SKKN Lựa chọn một số bài tập nhằm khắc phục những sai lầm thường mắc trong kĩ thuật chuyền bóng cho học sinh lớp 11 trường trung học phổ thông Thuận Thành số 1, Bắc Ninh

Untitled 1 MỤC LỤC Trang DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 2 I PHẦN MỞ ĐẦU 3 1 Mục đích của sáng kiến 3 2 Tính mới và ưu điểm nổi bật của sáng kiến 3 3 Đóng góp của sáng kiến 4 4 Nhiệm vụ, phương pháp và tổ ch[.]

4 Nhiệm vụ, phương pháp và tổ chức nghiên cứu 4

II PH ẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1 THỰC TRẠNG VỀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN

VI ỆC DẠY VÀ HỌC MÔN THỂ THAO TỰ CHỌN BÓNG

CHUY ỀN

7

1.1 Thực trạng về khung chương trình và kế hoạch dạy học môn TTTC

bóng chuyền trường THPT Thuận Thành số 1 - tỉnh Bắc Ninh 7 1.2 Thực trạng về đội ngũ giáo viên trường THPT 8

CHƯƠNG 2 LỰA CHỌN VÀ ỨNG DỤNG CÁC BÀI TẬP VÀO

2.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn trong giảng dạy môn TTTC Bóng chuyền 11 2.2 Nguyên nhân và những sai lầm thường mắc của học sinh trong kỹ

2.3 Những căn cứ để lựa chọn bài tập khắc phục những sai lầm thường

2.4 Lựa chọn một số bài tập bổ trợ nhằm khắc phục những sai lầm

CHƯƠNG 3 KIỂM CHỨC CÁC BÀI TẬP ĐÃ ỨNG DỤNG 21

TTTC : Thể thao tự chọn

PH ẦN 1 MỞ ĐẦU

1 Mục đích của sáng kiến

Giáo dục thể chất (GDTC) là một quá trình sư phạm nhằm bảo vệ và tăng cường sức khỏe, hoàn thiện tố chất, rèn luyện nhân cách và trang bị những kỹ năng vận động cần thiết cho mỗi cá nhân trong cuộc sống Do đó nhiều nhà sư phạm rất quan tâm đến giáo dục thể chất cho thế hệ trẻ và xếp giáo dục thể chất

là một bộ phận hữu cơ trong hệ thống giáo dục và đào tạo ở nhà trường phổ thông

Đối với môn Bóng chuyền là môn mang tính tập thể cao, là môn học tự chọn được nhiều trường dụng vào giảng dạy Tuy nhiên, để chơi được đòi hỏi các em phải nắm vững được kỹ thuật cơ bản cũng như rèn luyện được kỹ năng cần thiết

Qua quá trình quan sát một số trường về môn học tự chọn bóng chuyền tôi nhận thấy đa số học sinh (HS) khi thực hiện kỹ thuật chuyền bóng chưa thực hiện đúng yêu cầu đặt ra, nguyên nhân là kỹ thuật cơ bản của các em sai, giáo viên chưa đưa ra được các bài tập bổ trợ tối ưu để dẫn dắt nhằm bổ trợ hoàn thiện kỹ thuật chuyền bóng Trong nhiều năm trực tiếp giảng dạy cho học sinh môn học tự chọn bóng chuyền tôi nhận thấy cần phải chỉ ra những sai lầm học sinh thường mắc trong kỹ thuật chuyền bóng và cách khắc phục để các em luyện

tập đạt hiệu quả hơn

2 Tính mới và ưu điểm nổi bật của sáng kiến

Cùng với sự quan tâm của Đảng và nhà nước, Ngành Giáo dục và Đào tạo

đã chỉ đạo triển khai dạy tốt môn học GDTC và TTTH đã có bước phát triển đáng khích lệ, góp phần tích cực vào thành tích chung trong sự nghiệp giáo dục

và đào tạo Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đã đạt được thì công tác GDTC và TTTH vẫn còn nhiều hạn chế, chất lượng giảng dạy ít nhiều cũng bị ảnh hưởng do cấu trúc chương trình GDTC của các cấp học chưa bảo đảm tính

thống nhất và thiếu cân đối về nội dung Sự đổi mới trong phương pháp dạy và

học tuy đã có những chuyển biến theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh,

nhưng nhìn chung vẫn còn nhiều bất cập…Vì vậy có một số tác giả đã nghiên

cứu về chủ đề bóng chuyền, nhưng chưa có giáo viên trường THPT Thuận Thành số 1 nào nghiên cứu về những sai lầm thường mắc trong kĩ thuật chuyền bóng và cách khắc phục Chính vì vậy sáng kiến được lựa chọn nghiên cứu sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Thể thao tự chọn (TTTC) Bóng chuyền cho HS lớp 11 nói riêng và cho HS trường THPT Thuận Thành số 1 nói

chung

3 Đóng góp của sáng kiến

Sáng kiến nghiên cứu lựa chọn ra một số các bài tâp nhằm khắc phục những sai lầm thường mắc trong kĩ thuật chuyền bóng giúp học sinh đạt kết quả tốt môn bóng chuyền Đồng thời xây dựng tư liệu chuyên môn giúp cho các giáo viên có cơ sở tham khảo chuyên môn nhằm phục vụ công tác giảng dạy cho học sinh trong nhà trường phổ thông

Xuất phát từ thực tế trên tôi nghiên cứu, lựa chọn sáng kiến: “Lựa chọn

4 Nhi ệm vụ, phương pháp và tổ chức nghiên cứu

4.1 Nhi ệm vụ nghiên cứu

Để giải quyết mục đích nghiên cứu của đề tài chúng tôi đã đưa ra hai

nhiệm vụ sau:

trong trường THPT Thuận Thành số 1 – huyện Thuận Thành - tỉnh Bắc Ninh

những sai lầm thường mắc trong kĩ thuật chuyền bóng cho học sinh lớp 11 trường trung học phổ thông Thuận Thành số 1, Bắc Ninh

4 2 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết nhiệm vụ của đề tài chúng tôi sử dụng các phương pháp sau:

Phương pháp này chúng tôi sử dụng trong suốt quá trình nghiên cứu trên cơ sở tham khảo những tài liệu khoa học lý luận chung Lý luận và phương pháp giáo

dục thể chất, các tài liệu hướng dẫn giảng dạy TDTT cho học sinh THPT một số

chỉ thị tại văn kiện của Đảng và Nhà nước ta Công tác giáo dục thể chất trong trường học, các luận văn khoa học của sinh viên Trường đại học TDTT I và các tài liệu môn bóng chuyền Nhằm có những thông tin cần thiết và thiết thực để quá trình nghiên cứu đạt kết quả tốt

Để thu thập số liệu cho đề tài,chúng tôi đã trao đổi với các thầy cô là giáo viên thể dục, học sinh trong trường THPT Thuận Thành số 1 – huyện Thuận Thành - tỉnh Bắc Ninh về các nội dung sau:

- Nội dung chương trình TTTC Bóng chuyền

- Cơ sở vật chất, thiết bị tập luyện ở trường học

- Nhu cầu học môn TTTC Bóng chuyền của học sinh trong trường phổ thông

- Những thuận lợi và khó khăn của giáo viên trong quá trình giảng dạy TTTC Bóng chuyền

Phương pháp này để quan sát hình thức, nội dung phương pháp tổ chức

dạy học môn TTTC Bóng chuyền nhằm bổ sung những yêu cầu phù hợp với nội dung, hình thức, phương pháp hoạt động gây hứng thú cho học sinh trong học

tập và vui chơi và phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất thực tế của nhà trường để nâng cao hiệu quả giờ học góp phần phát triển thể chất cho các em học sinh 2.4 Phương pháp toán học thống kê

Sử dụng các công thức tính % để xử lý các số liệu đảm bảo tính chính xác

4.3 T ổ chức nghiên cứu

đến tháng 2 năm 2023 chia làm 3 giai đoạn:

+ Giai đoạn 1: Từ tháng 9 năm 2022 đến tháng 10 năm 2022

- Đọc và phân tích tài liệu

- Lập kế hoạch nghiên cứu

+ Giai đoạn 2: Từ tháng 10 năm 2022 đến hết tháng 12 năm 2022

- Trao đổi với các giáo viên, học sinh

- Giải quyết nhiệm vụ 1 và 2

+ Giai đoạn 3: Từ đầu tháng 1 đến hết tháng 1 năm 2023

- Hoàn chỉnh sáng kiến

- THPT Thuận Thành số 1 – huyện Thuận Thành - tỉnh Bắc Ninh

- Giáo viên và học sinh trường THPT Thuận Thành số 1 – huyện Thuận Thành - tỉnh Bắc Ninh

PH ẦN 2 NỘI DUNG CHƯƠNG 1 THỰC TRẠNG VỀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC

D ẠY VÀ HỌC MÔN THỂ THAO TỰ CHỌN BÓNG CHUYỀN TẠI THPT

THU ẬN THÀNH SỐ 1 - TỈNH BẮC NINH

1.1 Thực trạng về khung chương trình và kế hoạch dạy học môn TTTC

bóng chuyền trường THPT Thuận Thành số 1 - tỉnh Bắc Ninh

1.1.1 Khung chương trình môn học bóng chuyền lớp 11

Chương trình môn TTTC của cấp trung học phổ thông được tiến hành dạy 16

tiết/1 học kỳ Môn tự chọn được chọn và học theo lên trong 3 năm học phổ thông Nội dung môn học đảm bảo tính kế thừa và phát triển Cụ thể khung nội dung chương trình môn TTTC bóng chuyền được dạy trong 3 năm phổ thông được trình bày ở bản 1.1, 1.2

1.1.2 Kế hoạch dạy học

Căn cứ vào khung chương trình và thời gian năm học, tổ GDTC - GDQP,

AN trường THPT Thuận Thành số 1 – huyện Thuận Thành - tỉnh Bắc Ninh đã xây dựng kế hoạch dạy học chung cho cả tổ Trên sở đó, mỗi giáo viên tự xây

dựng cho mình kế hoạch dạy học chi tiết từng môn Môn TTTC bóng chuyền được đưa vào giảng dạy ở học kỳ 1 của mỗi khối lớp

1.2 Thực trạng về đội ngũ giáo viên trường THPT

Đội ngũ giáo viên nói chung và giáo viên thể dục nói riêng sẽ là lực lượng

chủ chốt trực tiếp tổ chức và quản lý giờ học của học sinh học là nhân tố quyết định đến hiệu quả chất lượng giờ học của học sinh Vì vậy đánh giá các mặt của đội ngũ giáo viên luôn là vấn đề quan tâm hàng đầu trong việc đánh giá chất

lượng giờ học thể dục Kết quả điều tra đội ngũ giáo viên giảng dạy thể dục

trường THPT Thuận Thành số 1 được thể hiện cụ thể trong bảng 2.1

trường THPT Thuận Thành số 1

TT Môn chuyên sâu được đào

t ạo trong trường đại học S ố lượng Trình độ

giảng dạy Tuy nhiên, giáo viên được đào tạo chuyên môn Bóng chuyền trong

trường đại học là không có, điều này ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình dạy học môn tự chọn Bóng chuyền cho học sinh

Ngoài công tác chuyên môn, do đặc thù của bộ môn nên nhiều GV còn

phải dạy kiêm nhiệm môn Giáo dục quốc phòng - An ninh và làm các công tác

khác như: Công tác Đoàn, Công đoàn…

1.3 Điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường

Cơ sở vật chất là những trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy và học tập

Muốn chất lượng giờ học được tốt đòi hỏi phải có đầy đủ trang thiết bị bởi lẽ đó chúng tôi đã đi vào đánh giá thực trạng về cơ sở vật chất phục vụ cho môn Bóng chuyền của trường THPT Thuận Thành số 1

Qua điều tra nghiên cứu chúng tôi đã thu được kết quả về thực trạng cơ sở

vật chất phục vụ cho môn Bóng chuyền của trường, thể hiện ở bảng 2.3

bản như trên chỉ đủ cho hai lớp học, những buổi có nhiều lớp học trùng giờ thì

việc bố trí sân tập gặp nhiều khó khăn đặc biệt là thiếu dụng cụ tập luyện Về

chất lượng sân bãi tập luyện môn bóng chuyền thì nhà trường chỉ có 2 sân chung lát gạch, không được an toàn cho các em khi tập luyện Có 4 sân bóng chuyền,

nền bê tông, nhưng nằm giữa lối đi lại và ngay gần lớp học nên cũng không đảm

bảo phục vụ tốt cho việc học tập

Tất cả những vấn đề về cơ sở vật chất như trên có ảnh hưởng không nhỏ

tới chất lượng giờ học thể dục của nhà trường Từ những thực trạng trên cho

chúng ta thấy rằng cơ sở vật chất của trường còn gặp nhiều khó khăn bởi vậy rất

cần sự quan tâm từ các cấp các lãnh đạo bổ sung cả về số lượng và chất lượng

dụng cụ phương tiện tập luyện

CHƯƠNG 2 LỰA CHỌN VÀ ỨNG DỤNG CÁC BÀI TẬP

VÀO TRONG TH ỰC TIỄN GIẢNG DẠY 2.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn trong giảng dạy môn TTTC Bóng chuyền 2.1.1 Cơ sở lý luận

Trong tình hình phát triển kinh tế hiện nay xu hướng xã hội hoá về phong trào thể thao đang được quan tâm, đặc biệt là hướng tới đối tượng thanh thiếu niên, đây là nguồn nhân lực quan trọng nhất để đào tạo bồi dưỡng và huấn luyện Bóng chuyền là môn được mọi tầng lớp yêu thích Trên thực tế đối với môn bóng chuyền trên địa bàn huyện Thuận Thành phong trào tập luyện môn bóng chuyền phát triển rất mạnh mẽ, nhưng chủ yếu là mang tính tự phát, tập luyện chưa có lâu dài, chưa chú ý tới khâu kỹ thuật cơ bản

Bắc Ninh là một trong những tỉnh phát triển mạnh mẽ về kinh tế Những năm gần đây giải bóng chuyền nữ cấp Quốc gia và khu vực thường xuyên diễn

ra ở đây Để bắt kịp với xu thế, tỉnh Bắc Ninh cũng đang xây dựng khu liên hợp Bóng chuyền để phục vụ cho việc đào tạo VĐV và tổ chức các giải đấu Điều này cho thấy sự phát triển của môn thể thao đồng đội này đang ngày càng được quan tâm Chính vì vậy việc lựa chọn môn TTTC Bóng Chuyền vào trong giảng

dạy trong chương trình phổ thông là đúng đắn và kịp thời, còn đối với học sinh chỉ được học một số kỹ thuật cơ bản ở trường (nếu giáo viên chọn vào phần học

tự chọn) nên chất lượng đem lại chưa cao

2.1.2 Cơ sở thực tiễn

Ở cấp THPT môn bóng chuyền được đưa vào chương trình tự chọn cho học sinh nhưng do điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên đảm nhận chưa đem lại hiệu quả cao Bên cạch đó về tài liệu nghiên cứu chưa phố biến ở các trường, trong sách giáo viên chỉ đưa ra được các bài tập mang tính đơn điệu, chưa chuyên sâu hoặc tập theo phương pháp chung cho mọi đối tượng học sinh Đối tượng học sinh yếu chưa có bài tập bổ trợ để dẫn dắt, cách sửa sai chưa cụ thể, học sinh khá giỏi chưa đưa ra được bài tập nâng cao cho phù hợp Nên khi kết thúc chương trình học chỉ rất ít em nắm được yếu lĩnh kỹ thuật còn đa số các em thực hiện kỹ thuật động tác sai dẫn đến hình thành kỹ năng dộng tác sai

Ngoài ra khi có học sinh tự chọn môn học bóng chuyền cần phải có đủ dụng cụ tập luyện cho cả lớp Trong trường phổ thông thường có 40 - 45 học sinh chỉ được khoảng 5 quả bóng tập nên chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra về mặt kỹ thuật cũng như về khối lượng vận động Việc đa số các em thực hiện kỹ thuật động tác sai còn ảnh hưởng đến các em khác vì các em sẽ bắt chức nhau là theo, còn thực hiện kỹ thuật đúng sẽ hình thành kỹ năng tốt Nên khi giảng dạy giáo viên phải nhận biết được từng học sinh chưa thực hiện được, để tìm ra nguyên nhân và đưa ra được bài tập bổ trợ để dẫn dắt Còn đối với những em thực hiện đúng kỹ thuật thì cần phải có bài tập nâng cao để hoàn thiện hơn về việc hình thành kỹ xảo động tác Vấn đề trên là một yêu cầu quan trọng trong công tác giảng dạy đối với giáo viên thể chất Thực tế cho thấy khi giảng dạy đến các nội dung như chuyền bóng thấp tay, chuyền bóng cao tay đa số giáo viên chưa tìm

ra các nguyên nhân dẫn đến sai lầm mà học sinh thường mắc phải, chỉ cho là

em đó không có năng khiếu nên không thực hiện được kỹ thuật động tác Xuất phát từ thực trạng trên tôi mạnh dạn ứng dụng các bài tập bổ trợ về chuyên môn nhằm tìm ra hướng đi mới cho việc giảng dạy và huấn luyện đạt hiệu quả cao hơn

2 2 Nguyên nhân và những sai lầm thường mắc của học sinh trong kỹ thuật chuyền bóng

2.2.1 Nguyên nhân

Khi giảng dạy kỹ thuật cho học sinh giáo viên làm mẫu, phân tích yếu lĩnh

kỹ thuật động tác rồi sau đó cho học sinh tập Nhưng đối với đặc điểm riêng của

kỹ thuật chuyền bóng đòi hỏi các em phải thực hiện với mức độ kỹ tương đối khó do đó khi giảng dạy giáo viên chưa chý ý đến trình độ tiếp thu của đa số các

em, trong quá trình tập luyện đã dẫn đến những sai lầm cơ bản sau

2.2.1 Nguyên nhân

a Chuy ền bóng cao tay bằng hai tay (trước mặt)

- Tư thế cơ bản di chuyển chọn điểm rơi của bóng không chính xác

- Hình tay đón bóng mở quá rộng hoặc chưa phù hợp

- Khi tiếp xúc với bóng chưa có sự hoãn sung đã chuyền bóng

- Cách dùng lực chưa phối hợp được các ngón tay, cổ tay, vai và toàn thân

- Bóng đi thấp

- Bóng không đi xa

- Đau ngón tay khi chuyền bóng

b Chuyền bóng thấp tay bằng hai tay (đệm bóng)

- Tư thế di chuyển để chọn điểm rơi của bóng chưa hợp lý

- Điểm tiếp xúc bóng chưa chính xác, dùng lực chưa đúng đa số chỉ dùng lực từ khuỷu tay đến cổ tay

- Dùng lực quá mạnh hoặc quá yếu, thân người gò bó, tay luôn nắm sẵn trước Chưa phối hợp được sức của toàn thân chỉ sử dụng một bộ phận cánh tay

2.3.1 C ăn cứ vào mục tiêu cấp trung học phổ thông

Môn Giáo dục thể chất giúp học sinh lựa chọn môn thể thao phù hợp để rèn luyện hoàn thiện thể chất; vận dụng những điều đã học để điều chỉnh chế độ sinh hoạt và tập luyện, tham gia tích cực các hoạt động thể dục, thể thao; có ý

thức tự giác, tự tin, trung thực, dũng cảm, có tinh thần hợp tác thân thiện, thể

hiện khát khao vươn lên; từ đó có những định hướng cho tương lai phù hợp với năng lực, sở trường, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc

và hội nhập quốc tế

2.3.2 Căn cứ vào đặc điểm môn Bóng chuyền

Bóng chuyền là môn thể thao đồng đội thi đấu đối kháng gián tiếp không

va chạm thân thể trực tiếp do có lưới ngăn cách, hoạt động thi đấu bóng chuyền theo hướng toàn diện – cao – nhanh – biến

Toàn diện trong thi đấu Bóng chuyền thể hiện trong một loạt kỹ thuật cơ bản (chuyền, đệm, phát, đập, chắn) trong một khoảng thời gian ngắn Kỹ thuật

thực dụng thi đấu (vận dụng trong thi đấu) , kỹ thuật sở trường – tức là khả năng vận dụng điêu luyện vào tình huống nào đó được đào tạo phù hợp với đặc điểm

cá nhân (chuyền hai, chủ công, phụ công, phát bóng, chắn bóng….), độc chiêu – tức có trình độ kỹ xảo cao mang tính sáng tạo về một kỹ thuật nào đó, độc đáo của cá nhân mà người khác chưa đạt tới Để toàn diện hơn trong kỹ thuật người tập cần phải chú ý tới sự phát huy sức mạnh toàn diện các bộ phận cơ thể như: sức mạnh 2 tay, 2 chân, lực toàn thân, khả năng quan sát của mắt Ngoài toàn diện về kỹ thuật ra còn phải toàn diện về tri thức vận dụng kỹ chiến thuật cá nhân và tập thể, năng lực thích ứng với hoàn cảnh, sức khỏe, tâm lý, nhân cách, thể lực chuyên môn Huấn luyện kỹ thuật chuyên môn nhằm nâng cao khả năng phát triển các tố chất thể lực chuyên môn cần thiết cho người tập bóng chuyền Phương tiện chủ yếu của huấn luyện kỹ thuật chuyên môn là các bài tập bổ trợ nhằm hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động Hầu hết các động tác kỹ thuật bóng chuyền đều có sự kết hợp giữa các tố chất vận động như: Sức nhanh – Sức mạnh – Sức bền – Sự mềm dẻo và khéo léo, quá trình giảng dạy có thể tạo cho học sinh khả năng tiến tiếp thu nhanh các kỹ thuật từng động tác của từng môn thể thao giáo viên cần chú ý đến các giai đoạn giảng dạy sau

2.3.3 Căn cứ vào nội dung và yêu cầu cần đạt môn bóng chuyền lớp 11

– Thực hiện đúng các kĩ thuật, chiến thuật cơ bản trong tập luyện và biết vận

dụng vào thi đấu

– Tự điều chỉnh, sửa sai được động tác thông qua nghe, quan sát và tập luyện – Có khả năng phán đoán, xử lí các tình huống một cách linh hoạt và phối hợp được với đồng đội trong tập luyện và thi đấu môn thể thao ưa thích