốn” Nó có thể là những vật thể, dịch vụ của con người, địađiểm, những tổ chức và những ý nghĩa sản phẩm đem lại lợi ích cho con người.Người mua hàng hóa hay dịch vụ chính là người đem lại giá tri, lợi ích của sảnphẩm cho họ Sản phẩm du lịch là toàn bộ những hàng hóa và dịch vụ cung ứngcho khách du lịch trong quá trình du lịch nằm thoả mãn nhu cầu của họ Sảnphẩm của doanh nghiệp lữ hành là những chương trình du lịch (tuor) cung cấpcho khách du lịch Chương trình này bao gồm nhiều loại hàng hóa và dịch vụ dulịch như: Khách sạn, nhà hàng

Đối với người làm Marketing thì giá trị sản phẩm la giá trị những nhân tốđầu vào cho việc sản xuất sản phẩm Nhưng đối với khách hàng thì giá trị sảnphẩm là sự cảm nhận của khách sau khi tiêu dùng

- Nội dung của sản phẩm

Nội dung quan trọng nhất là xác định chủng loại, cơ cấu dịch vụ hàng hóacung cấp cho khách du lịch, từ đó xác định chiến lược sản phẩm của Công ty là

“duy nhất” hay “dị biệt hóa”

Nếu sử dụng chiến lược duy nhất có nghĩa là sản phẩm của công ty mìnhcũng giống sản phẩm của công ty khác ưu điểm là: độ mạo hiểm ít, chi phíMarketing trên một sản phẩm không cao Thông thường các công ty lữ hànhkhông áp dụng chiến lược này vì khi có quá nhiều Công ty áp dụng chiến lượctrên thì sẽ gây ra cạnh tranh gay gắt trên thị trường Chiến lược phân biệt sảnphẩm hay dị biệt hóa sản phẩm tức là làm cho sản phẩm của Công ty mình đặcbiệt lên, độc đáo hơn so với đối thủ cạnh tranh nhằm hướng nhu cầu của ngườitiêu dùng vào sản phẩm của Công ty hiện hữu trên thị trường Để thực hiệnchiến lược này, các Công ty phải áp dụng chính sách quảng cáo và tuyên truyềnrộng rãi Thông thường các Công ty lữ hành có quy mô lớn, có vị thế trên thịtrường du lịch sử dụng chính sách phân biệt sản phẩm

Tuy nhiên chính sách này cũng có nhược điểm là làm cho kinh phíMarketing trên 1 đơn vị sản phẩm cao, từ đó làm cho giá cao và cũng có thể mấtthị trường nếu các doanh nghiệp khách cũng dị biệt hóa.

Giá cả của một sản phẩm hàng hóa, dịch vụ là khoản thu nhập người bánnhận được nhờ việc tiêu thụ sản phẩm đó (người bán định nghĩa)

+ Mục tiêu của chính sách giá

 Tạo uy tín: Sử dụng giá về tự định vị như một sự độc quyền

 Mục tiêu thu hồi vốn đầu tư: Đặt ra trên cơ sở thu hồi vốn nhanh(chậm) như thế nào

+ Các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách giá

Quyết định về chính sách giá của Công ty chịu ảnh hưởng bởi các yếu tốnội tại của Công ty bao gồm: Các mục tiêu Marketing bao gồm: Mục tiêu nội

tại, mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận, mục tiêu thị trường, mục tiêu về chất lượng,các mục tiêu khác.

 Phương pháp hoạt động Marketing

 Vai trò, khả năng của Công ty trên thị trường

 Chi phí (Cố định, biến đổi ) giá thành của chương trình

 Những yếu tố bên ngoài ảnh hưởng tới việc định gía bao gồm:

 Thị trường và nhu cầu (áp lực của thị trường, sự cảm nhận củakhách hàng về giá cả, cung cầu, độ co giãn của cầu theo giá)

 Giá phổ biến trên thị trường

 Giá của đối thủ cạnh tranh

+ Vị trí

Chính sách phân phối sản phẩm là phương hướng thể hiện cách mà cácdoanh nghiệp cung ứng các sản phẩm dịch vụ cho khách hàng của mình Nó làtổng hợp các biện pháp, thủ thuật nhằm đưa sản phẩm và dịch vụ đến tay kháchhàng cuối cùng với số lượng hàng hóa hợp lý, mặt hàng phù hợp và đảm bảo cácyếu tố của văn minh phục vụ

Chính sách phân phối có vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất kinhdoanh của mỗi doanh nghiệp Một chiếnlược phân phối hợp lý sẽ làm cho quá

trình kinh doanh an toàn, hàng hóa sản xuất ra không bị tồn đọng phải giảmđược sự cạnh tranh và làm cho quá trình lưu thông hàng hóa diễn ra nhanhchóng Do đặc điểm riêng của sản hẩm du lịch nếu doanh nghiệp không có chínhsách phân phối hợp lý thì sản phẩm sẵn có không thể bán hết được, điều đó sẽ làcho các doanh nghiệp thua lỗ.

+ Mục tiêu

Bán được nhiều hàng hóa dịch vụ nhất, doanh thu cao nhất, phải có đượclợi nhuận như mong muốn và an toàn trong kinh doanh

- Các kênh phân phối

Kênh phân phối chỉ ra mối quan hệ giữa Công ty kinh doanh lữ hành vớikênh trung gian trên thị trường được biểu hiện qua sơ đồ sau:

Sơ đồ 2: Kênh phân phối trong kinh doanh lữ hành

 Kênh 1: Kênh ngắn trực tiếp: Đây là kênh phân phối trực tiếp giữacác Công ty lữ hành với khách Thông thường tỷ trọng của kênh

BU Ô N

Đại lý bán lẻ

KHÁCH DU LỊCH

này thường ít trong kinh doanh du lịch quốc tế do khả năng hạn chếcủa các Công ty về vị trí, tài chính, kinh nghiệm để tiếp xúc vớikhách du lịch.

 Kênh 2: Kênh ngắn gián tiếp: Đặc điểm của kênh này chỉ có mộttrung gian là đại lý bán lẻ hoặc là đại diện của Công ty Kênh này

có tỷ trọng nhỏ trong kinh doanh lữ hành quốc tế nhưng trong kênhnội địa là kênh chủ yếu

 Kênh 3, 4: Kênh dài gián tiếp: Đặc điểm của kênh này là cácchương trình của Công ty có thể bán nguyên chương trình hoặcghép nối chương trình đó thành một bộ phận của chương trình của

họ Đây là kênh phân phối phổ biến trong kinh doanh lữ hành quốc

tế nhưng lại chiếm tỷ trọng nhỏ trong kinh doanh lữ hành nội địa

 Kênh 5: Đây là kênh dài, nhưng trong hệ thống không có sự thamgia của một Công ty lữ hành nào khác Các đại diện du lịch bánbuôn đôi khi còn là người

Xúc tiến bán hàng là nhằm tác động vào tâm lý của người mua, nó có tácdụng lớn đối với doanh nghiệp để doanh nghiệp có thể nắm bắt nhu cầu củakhách hàng cụ thể hơn Xúc tiến bán hàng trước hết phải đạt được mục tiêu liên

hệ với khách hàng làm cho họ có lòng tin đối với sản phẩm của doanh nghiệp,

tranh thủ sự ủng hộ và tạo ra bằng sự ràng buộc của họ với sản phẩm dịch vụcủa doanh nghiệp.

Quảng cáo là sử dụng các phương tiện thông tin để truyền tin về sản phẩmhoặc cho trung gian, hoặc cho người tiêu thụ cuối cùng trong một thời gian vàkhông gian nhất định

+ Bản chất

Xúc tiến quảng cáo hay còn gọi là khuyếch trương là tập hợp các công cụđược sử dụng để lôi kéo cầu Thực chất của xúc tiến quảng cáo là giải quyết cácvấn đề truyền thông và tạo ra mức tiêu thụ như mong muốn

+ Mục tiêu

Quảng cáo không chỉ cung cấp một cách đơn giản những thông tin về sảnphẩm, dịch vụ mà còn tác động tích cực tìm cách gây ảnh hưởng đến hành độngmọi người bằng cách trưng bày hình ảnh gợi cảm làm kích thích nhu cầu tiêudùng của khách hàng

Mục tiêu của quảng cáo bao gồm:

 Tăng sự nhận biết về mẫu nhìn sản phẩm

 Tăng sự hồi tưởng về nhãn hàng sản phẩm

 Tăng sự ưa thích sản phẩm dịch vụ

Một điểm quan trọng là mục tiêu quảng cáo phải mang tính đặc biệt, cóthể đo lường được và có khả năng thực hiện Trước khi mục tiêu của quảng cáođược chấp nhận thì phải đặt câu hỏi “liệu ta có khả năng đảm bảo thực thi thànhcông mục tiêu này không?”

Chương II

TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH CUỐI TUẦN

VÀ THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH MARKETING - MIX NHẰM THU HÚT KHÁCH ĐẾN SƠN TÂY - BA VÌ

2.1 Điều kiện tự nhiên và tài nguyên du lịch

Ba Vì và vùng phụ cận tỉnh Hà Tây

Khu vực thị xã Sơn Tây - Ba Vì là vùng bán sơn địa nằm ở phía Tây Bắctỉnh Hà Tây - Thị xã Sơn Tây chỉ cách thủ đô Hà Nội 40 km về phía Tây Từ HàNội có thể đến Sơn Tây theo quốc lộ 32 hoặc theo đường quốc lộ 6 hay theođường cao tốc Láng - Hoà Lạc Sơn Tây là vùng đất xứ Đoài năm xưa có nhiều

di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh nổi tiếng như: thành cổ Sơn Tây, Đền Và,làng cổ Đường Lâm, chùa Mía, khu du lịch Đồng Mô

Tiếp giáp với thị xã Sơn Tây là huyện Ba Vì nằm ở phía Bắc tỉnh Hà Tây

có 3 dân tộc là Kinh, Mường, Dao, cách Hà Nội khoảng 60 km về phía Tây Ba

Vì cũng là vùng đất cổ xứ Đoài với truyền thống văn hoá, lịch sử lâu đời Nơiđây còn bảo lưu được các di tích lịch sử có giá trị như: đình Chu Quyết, đìnhTây Đằng cũng như các danh lam thắng cảnh nổi tiếng: Ao Vua, Khoang Xanh

- Suối Tiên, Vườn quốc gia Ba Vì, hồ Suối Hai, khu du lịch sinh thái Thác Đa

Với nguồn tài nguyên du lịch phong phú, lại nằm ở vị trí thuận lợi: tiếpgiáp với khu công nghiệp Việt Trì, thuỷ điện Hoà Bình, tiếp giáp với trung tâmvăn hoá lớn trong tương lai như; làng văn hoá các dân tộc Việt Nam, chuỗi đôthị Miếu Môn - Xuân Mai - Hoà Lạc - Sơn Tây, trường Đại học Quốc Gia Khuvực thị xã Sơn Tây và Ba Vì có đủ điều kiện để trở thành một trung tâm du lịch,nghỉ ngơi của toàn vùng Trong những năm gần đây hoạt động du lịch ở khu vựcthị xã Sơn Tây và Ba Vì đã có sự phát triển nhanh chóng, thu hút khách đến nghỉngơi, thăm quan, nghiên cứu Khu vực thị xã Sơn Tây - Ba Vì đặc biệt lí tưởngcho loại hình du lịch cuối tuần của thủ đô Hà Nội và các vùng lân cận.

2.1.2 Đặc điểm về địa hình

Thị xã Sơn Tây và Ba Vì là vùng đất có địa hình tương đối đa dạng: địahình đồng bằng, gò đồi (Sơn Tây) và địa hình miền núi (Ba Vì) Địa hình SơnTây và Ba Vì có độ nghiêng dần từ Tây Bắc xuống ĐôngNam với độ dốc trungbình là 25o, càng lên cao độ dốc càng lớn Có thể coi địa hình nơi đây là yếu tốnổi bật có tác động đến tâm lý du khách

Do cấu hình của địa hình, vùng đồi núi trong vùng bị chia cắt thành nhiềukhe núi khoét sâu tạo ra những cảnh quan tự nhiên đẹp như: thác nước (Ao Vua,thác Hương), các dòng suối, đồng thời tạo nên điều kiện thuậnlợi xây dựng các

hồ nước nhân tạo như: hồ Suối Hai, hồ Đồng Mô, phục vụ mục đích thuỷ lợi và

du lịch

Khu vực Sơn Tây - Ba Vì có độ cao trung bình từ 400 - 600m,trong đó có một số đỉnh cao như Đỉnh Vua (1296m), Tản Viên (1226m), NgọcHoa (1120m), Hang Hùm (776m), Da Dê (714m) đã tạo cho khu vực nhữngcảnh đẹp hùng vĩ và càng hấp dẫn hơn bởi nhiều địa danh gắn liền với cáctruyền thuyết lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc như truyền thuyết vuaHùng, Tản Viên, Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

2.1.3 Một số điểm và khu vực tài nguyên tiêu biểu

* Khu vực Vườn quốc gia Ba Vì

Vườn quốc gia Ba Vì là một lá phổi lớn của thủ đô, cách Hà nội gần 60

km (theo đường 32 và đường 87 hoặc theo đường Láng - Hoà Lạc, đường21A và đường 87)

Vườn quốc gia Ba Vì có diện tích quản lý 7.377 ha, phân bố rải rác ở độcao từ 200m đến 1300m so với mặt nước biển Khí hậu ở đây rất ôn hoà Đâychính là điểm du lịch lý tưởng cho những du khách muốn khám phá và trở vềvới thiên nhiên

Ba Vì gồm 3 đỉnh hợp thành: Đỉnh cao nhất là đỉnh Vua có độ cao1276m, đỉnh Tản Viên có độ cao 1226m, đỉnh Ngọc Hoa có độ cao 1120m Bađỉn núi trên gắn bó với truyền thuyết Sơn Tinh - Thuỷ Tinh Khi Thuỷ Tinhdâng nước lên đánh Sơn Tinh, một hòn núi đã bật ra nay là Hòn Chẹ Đểchốnglại Sơn Tinh đã dùng gậy thần xẻ ngọn núi thành ba tầng, từ đó sóng nướcđánh vào đá không bị đổ nữa Sau này người ta gọi ngọn núi ba tầng này là BaVì

Những ngày trời nắng xe ô tô có thể đưa du khách tới độ cao 800m so vớimặt nước biển qua những con đường quanh co, uốn khúc ở độ cao này đã thấyvùng khí hậu á nhiệt đới, nhiệt đới thấp hơn bình thường khoảng 4 - 5oC nên xưangười Pháp đã xây dựng gần 200 biệt thự làm nơi nghỉ mát tại đây Thời kỳ sauchiến tranh giải phóng công trình đã trở thành phế tích, giờ đây chỉ còn lại nềnmóng và những bức tường rêu phong

Từ mặt bằng ở độ cao 800m du khách leo chếch sang phải 600m sẽ lên tớiđền Thượng nơi thờ thánh Tản Viên Còn leo chếch sang trái 1500m tới đỉnh caonhất 1296m là đỉnh Vua có bàn cờ Vào dịp kỉ niệm 30 năm ngày Bác Hồ đi xa

và 30 năm thực hiện di chúc của Bác, đền thờ và tượng Bác tren đỉnh Vua đãđược khánh thành Đứng ở đây du khách có thể nhìn thấy các xóm làng củangười Mường, người Dao thấp thoáng bên các sườn đồi và cảm thấy mình nhưđược giao hoà với trời đất

* Khu vực du lịch Khoang Xanh - Suối Tiên

Khoang Xanh - Suối Tiên là điểm du lịch có môi trường sinh thái còntương đối nguyên vẹn, nơi có nhiều người Mường sinh sống, cách thị xã SơnTây khoảng 20 km

Từ Hà Nội theo đường 32 đi Sơn Tây qua xã Vân Hoà, huyện Ba Vì, HàTây là đến khu du lịch này Từ bãi xa, du khách đã có thể nghe thấy tiếng thácnước ào ào, cùng với cảnh núi rừng hùng vĩ xung quanh khiến phong cảnh nơiđây càng thêm ngoạn mục Đi khoảng 500m, du khách sẽ được đắm mình trongmột thung lũng xanh mơ mộng bên núi Tản Viên, có dòng Suối Tiên vắt mình từtrên cao, len lỏi qua các sườn đá chảy xuống trông như một dải lụa bạc khổng lồ.Thác nước từ trên cao đổ xuống tung bọt trắng xoá Có đoạn suối, nước chảy rócrách, dòng nước trong vắt, mát lạnh Từ thác Tràn ngược lên đến Hòn Chồngkhoảng 1km, có nhiều thác đẹp với các tên gọi như thác Mâm Xôi, thác HoàLan Trên đường đi nếu du khách có thể dừng an nghỉ trên những phiến đá tonằm rải rác dọc theo bờ suối Sau khi tắm thác, lội suối thoả thuê, du khách cóthể leo lên đỉnh núi Vua, nơi có khu rừng nguyên sinh với hệ động thực vậtphong phú và các loài cây cổ thụ quý hiếm Ngoài ra quý khách có thể chơi thểthao dưới nước, tắm mát, trượt nước ở khu vực hồ tạo sóng và các máng trượt

Khu du lịch Khoang Xanh - Suối Tiên rất thích hợp cho các loại hình dulịch cuối tuần, leo núi, tắm suối, thăm bản dân tộc Mường Khu du lịch nàyhiện đang thu hút rất nhiều khách du lịch, để lại cho du khách những ấn tượngkhó quên

* Khu du lịch Đồng Mô - Ngải Sơn

Từ Hà Nội đến khu du lịch Đồng Mô - Ngải Sơn là 50km, theo đường 32lên thị xã Sơn Tây rồi đi tiếp khoảng 10 km là tới Đây là công trình thuỷ lợimới xây dựng trong những năm 1966 - 1967 Hồ mang tên gọi của hai làng đầu

hồ là Đồng Mô thuộc xã Yên Bái, huyện Ba Vì và Ngải Sơn thuộc xã Kim Sơn,nay thuộc thị xã Sơn Tây

Trước đây là một vùng đồi núi thấp, sau đó đắp các con đập nối đồi Kiến(133m) và đồi Con Ma (102m) mà tạo thành hồ Nước nguồn của sông Hang từ

đó giữ lại trong các hồ dài 17km, rộng trung bình 4km, diện tích mặt nước1300ha, chống úng và hạn cho đồng ruộng bốn huyện Phúc Thọ, Thạch Thất,Quốc Oai, Chương Mỹ (Hà Tây)

Trong lòng hồ còn trên 60ha đất đồi chưa ngập, trở thành những hòn đảonhấp nhô với một thảm thực vật xanh dịu đẹp và mát mắt Khách có thể bằngcanô đi du ngoạn trên mặt hồ hoặc ghé vào đảo để nghỉ ngơi (trên đảo có nhữnglều tre, gỗ cho khách thuê) Trên bờ có nhà nghỉ đầy tiện nghi để du khách tránhcái nóng gay gắt của Hà Nội trong những ngày hè nóng nực Đặc biệt là có sângolf 18 lỗ dành cho những khách yêu môn thể thao này trong các ngày nghỉ lễ

Khu vực Đồng Mô - Ngải Sơn đang trên đường trở thành khu nghỉ cuốituần sáng giá tại cửa ngõ phía Tây của Hà Nội

*Hồ Suối Hai

Hồ Suối Hai là hồ nhân tạo được khởi công xây dựng từ tháng 12 năm

1958 với hệ thống đập chính và phụ dài 4km để giữ nước từ hai suối chính Yên

Cư và Cầu Rồng từ núi Ba Vì chảy xuống làm nguồn cung cấp nước tưới chotrên 7000ha đất canh tác Hồ Suối Hai có diện tích mặt nước gần 1000ha, dài7km, rộng 4km, chu vi hồ tới 36km với lượng nước chứa trong hồ khoảng trên46m3 Trong lòng hồ có tới 14 đảo lớn nhỏ, diện tích khoảng 90ha Trên các đảo

và ven hồ đã được trồng cây gây rừng, xây các vườn ăn quả, các trại chăn nuôi

Hồ rộng, nước sạch, có nhiều bãi tắm đẹp nên đượckhách du lịch rất ưa thích

Hồ còn có khả năng cung cấp mỗi năm hàng chục tấn cá Đặc biệt hệ sinh thái

vùng hồ còn được bổ sung thêm các đàn chim trời như le le, mòng, vịt trời, sâmcầm, giang, sếu đông đến hàng vạn con làm cảnh thiên nhiên thêm phong phú,sinh động và hấp dẫn

Suối Hai đã trở thành một thắng cảnh và nơi nghỉ mát tốt Nhà nghỉ bên

bờ phía Bắc đã đón nhiều du khách Có thể nói mỗi mùa, Suối Hai cũng thay đổi.Cho nên đến đây vào bất cứ lúc nào cũng thấy hồ đẹp

* Khu du lịch sinh thái Thác Đa

Thác Đa thuộc Mường Châu, huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây, cách Hà Nội60km về phía Tây, là một khu sinh thái hấp dẫn Từ Hà Nội theo đường Láng

- Hoà Lạc đến điểm du lịch Khoang Xanh, rẽ phải đi khoảng 11km nữa là tớikhu du lịch Thác Đa Đến đây du khách sẽ được hưởng bầu không khí tronglành của vùng núi cao Ba Vì, được vùng vẫy trong làn nước xanh của thácnước đổ từ trên cao xuống Du khách sẽ được nghỉ ngơi trong những cănphòng xinh xắn được xây dựng lưng chừng núi rất nên thơ Du khách có thểtắm ở bể bơi, hoặc dạo chơi trong vườn cây ăn quả, thăm khu tượng ngườiViệt cổ bên dòng suối Trúc Ngoài ra khách có thể thăm Khe Cạn, thác DốcMông, khuôn viên Tình Yêu, vườn Địa Đàng hoặc leo núi, câu cá, thưởngthức các món thịt rừng nướng hay múa sạp cùng các cô gái bên trong lửatrại

Khu du lịch sinh thái Thác Đa mới được khai thác, môi trường sinh tháirất trong lành đang hấp dẫnkhách du lịch, nhất là tour nghỉ cuối tuần

2.2 tài nguyên du lịch nhân văn

2.2.1 Các di tích lịch sử, văn hoá

Ba Vì là vùng đất cổ, là trung tâm của 15 bộ lạc thời Hùng Vương, là nơingự trị của Thánh Tản Viên Nói đến Sơn Tây - Ba Vì, vùng đất thuộc xứ Đoàixưa là nói đến nơi sinh của người Việt cổ Chính bề dày lịch sử lâu dài nên vùngđất này đã có nhiều di tích lịch sử văn hoá đặc sắc Theo thống kê toàn tỉnh Hà Tây

có 2.388 di tích trong đó có trên 800 di tích nhà nước xếp hạng di tích quốc gia

Trong số các di tích ở Sơn Tây - Ba Vì đáng chú ý là những di tích gắnvới lịch sử dựng nước và giữ nước, với những nhân vật lịch sử đã trở thành biểutượng của dân tộc, trong đó có một trong tứ bất tử của người Việt là Thánh TảnViên Các di tích như đền Và, đền Phùng Hưng, chùa Mía, đền và lăng NgôQuyền, thành cổ Sơn Tây, đình Tây Đằng, đình Chu Quyến đã nổi tiếng từ lâu

và được du khách đặc biệt quan tâm Các di tích lịch sử văn hoá của khu vựcSơn Tây - Ba Vì đều có giá trị rất cao về mặt lịch sử và kiến trúc mỹ thuật Gầnđây, các di tích này đã được quan tâm bảo vệ tu tạo khá tốt

* Thành cổ Sơn Tây.

Nằm ở khu trung tâm thị xã, là điểm khởi đầu của các đường phố chạy toả

ra bốn phía ngoại vi thị xã Sơn Tây là một công trình kiến trúc cổ - Thành cổ Sơn Tây

Thành cổ Sơn Tây được xây dựng vào năm 1822 ở thời vua Minh Mệnhtriều Nguyễn Thành đợc xây dựng hình tứ giác theo kiểu Vô Băng (một nhàkiến trúc sư người Pháp sống thế kỷ XVII) Bốn mặt thành có bốn cổng ra vào.Cửa tiền trông ra phố Ba Vì (nay là phố Quang Trung) Cửa hậu trông ra phốHậu An (nay là phố Lê Lợi) Tường thành Sơn Tây được xây bằng đá ong, cao5m phía bên trong tường đắp đầy đất Quanh thành có hào sâu 3m, rộng 20m.Trong thành có xây dựng vọng lâu cao 18m có cột cờ, có điện kính thiên, giếngnước và trại lính cùng với chiến luỹ Phù Sa thành Sơn Tây là một căn cứkháng Pháp xâm lược nước ta Sau này trong thành Sơn Tây được xây dựngdinh làm việc của quan Tổng đốc, án sát, Đốc học và Đề đốc

Qua thời gian, thành Sơn Tây đã bị hư hại nhiều Cổng thành phía Đông

đã mất, các cổng khác bị cây cối xâm thực hư hỏng nặng Thành đá ong nay chỉcòn nền móng Hiện nay thành Sơn Tây đã có quy hoạch nhằm từng bước khôiphục các cổng, trong thành, khôi phục các công trình kiến trúc trong thành nhưđiện kính thiên, cột cờ và trở thành một khu du lịch văn hoá của quê hương xứĐoài

* Làng cổ Đường Lâm

Làng Đường Lâm cách thị xã Sơn Tây khoảng 4km, là một làng Việt cổ ởtrung du Đây là quê hương của Phùng Hưng và Ngô Quyền, hai vị anh hùngdân tộc đã có công dánh đuổi quân xâm lược phương Bắc vào thế kỷ 8 và thứ 10.

Làng Đường Lâm có tới 21 gò đồi, 18 rộc sâu và có con sông Tích nướcxanh trong uốn lượn quanh làng Tại đây có đền thờ Phùng Hưng, đình thờ vàlăng Ngô Quyền với các chuông đồng, khánh đá, đồ gốm sứ, các bức chạm vàcác bia đá cổ lớn, xung quanh nơi đây có đồi Hùm, giếng Ngọc, rặng suối buộc voi

Tại nhà truyền thống xã Đường Lâm còn lưu giữ nhiều hiện vật quý nhưrìu đá, di chỉ đồ đá mới, cọc gỗ Bạch Đằng, gần đó còn có những rộc sâu, tươngtruyền xưa kia là hồ sen, nơi Ngô Quyền thường cùng bạn bè thửơ nhỏ chơi tròthuỷ chiến

Đường Lâm là một vùng đất địa linh nhân kiệt - hội tụ tinh anh của cộngđồng người Việt cổ, thật xứng đáng với tên “Hoa thiên cảnh” (cõi trời hoa) màngười xưa đặt tên cho vùng Kẻ Mía

Toàn bộ kiến trúc của chùa đều được xây dựng bằng nhiều loại gỗ quý.Nhiều bức được chạm khắc công phu, như hình tứ linh, hình hoa lá Bức nàocũng tinh tế, gợi cảm, huyền diệu vô cùng

Tượng Phật ở chùa Mía không chỉ đặc sắc về hình dáng mà còn phongphú về số lượng Trong chùa hiện thờ 287 pho tượng lớn nhỏ gồm 6 tượng đồng,

107 tượng mộc và 174 tượng thổ Các pho tượng này dù là được đúc, được nặnhay chạm khắc cũng đều thể hiện tính nghệ thuật cao siêu của các nghệ nhân bậcthầy lúc bấy giờ Trăm pho trăm vẻ nhưng pho nào cũng tạo ra một kiểu dángsống động, màu sắc, chế phổ hài hoà Từ cử chỉ ngón tay, cách nhìn, khoé mắtđều cho khách viếng thăm thấy được nét vẽ độc đáo phi phàm mà lại đầy vẻ từ bi

hỉ xả

Đáng lưu ý nhất là một pho như tượng Tuyết Sơn, tượng Bá Đại hoàthượng, tượng Quan Âm Nam Hải, tượng Bát Bộ Kim Cương, tượng Từ Bồ Tát,tượng hai Thái Tử hiện hữu, ác hữu, tượng Bà Chúa Mía

Pho tượng Tuyết Sơn thể hiện Đức Phật tu khổ hạnh ở khổ hạnh lâm, vừa

có cái gì gần gũi với chúng sinh lại vừa có cái gì rất cao siêumà muôn kiếpngười không thể đạt tới được

Pho tượng Bá Đại Hoà Thượng (tức Đức Di Lặc) đạt tới đỉnh cao củanghệ thuật điêu khắc Nét mặt tươi cười hoan hỉ của Đức Di Lặc đủ làm tiêu tanmọi nỗi u sầu của kiếp phù sinh hoặc chí ít cũng làm thư giãn một phần nét mặtkhắc khổ của người phàm trong cõi đời

2.2.2 Các lễ hội truyền thống

Hà Tây là tỉnh có nhiều lễ hội, trong đó có những lễ hội tiêu biểu cho lễhội dân gian Việt Nam với những nghi thức cổ truyền vẫn được duy trì Chỉriêng khu vực Sơn Tây - Ba Vì đã có tới 4 lễ hội lớn mang tính đại diện chongười Việt (Bảng 3)

Bảng 3: Các lễ hội lớn ở khu vực Sơn Tây - Ba Vì

Xã Sơn Đà huyện

Ba Vì

Thờ: Thánh Tản Viên: 2/1rước đón ngài về (nửa đêmchèo thuyền từ bến Bộ vềKhê Thượng) 3/1 đấu vậtthờ Thánh; 7/1: Hộichémchén cầu may

2 Hội đền Và 15/1

(3 năm/1 lần) Thị xã Sơn Tây

Thờ Tản Viên; lễ rước kiệuThánh Tản Đông cung lênđền thờ thánh trên núi Ba

Vì, tắm tượng thánh, đánh

cá dâng cúng 99 đuôi cáchép

3 Hội Cẩm Đai và

Tòng Lệnh (12/1)

Xã Tòng Bạt,huyện Ba Vì, xãCẩm Lĩnh, Ba Vì

Thờ Tản Việt: Tế thần, thiđánh cá, tiệc cá gỏi

An Toàn nữ đứng chânkiệu, chân cờ, tế tại đình.Leo cây, bơi thuyền, múarối

Những lễ hội dân gian diễn ra ở khu vực Sơn Tây - Ba Vì đều gắnvới các truyền thuyết lịch sử, nhiều huyền thoại thể hiện đời sống tâm linhcủa người Việt Ngày nay những lễ hội đang được khôi phục và phát triển.Đây là một đặc điểm quan trọng có thể nghiên cứu khai thác phục vụ pháttriển du lịch.

Như vậy, bên cạnh những lợi thế về vị trí, nằm trong không gian dulịch quan trọng với các điểm du lịch cấp quốc giavà quốc tế, thuận lợi vềmặt giao thông, du lịch Sơn Tây - Ba Vì lại mang trong mình những thếmạnh quan trọng về nguồn tài nguyên thiên nhiên và nhân văn phong phú,

là điềukiện tốt để phát triển các hoạt động du lịch

2.3 Thực trạng về cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật

và các nguồn lực khác.

2.3.1 Cơ sở vật chất kỹ thuật

* Cơ sở lưu trú, ăn uống

Cơ sở vật chất giữ vai trò quan trọng trong quá trình phát triển củangành du lịch Số lượng khách sạn, buồn, giường của tỉnh Hà Tây còn ít,

bị xuống cấp, không đủ điều kiện cho khách lưu trú

Các khách sạn hiện có dưới dạng từ nhà khách, nhà nghỉ chuyểnsang nên chưa đủ tiêu chuẩn của một khách sạn du lịch Trước đây có 100biệt thực nghỉ mát ở Ba Vì thời Pháp thuộc nay các công trình này chỉ cònlại nền móng đổ nát

Bảng 4: Cơ sở lưu trú của tỉnh Hà Tây

Do hệ thống cơ sở lưu trữ tăng trưởng với tốc độ thấp, quy mô kinh doanhnhỏ, chất lượng dịch vụ chưa cao do gần thủ đô Hà Nội- Một trung tâm lớn về

cơ sở lưu trú nên ở đây còn nhiều khó khăn Hơn nữa, dịch vụ vui chơi giải trí

về đêm ở đây còn ít nên không thu hút được khách ở lại qua đêm

Về cơ sở phục vụ ăn uống: hầu hết các điểm du lịch ở Sơn Tây- Ba Vì đều

có các quầy bar và phòng ăn có sức chứa khoảng 100 người mỗi phòng, cácphòng ăn được bố trí gọn gàng, sạch sẽ Có nhiều món ăn từ đặc sản núi rừnghấp dẫn, đội ngũ nhân viên có thái độ phục vụ rất tốt

* Hiện trạng các tiện nghi vui chơi, giải trí:

Trong thời gian qua tỉnh Hà Tây đã chú trọng đầu tư phát triển dịch vụ vuichơi giải trí phục vụ khách du lịch, nhiều khu vui chơi giải trí được hình thànhnhư khu thể thao dưới nước Ao Vua, công viên nước Khoang Xanh- Suối Tiên,sân golf Đồng Mô, vườn cò Ngọc Nhị, khu Thác Đa, Suối Mơ, Bằng Tạ gắn cáchoạt động vui chơi giải trí và thể thao dựa vào các tài nguyên du lịch sông, hồ,suối, thác là thế mạnh tài nguyên của Sơn Tây - Ba Vì Tuy nhiên, các khu vuichơi của cụm này mới chỉ ở quy mô nhỏ, chất lượng phục vụ chưa cao, chủ yếuhướng đến nhu cầu khách nội địa cso mức chi tiêu trung bình Các khu vui chơigiải trí chất lượng cao hiện đại thu hút khách du lịch có mức chi tiêu cao đặcbiệt là khách du lịch quốc tế hầu như chưa có, Sơn Tây - Ba Vì cũng chưa có cáckhu vui chơi giải trí hoạt động ban đêm để kéo dài thời gian lưu trú của dukhách

Tính đến nay mới chỉ có sân golf Đồng Mô là khu vui chơi đạt tiêu chuẩnquốc tế dành cho khách du lịch quốc tế Đặc biệt, trong 5 năm qua, phong tràođầu tư xây dựng các khu nghỉ nhỏ, nghỉ cuối tuần kết hợp vui chơi giải trí diễn

ra rầm rộ trên địa bàn các tỉnh Nhất là ở những vùng như: Ba Vì Sơn Tây Hoà Lạc và các trục đường chính vào Ba Vì - Suối Hai - Hoà Lạc Các khu vuichơi giải trí này có quy mô nhỏ, nhưng dần trở thành địa chỉ quen thuộc cho cáchoạt động du lịch cuối tuần của thị trường khách Hà Nội và các tỉnh phía Bắc

-Song phương hướng phát triển này có thể dẫn đến việc tài nguyên du lịch

bị phân tán, hoạt động du lịch manh mún và dĩ nhiên việc khai thác tài nguyên

sẽ không đạt hiệu quả Trong thời gian tới du lịch Sơn Tây - Ba Vì cần có cácbiện pháp hạn chế xu hướng phát triển này

Với vị trí và nguồn tài nguyên như của Sơn Tây - Ba Vì nói riêng và HàTây nói chung, phương hướng tập trung phát triển các dự án đầu tư xây dựngcác khu vui chơi hiện đại đạt tiêu chuẩn quốc tế để hướng đến khách du lịch

có mức chi tiêu cao là phương hướng phù hợp để khai thác một cách có hiệuquả nguồn tài nguyên, lợi thế vị trí địa lý cũng như chiếm lĩnh thị trường HàNội, thị trường khách du lịch quốc tế lớn nhất của khu vực Bắc Bộ

2.3.2 Cơ sở hạ tầng:

* Giao thông vận tải:

Du lịch gắn liền với sự di chuyển của con người trên một khoảng cáchnhất định Nó phụ thuộc vào giao thông mạng lưới đường sá và phương tiện giaothông Một đối tượng có thể có sức hấp dẫn đối với khách du lịch nhưng vẫnkhông thể khai thác được khi thiếu nhân tố giao thông Chỉ có thông qua mạnglưới giao thông thuận tiện, nhanh chóng thì du lịch mới trở thành hiện tượng phổbiến trong xã hội

* Đường Bộ:

Các đường quốc lộ nói chung thuận lợi, nhất là những tuyến đường làmsau (Láng - Hoà Lạc - Xuân Mai), tuyến đường quốc lộ 32 và 21A cũng đã đượcnâng cấp nhiều lần.

Các đường tỉnh lẻ như đường 74, 84, 87, 89, 88 cũng đóng góp vào việcgiao thông vận tải cho khu vực được thuận tiện nhưng thường bị đứt quãng,không liên tục và chất lượng chưa đảm bảo

Các tuyến đường đến các điểm du lịch chủ yếu là đường đất hoặc cấpphối, nhìn chung chất lượng đường kém, mặt đường hẹp, một số đoạn còn có độdốc tương đối lớn, trọng tải thấp, không cho phép các phương tiện chạy với tốc độcao

Cụ thể như sau:

1 Đường Đông Quang- Thuỵ An- Suối Hai 5.2 km

2 Đường Trung Hà- Cống Chuốc- Suối Hai 8.0 km

3 Đường Bệnh viện Ba Vì- Cống Chuốc- Suối Hai 8.0 km

4 Đường Ba Vành- Xóm Quýt- Thác Mơ 8.0 km

9 Đường Quảng Oai- Yên Khoái- Suối Hai 6.6 km

12 Đường Bằng Tạ- du lịch vườn nguyên sinh Đồi

Cò

5.5 km

14 Đường nối các đảo ven hồ Suối Hai 5.0 km

15 Đường Yên Bái- Xóm Quýt, Suối Mơ- Khoang

Xanh

5.5 km

* Đường thuỷ:

Được bao bọc bởi các sông lớn là sông Đà và sông Hồng tuyến vận tảithuỷ ở đây tương đối thuận tiện Cảng sông Sơn Tây có công suất 15- 20 vạn tấn/năm và có khả năng tiếp nhận tàu 300- 400 tấn Trên các sông còn có một sốcảng nhỏ phục vụ cho việc vận chuyển khách và vật liệu xây dựng.

* Thông tin liên lạc:

Mạng lưới thông tin trong vùng tương đối hoàn thiện với 4 tổng đài vệtinh Ba Vì, Tây Đằng, Tản Lĩnh, Sơn Đà Tại Hoà Lạc và Sơn Tây, Ba Vì cóthông tin di động của mạng Vinaphone

* Hệ thống cung cấp nước:

Khu vực thị xã Sơn Tây và Ba Vì có trữ lượng nguồn nước ngầm khôngđáng kể, dân cư và các điểm du lịch ở đây sử dụng trực tiếp hay xử lý tại chỗnguồn nước từ hồ, sông suối là chủ yếu Riêng thị xã Sơn Tây có hệ thống cungcấp nước sạch cho người dân trong khu vực nội thị và khách du lịch, số còn lạiphải dùng nguồn nước giếng đào hoặc giếng khoan Việc cung cấp nước nhìnchung giải quyết cục bộ Chính vì vậy, việc thoát nước cho các khu du lịch cầnlưu tâm và khắt khe để bảo vệ môi trường nước của các khu du lịch

Hệ thống hồ Đồng MT- Ngải Sơn và Suối Hai được xây dựng đủ cungcấp nước phục vụ cho sản xuất nông nghiệp toàn vùng thị xã Sơn Tây và Ba Vìgóp phần đem lại hiệu quả kinh tế cao, đồng thời tạo ra nhiều cảnh quan du lịch hấpdẫn

Với mục tiêu cơ bản của quốc gia về nước sạch, thị xã Sơn Tây và Ba Vì

đã và đang cố gắng xây dựng thêm các trạm cung cấp muối sạch tại trung tâmhuỵên, thị xã, đồng thời đưa mô hình giếng khoan có bể lọc vào hầu hết cácvùng ở nông thôn Điều đó không chỉ có ý nghĩa đối với đời sống của người dân

mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động du lịch của vùng

* Mạng lưới điện:

Khu vực thị xã Sơn Tây- Ba Vì sử dụng mạng lưới điện quốc gia do thuỷđiện Sng Đà cung cấp Trạm điện 110/35/10 KV- 2X16 MVA của thị xã SơnTây đã cung cấp điện cho toàn bộ thị xã Sơn Tây, huyện Ba Vì và một phần củahuyện Phúc Thọ Hiện nay, 100% số xã trong khu vực đã có điện sinh hoạt vàsản xuất kinh doanh Nhìn chung cơ sở hạ tầng về điện vẫn còn nhiều khiếmkhuyết, các trạm biến thế còn ít, công suất thiết kế thấp, đường dây truyền tảiđiện đã sử dụng trong thời gian dài

Vấn đề đáng quan tâm là đảm bảo an toàn điện năng trong khu vực, đặcbiệt là trong mùa mưa bão Vì vậy cần có những chính sách cải tạo nâng cấp vàxây dựng mới mạng điện trong vùng để có thể đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng điệncủa nhân dân trong vùng và phục vụ cho mục đích phát triển du lịch

Đối với các khu du lịch nhu cầu dùng điện đòi hỏi rất cao bởi hai lý do:

 Đã đi du lịch thì nhu cầu điện nước cho người sử dụng là rất quantrọng đặc biệt là khách quốc tế

 Khi làm du lịch nhu cầu về điện để làm cho thiên nhiên phong phúhơn, lung linh hơn, đẹp hơn, nhất là muốn kinh doanh du lịch tốtcần kéo dài thời gian của du khách, giữ du khách lại lưu trụ mà thờigian về đêm chiếm 50% thời gian cả ngày Việc làm lộng lẫy cáckhu du lịch về đêm là bức thiết

* Thoát nước bẩn và vệ sinh môi trường:

Hiện nay trên tất cả các khu du lịch đều là hệ thống chảy chung Nứơcthải ở trong khu vực đều chảy vào các cống thoát nước mưa rồi thải ra suối, hồ,sông ở lân cận Một số khu du lịch có diện tích lòng hồ hẹp thì nước thải đượcthải ra cuối nguồn (Khoang Xanh) nhưng đa số đều đổ vào các hồ (Suối Hai,Đồng Mô) Tại khu vực khác dường như chưa đặt vấn đề thoát nước thải và vệsinh môi trường một cách nghiêm túc Tất cả còn rất tuỳ tiện

Vấn đề rác thải cũng luôn là một vấn đề bức bách trên tất cả các địa điểm

có du lịch tại tỉnh Hà Tây Một số nơi có điều kiện thuận tiện thì đưa đến bãi rác

chung của đô thị Còn nói chung đều tìm cách đổ vào những thung lũng hoặcchôn lấp tại chỗ

Rõ ràng để phát triển du lịch trên toàn tỉnh cần phải có một buớc giảiquyết cốt lõi về những vấn đề này Nếu không giải quyết hẳn sẽ có nhữngtrường hợp xảy ra khôn lường và khi đó khu du lịch Hà Tây sẽ lập tức bị giảmthiểu về kinh doanh

2.3.3 Các nguồn lực về lao động trong du lịch

Số lao động trong ngành du lịch của tỉnh rất ít Thu nhập của người laođộng trong các công ty du lịch còn thấp, trung bình một người trong 1 tháng cóthu nhập là 500 nghìn đồng

* Số lượng:

Số lượng đội ngũ lao động ngành du lịch tỉnh Hà Tây trong thời gian có

sự gia tăng lớn Tuy nhiên với đặc điểm của du lịch Hà Tây lại không thu hútđược khách lưu trú nhiều, mặt khác khách đi trong ngày đông và lại tập trungvào một số thời điểm lễ hội, các tháng hè nên số lượng lao động để phục vụcũng khác so với các điểm du lịch khác, ít lao động trong khách sạn nhà hànghơn, nhiều lao động gián tiếp hơn Số lượng tham gia phục vụ khách, tham giatrong quá trình vận chuyển và bán hàng hoá, phục vụ khách là rất lớn và khôngthống kê được

Tổng số lao động trong ngành du lịch ở Sơn Tây- Ba Vì chiếm khoảng37,8% so với tổng số lao động của ngành trong tỉnh Năm 1996 Sơn Tây- Ba Vì

có 272 lao động trong ngành du lịch Đến năm 2000 khu vực có 480 lao độngtrực tiếp chiếm khoảng 40% số lao động toàn tỉnh Hiện nay, lao động trực tiếp ởkhu vực Sơn Tây- Ba Vì là khoảng 430 lao động gián tiếp là 950 người

* Chất lượng lao động:

Đội ngũ tham gia phục vụ khách du lịch trong quá trình tham quan tại cácđiểm di lịch không chỉ có chức năng phục vụ và tạo các thuận lợi cho khách sử

dụng các dịch vụ du lịch mà còn góp phần tham gia vào các sản phẩm du lịch,góp phần tạo nên hình ảnh của sản phẩm du lịch Trong các sản phẩm khách sạnhoặc lữ hành nhân viên phục vụ khách sạn hoặc hướng dẫn viên du lịch đóng vaitrò quan trọng trong việc phục vụ khách cũng như làm cho khách nhớ tới điểm

du lịch cũng một phần là nhờ vào họ Như vậy, đánh gía chất lượng đội ngũ laođộng là chỉ tiêu quan trọng trong việc nghiên cứu hiện trạng phát triển du lịchcủa địa bàn

Với số lượng lao động được thống kê tại Sở Du Lịch Hà Tây chủ yếu baogồm các lực lượng lao động thuộc các ngành, thành phần kinh tế, các công ty do

Sở quản lý

2001

Năm 2002

Năm 2003

Năm 2004

Năm 2005

Đội ngũ lao động trên địa bàn tỉnh Hà Tây khá đông và ngày một gia tăng

số lượng Tuy nhiên số lượng lao động có trình độ đại học còn chiếm tỉ lệ thấp

và có mức tăng không đáng kể: Năm 2001 chiếm 15.9% đến năm số lao độngtrên địa bàn chủ yếu là lao động chỉ mới qua nghiệp vụ sơ cấp về du lịch, chiếm2/3 trong tổng số lao động của tỉnh Số lao động có trình độ ngoại ngữ giỏi chưanhiều, chủ yếu là có trình độ A