TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA XÃ HỘI HỌC TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN HỌC XÃ HỘI HỌC VĂN HÓA GVGD TS Trần Nguyệt Minh Thu Sinh viên thực hiện Hoàng Ng[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA XÃ HỘI HỌC
TIỂU LUẬN CUỐI KỲ
MÔN HỌC: XÃ HỘI HỌC VĂN HÓA
GVGD: TS Trần Nguyệt Minh Thu
Sinh viên thực hiện: Hoàng Ngọc Phương Trang
MSSV: 195609081
Lớp: K25_01 (Nhóm 5)
Tp Hồ Chí Minh, ngày 30 tháng 01 năm 2022
Trang 2MỤC LỤC
Câu 1
1.1 Đối tượng nghiên cứu của Xã hội học Văn hóa………1
1.2 Vai trò của Xã hội học văn hóa trong nghiên cứu Xã hội học……… 2
Câu 2: Đề cương nghiên cứu Đề tài: NHẬN THỨC, THÁI ĐỘ VÀ HÀNH VI CỦA SINH VIÊN TRƯỚC NHỮNG THÔNG TIN SAI SỰ THẬT LIÊN QUAN ĐẾN DỊCH COVID-19 (Nghiên cứu trường hợp sinh viên trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn – ĐHQG TP.HCM) A Phần mở đầu 1 Lý do chọn đề tài……… 4
2 Tổng quan tình hình nghiên cứu………5
3 Mục tiêu nghiên cứu……… 7
4 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu……… 8
5 Phương pháp nghiên cứu………8
6 Mẫu nghiên cứu dự kiến……….8
7 Câu hỏi nghiên cứu……… 9
8 Giả thuyết nghiên cứu……… 9
9.Khung phân tích……… 9
B Phần nội dung Chương I: Cơ sở lý luận 1 Khái niệm cơ bản………10
2 Lý thuyết sử dụng………10
Trang 3Chương II: Nhận thức của sinh viên trước những thông tin sai sự thật liên
quan đến dịch Covid-19
1 Thực trạng tiếp nhận các thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid-19 của sinh viên……….10
2 Mức độ hiểu biết và khả năng nhận diện thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid-19 của sinh viên hiện nay……… 10
3 Nhận thức của sinh viên đối với ảnh hưởng của những thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid-19……… 10
Chương III Thái độ của sinh viên trước những thông tin sai sự thật liên
quan đến dịch Covid-19
1 Mức độ biểu hiện thái độ của sinh viên trước những thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid-19……… 10
2 Các yếu tố tác động đến việc biểu hiện thái độ của sinh viên………11 Chương IV: Hành vi ứng xử của sinh viên trước những thông tin sai sự thật
liên quan đến dịch Covid-19
1 Lựa chọn hành vi ứng xử của sinh viên trước những thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid-19……… 11
2 Các yếu tố tác động đến lựa chọn hành vi ứng xử của sinh viên………11
3 Mối tương quan giữa nhận thức và thái độ với hành vi ứng xử của sinh viên trước những thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid-19………11
C Phần kết luận, khuyến nghị……….11
D Tài liệu tham khảo……… ……12
Trang 4Câu 1 Em hãy cho biết về đối tượng nghiên cứu của Xã hội học Văn hóa và
vai trò của Xã hội học Văn hóa trong nghiên cứu Xã hội học (3 điểm) 1.1 Đối tượng nghiên cứu của Xã hội học Văn hóa
Từ lúc sơ khai đến nay, các nhà Xã hội học đã luôn nhấn mạnh vào sự cần thiết phải giải thích đời sống xã hội một cách khoa học và vì thế “văn hóa” cũng đã trở thành đối tượng nghiên cứu của Xã hội học nói chung và Xã hội học văn hóa nói riêng Văn hóa có nhiều định nghĩa khác nhau theo từng ngành khoa học cũng như theo từng lĩnh vực nghiên cứu Tuy nhiên, chúng ta có thể hiểu chung nhất về văn hóa là sản phẩm của con người, là hệ quả sự tiến hóa của nhân loại theo thời gian
và gắn liền với cuộc sống của chúng ta đồng thời là yếu tố quảng bá của đất nước
để con người có thể tìm hiểu và giao lưu giữa các đất nước với nhau
Xã hội học Văn hóa được biết đến là một chuyên ngành nghiên cứu đặc biệt của Xã hội học và mang tính bao quát chung cho toàn bộ hệ thống xã hội
và cũng như mang những đặc thù riêng của lĩnh vực này Do đó khi tìm hiểu đối tượng nghiên cứu của Xã hội học Văn hóa có thể kể đến như sau: + Nghiên cứu các sự kiện văn hóa, xã hội một cách có hệ thống và khoa học
và các quy luật hình thành, vận động và biến đổi của văn hóa.
+ Tìm hiểu vai trò, mối quan hệ và sự ảnh hưởng của văn hóa đối với con người, văn hóa với xã hội và những tác động trở lại và cũng như những vai trò của văn hóa trong quản lý và phát triển xã hội.
+ Nghiên cứu những nội dung cụ thể như: giá trị, chuẩn mực, niềm tin, trong đời sống xã hội cũng như quá trình con người hưởng thụ văn hóa, lưu truyền và hưởng thụ các sản phẩm văn hóa,
+ Nghiên cứu văn hóa Việt Nam trong quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế: bản sắc văn hóa, lưu truyền và bảo tồn văn hóa và những biến đổi, xung đột trong văn hóa,
1
Trang 51.2 Vai trò của Xã hội học Văn hóa trong nghiên cứu Xã hội học
Như đã nói ở phần trên, Xã hội học Văn hóa là một chuyên ngành nghiên cứu đặc biệt của Xã hội học, không chỉ có đối tượng nghiên cứu riêng mà hơn thế Xã hội học còn khẳng định vai trò của mình trong nghiên cứu Xã hội học trên nhiều phương diện khác nhau, cụ thể như sau:
- Bình diện quốc tế: hiện nay khi cả thế giới đang trong quá trình hội nhập quốc tế cũng như giao lưu toàn cầu thì việc hiểu về văn hóa giúp mình có góc nhìn cụ thể về văn hóa của quốc gia mình sinh sống cũng như sự khác biệt giữa văn hóa giữa các nước.
- Phạm vi quốc gia: như đã nói ở trên, văn hóa gắn bó với đời sống của con người
do đó văn hóa trở thành “tâm lý xã hội” của một cộng đồng và xây dựng ý thức của một hệ dân tộc nhằm mở rộng giao lưu văn hóa và phát triển kinh tế
- Trong các quan hệ xã hội: việc nghiên cứu Xã hội học văn hóa còn có vai trò giúp con người hiểu được những hiện tượng xã hội cũng như là tìm ra các biện pháp nhằm giảm thiểu những thách thức và đe dọa trong quá trình toàn cầu hóa và hội nhập
quốc tế.
2
Trang 6Câu 2 Bằng phương pháp nghiên cứu đã được học, em hãy trình bày một đề cương
nghiên cứu với nội dung tự chọn, bối cảnh là tình hình dịch bệnh Covid-19 (7 điểm)
Đề tài: NHẬN THỨC, THÁI ĐỘ VÀ HÀNH VI CỦA SINH VIÊN TRƯỚC
NHỮNG THÔNG TIN SAI SỰ THẬT LIÊN QUAN ĐẾN DỊCH COVID-19 (Nghiên cứu trường hợp sinh viên trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân
văn – ĐHQG TP.HCM)
A Phần mở đầu
1 Lý do chọn đề tài
Trước sự lây lan rộng rãi và nguy hiểm của virus SARS - CoV - 2, chủng virus mới gây nên bệnh suy hô hấp cấp nghiêm trọng (Covid-19), một số nước trên thế giới, bao gồm cả Việt Nam đã thực hiện biện pháp giãn cách xã hội Việc áp dụng giãn cách xã hội và khuyến khích người dân học tập và làm việc tại nhà đã ảnh hưởng đến xã hội, kinh tế, du lịch, giáo dục… Với tình hình hoạt động gặp mặt trực tiếp bị hạn chế, các phương thức giao lưu qua Internet được ưu tiên và ngày càng thông dụng Các tin tức, thông tin liên quan đến dịch bệnh Covid-19 ngày càng được ưu tiên tìm kiếm bằng hình thức trực tuyến, điều này vô tình đã trở thành “vùng đất hứa” cho các đối tượng tận dụng lan truyền thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid-19 nhằm nhiều mục đích Trong những năm gần đây, tin giả, thông tin sai sự thật có xu hướng tăng nhanh và được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, thậm chí bắt chước văn phong, hình thức báo chí dẫn đến người dùng khó phân biệt hơn Đặc biệt, trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19, sự phổ biến tin giả không chỉ dẫn đến tâm lý hoang mang người dân nói chung mà còn ảnh hưởng đến tâm lý và học tập sinh viên nói riêng Do vậy, việc thận trọng trong việc tìm kiếm và cập nhật thông tin chính thống về dịch bệnh Covid-19 là vô cùng cần thiết
Sinh viên trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn được biết đến với tính năng động, luôn nắm bắt, cập nhật các thông tin, xu hướng một cách kịp thời Hơn nữa, trưởng thành từ ngôi trường với bề dày kinh nghiệm trong nghiên
3
Trang 7Recommandé pour toi Suite du document ci-dessous
PHAM QUYEN Quang -1957061144 - LICH SU NGOAI GIAO
Trang 8cứu xã hội, sinh viên của trường luôn cần phải trau dồi nhận thức, thái
độ và thể hiện hành vi của bản thân trước những vấn đề của xã hội, đặc biệt là trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 hiện nay.
Từ những lý do trên, tôi quyết định chọn đề tài “Nhận thức, thái độ và
hành vi của sinh viên trước những thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid-19 – Nghiên cứu trường hợp sinh viên trường Đại học Khoa học Xã
hội và Nhân văn – ĐHQG TP.HCM” làm đề tài nghiên cứu Đề tài mong muốn được đóng góp vào hệ thống lý luận và dữ liệu nghiên cứu cho các đề tài có liên quan Đồng thời giúp nhà trường nắm bắt được nhận thức, thái
độ và hành vi của sinh viên trước những vấn đề xã hội để có những phương pháp điều chỉnh phù hợp trong quá trình nghiên cứu, dạy và học.
2 Tổng quan tình hình nghiên cứu
Trong đề tài nghiên cứu “Nhận diện tin giả trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 của
sinh viên trường ĐH Giáo dục” của nhóm sinh viên nghiên cứu thuộc trường Đại học Giáo dục cho thấy thực trạng tiếp nhận tin giả, thông tin sai sự thật của sinh viên trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 cho thấy các chủ đề tin giả mà sinh viên quan tâm và nhớ/ đọc được trong thời gian gần nhất chủ yếu liên quan đến lĩnh vực y tế, giải trí, giáo dục, văn hóa – xã hội và cuối cùng là lĩnh vực chính trị, lĩnh vực khác Đặc biệt, khi đưa hai chủ đề tin giả vào nghiên cứu cho thấy phần lớn sinh viên không nhận diện được tin giả (67,7%) Việc không có khả năng xác minh thông tin không chính xác và các nguồn thông tin không rõ ràng hiện nay có thể chỉ ra rằng sinh viên có thể là đối tượng dễ dàng cho việc thao túng thông tin có chủ đích
Khi được hỏi thái độ phản ứng trước những thông tin sai sự thật, tin giả về
Covid-19, câu trả lời của sinh viên là đồng ý và rất đồng ý với phản ứng cảm thấy bình thường chiếm tỉ lệ cao nhất 37,2%; tiếp đến là cảm thấy hoang mang 37%; không ảnh hưởng cá nhân 34,5%; cảm thấy lo lắng, bất an 31,5% và cảm thấy mất niềm tin 28,4% Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu cũng cho thấy tỷ lệ xấp xỉ trên dưới 30% cảm thấy hoang mang; lo lắng bất an và mất niềm tin vào xã hội.
4
Trang 9Cũng theo kết quả nghiên cứu cho thấy hành vi ứng xử của sinh viên trước những chủ đề tin giả, thông tin sai sự thật có tới 49,7% (665) sinh viên nhấn mạnh thường chia sẻ lại thông tin và 83,9% (1123) sinh viên cho biết thường kiểm tra nguồn nếu chia sẻ thông tin trên Từ những kết quả nghiên cứu trên, nhóm tác giả đề xuất một vài giải pháp nhận diện tin giả nhằm giúp sinh nâng cao khả năng nhận diện và hạn chế sự lan tỏa của tin giả, thông tin sai sự thật trong xã hội.
Hay trong kết quả nghiên cứu khác của đề tài “Văn minh đô thị Việt Nam nhìn
từ thái độ, hành vi ứng xử của người sử dụng mạng xã hội trước những thông tin liên
quan đến COVID-19” được đăng tải trên Tạp chí khoa học Đại học Mở TP.HCM cũng
đưa ra một số kết quả vô cùng ý nghĩa và xác thực Cụ thể, đề tài chỉ ra rằng thái độ của đa phần người sử dụng mạng xã hội tại Việt Nam đều hoàn toàn không đồng tình (67%) hoặc không đồng tình (25,2%) đối với những thông tin không chính xác liên quan đến COVID-19 trên mạng xã hội, điều này có thể cho thấy thái độ tích cực của cộng đồng đối với những vấn đề sai trái, bịa đặt gây nhiễu loạn thông tin của đông đảo quần chúng nhân dân nói chung và của những người sử dụng mạng xã hội nói riêng Tuy nhiên, dù họ có thái độ tốt trong việc không đồng tình, ủng hộ các thông tin không chính xác này nhưng hành vi của họ đối với những hành vi này lại không theo tỉ lệ thuận với thái độ mà lại tỉ lệ nghịch Đa phần những người được khảo sát có hành vi thờ ơ đối với vấn đề nghiên cứu, rất ít người tiến hành phản đối hay lên tiếng với các cơ quan chức năng để xử lý những người đăng tải/ chia sẻ các thông tin không chính xác này Điều này xuất phát từ nhiều lý do khác nhau nhưng lý do cản trở lớn nhất đối với họ là sợ bị
“ném đá”, bị trả thù hoặc bị ảnh hưởng đến cuộc sống cũng như công việc của mình Chính những điều này đã làm cho hành vi của người sử dụng mạng xã hội đối với vấn
đề trên mang chiều hướng tiêu cực so với thái độ của họ
Cũng theo quan điểm của nghiên cứu, cần phải có những biện pháp, chế tài phù hợp để xử lý, răn đe các hành vi cung cấp các thông tin không chính xác trên mạng xã hội nói chung và các thông tin không chính xác liên quan đến COVID-19 nói riêng Đồng thời, cũng cần có các chính sách để khuyến khích, cổ
vũ những người sử dụng mạng xã hội lên tiếng phản đối các thông tin không chính xác trên nhằm góp phần xây dựng môi trường mạng của nước ta trong
5
Trang 10sạch, lành mạnh; góp phần xây dựng nền văn minh đô thị trên không gian mạng trong thời đại 4.0 hiện nay.
Thông tin từ bài viết “Sinh viên khoa Truyền thông nói về vấn nạn tin giả” đăng tải trên trang điện tử của Đại học Văn hóa TP.HCM cũng cung cấp một số ý kiến và nhận thức của sinh viên trước vấn nạn tin giả liên quan đến dịch Covid-19 Theo sinh viên khoa Truyền thông, khi tham gia mạng xã hội, việc đọc được những tin tức sai lệch là không tránh khỏi, tuy nhiên tuyệt đối phải tỉnh táo, chọn lọc thông tin tiếp nhận, không được chia sẻ hay bình luận vào các đường dẫn các bài viết Quan trọng cần lựa chọn đúng nguồn tin chính thống, chia sẻ đúng sẽ chung tay trong công tác truyền thông về dịch bệnh, chia sẻ sai sẽ làm tăng lên sự hoang mang và chính người chia sẻ cũng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật Bên cạnh đó, chia sẻ việc tiếp nhận thông tin trên các
tờ báo chính thống, đài truyền hình sẽ xác thực và an toàn hơn, đảm bảo tính chính xác của thông tin, đáp ứng nhu cầu tin tức của công chúng
Tổng kết: Có thể thấy các nghiên cứu, báo cáo, bài viết nêu trên hầu hết đã cung cấp một lượng lớn kết quả mang tính xác thực và ý nghĩa thực tiễn trong hệ thống lý luận, nghiên cứu về vấn đề tin giả, thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid-19 Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu chỉ mới dừng lại ở việc tìm hiểu khái quát về mức độ quan tâm đến thông tin liên quan đến Covid-19, khả năng nhận diện tin giả, thái độ và hành vi ứng xử trước những thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid mà chưa đề cập đến các yếu tố tác động đến việc thể hiện thái độ và hành vi đó
Chính vì vậy, nghiên cứu này vẫn dựa trên nền tảng các kết quả từ các tài liệu nghiên cứu trước đó để tiếp tục tìm hiểu nhận thức, thái độ và hành vi ứng xử trươc những thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid-19 Đồng thời tìm hiểu thêm về các yếu tố tác động và đánh giá mối tương quan giữa nhận thức, thái độ và hành vi của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn trước vấn đề trên
3 Mục tiêu nghiên cứu (mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể) 3.1 Mục tiêu
tổng quát
Tìm hiểu nhận thức, thái độ và hành vi của sinh viên trước những thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid-19 Đồng thời ghi nhận thực trạng, tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức, thái độ và hành vi ứng xử sinh viên về những thông tin sai
6
Trang 11sự thật liên quan đến dịch Covid-19 Từ đó đề xuất những khuyến nghị nhằm nâng cao nhận thức, thái độ và điều chỉnh hành vi phù hợp cho sinh viên.
3.2 Mục tiêu cụ thể
- Khảo sát mức độ quan tâm và nhận diện của sinh viên về những thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid-19.
- Tìm hiểu nhận thức và thái độ của sinh viên trước những thông tin sai sự thật
- Tìm hiểu và phân tích hành vi của sinh viên trước vấn đề nêu trên.
4. Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu:
Nhận thức, thái độ và hành vi của sinh viên trước những thông tin sai
sự thật liên quan đến dịch Covid-19.
4.2 Khách thể nghiên cứu:
Sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – ĐHQG TP.HCM
4.3 Phạm vi nghiên cứu:
- Về nội dung: nhận thức, thái độ và hành vi của sinh viên trước những
- Về không gian: Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn – ĐHQG TP.HCM
- Về thời gian: Đợt bùng phát dịch thứ 4 (05/2021 – 01/2022).
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1 Phương pháp thu thập và phân tích tài liệu
Phân tích tài liệu thứ cấp trên các nghiên cứu, phân tích các loại tài liệu như: sách, luận án, các bài báo đăng trên các tạp chí nghiên cứu khoa học và các bài viết, số liệu thống kê trên các trang mạng, các báo cáo của chính quyền các cấp
5.2 Phương pháp điều tra bảng hỏi:
Do tình hình dịch bệnh không thể thu thập thông tin một cách trực tiếp nên nghiên cứu sử dụng phần mềm Google Form để tiến hành khảo sát online Bảng hỏi được thiết
kế dựa trên cơ sở mục đích của đề tài, bao gồm 20 câu hỏi với 3 nội dung lớn:
- Nhận thức của sinh viên đối với những thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid-19.
- Thái độ phản ứng của sinh viên trước những thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid-19.
- Lựa chọn hành vi ứng xử của sinh viên đối với những thông tin sai sự thật liên quan đến dịch Covid-19.
7