Tuần 14 Tiết PPCT 26 Ngày soạn Ngày 10 tháng 11 năm 2014 Ngày dạy /11/2014 Bài 14 BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG NGUYÊN (THẾ KỈ XIII) I Mục tiêu 1 Về kiến thức Những nét chính về diễn biế[.]
Trang 1Tuần: 14
Tiết PPCT: 26 - Ngày soạn: Ngày 10 tháng 11 năm 2014 - Ngày dạy: ……/11/2014
Bài 14: BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC
MÔNG - NGUYÊN (THẾ KỈ XIII)
I Mục tiêu
1 Về kiến thức
- Những nét chính về diễn biến lần kháng chiến thứ ba chống quân xâm lược Mông – Nguyên của quân dân nhà Trần qua những trận đánh quyết định
- Tinh thần đoàn kết, quyết tâm kháng chiến của quân dân thời Trần qua các sự kiện, nhân vật lịch sử cụ thể, tiêu biểu
3 Về kĩ năng
- Biết sử dụng bản đồ trong khi nghe giảng và trả lời câu hỏi, khi tự học ở nhà
- Biết phân tích, so sánh, đối chiếu diễn biến giữa ba lần kháng chiến
2 Về thái độ
- Giáo dục ý chí kiên cường, bất khuất, mưu trí, dũng cảm của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến
- Giáo dục lòng căm thù quân xâm lược, niềm tự hào về truyền thống đánh giặc, biết ơn các anh hùng dân tộc
II Chuẩn bị của GV và HS
- Giáo viên
+ SGK, SGV, Chuẩn KTKN
+ Lược đồ cuộc kháng chiến chống lần thứ ba quân Nguyên
- Học sinh
+ Tập ghi
+ Sách giáo khoa
III Phương pháp
Trực quan, đàm thoại gợi mở, nêu vấn đề, thảo luận nhóm
IV Tiến trình giờ dạy - Giáo dục
1 Ổn định lớp
Kiểm tra vệ sinh, sĩ số lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
Trình bày diễn biến và kết quả của cuộc kháng chiến chống quân Mông
Cổ lần thứ hai
3 Giảng bài mới
3.1 Đặt vấn đề:
Hai lần đem quân xâm lược đều thất bại thảm hại vua Nguyên vô cùng tức giận hạ quyết tâm xâm lược lần nữa hòng nuốt trôi Đại Việt, lần này vua Nguyên chuẩn bị rất kĩ càng có cả thuyền trở vũ khí và lương thực để khỏi phải rơi vào tình cảnh như lần xâm lược trước Vậy với sự chuẩn bị rất chu đáo cuộc xâm lược của quân Nguyên có giành được thắng lợi hay không Chúng ta cùng tìm hiểu tiếp nội dung bài 14.
Trang 23.2 Nội dung bài giảng:
Hoạt động của Thầy - Trò Nội dung cần đạt
* Hoạt động 1: Tìm hiểu nguyên nhân nhà
Nguyên xâm lược Đại Việt lần ba
HS: Đọc chữ nhỏ “trong lần xâm lược
khinh thường”
GV: Nhà Nguyên chuẩn bị xâm lược Đại
Việt lần thứ ba như thế nào?
HS: Đình chỉ cuộc xâm lược Nhật Bản, tiến
công Đại Việt
GV: Vua Nguyên căn dặn con “không được
khinh thường” …
GV: Em có suy nghĩ gì về lực lượng của nhà
Nguyên trong cuộc xâm lược Đại Việt lần 3?
HS: Đầy đủ, chu đáo, kĩ lưỡng
GV: Hai lần xâm lược trước giặc bị thất bại
nguyên nhân lớn là do đâu?
HS: Thiếu lương thực
GV: Lần này chúng chuẩn bị chu đáo định
đánh lâu dài với ta
GV: Trước nguy cơ xâm lược của nhà
Nguyên vua tôi nhà Trần đã làm gì?
HS: Chuẩn bị đánh giặc
GV: Em thấy thế của giặc trong những ngày
đầu như thế nào?
HS: Đọc sgk
GV: Em hãy tường thuật lại sự tiến quân của
giặc
HS: Tường thuật theo sgk
* Hoạt động 2: Tìm hiểu trận Vân Đồn
tiêu diệt đoàn thuyền lương của Trương
Văn Hổ
III CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ BA CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1287-1288)
1 Nhà Nguyên xâm lược Đại Việt
*Hoàn cảnh
- Vua Nguyên quyết định xâm lược Đại Việt lần thứ ba
- Nhà Trần khẩn trương chuẩn bị kháng chiến
*Diễn biến
Cuối tháng 12/1287, 30 vạn quân Nguyên tiến vào nước ta
- Đường bộ: do Thoát Hoan chỉ huy tiến vào theo đường Lạng Sơn, Bắc Giang rồi kéo về Vạn Kiếp
- Đường thuỷ: do Ô Mã Nhi chỉ huy theo đường sông Bạch Đằng
2 Trận Vân Đồn tiêu diệt đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ
Trang 3GV: Trận Vân Đồn diễn ra như thế nào?
HS: Trình bày theo sgk
GV: Tiêu diệt đoàn thuyền lương của Trương
Văn Hổ có ý nghĩa gì?
HS: Trình bày
GV: Thiếu lương thực, vũ khí, thuốc men, kế
hoạch đánh nhanh thắng nhanh của quân
Nguyên bị phá sản, quân Nguyên từ thế chủ
động chuyển sang thế bị động, tạo thời cơ
cho nhà Trần
GV: Chuyển ý
* Hoạt động 3: Tìm hiểu diễn biến Chiến
thắng Bạch Đằng
GV: Sau trận Vân Đồn tình thế của quân
Nguyên như thế nào?
HS: Khó khăn, thiếu lương thực trầm trọng
GV: Đợi mãi không thấy đoàn thuyền lương
đến, Thoát Hoan đã làm gì?
HS: Cho quân vào chiếm thành Thăng Long
GV: Trước tình thế đó quân Nguyên đã làm
gì?
HS: Binh lính tàn phá cướp bóc của dân Cho
khai quật lăng mộ vua Trần Thái Tông
GV giảng: Quân lính đi đến đâu nhân dân
căm ghét đuổi đánh Thoát Hoan tuyệt vọng,
cho quân rút về Vạn Kiếp và từ đây rút về
nước
GV: Trước tình hình đó của giặc, vua tôi nhà
Trần đã làm gì?
HS: Quyết định mở cuộc phản công và mai
phục trên sông BĐ
GV: Tại sao ta quyết định mai phục ở cửa
sông Bạch Đằng?
HS: Là nơi hiểm yếu, giặc vào sông Bạch
Đằng ra sông Bạch Đằng là nơi chứng kiến
2 trận thắng lớn 938 của Ngô Quyền, 981 của
Lê Hoàn
GV: Trận địa Bạch Đằng đã được bố trí như
thế nào?
HS: Đóng cọc, mai phục, lợi dụng con nước
thuỷ triều
- Trần Khánh Dư dự đoán đoàn thuyền lương của giặc đi qua, cho quân mai phục ở Vân Đồn
- Kết quả: Phần lớn thuyền lương
bị đắm, số còn lại bị ta chiếm
3 Chiến thắng Bạch Đằng
- 1/1288, Thoát Hoan tiến vào Thăng Long trống vắng
- Trước tình thế nguy khốn, tuyệt vọng địch rút quân về nước
- Vua Trần quyết định phản công, chọn sông Bạch Đằng làm trận quyết chiến
Trang 4GV: Dựa vào lược đồ em hãy trình bày lại
diễn biến trận đánh Bạch Đằng 4/1288?
HS : Trình bày theo sgk
GV: Kết quả trận Bạch Đằng?
HS: Trình bày theo sgk
GV: Trận Bạch Đằng 4/1288 thắng lợi có ý
nghĩa lịch sử như thế nào?
HS: Trình bày theo sgk
GV: Cách đánh của nhà Trần trong lần thứ ba
có gì khác, giống so với lần thứ hai?
- Giống: Làm vườn không, nhà trống tránh
chỗ mạnh-> yếu
- Khác:
+ Lần I, II phản công
+ Lần III mai phục, nhử giặc vào trận địa,
triệt đường lương thực
* Diễn biến:
- 4/1288, đoàn thuyền của Ô Mã Nhi đã lọt vào trận địa bãi cọc trên sông Bạch Đằng bị ta tiêu diệt và bắt sống Ô Mã Nhi
- Quân bộ do Thoát Hoan chỉ huy rút về hướng Lạng Sơn, Bắc Giang bị ta phục kích
* Ý nghĩa: Đập tan mộng xâm lăng của giặc Nguyên
4 Củng cố
- Em hãy trình bày tóm tắt diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ ba chống quân Nguyên
- Em có suy nghĩ gì về ba lần chiến thắng chống xâm lược
5 Hướng dẫn HS học ở nhà và chuẩn bị bài sau
- Về nhà học bài và tường thuật lại các cuộc chiến trên lược đồ.
- Đọc và xem trước phần còn lại của bài
V Rút kinh nghiệm
…
………
………
………
…… ……
………
………… ………
Trang 5Tuần: 14
Tiết PPCT: 27 - Ngày soạn: Ngày 10 tháng 11 năm 2014 - Ngày dạy: ……/11/2014
Bài 14: BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC
MÔNG - NGUYÊN (THẾ KỈ XIII)
I Mục tiêu
1 Về kiến thức
Nguyên nhân thắng lợi của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên
3 Về kĩ năng
- Biết sử dụng bản đồ trong khi nghe giảng và trả lời câu hỏi, khi tự học ở nhà
- Biết phân tích, so sánh, đối chiếu diễn biến giữa ba lần kháng chiến
2.Về thái độ
- Giáo dục ý chí kiên cường, bất khuất, mưu trí, dũng cảm của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến
- Giáo dục lòng căm thù quân xâm lược, niềm tự hào về truyền thống đánh giặc, biết ơn các anh hùng dân tộc
II Chuẩn bị của GV và HS
- Giáo viên
+ SGK, SGV, Chuẩn KTKN
+ Tài liệu tham khảo ba lần kháng chiến chống quân Mông - Nguyên
- Học sinh
+ Tập ghi
+ Sách giáo khoa
III Phương pháp
Trực quan, đàm thoại gợi mở, nêu vấn đề, thảo luận nhóm
IV Tiến trình giờ dạy - Giáo dục
1 Ổn định lớp
Kiểm tra vệ sinh, sĩ số lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
Trình bày diễn biến và kết quả của cuộc kháng chiến chống quân Mông
Cổ lần thứ hai
3 Giảng bài mới
3.1 Đặt vấn đề:
Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên của quân dân nhà Trần đã diễn ra trong điều kiện rất khó khăn, gian khổ nhưng đã giành được thắng lợi vẻ vang ở cả ba lần Nguyên nhân thắng lợi do đâu? Những thắng lợi đó có ý nghĩa lịch sử như thế nào?
3.2 Nội dung bài giảng:
Trang 6Hoạt động của Thầy - Trò Nội dung cần đạt
* Hoạt động 1 : Tìm hiểu nguyên nhân
thắng lợi
GV: Em hãy điểm lại những thắng lợi của ta
trong cả ba lần kháng chiến
HS: - Trận Đông Bộ Đầu 1/1258
- 1288 Trận Tây Kết, Hàm Tử, Chương
Dương
- 12/1287 Trận Vân Đồn, sông Bạch Đằng
4/1288
GV: Em hãy nêu nguyên nhân thắng lợi của
ta trong cả ba lần kháng chiến
HS: Trình bày theo sgk
GV: Em hãy nêu dẫn chứng về sự tham gia
của mọi tầng lớp nhân dân
HS: - Làm vườn không nhà trống
- Tự vũ trang, sắm vũ khí
- Luyện tập ngày đêm, tập trung đông nhất
lực lượng, ý chí, lòng quyết tâm-> giặc khó
khăn
GV: Những đóng góp của Trần Quốc Tuấn?
HS:
- Chỉ huy tài giỏi nhà lí luận quân sự tài ba
- Viết cuốn: Binh thư yếu lược; vạn kiếp
tông ; hịch tướng sĩ
=>Kháng chiến lần 2,3- tổng chỉ huy lực
lượng quân đội, trực tiếp xông pha trận mạc,
biết dùng người tài
GV: Chiến lược, chiến thuật đúng đắn, sáng
tạo là gì?
HS:
- Vườn không nhà trống
- Tránh mạnh đánh yếu, phát huy dân tộc
- Giặc từ đánh nhanh->đánh lâu dài
IV NGUYÊN NHÂN THẮNG LỢI VÀ Ý NGHĨA LỊCH SỬ CỦA BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG - NGUYÊN
1 Nguyên nhân thắng lợi
- Sự tham gia của mọi tầng lớp nhân dân
- Sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt cho mỗi cuộc kháng chiến
- Sự đoàn kết dân tộc tạo thành sức mạnh to lớn
- Tinh thần hy sinh, quyết chiến, quyết thắng của toàn dân mà nòng cốt là quân đội
- Những chiến lược, chiến thuật đúng đắn, sáng tạo của những người chỉ huy
Trang 7GV: Em hãy nêu lại những nguyên nhân
thắng lợi của cuộc kháng chiến chống xâm
lược Mông Nguyên?
HS: Nêu lại một lần nữa theo sgk
G:Sơ lược chuyển ý
* Hoạt động 2: Tìm hiểu ý ngĩa lịch sử
GV: Thế kỉ XIII vó ngựa Mông Cổ đã tung
hoành ngang dọc thế giới chiếm các nước
Châu Âu, Châu Á, Trung Quốc mở rộng bờ
cõi xuống Đông Nam Á chúng chưa hề biết
đến thất bại là gì
Vậy mà 3 lần sang xâm lược Đại Việt nhỏ bé
thì cả 3 lần chúng đều thất bại Từ đó giặc
Mông Cổ đã phải từ bỏ mộng xâm lăng
GV: Em hãy nêu lại lực lượng quân Mông
-Nguyên xâm lược Đại Việt ở cả 3 lần như thế
nào?
- 1259 lực lượng 3 vạn quân
- 1285 lực lượng 50 vạn quân
- 1287-1288 lực lượng 30 vạn quân + thuyền
lương, chiến
GV: Trong tình thế đất nước ta rất khó khăn
vậy mà cả ba lần đều thắng lợi
GV: Thắng lợi của ta trong cả ba lần kháng
chiến có ý nghĩa lịch sử như thế nào?
HS: Trình bày theo sgk
“Khoan thư sức dân làm kế sâu dễ, bền gốc”
GV: Đây là thắng lợi vẻ vang của dân tộc mẫi
mãi được lịch sử trân trọng, học tập
2 Ý nghĩa lịch sử
- Đập tan tham vọng và ý chí xâm lược của đế chế Nguyên bảo vệ độc lập, toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia của dân tộc
- Góp phần xây dựng truyền thống quân sự Việt Nam
- Củng cố khối đại đoàn kết toàn dân trong xây dựng và bảo vệ tổ quốc
- Ngăn chặn sự xâm lược của đế chế Nguyên đối với các nước khác
4 Củng cố
- Em có suy nghĩ gì về ba lần chiến thắng chống xâm lược
- Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba làn kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên
5 Hướng dẫn HS học ở nhà và chuẩn bị bài sau
- Về nhà học bài và tường thuật lại các cuộc chiến trên lược đồ.
- Đọc và xem trước bài 15
Trang 8- Chuẩn bị và sưu tầm các tranh ảnh nghệ thuật thời Trần.
…
………
………
………
…… ……
………
………… ………
Kí duyệt tuần 14
Ngày… tháng……năm 2014