Tiểu luận môn cơ sở văn hóa việt nam đề tài đặc sản phong phú xứ nắng gió ninh thuận

- Với đặc tính này, cũng lý giải được vì sao 2 nơi trồng được nhiều tỏi nhất trong cả nước: đảo Lý Sơn Quảng Ngãi và Ninh Thuận.. Một loại tỏi đặc biệt khác của Ninh Thuận: tỏi Cô Đơn- T

KHOA NGOẠI NGỮ

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

MÔN CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM

ĐỀ TÀI

ĐẶC SẢN PHONG PHÚ XỨ NẮNG GIÓ NINH THUẬN

Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Nhân Sinh viên thực hiện: Phạm Trương Ngọc Yến

Mã số sinh viên: 2121012118

Mã lớp học phần: 2121101061502

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2022

Để hoàn thành tiểu luận này, em xin chân thành cảm ơn đến Ban giám hiệu TrườngĐại học Tài Chính Marketing vì đã tạo điều kiện cho em được học trong một môi trườngmới mẻ và đầy chất lượng như như vậy.

Xin cảm ơn giao viên bộ môn –Cô Nguyễn Thị Nhân đã giảng dạy tận tình, chi tiết để

em có đủ kiến thức và vận dụng chúng vào bài tiểu luận này

Và do chưa có nhiều kinh nghiệm cũng như còn nhiều mặt hạn chế khác nữa về kĩnăng nên em chắc chắn rằng trong bài tiểu luận sẽ có vô vàng sự thiếu sót Rất mongnhận được sự đóng góp và phê bình từ Cô để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn

Lời cuối cùng, em xin kính chúc Cô có nhiều sức khỏe chống lại mùa dịch này, thànhcông và hạnh phúc

TP Hồ Chí Minh, ngày 1 tháng 4 năm

2022Người thực hiệnPhạm Trương Ngọc Yến

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 4

1 Giới thiệu đề tài: 4

2 Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu: 4

PHẦN NỘI DUNG 5

1 Tỏi 5

1.1 Nơi tập trung trồng tỏi tại Ninh Thuận 5

1.2 Đặc tính và mùa vụ thu hoạch cây tỏi Ninh Thuận 6

1.3 Công dụng của tỏi Ninh Thuận 7

1.4 Một loại tỏi đặc biệt khác của Ninh Thuận: tỏi Cô Đơn 8

1.5 Giá tỏi Ninh Thuận 8

2 Bánh căn, bánh xèo Ninh Thuận 8

2.1 Nguồn gốc bánh căn, bánh xèo Ninh Thuận 8

2.2 Chế biến và thưởng thức bánh căn, bánh xèo Ninh Thuận 9

3 Nho Ninh Thuận 12

3.1 Vùng trồng nho Ninh Thuận cung cấp sản lượng nho lớn nhất cả nước 12

3.2 Đặc tính của cây nho Ninh Thuận 13

3.3 Cách phân biệt nho Ninh Thuận và nho Trung Quốc 13

3.4 Một vài giống nho Ninh Thuận phổ biến hiện nay 14

3.5 Các sản phẩm từ nho Ninh Thuận có thể dùng để biếu tặng 15

3.6 Mùa nho Ninh Thuận thường rơi vào những tháng nào? 15

3.7 Gợi ý một số địa điểm vườn nho Ninh Thuận gần trung tâm thành phố 15

4 Táo 16

4.1 Đôi nét về táo xanh Ninh Thuận 16

4.2 Hương vị của táo xanh khi trồng trọt tại Ninh Thuận 17

4.3 Gợi ý một số vườn táo Ninh Thuận có thể đến tham quan 18

5 Nước mắm Ninh Thuận 18

5.1 Một trong những cơ sở chế biến tiêu biểu cho nghề làm mắm Ninh Thuận 18

5.2 Gợi ý điểm mua và giá cả tham khảo của nước mắm Bé Bầu 20

PHẦN KẾT LUẬN 21

PHỤ LỤC 22

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Giới thiệu đề tài:

“Ninh Thuận quê mình biển xanh sóng vỗ miên manNhững cánh đồng muối trắng, đàn hải âu tung cánh giữa trời cao…”

Ninh Thuận- vùng đất đầy nắng gió gây thương nhớ cho những người con xa xứ mong mỏi quay

về, cho rất nhiều du khách phải luyến lưu, muốn đặt chân ghé lại thêm đôi lần nữa Điều gì ở nơiđây khiến cho bao người phải si mê, ngất ngây như thế? Riêng đối với bản thân em- một ngườicon của miền đất thân thương này, dù chỉ mới vào thành phố Hồ Chí Minh hơn một tháng, nhưnghiếm khi có thể không nhung nhớ những điều quen thuộc của quê hương Đặc sản Ninh Thuậnchính là một trong số đó Từ cảm hứng nhớ quê nhà nói chung và đặc sản nói riêng như thế, emquyết định lựa chọn đề tài “Đặc sản xứ nắng gió Ninh Thuận” cho bài thi kết thúc học phần môn

Cơ sở văn hóa Việt Nam của mình Em hi vọng thông qua bài tiểu luận này, quý giảng viên sẽ có

“trải nghiệm” thú vị với nền đặc sản phong phú và độc đáo của Ninh Thuận quê em

2 Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu:

- Phạm vi nghiên cứu: Địa bàn tỉnh Ninh Thuận

- Đối tượng nghiên cứu: Các đặc sản Ninh Thuận (tỏi Ninh Thuận, bánh căn, bánh xèo, nho, táo

và nước mắm)

PHẦN NỘI DUNG

- Ninh Thuận là một tỉnh ven biển thuộc vùng Duyên hải Nam Trung Bộ của Việt Nam.

Tỉnh lỵ của Ninh Thuận là thành phố Phan Rang – Tháp Chàm nằm cách Thành phố Hồ Chí Minh

340 km về phía Bắc, cách thành phố Đà Nẵng 642 km về phía nam, cách thủ đô Hà Nội 1.380 km

về phía Nam và cách Nha Trang 100 km theo đường Quốc lộ 1A và cách Đà Lạt 110 km theođường Quốc lộ 27, đồng thời nằm cách sân bay Cam Ranh khoảng 60 km, thuận tiện cho việc giaolưu phát triển kinh tế xã hội của tỉnh

- Khí hậu Ninh Thuận khá đặc biệt: Khi gió mùa Tây Nam mang mưa vào đồng bằng

sông Cửu Long, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, thì hệ thống núi ở Tây Nguyên, Bình Thuận đãlàm cho những cơn gió mùa tây nam này không đến được Ninh Thuận Cũng như cơn gió mùađông bắc, cơn gió mùa tây nam vào Ninh Thuận cũng bị tù túng Cho nên trong khi nó mang mưađến các vùng trong nước nhưng vào Ninh Thuận thì biến thành khô hanh

- Tất cả đã làm nên nền đặc sản phong phú, độc đáo trên mảnh đất nắng gió Ninh Thuận

thân thương này

1 Tỏi

- Mở màn cho đặc sản Ninh Thuận chính là tỏi Phan Rang (tỏi Ninh Thuận) Mỗi tép tỏi PhanRang có đặc điểm củ khá tròn, bên trong là những tép tỏi nhỏ nhỏ, xếp đều nhau, hương vị của tỏirất ấm Ngoài ra, tỏi Phan Rang rất dễ lột vỏ, hơn hẳn những loại tỏi có xuất xứ nơi khác, cùi tỏi

có màu trắng trong và hơi ngả màu ngà ngà.)

1.1 Nơi tập trung trồng tỏi tại Ninh Thuận

Ninh Thuận là miền đất có diện tích đất trồng tỏi lớn nhất trong nước và tập trung ở 2 nơi:

- Phường Văn Hải (Thành phố Phan Rang – Tháp Chàm): đây là khu vực nằm rìa

thành phố, gần biển Ninh Chữ Khu vực này trước đây trồng nhiều hành, tỏi,… Nhưng hiện tạidiện tích đất phục vụ cho việc trồng tỏi giảm dần và chuyển dần sang canh tác qua một số nôngsản dễ tiêu thụ hơn: nha đam (lô hội), rau xanh,…

- Khu vực huyện Ninh Hải: đây là khu vực chúng ta rất dễ dàng để tham quan mô hình

trồng tỏi Ninh Thuận của người dân vì nằm dọc theo tuyến đường du lịch Ninh Chữ để di chuyểntới Vĩnh Hy Khu vực trồng tỏi sẽ trải dài qua các thôn Mỹ Tường, Mỹ Hòa, Mỹ Tân kéo dài chođến làng nho Thái An

1.2 Đặc tính và mùa vụ thu hoạch cây tỏi Ninh Thuận

1.2.1 Đặc tính cây tỏi Ninh Thuận

- Ninh Thuận có đặc điểm diện tích đất liền ven biển rộng, thời tiết vô cùng khắc nghiệt, cát sạch

nên rất phù hợp với cây tỏi Đặc biệt, tỏi chỉ trồng được trên đất pha cát (tỉ lệ cát chiếm phần lớn),với đặc thù đất pha cát hút nước mạnh nhưng cũng thoát nước cực kì nhanh Chính đặc điểm này

mà cây tỏi mới có thể tập trung dinh dưỡng nuôi củ cho chất lượng củ tốt Vì thế, tỏi ở Ninh

Thuận được đánh giá là có giá trị thương phẩm cao nhất Việt Nam (hơn cả tỏi Lý Sơn).

- Với đặc tính này, cũng lý giải được vì sao 2 nơi trồng được nhiều tỏi nhất trong cả nước: đảo Lý

Sơn (Quảng Ngãi) và Ninh Thuận Hai nơi này tương đồng về mặt thổ nhưỡng và điều kiện khí

hậu

1.2.2 Mùa vụ thu hoạch cây tỏi Ninh Thuận

- Khi du lịch đến Ninh Thuận, du khách luôn thấy tỏi được bày bán ở nhiều nơi nhất là các điểmbán đặc sản Ninh Thuận hoặc các chợ tại địa phương Phần lớn du khách ít biết rằng tỏi PhanRang (Ninh Thuận) chỉ được trồng duy nhất 1 vụ/năm

Mùa vụ thu hoạch tỏi

- Thời gian bắt đầu mùa trồng tỏi cũng rất đặc biệt: sau những ngày mưa bão khắc nghiệttháng 8, 9 Âm lịch, thời tiết đã hết mưa để đón những cơn gió bấc lạnh tràn về Đấy cũng chính làlúc bà con Ninh Thuận xuống vụ mùa tỏi mới Theo kinh nghiệm người trồng tỏi, trồng vào mùabấc không khí lạnh mới cho củ tỏi to, khỏe, đẹp và chắc

- Tỏi bắt đầu xuống vụ: tháng 9, 10, 11 (Âm lịch); thu hoạch vào: tháng 3, 4 (Âm lịch)

Người dân thu hoạch tỏi

1.3 Công dụng của tỏi Ninh Thuận

1.3.1 Làm gia vị ngon chuẩn dùng tỏi ở đâu?

- Khí hậu đất Phan Rang vốn khắc nghiệt, dường như đã làm cho tỏi thêm thơm ngon hơn và giátrị hơn Nếu là một người sành ăn tỏi, bạn chắc chắn sẽ nhìn nhận khách quan rằng: tỏi Phan Rang(Ninh Thuận) tuy phần tép nhỏ nhưng cực kì dậy mùi, rất thơm, cay nồng dễ chịu và không cómùi hăng như một số tỏi nhập khác

Gia vị đậm đà khi có tỏi

- Ai cũng biết rằng tỏi là gia vị không thể thiếu trong nghệ thuật chế biến ẩm thực Tỏikhông chỉ làm cho món ăn thêm thơm ngon mà còn có những tác dụng nhất định rất tốt cho sứckhỏe của người dùng

- Bởi vậy, không phải vùng đất nào cũng có thể trồng được loại tỏi ngon Miền đất “giónhư Phan, nắng như Rang” tuy cằn cỗi nhưng lại khá phù hợp để trồng trọt, phát triển loại nôngsản hữu dụng trong cuộc sống này

1.3.2 Tỏi dùng làm dược liệu trị bệnh

Giống tỏi Phan Rang chứa hàm lượng: allicin, glucogen, alliin, fitonxit, vitamin và các nguyên tố

vi lượng cao gấp nhiều lần tỏi thường Chúng có tác dụng tăng cường đề kháng, chống lại virusgây bệnh, diệt khuẩn, sát trùng, chống viêm nhiễm và làm đẹp hiệu quả Ngoài ra, còn dùng ngâm

rượu uống trị cảm mạo, nhức mỏi xương khớp hoặc làm tỏi đen.

1.4 Một loại tỏi đặc biệt khác của Ninh Thuận: tỏi Cô Đơn

- Tỏi Cô Đơn (hay còn gọi là tỏi Mồ Côi) thực chất không phải là tên của một giống tỏi riêng biệt.Trong bạt ngàn vườn tỏi được trồng bình thường như vậy, thu hoạch được một loại tỏi rất quýđược gọi là tỏi Mồ Côi, bởi củ chỉ có một tép duy nhất

- Loại tỏi hiếm có này được dùng để ngâm rượu làm thuốc trị được nhiều bệnh như đau lưng,

nhức mỏi, đổ mồ hôi chân tay, giảm mỡ máu, sốt, viêm xoang,…

- Loại tỏi này rất ít, hàm lượng chất dinh dưỡng tập trung trong củ cao, vì thế giá thành của tỏi mồcôi sẽ cao hơn nhiều so với tỏi tép thông thường Hiện nay, trên thị trường được rao bán tràn lanloại tỏi Mồ Côi này và chúng ta rất dễ mua nhầm Hãy lựa chọn những cửa hàng thật sự chấtlượng và uy tín để đảm bảo được sức khỏe!

Tỏi Mồ Côi

1.5 Giá tỏi Ninh Thuận

Giá tỏi tại Phan Rang (Ninh Thuận) dao động theo từng thời điểm Sau đây là bảng giá tham

khảo:

- Tỏi tươi: 40.000 – 70.000 đồng/kg

- Tỏi khô: 100.000 – 200.000 đồng/kg

- Tỏi Mồ Côi: 600.000 – 800.000 đồng/kg

2 Bánh căn, bánh xèo Ninh Thuận

2.1 Nguồn gốc bánh căn, bánh xèo Ninh Thuận

- Cho đến nay, nguồn gốc bánh căn và bánh xèo Ninh Thuận vẫn còn là một dấu chấm hỏilớn, vì thực chất, chưa có tài liệu nào có thể làm minh chứng cụ thể Tuy nhiên, theo các cụ sinhsống ở làng Thái An (xã Vĩnh Hải), Mỹ Tân (xã Thanh Hải) và Mỹ Tường (ngày xưa gọi là làng

Mỹ Ngọc, trực thuộc xã Nhơn Hải – ba nơi được xem như là những lò đúc bánh căn và bánh xèotuyệt hảo nhất huyện Ninh Hải (Ninh Thuận), họ nói rằng chiếc bánh xèo có nguồn gốc từ Bình

Định, còn bánh căn có gốc gác ở Ninh Thuận Sở dĩ họ có thể nói được như vậy là vì người dânNinh Thuận ngày nay đa phần đều có gốc từ Bình Định và Phú Yên Họ di cư vào vùng đất nắnggió Ninh Thuận khi vua Minh Mạng bình định và chính thức xóa sổ Champa trên bản đồ vào năm1835.

- Khi di cư đến để sinh sống tại vùng đất mới, người Việt mang theo bao nét văn hóa, tínngưỡng bao đời, phải nói đến chính là hương vị của các món ăn trong cuộc sống hàng ngày của

họ Dĩ nhiên, cách đúc chiếc bánh xèo là điều không thể thiếu.

- Tỉnh Ninh Thuận là vùng đất nằm trên dải Duyên hải miền Trung, cũng có rừng núi, cósông hồ và biển như Bình Định và Phú Yên Vì thế mà những phong tục, tập quán, nghi thức,nghi lễ, lễ hội dân gian của Ninh Thuận mang nhiều nét tương đồng như hai tỉnh nói trên

- Mặc dù khi di cư và sinh sống vùng đất mới còn nhiều bất cập và khó khăn, nhưng ngườidân vẫn luôn rất chú trọng việc làm phong phú mà không kém phần dinh dưỡng trong bữa ănhàng ngày của mình Lúc đầu, chiếc bánh xèo chỉ được chế biến và thưởng thức trong phạm vigia đình vào những ngày đặc biệt (nhà có tin vui, họp mặt, ngày giỗ,…) Về sau, do nhu cầu mưusinh cuộc sống nên một số người trong xóm làng mang ra bán thử ở chợ hoặc một góc mát nào cónhiều người lui tới Kết quả là nhiều hàng quán lề đường rất đắt khách, và bánh xèo – một mónbánh làm trong gia đình, trở thành món ăn thường ngày cho mọi người

- Ban đầu, người không có tên gọi là bánh xèo, mà gọi đó là bánh hình tròn hoặc bánh mặttrời, vì bánh khi được đổ ra thành hình tròn, giống mặt trời Bên cạnh đó, cũng có người cho rằng

trong lúc đúc ra chiếc bánh xèo, khuôn phát ra tiếng “xèo xèo”, khiến cho người dân nghĩ ra cái

tên cho món ăn này là “bánh xèo” Đó chính là nguồn gốc, cũng như là tên gọi của bánh xèo

- Về bánh căn, đây là món ăn của người Ninh Thuận, nói chính xác hơn là của ngườiChăm Bánh căn xuất hiện sau bánh xèo và là sự tiếp biến, làm theo của người Chăm khi gánhgốm xuống bán cho người Việt ở những làng làm nghề biển như Mỹ Tân, Mỹ Hiệp, Mỹ Tường,Ninh Chữ, Dư Khánh,…họ quan sát và học lỏm cách làm của người Việt rồi tự mình về làmchiếc bánh cho riêng mình Không ai biết tên gọi bánh căn có ý nghĩa là gì, nhưng người ta vẫndựa theo cái khuôn đúc của người Chăm và lời họ nói Bánh căn khi đúc ra, nở căng tròn như bầusữa mẹ khi sinh con Sữa mẹ có màu trắng nên bánh đổ ra cũng có màu trắng đục như thế

2.2 Chế biến và thưởng thức bánh căn, bánh xèo Ninh Thuận

2.2.1 Chế biến và thưởng thức bánh căn Ninh Thuận

- Món bánh căn Ninh Thuận thơm ngon, nức mũi; đặc biệt rất phổ biến ở thành phố Phan

Rang – Tháp Chàm Nguyên liệu chính cho món bánh này vô cùng quen thuộc: gạo Để có món bánhcăn ngon, người ta dùng loại gạo hạt tròn, hoặc loại gạo địa phương mà phải là gạo cũ càng tốt

- Sau khi đã có được loại gạo phù hợp, ta đến với công đoạn chuẩn bị phần bột gạo: ta lấy bột

đi ngâm chừng vài giờ rồi mang đi xay Nếu như nhà chúng mình có cơm nguội ăn không hết, thì đừng

vội mang bỏ thừa, mà hãy đem nó đi phơi khô và trộn vào phần bột (lưu ý: cơm nguội chưa bị ôi thiu).

Đấy chính là bí quyết để giúp cho món bánh được giòn rụm Một điểm cần chú ý khi pha bột chính làkhông nên cho nước nhiều quá để tránh bột bị loãng, nhưng cũng không để bột quá đặc vì nước ít Vìnếu bột loãng sẽ cho ra những cái bánh nhão nhoẹt, còn đặc quá thì cho ra mẻ bánh bị khê trước khichín

- Phần bột bánh căn đã xong xuôi, ta đến với phần chuẩn bị vật dụng đổ bánh Một nét độc đáo

là bánh căn được đổ bằng những chiếc khuôn đất tròn và lõm, một vật dụng chế tạo từ bàn tay tinh

xảo và tài hoa của những người thợ gốm Chăm Bàu Trúc Điều đặc biệt hơn chính là chỉ có ở Bàu

Trúc mới có thể sản xuất ra loại khuôn đất đổ bánh căn này mà thôi Lò đất đổ bánh thường có từ 10

đến 12 khuôn và có nắp đậy Số khuôn bánh rất phù hợp cho việc bán buôn hoặc làm một bữa tiệc gia

đình và bạn bè Tiếp đến, ta cho thêm than và nhóm lửa, khi lửa than đã ửng hồng và các khuôn bánh

nóng lên, đổ bột khoảng chừng 2/3 khuôn Để tăng thêm thơm ngon và lạ miệng cho món bánh, ta cóthể cho thêm thịt cắt lát mỏng, tôm, mực ống cắt vừa hoặc trứng làm nhân bánh Bột đã trong, trên mặtbánh lấm tấm nhiều lỗ nhỏ, xung quanh viền bánh cong lên là dấu hiệu giúp ta biết được bánh đã chíntới, bỏ ở trên mặt bánh một ít hành lá thái mịn rồi cạy bằng một cái nẹp mỏng, cuối cùng bày biện trênđĩa hoặc chiếc vỉ bằng tre để bánh giòn hơn Người có kinh nghiệm đổ bánh căn là làm sao cái bánhkhi cạy ra khỏi khuôn, vẫn giữ được độ giòn, xốp và dẻo Vỏ bánh khi cạy ra phải có màu như nắngươm vàng, không bị cháy khét Có như thế thì cái bánh căn mới đạt yêu cầu Tùy vào sở thích của thựckhách, có người thích ăn những chiếc bánh hơi nhão một chút, có người thì ưng ăn những cái bánh thậtgiòn

SVTH: PHẠM TRƯƠNG NGỌC YẾN

Lò và khuôn đổ bánh căn

- Để thưởng thức món ăn thêm trọn vẹn, ta có thể dùng kèm với các loại nước mắm khác

nhau: mắm đậu phộng xay nhuyễn, mắm chanh, mắm nêm, nước cá kho với dưa hồng Ngườisành ăn thường kết hợp bốn loại mắm này lại với nhau để tăng phần đậm vị cho món ăn Nghequa sự kết hợp này chẳng liên quan gì đến nhau, nhưng thật kì lạ, khi trộn lại với nhau, nó mangđến một hương vị tuyệt vời, lạ miệng cho thực khách Dường như loại mắm hỗn hợp này chỉ dànhriêng cho bánh căn Phan Rang mà thôi

Các loại nước mắm ăn kèm

- Ăn bánh căn Phan Rang để ta cảm nhận được độ giòn tan của vỏ bánh, dẻo mịn của lớp bột bên trong bánh, cái tươi ngọt của hải sản (tôm, mực), cái chua thanh cay nhẹ của nước mắm,

ăn kèm với ít xoài bào, thêm chút hành lá với tóp mỡ béo ngậy Thật đậm đà và ngon tuyệt đến lạlùng! Tất cả cùng hòa quyện lại với nhau tạo nên sức hấp dẫn không thể chối từ

- Nếu có dịp được đi đến tỉnh Ninh Thuận du lịch, hãy ghé về thành phố Phan Rang,thưởng thức món bánh căn một lần trong đời Đảm bảo rằng bạn sẽ không cưỡng lại được vị ngoncủa bánh căn, sẽ khiến bạn ăn một lần mà ghiền và hấp dẫn bạn phải ghé lại ăn thêm đôi lần nữa.Thường thì một lò bánh xèo có khoảng 5 khuôn đất và có nắp đậy