Bài tập Chương VITính bền thanh khi ứng suất không đổi Bộ môn Cơ Kỹ Thuật – Đại học Bách Khoa Tp.HCM HCM 08/2014 Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology Bài 1.. Cho trục
Trang 1Bài tập Chương VI
Tính bền thanh khi ứng suất
không đổi
Bộ môn Cơ Kỹ Thuật – Đại học Bách Khoa Tp.HCM
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
Bài 1. Cho trục có mặt cắt ngang hình tròn đặc đường kính D, lắp các bánh răng nghiêng có các bán kính vòng lăn r và 2r (xem hình vẽ trang sau) Các tải trọng như sau:
M kN cm P kN P kN P kN P kN P kN Cho r = 20 cm; a = 40 cm.
a P
r
a P
2
P
2r
3
P
y z
4
P
Bài toán uốn xoắn đồng thời
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
1/Vẽ các biểu đồ nội lực cho trục (bỏ qua lực dọc Nzvà các lực
cắt Qxvà Qy)
2/ Hãy xác định mặt cắt nguy hiểm và đường kính D để trục đảm
bảo điều kiện bền theo thuyết bền ứng suất tiếp lớn nhất Cho
biết ứng suất cho phép [] = 90 N/mm2.
3/ Xác định các điểm nguy hiểm trên mặt cắt trục và trạng thái
ứng suất của chúng.
Bài toán uốn xoắn đồng thời
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
a P
r
a P
2
P
2r
3
P
y z
4
P
* Xác định phản lực liên kết
- Dời các lực trên bánh răng về trục thanh
1/Vẽ các biểu đồ nội lực cho trục
Trang 2HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
* Xác định phản lực liên kết
- Dời các lực trên bánh răng về trục thanh
1/Vẽ các biểu đồ nội lực cho trục
z y
x
3
P
1
P
a
P
z y
Dời lực vòng P1
1
1z M
z y x
Dời lực dọc trục Pa
1ax M
a
P
a
P
a
P
+ Bánh răng tại D
2r
1z 1.2
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
* Xác định phản lực liên kết
- Dời các lực trên bánh răng về trục thanh
1/Vẽ các biểu đồ nội lực cho trục
z y
Kết quả
1z M
1ax M
a
P
3
P
z y x
1
P
a
P
+ Bánh răng tại D
3
P
1z 1.2
1ax a.2
Bài toán uốn xoắn đồng thời
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
* Xác định phản lực liên kết
- Dời các lực trên bánh răng về trục thanh
1/Vẽ các biểu đồ nội lực cho trục
z y
x
4
P
2
P
a
P
z y
P
Dời lực vòng P2
2
2 z M
z y x
Dời lực dọc trục Pa
2ax M
a
P
a
P
a
P
+ Bánh răng tại C
2z 2.
r
Bài toán uốn xoắn đồng thời
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
* Xác định phản lực liên kết
- Dời các lực trên bánh răng về trục thanh
1/Vẽ các biểu đồ nội lực cho trục
z y
P
Kết quả
2 z M
2ax M
a
P
4
P
z y x
2
P
a
P
+ Bánh răng tại C
4
P
2z 2.
2ax a.
Trang 3HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
**Một vài trường hợp khác
z y
x
t
P
z y x
z y
x Pt
z y x
z y x
t
P
z y x
z M
z M
z M
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
**Một vài trường hợp khác
z y x
z y x
x M
z y x
z y x
x M
Bài toán uốn xoắn đồng thời
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
2 z M
2ax M 1z
1
3
P
2
4
P M
x
B By
x
E Ey
* Xác định phản lực liên kết
- Dời các lực trên bánh răng về trục thanh
1/Vẽ các biểu đồ nội lực cho trục
Bài toán uốn xoắn đồng thời
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
Điều kiện cân bằng:
0 0 0 0
Ax i
Ay i x y
M F
M F F F
* Xác định phản lực liên kết
1/Vẽ các biểu đồ nội lực cho trục
1 2
3 4
0 0
x
B a P a M P a M
B a P a P a
B P P E
B P P E
26 / 3kN
25 / 6 kN
22 / 3kN
29 / 6 kN
x y
x y
B B E E
Trang 4HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
2 z M
2ax M 1z
1
3
P
2
4
P M
x
B By
x
E Ey
* Xác định phản lực liên kết
1/Vẽ các biểu đồ nội lực cho trục
Đổi chiều các phản lực
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
2 z M
2ax M 1z
1
3
P
2
4
P M
x
B By
x
E Ey
* Biểu đồ nội lực
1/Vẽ các biểu đồ nội lực cho trục
x
M kN cm
166,7
193,3
y
M kN cm
293,3 346,7
z
M kN cm
Bài toán uốn xoắn đồng thời
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
2/ MCNH – Đường kính D của trục
Mặt cắt nguy hiểm: Tại D (trái) có
td
M
TBIII: Mtd Mx2 M2y Mz2
TBIV: Mtd Mx2 My2 0,75 Mz2
Đường kính D để trục thỏa bền theo TBIII
4 max 3
89,6 mm
td M
D
Chọn
90
D mm
Bài toán uốn xoắn đồng thời
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
3/ Các điểm nguy hiểm trên trục – TTUS của các điểm đó
Các điểm nguy hiểm trên trục: các điểm nguy hiểm trên MCNH.
x y z
MCNH: Tại D (trái)
x
y
y M x
M
u M
N
N
min
max
min
min
-+
z
M
y M x M
𝛽 = tan −1 | 𝑀 𝑦
𝑀 𝑥 | ≈ 64
0
Trang 5HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
N - min max
min
min
x
y
y M x
M
u M
N
N
min
max
min
min
-+
z
M
y M x M
3/ Các điểm nguy hiểm trên trục – TTUS của các điểm đó
TTƯS của các điểm nguy hiểm.
2 2
2 max 3 5,3 /
0,1
kN cm D
2 min 3 3,6 /
0, 2
z
D
**Một vài trường hợp khác
0 0 0
x y z
M M M
y
Mặt cắt trái
Làm căng thớ trên (y<0) Làm căng thớ trong (x<0)
x M
y M
z
M
u M
N
N
N - min max
max
max
Bài toán uốn xoắn đồng thời
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
**Một vài trường hợp khác
0
0
0
x
y
z
M
M
M
y
Mặt cắt phải
Làm căng thớ trên (y<0)
Làm căng thớ trong (x<0)
x M
y M
z
M
u M
N
N
N - min max
max
max
Bài toán uốn xoắn đồng thời
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
A
B D
y
R
x
R
1
P
P a
P r
r
Cho trục có mặt cắt ngang hình tròn đường kính D làm bằng thép có giới hạn bền 800N/mm2 , mô đun đàn hồi 2.105 kN/cm2 ,hệ số Poisson 0,3 Trên trục co lắp bánh răng nghiêng có bán kính vòng lăn
r = 20cm với các lực như hình 2 Cho ED = DB = BC = CA = AG = 50cm.
𝑃𝑎= 4𝑘𝑁; 𝑀 = 100kN.cm; M1= 300𝑘𝑁 𝑐𝑚
𝑃 = 10kN; 𝑅𝑦= 5kN; 𝑅𝑥= 7kN ; 𝑃𝑟= 4kN
Trang 6HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
1.Vẽ các biểu đồ nội lực (Bỏ qua Nz, Qx, Qy).
2.Hãy xác định vị trí mặt cắt nguy hiểm và đường kính D để
trục đảm bảo điều kiện bền theo thuyết bền ứng suất tiếp lớn
nhất (TB III)?
3.Hãy xác định các điểm nguy hiểm của trục và trạng thái ứng
suất của nó? Tính các ứng suất pháp cực trị và các ứng suất
tiếp cực trị của điểm chịu kéo?
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
A
B D
y
R
x
R
1
P r
r
1 Vẽ biểu đồ nội lực
- Giải phóng liên kết
A B
D
y
R
x
R
1
P
Pa Pr
y
A
x
A
x
B
y
B
Ma
Bài toán uốn xoắn đồng thời
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
A B
D
y
R
x
R
1
P
Pa Pr
y
A
x
A
z
A
x
B
y
B
Ma
a a
M =P r=80kN.cm
- Các phương trình cân bằng moment
M =R 50+P 50+M -A 100=0Bx a
B
M =R 100-P.50-A 100=0
y
A =5,3kN x
A =2kN
1 Vẽ biểu đồ nội lực
Bài toán uốn xoắn đồng thời
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
A B
D
y
R
x
R
1
P
Pa Pr
y
A
x
A
z
A
x
B
y
B
Ma
- Các phương trình cân bằng lực
y y y r y
F =R +B -P -A =0
F =R +P+A -B =0
y
B =6,3kN x
B =19kN
z z a
F =-A +P =0
1 Vẽ biểu đồ nội lực
Trang 7HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
A B
D
y
R
x
R
1
P
Pa Pr
y
A
x
x
B
y
B
Ma
- Các biểu đồ moment:
x
M kN.cm
-+ +
+
y M kN.cm
z
M kN.cm
265 250
185
700
100
100 300
-HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
2.Hãy xác định vị trí mặt cắt nguy hiểm và đường kính D
để trục đảm bảo điều kiện bền theo thuyết bền ứng suất tiếp lớn nhất (TB III)?
Dựa vào biểu đồ nội lực, ta chọn MCNH tại B:
- 250
- 700
300
x y z
Theo thuyết bền III:
M M M M kN cm
Bài toán uốn xoắn đồng thời
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
Điều kiện bền:
4 3
92,9 0,1 0,1.100
td
M
Chọn D = 95 mm
Bài toán uốn xoắn đồng thời
HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
+ N
-N
Mx
u
M
Các điểm nguy hiểm trên mặt cắt:
x
y
-N
2 2
3 3
2 3
743,3 8,67kN/cm 0,1.9,5
M
3
2 3
0, 2 300 1,75kN/cm
0, 2.9,5
O
3.Hãy xác định các điểm nguy hiểm của trục và trạng thái ứng suất của nó? Tính các ứng suất pháp cực trị và các ứng suất tiếp cực trị của điểm chịu kéo?
x
M M
Trang 8HCM 08/2014
Applied Mechanic Hochiminh city University of Technology
Các ứng suất pháp cực trị và các ứng suất tiếp cực trị của
điểm chịu kéo
+
N
max
1
min
max
min
2