Tuần 20 Tiết PPCT 37 Ngày soạn Ngày 01 tháng 01 năm 2015 Ngày dạy /01/2015 CHƯƠNG IV ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (THẾ KỈ XV ĐẦU THẾ KỈ XVI) Bài 18 CUỘC KHÁNG CHIẾN CỦA NHÀ HỒ VÀ PHONG TRÀO KHỞI NGHĨA CHỐNG QU[.]
Trang 1Tuần: 20
Tiết PPCT: 37 - Ngày soạn: Ngày 01 tháng 01 năm 2015 - Ngày dạy: ………/01/2015
CHƯƠNG IV: ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (THẾ KỈ XV ĐẦU THẾ KỈ XVI) Bài 18: CUỘC KHÁNG CHIẾN CỦA NHÀ HỒ
VÀ PHONG TRÀO KHỞI NGHĨA CHỐNG QUÂN MINH
Ở ĐẦU THẾ KỈ XV
I MỤC TIÊU
1 Về kiến thức
- Thấy rõ âm mưu và những hành động bành trướng của nhà Minh đối với các nước xung quanh, trước hết là Đại Việt
- Nắm được diễn biến, kết quả, ý nghĩa của các cuộc khởi nghĩa của qúy tộc Trần Tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa của Trần Ngỗi, Trần Qúy Khoáng
2 Về kĩ năng
- Lược thuật các sự kiện lịch sử
- Đánh giá công lao nhân vật lịch sử, ý nghĩa sự kiện lịch sử
3 Về thái độ
- Giáo dục truyền thống yêu nước, ý chí anh hùng bất khuất của nhân dân ta
- Vai trò to lớn của quần chúng trong các cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Minh, học tập những tấm gương anh hùng
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
- GV: Lược đồ các cuộc khởi nghĩa đầu thế kỉ XV.
- HS: Vở ghi, câu hỏi về nội dung của bài
III PHƯƠNG PHÁP
Vấn đáp, đàm thoại, mô tả…
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY – GIÁO DỤC
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ : Kết hợp với bài mới.
3 Giảng bài mới
3.1 Đặt vấn đề: Khi nhà Trần suy yếu, dòng họ Hồ thâu tóm quyền lực vào tay mình, năm 1397 Quý Ly đã đưa ra một loạt các chính sách nhằm cải
cách đất nước, năm 1400 hồ Quý Ly truất ngôi nhà Trần lập ra nhà Hồ Tuy nhiên nhà Hồ không được sự ủng hộ của nhân dân vì vậy triều Hồ đã nhanh
chóng sụp đổ Bài học hôm nay cô cùng các em tìm hiểu về Cuộc kháng chiến của nhà Hồ và ….
3.2 Nội dung bài giảng
Trang 2Hoạt động 1 Cuộc xâm lược của
quân Minh và sự thất bại của nhà Hồ
- GV: Yêu cầu Hs đọc sgk
- HS đọc
- GV: Nguyên nhân nào quân Minh
xâm lược nước ta?
- HS: Trình bày
- GV: Nói qua sự thành lập nhà Minh ở
Trung Quốc (1368 do Chu Nguyên
Chương)
- HS: Nghe và ghi nhận
- GV: dùng lược đồ trình bày cuộc tấn
công của quân Minh, sau đó HS tường
thuật lại
- HS: Quan sát
- GV: Tại sao cuộc kháng chiến của
nhà Hồ nhanh chóng bị thất bại ?
- HS: Không thu hút toàn dân tham gia,
không phát huy sức mạnh đoàn kết dân
tộc:
+ “Tôi không sợ đánh, mà chỉ sợ lòng
dân không theo” - câu nói của Hồ
Nguyên Trừng
+ Lật thuyền mới biết sức dân mạnh
như nước”
+ Khoan thư sức dân làm kế sâu rễ, bền
gốc”
- HS: Đọc sgk
Hoạt động 2 Chính sách cai trị của
nhà Minh
- GV: Sau khi lật đổ nhà Hồ, quân
Minh đã xây dựng bộ máy cai trị trên
đất nước ta
- HS: Nghe
1 Cuộc xâm lược của quân Minh
và sự thất bại của nhà Hồ
* Nguyên nhân: 11-1406, quân
Minh mượn cớ khôi phục nhà Trần
để tiến hành xâm chiếm độ hộ nước ta
* Diễn biến:
- Quân Minh đánh vào Lạng Sơn, nhà Hồ cố thủ ở thành Đa Bang
- 22/1/1407, quân Minh đánh thành
Đa Bang chiếm Đông Đô nhà Hồ cố thủ ở Tây Đô
- 4/1407 quân Minh tấn công Tây Đô
* Kết quả: 6-1407 cha con Hồ Quý
Ly bị bắt cuộc khởi nghĩa thất bại
2 Chính sách cai trị của nhà Minh
Trang 3HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY - TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT
- GV: Em hãy nêu những chính sách
chính trị của quân Minh?
- HS: Trình bày
- GV gọi HS đọc phần chữ nhỏ SGK
- HS: Đọc
- GV: Em có những nhận xét gì về các
chính sách cai trị của quân Minh đối
với nước ta ?
- HS: Thâm độc, tàn bạo
- GV: Nguyễn Trãi từng kể tội ác của
giặc Minh :
“Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn
Vùi con đỏ dưới hầm tai vạ
Dối trời lừa dân đủ muôn ngàn kế
Độc ác thay Trúc Lam Sơn không
ghi hết tội
Dơ bẩn thay nước Đông Hải không rửa
sạch mùi "
- HS: Nghe
- GV: Những chính sách của nhà Minh
nhằm mục đích gì?
- HS: Đồng hóa nhân dân ta
Hoạt động 3 Cuộc đấu tranh của
quý tộc Trần
- GV: Ngay sau khi cha con Hồ Quý
Ly bị bắt cuộc kháng chiến chống
Minh của nhân dân ta diễn ra khắp nơi
tiêu biểu là các cuộc khởi nghĩa của các
quý tộc Trần
- HS: nghe
- GV: Em hãy trình bày diễn biến và
kết quả của cuộc khởi nghĩa Trần
Ngỗi ?
- HS: Trình bày
- GV: Dùng lược đồ giải thích : Trần
Ngỗi là con cháu của vua Trần được
lập làm minh chủ
- HS: Quan sát và nghe
- GV: Vì sao cuộc khởi nghĩa bị thất
bại ?
HS: Mâu thuẫn, chia rẽ nội bộ
- Về chính trị: Xoá bỏ quốc hiệu
nước ta, sát nhập vào Trung Quốc
- Về kinh tế: Đặt ra hàng trăm thứ
thuế nặng nề, bắt phụ nữ và trẻ em
về Trung Quốc làm nô tỳ
- Về văn hoá: thi hành chính sách
đồng hoá, ngu dân, xóa bỏ phong tục tập quán, đốt sách quý
3 Cuộc đấu tranh của quý tộc Trần
a Khởi nghĩa Trần Ngỗi
- 10/1407 Trần Ngỗi làm minh chủ
- 12/1408 Trần Ngỗi đánh tan 4 vạn quân ở Bô Cô
- Nội bộ mâu thuẫn -> 1409 nghĩa quân bị đánh tan Trần Ngỗi bị bắt
Trang 4- GV: Em hãy trình bày diễn biến và
kết quả của cuộc khởi nghĩa Trần Quý
Khoáng?
- HS: Trình bày
- GV: Cuộc khởi nghĩa của các quý tộc
Trần có ý nghĩa gì ?
- HS: Duy trì ngọn lửa kháng chiến,
nuôi dưỡng tinh thần yêu nước của
nhân dân ta
- GV: Em hãy trình bày lại diễn biến
của các cuộc khởi nghĩa của quý tộc
Trần
- HS: Trình bày
b Khởi nghĩa Trần Quý Khoáng
- 1409 Trần Quý Khoáng lên ngôi, khởi nghĩa phát triển nhanh chóng, lan rộng từ Thanh Hoá -> Thuận Hoá
- 1413 Khởi nghĩa bị dập tắt
4 Củng cố
- Vì sao quân Minh xâm lược nước ta?
- Vì sao cuộc kháng chiến của nhà Hồ thất bại?
- Nêu diễn biến các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu?
5 Hướng dẫn HS học bài ở nhà và chuẩn bị cho bài sau
Học sinh học theo câu hỏi cuối bài, làm bài tập và xem trước bài mới
V Rút kinh nghiệm
…
………
……….…
………
……… …… ………
……… ………
Trang 5Tuần: 20
Tiết PPCT: 38 - Ngày soạn: Ngày 01 tháng 01 năm 2015 - Ngày dạy: ………/01/2015
Bài 19: CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 - 1427)
I MỤC TIÊU
1 Về kiến thức: Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn là cuộc đấu tranh giải phóng
đất nước, từ một cuộc khởi nghĩa nhỏ ở miền rừng núi Thanh Hoá đã phát triển rộng khắp cả nước
2 Về kĩ năng
Đánh giá, nhận xét nhân vật lịch sử tiêu biểu của cuộc khởi nghĩa
3 Về thái độ: Giáo dục học sinh lòng yêu nước, biết ơn người có công
với nước: Lê Lợi, Nguyễn Trẫi
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
- GV: Lược đồ các cuộc khởi nghĩa đầu thế kỉ XV.
- HS: Vở ghi, câu hỏi về nội dung của bài
III PHƯƠNG PHÁP
Vấn đáp, đàm thoại, mô tả…
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY – GIÁO DỤC
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ: Nguyên nhân nào cuộc kháng chiến của nhà Hồ thất
bại?
3 Giảng bài mới
3.1 Đặt vấn đề: Quân Minh đã đánh bại nhà Hồ đặt ách cai trị lên đất
nước ta, chúng đề ra chính sách áp bức bóc lột nhân dân ta một cách vô cùng
dã man
3.2 Nội dung bài giảng:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY - TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT Hoạt động 1 Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa
- GV: Em hãy cho biết một vài nét về Lê
Lợi
- HS: Trình bày
- GV: Ông nói “ta dấy quân đánh giặc
không phải vì tham phú quý mà vì muốn
cho ngàn đời sau biết rằng ta không chịu
thần phục quân giặc” Nghe tin Lê Lợi dựng
cờ khởi nghĩa người tìm đến tham gia với
nghĩa quân và trở thành quân sư tài ba cho
cuộc khởi nghĩa đó là Nguyễn Trãi
- HS: Nghe
I THỜI KÌ Ở MIỀN TÂY THANH HOÁ (1418-1423)
1 Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa
- Lê Lợi là người yêu nước thương dân, có uy tín lớn
- Nguyễn Trãi là người học rộng, tài cao, giàu lòng yêu
Trang 6- GV: Nguyễn Trãi là người như thế nào?
- HS: Là con Nguyễn Phi Khanh đỗ tiến sĩ
thời Trần làm quan cho nhà Hồ, bị giam
lỏng ở thành Đông Quan sau đã trốn theo
nghĩa quân Lam Sơn
- GV: Gọi HS đọc chữ in nghiêng
- HS: Đọc
- GV: Căn cứ đầu tiên của nghĩa quân ở
đâu?
- HS: Trả lời theo sgk
GV: Vì sao Lê Lợi chọn căn cứ Lam Sơn
-Thanh Hoá?
- HS: Lam Sơn là căn cứ đầu tiên của cuộc
khởi nghĩa, là quê hương của Lê Lợi, nơi có
địa thế hiểm yếu, là nơi giao lưu của các
dân tộc: Thái, Mường Là nơi giao lưu giữa
đồi núi và thung lũng tại đây nghĩa quân có
thể toả đi xuống đồng bằng trước mặt hoặc
rút lên núi bảo toàn lực lượng
- GV: Kể về hội thề Lũng Nhai
- HS: Theo dõi
- GV: Vì sao hào kiệt khắp nơi về tụ nghĩa?
- HS: Trình bày
- GV: Giảng+sgk ; lược đồ
- HS: Theo dõi
Hoạt động 2 Những năm đầu hoạt động
của nghĩa quân Lam Sơn.
- GV: Em có suy nghĩ gì về hoàn cảnh của
nghĩa quân lúc đó ?
- HS: Cơm ăn sớm tối không đủ hai bữa, áo
mặc đông hè chỉ có một manh, quân lính
chỉ có vài ngàn, khí giới chỉ một tay
không
- GV: Giặc bao vây quyết bắt chủ tướng, Lê
Lai cải trang cùng 500 quân cảm tử cứu
chúa
- GV: Em có suy nghĩ gì về tấm gương hy
sinh cứu chúa của Lê Lai?
- HS: Phát biểu
- GV: Kể về Lê Lai - Để ghi nhớ công lao
của Lê Lai, Lê Lợi phong ông là công thần
hạng nhất và căn dặn con cháu trước khi
nước, thương dân
- Năm 1416, Lê Lợi cùng bộ chỉ huy tổ chức hội thề Lũng Nhai
- Năm 1418, Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn, tự xưng
là Bình Định Vương
2 Những năm đầu hoạt động của nghĩa quân Lam Sơn
- Những năm đầu: Lực lượng yếu thiếu lương thực, khí giới -> Giặc bao vây, tấn công -> nghĩa quân 3 lần rút lên núi Chí Linh
Trang 7HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY - TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT
làm giỗ cho Lê Lợi phải làm giỗ cho Lê Lai
trước vì vậy sau này nhân dân có câu : 21
Lê Lai 22 Lê Lợi
(22/8/1433)
- HS: Ghi nhớ
- GV: Trong lần rút lên núi Chí Linh (lần 3)
quân ta đa gặp khó khăn gì ?
- HS: Nghĩa quân ăn măng tre, rễ, củ, lương
thảo cạn kiệt, giết cả voi, ngựa chiến ->
Khó khăn
- GV: Tại sao quân Minh chấp nhận hoà
hoãn?
- HS: Chấp nhận hoà để dụ dỗ, mua chuộc
Lê Lợi
- GV: Khi không đạt được mục đích của
mình, quân Minh đã có hành động gì?
- HS: Trở mặt, tấn công nghĩa quân
- GV: Em hãy sử dụng lược đồ giới thiệu
những hoạt động chính của cuộc khởi nghĩa
Lam Sơn trong những năm đầu
- HS: Trình bày
- 5/1423 Lê Lợi quyết định hoà hoãn với quân Minh
- Cuối 1424, quân Minh trở mặt, tấn công
-> Cuộc khởi nghĩa từ đây bước sang một giai đoạn mới
4 Củng cố
- Vì sao Lê Lợi chọn căn cứ Lam Sơn – Thanh Hoá để khởi nghĩa ?
- Em hãy trình bày những năm đầu hoạt động của Nghĩa quân Lam Sơn ?
5 Hướng dẫn HS học bài ở nhà và chuẩn bị cho bài sau
- Làm đáp án trả lời các câu hỏi trong SGK
- Đọc trước phần II của bài
V Rút kinh nghiệm
…
………
……….…
………
……… …… ………
……… ………
Kí duyệt tuần 20
Ngày… tháng……năm 2015
Trang 8Tiết PPCT: 36 - Ngày dạy: ………/01/2015
Phần hai LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1858 ĐẾN NĂM 1918
Chương I CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP TỪ NĂM
1858 ĐẾN CUỐI THẾ KỈ XIX
Bài 24 CUỘC KHÁNG CHIẾN TỪ NĂM 1858 ĐẾN NĂM 1873
I THỰC DÂN PHÁP XÂM LƯỢC VIỆT NAM
I MỤC TIÊU
1 Về kiến thức:
- Nguyên nhân thực dân Pháp xâm lược Việt Nam (nguyên nhân sâu xa
và nguyên nhân trực tiếp)
- Quá trình thực dân Pháp xâm lược Việt Nam (chiến sự ở Đà Nẵng và Gia Định)
- Phong trào kháng chiến của nhân dân ta trong những năm đầu thực dân Pháp tiến hành xâm lược, triều đình nhu nhược, chống trả yếu ớt, nhưng nhân dân quyết tâm kháng chiến
2 Về kĩ năng
Sử dụng bản đồ, quan sát tranh ảnh lịch sử để rút ra những nhận xét minh họa cho những kiến thức cơ bản của bài học
3 Về thái độ
- Bản chất tham lam, xâm lược của bọn thực dân
- Tinh thần đấu tranh kiên cường bất khuất của nhân dân ta trong những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp
- Ý chí thống nhất đất nước
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
Giáo viên: Giáo án, tranh ảnh, tư liệu tham khảo
Học sinh: Chuẩn bị bài mới
III PHƯƠNG PHÁP
Nêu vấn đề, đàm thoại, thuyết trình
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY – GIÁO DỤC
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ (không kiểm tra)
3 Giảng bài mới
3.1 Đặt vấn đề
Ở nửa đầu thế kỉ XIX, nhà Nguyễn còn tồn tại với tư cách là một nhà nước độc lập, có chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Trong khi đó ở các nước xung quanh, nạn bành trướng của chủ nghĩa thực dân phương Tây đang lan tràn Thực dân Pháp đang lợi dụng các mối quan hệ từ trước để chuẩn bị xâm lược
Trang 9nước ta và phong trào đấu tranh chống Pháp diễn ra như thế nào, các em theo dõi bài học.
3.2 Nội dung bài giảng
Hoạt động của thầy - trò Nội dung cần đạt
Hoạt động 1
GV: Nguyên nhân chính của việc thực
dân Pháp xâm lược nước ta là gì?
HS: Các nước phương Tây tranh
giành thuộc địa các nước ở phương
Đông, Đông Nam Á, trong đó có Việt
Nam
GV: Nhận xét
GV: Nguyên có trực tiếp để thực dân
Pháp tiến hành đánh chiếm nước ta là
gì?
HS: Lấy có bảo vệ đạo Gia-tô, Pháp
đem quân xâm lược Việt Nam
GV: Vì sao Pháp chọn Đà Nẵng làm
nơi tấn công đầu tiên?
HS: Đà Nẵng nằm ở tỉnh Quảng Nam
rộng lớn, đông dân, trù phú, có cửa
biển sâu, tàu Pháp dễ dàng hoạt động,
…
GV: Nhận xét
GV giảng: dựa vào liên quân Pháp –
TBN, Pháp đề ra kế hoạch xâm lược
nước ta nhanh chóng
HS: Nghe
GV: Quân Pháp bắt đầu xâm lược
nước ta từ khi nào ? Vì sao chúng bị
thất bại ở Đà Nẵng?
HS: 1/9/1858, Pháp nổ súng xâm lược
nước ta, quân dân ta dưới sự chỉ huy
của Nguyễn Tri Phương lập phòng
tuyến chống giặc, sau 5 tháng xâm
lược Pháp chỉ chiếm được bán đảo
Sơn Trà
GV: Nhận xét
Hoạt động 2
1 Chiến sự ở Đà Nẵng những năm
1858 - 1859
- Nguyên nhân Pháp xâm lược Việt Nam:
+ Từ giữa thế kỉ XIX, các nước tư bản đẩy mạnh xâm lược để mở rộng thị trường, vơ vét nguyên liệu
+ Việt Nam có vị trí địa lí thuận lợi, giàu tài nguyên, chế độ phong kiến suy yếu
- Pháp đánh Đà Nẵng:
+ Lấy có bảo vệ đạo Gia-tô, liên quân Pháp – Tây Ban Nha kéo đến Việt Nam
+ 1/9/1858, Pháp đánh Đà Nẵng + Quân dân ta dưới sự chỉ huy của Nguyễn Tri Phương lập phòng tuyến chống giặc
+ Sau năm tháng xâm lược Pháp chỉ chiếm được bán đảo Sơn Trà, kế hoạch đánh nhanh, thắng nhanh của Pháp bị thất bại
2 Chiến sự ở Gia Định năm 1859
Trang 10Gia Định?
HS: Nêu theo nội dung sgk
GV giảng: thất bại ở Đà Nẵng, Pháp
âm mưu cắt đứt nguồn tiếp tế lương
thực của triều đình Huế, kế hoạch
đánh chiếm Cao Miên
HS: Nghe
GV: Thực dân Pháp vấp phải khó
khăn gì khi tiến công Gia Định?
HS: Nhân dân địa phương đã tự động
nổi lên đánh giặc khiến chúng khốn
đốn, quân Pháp gặp khó khăn vì phải
chia sẻ quân đi samg chiến trường
châu Âu và Trung Quốc,…
GV: Nhận xét
GV: Quân đội triều đình Huế đã mắc
phải sai lầm gì tại chiến trường Gia
Định?
HS: Không kiên quyết chống giặc
ngay từ đầu, không tận dụng được
thời cơ phản công mà chủ trương cố
thủ,…
GV: Nhận xét
GV: Sai lầm trên của triều đình Huế
dẫn đến hậu quả gì?
HS: Tạo cho Pháp có điều kiện củng
cố lực lượng,…
GV: Cho HS quan sát Hình (sgk)
GV: Nhận xét
GV: Tại sao triều đình Huế lại vội
vàng kí với Pháp Hiệp ước Nhâm
Tuất 1862?
HS: Triều đình Huế muốn cứu vãn
quyền lợi của giai cấp mình
GV: Nhận xét
GV: Hiệp ước Nhâm Tuất 1862 có
những nội dung cơ bản gì?
HS: Thừa nhận quyền cai quản của
Pháp ở 3 tỉnh miền Đông Nam Kì, đảo
Côn Lôn,…
GV Chốt lại nội dung
- 17/2/1859, Pháp tấn công thành Gia Định, quân triều đình chống cự yếu ớt rồi tan rã
- 24/2/1861, Pháp chiếm Đại đồn Chí Hòa, chiếm luôn ba tỉnh miền Đông và thành Vĩnh Long
- 5/6/1862, triều đình Huế kí với Pháp Hiệp ước Nhâm Tuất thừa nhận quyền cai quản của Pháp ở ba tỉnh miền Đông Nam Kì, đảo Côn Lôn
4 Củng cố: Trình bày chiến sự ở Đà Nẵng những năm 1858 - 1859 ?
Chiến sự ở Gia Định năm 1859?
Trang 115 Hướng dẫn HS học ở nhà và chuẩn bị cho bài sau:
- Học nội dung bài học,
- Chuẩn bị bài: Cuộc kháng chiến từ 1858-1873 (tt)
V Rút kinh nghiệm
…
………
……….…
………
……… …… ………
……… ………
Kí duyệt tuần 20
Ngày… tháng……năm 2015