Ôn thi lớp 9 2022

ÔN THI LỚP 9 Đề bài Trong bài thơ “Tạm biệt”, nhà thơ Tố Hữu có viết “Xin tạm biệt đời yêu quý nhất Còn mấy vần thơ, một nắm tro Thơ gửi bạn đường, tro bón đất Sống là cho và chết cũng là cho” Em hiểu[.]

Trang 1

ÔN THI LỚP 9

Đề bài: Trong bài thơ “Tạm biệt” , nhà thơ Tố Hữu có viết:

“Xin tạm biệt đời yêu quý nhất

Còn mấy vần thơ, một nắm tro

Thơ gửi bạn đường, tro bón đất

Sống là cho và chết cũng là cho”

Em hiểu ý thơ trên như thế nào?

Qua bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” của nhà thơ Thanh Hải , hãy làm rõ ý nghĩa ấy.

 Mở bài:

Tố Hữu là một nhà thơ tiêu biểu của nền thơ ca cách mạng Việt Nam Trọn cuộc đời ông sống

và làm việc vì đất nước Trong những ngày cuối cùng của cuộc đời, dù nằm trên giường bệnh,

ông vẫn cố gắng viết bài thơ Tạm biệt gửi lại cho đời những ưu tư, chiêm nghiệm mà trọn

cuộc đời ông đã phấn đấu:

Xin tạm biệt đời yêu quý nhất

Còn mấy vần thơ, một nắm tro

Thơ gửi bạn đường, tro bón đất

Sống là cho và chết cũng là cho (Tạm biệt, năm 2002)

Bài thơ là lời tâm nguyện, là lẽ sống vì cuộc đời, là bản di cúc chúc thiết tha mà Tố Hữu gửi lại

cho đời Đối với ông, sống là cho và chết cũng là cho Lẽ sống cao đẹp ấy một lần nữa được thể

hiện thật cảm động trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của nhà thơ Thanh Hải.

 Thân bài:

* Ý nghĩa bài thơ Tạm biệt của Tố Hữu:

Có thể nói Tố Hữu là nhà thơ cách mạng nổi bậc nhất thế kỉ 20 Không những ông có rất nhiềutác phẩm mà đề tài ngợi ca đời sống và chiến đấu của nhân dân là chủ đề duy nhất tràn ngậptrong thơ ông Cả cuộc đời ông gắn bó với cách mạng Ở ông, thơ với đời là một Thơ ở trongđời và đời được ấp ủ ở trong thơ

Bài thơ Tạm biệt thể hiện một quan niệm sống thật đẹp của Tố Hữu Đó cũng là lối sống của

con người Việt Nam ta đã được chứng minh và khẳng định qua biết bao thời đại Đối với TốHữu, con người sống là phải có lý tưởng, có ước mơ, hoài bảo và khát vọng lớn lao Sống phải

có mục đích và nguyện suốt đời phấn đấu vì lý tưởng cách mạng và sự nghiệp giải phóng nướcnhà Ngay cả trong thời bình, tư tưởng ấy cũng phải hết sức giữ gìn và phát huy Tố Hữu từng

cho rằng: “Nhà thơ chân chính phải không ngừng phấn đấu, tu dưỡng về lập trường tư tưởng; xác định thật rõ ràng tầm nhìn, cách nhìn Tự nguyện gắn bó chân thành là yêu cầu cao nhất đối với người nghệ sĩ trong quan hệ với đất nước, với nhân dân”.

Với ông, cuộc đời thật đáng yêu quý Cuôc đời đã hào phóng ban tặng cho con người biết baogiá trị tốt đẹp Đầu tiên là sự sống, cuộc sống, cuộc đời. Cuộc đời còn mang đến cho conngười tình yêu, gia đình, tổ quốc,… và biết bao nhiêu niềm vui sướng, hạnh phúc lẫn khổ đau

Tố Hữu quấn quýt với cuộc đời ấy biết bao Dù ở trong hoàn cảnh đau thương, ông vẫn thấy nóđẹp, nó chân thành, nó hào hùng và mãnh liệt

Kết thúc một cuộc đời người, tất cả được rũ bỏ, chỉ còn lại mấy vần thơ và một nắm tro tàn để

an nhiên đi về với vĩnh hằng Đối với ông, con người sống không chỉ đơn thuần là lao động tạo

ra của cải để duy trì sự sống ý nghĩa mà còn để cống hiến hết mình, sống hết mình vì mọingười, vì quê hương, đất nước Sống mạnh mẽ và tạo ra những gí trị hữu ích Sau cái chết cũng

Trang 2

là sự mạnh mẽ và hữu ích Mấy vần thở để lại cho đời Nắm tro tàn làm xanh cây cỏ trước khimãi mãi tan biến vào hư không.

Đoạn thơ đã làm nổi bậc và khẳng định quan niệm sống thật đẹp Sống đẹp có nghĩa là sống vìcon người, vì cuộc đời mà tận dâng, tận hiến, vì đất nước mà tận trung, tận hiếu Sống đẹp cónghĩa là nhận về mình những giá trị mà cuộc đời ban tặng và làm cho những giá ấy lớn laothêm Để, trước khi rời khỏi cuộc đời, lại gửi tặng lại cho đời những giá trị ấy

Sống là cho đâu chỉ nhân riêng mình Cuộc sống sẽ không bao giờ là uổng phí nếu ta“sống toàn tâm, sống toàn trí, sống toàn hồn; sống toàn thân và thức nhọn giác quan” như nhà thơ

Xuân Diệu đã từng tâm niệm.

* Ý nghĩa lối sống tận hiến vì cuộc đời qua bài thơ Mùa xuân nho nhỏ (Thanh hải)

Thấm đẫm trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ là một cuộc đời đầy thanh sắc, tươi vui, nồng thắm

và ngọt ngào. Cũng giống như Tố Hữu, nhà thơ Thanh Hải viết bài thơ Mùa xuân nho nhỏ lúcnằm trên giường bệnh hai tháng trước khi ông qua đời Thanh Hải trọn cuộc đời cũng đã gắn bóvới cách mạng, với nhân dân đất nước Ông là một chiến sĩ, đồng thời là một nhà thơ, một đứacon của đồng ruộng Ông yêu cuộc đời như yêu chính bản thân ông Bởi thế, với ông cuộc đời

rất đẹp và nên thơ đến kì lạ. Khởi đầu cảm xúc, mở ra bức tranh màu xuân tươi xanh tràn trề sức sống:

Mọc giữa dòng sông xanh………….Tôi đưa tay tôi hứng.

Từ “mọc” thể hiện tư thế chủ động vươn lên của bông hoa tím Giữa dòng sông, một bông hoa tím ngạo nghễ, ung dung giữ đất trời. “Dòng sông xanh” ấy hay cũng chính là dòng đời vạn

biến Cuộc đời con người trên dòng đời khác nào đóa hoa lênh đênh trên dòng nước vô định.Thế nhưng, dù dòng nước có đưa đẩy cánh hoa đi đâu về đâu thì nó vẫn xanh, vẫn dâng cho đờimàu xanh non tơ mềm mại Dòng sông xanh mướt màu lá cỏ, màu của sự sống Dòng sôngcũng phản chiếu ánh trời xanh thẳm ước mơ và khát vọng Bông hoa tím trôi đi trên dòng sôngxanh bỗng dưng thấy chơi vơi, lạc lõng vì nó chỉ có một mình Nó đơn độc và sợ hãi Cái màutím ấy gợi buồn tha thiết

Thanh Hải đang ở những ngày cuối trong cuộc đời Ông cảm thấy sinh lực đang cạn kiệt dần,

sự sống từ từ rời bỏ ông mà đi Màu tím u buồn phủ bóng trog tâm hồn sắp cạn tắt Nhưng màutím ấy cũng là màu của tấm lòng thủy chung, son sắt, là tình yêu cuộc sống của nhà thơ, dù là ởkhoảnh khắc cuối cùng nó cũng vươn lên tỏa sáng

Trên cao, con chim chiền chiện say sưa hót bản tình ca bầu trời Chim chiền chiện vốn được tônvinh là ca sĩ của bầu trời Tiếng chim lảnh lót vang động không gian Tiếng chim như rót vào

không gian, lấp đầy những khoảng trống mênh mông Hai từ “hót chi” như có chút hờn dỗi,

oán trách Trách con chim vô tình không hề hay biết có người đang ước mơ được đén với bầutrời lớn nhưng không thể nào làm được Tiếng chim như cắt xé vào lòng ông, khiến tình yêucuộc sống trong ông cựa mình, rạo rực

Toàn bộ vẻ đẹp khổ thơ kết động trong “giọt long lanh” rơi Không phải là ào ào rơi xuống mà

rơi từng giọt, từ từ, chậm rãi Phải chăng đó là giọt sương đêm còn đọng lại trên lá Hay là giọtmưa xuân vấn vương lá cỏ hay là giọt tiếng chim chiền chiện trên bầu tròi cao rơi xuống Có lẽ

là không phải rồi Vì bầu trời đang rõ sáng, chứng tỏ không có cơn mưa nào Sương không thểnào rơi từng giọt vì bầu trời đang rất quang đãng Còn tiếng lảnh lảnh kia có xu hướng vang xachứ không kết tự lại thành giọt

Phải chăng, đó là giọt mật ngọt của cuộc đời, là giọt tình yêu cuộc sống đã kết tụ bấy lâu trong

tâm hồn nhà thơ, để bây giờ trước sức sống của đất trời, vạn vật, nó rỏ ra ngoài thành “từng

Trang 3

giọt” mềm long lanh? Thanh Hải đã đi trọn vẹn cuộc đời người, trải nghiệm không ít, chiêm

nghiệm cũng nhiều Ngay lúc này đây, ông khao khát được sống, được cống hiến nhiều hơnnữa Người chiến sĩ không bao giờ biết đầu hàng Họ chỉ hi sinh khi hoàn thanh nhiệm vụ Họchỉ hi sinh vì đất nước Thế nên, ông trân trọng đưa tay hứng lấy tình yêu sự sống như đón nhận

về mình nguồn sống mới

* Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình:

Thanh Hải đi đi qua hết quảng đời đầy ắp tình yêu, nỗi khổ đau lẫn niềm tự hào sâu sắc Ôngbiết ơn cuộc đời ban tặng cho ông một cuộc đời đày ý nghĩa Cuộc đời ấy là cuộc đời cáchmạng vừa đau thương vừa hết sức hào hùng Ông gắn mình với cuộc sống thiết tha, với cuộcchiến đấu anh dũng của dân tộc, cùng dân tộc đi đến ngày chiến thắng cuối cùng Cuộc đời vẻvang ấy trở thành niềm tự hào lớn lao trong trái tim nồng nhiệt ông

Thế nên, trước khi rời khỏi cuộc đời ấy, rời xa anh em, đồng chí, ông mong muốn gửi lại chođời biết bao niềm cảm mến Ông muốn hóa thân thành một phần nhỏ bé của cuộc đời, để đượcgắn kết với cuộc đời mãi mãi:

Ta làm con chim hót………….Một nốt trầm sao xuyến.

Ông muốn hóa thân làm con chim tung cánh trên bầu trời hòa bình, dâng cho đời tiếng hót ngợi

ca cuộc sống Ông muốn làm một cành hoa nở trên mặt đất dâng cho đời hương sắc thắm tươi Ông muốn làm một nốt trầm xao xuyến trong bản hòa ca dâng cho đời thanh âm ngọt ngào, dịu

ngọt

Tất cả tuy nhỏ bé nhưng tràn đầy ý nghĩa Những điều nhỏ bé ấy tồn tại chỉ để làm đẹp cho đời

mà thôi Đó là ước nguyện cao đẹp, lời nguyện cầu cuối cùng mà Thanh Hải đã dành tặng chocuộc đời này

Nếu cánh chim tự do trên bầu trời cao là biểu tượng của khát vọng bay cao, là lý tưởng hướng

về đất nước, là niềm hân hoan bất tận giữa cuộc đời thì đóa hoa trên mặt đất là biểu tượng củanguồn sống vĩnh hằng Và nốt nhạc trầm lặng êm ái kia là biểu tượng cho cuộc sống gắn kếttrong tình cảm yêu thương thắm thiết nhất

Hơn thế nữa, Thanh Hải còn muốn dâng cho đời “một mùa xuân nho nhỏ”. Mùa xuân

của lòng người tràn trào sức sống hòa vào mùa xuân lớn của dân tộc, của đất nước:

Một mùa xuân nho nhỏ …………Dù là khi tóc bạc.

Mùa xuân ấy là một mùa xuân có hoa tươi trải khắp mặt đất, nguồn sống dạt dào Mùa xuân ấy

có bầu trời cao rộng, cánh chim bay rộn rã muôn ngày Mặt đất này của chúng ta Bầu trời này

là của chúng ta Ta làm chủ đất trời, làm chủ sự sống

Nghĩa là Thanh Hải đã sống hết mình vì đất nước Sống là cho đi tất cả Bởi với ông, một ngườichiến sĩ kiên trung luôn suy nghĩ rằng nếu mỗi cuộc đời là một mùa xuân tươi xanh thì đất nước

sẽ có một mùa xuân vĩ đại.

* Một lối sống đẹp cần có cho thế hệ tuổi trẻ hôm nay:

Tuổi trẻ hôm nay, những con người chưa từng trải qua đau thương của chiến tranh, chưa từnggánh chịu nỗi đau của kiếp đời nô lệ càng cần phải trân trọng và đón nhận lẽ sống, quan niệmsống cao đẹp ấy Sống là cho và chết cũng là cho Sống ý nghĩa, sống mạnh mẽ và trọn vẹntrong từng hơi thở

Để làm được điều ấy, trước hết, tuổi trẻ ngày nay phải xây dựng cho mình một lý tưởng sốngcao đẹp Không có gì đẹp hơn khi ta sống vì con người, vì đất nước Tiếp nói truyền thống anhhùng của cha anh, phát huy sức mạnh dân tộc trong thời đại mới, xây dựng đất nước đủ sứcsánh vai với các cường quốc năm châu như Bác Hồ đã căn dặn

Trang 4

Tuổi trẻ phải ra sức thi đua học tập thật tốt Trong thời đại công nghệ, tri thức là yếu tố quan

trọng nhất như Lênin đã từng nói: “Tri thức là sức mạnh Ai có tri thức người đó có sức mạnh”. Hãy học tập cái mới, cái hay của các dân tộc khác để tăng cường hơn nữa sức mạnh của

bản thân, đóng góp vào sức mạnh của toàn dân tộc Mỗi con người trở nên hoàn thiện thì cả dântộc sẽ trở nên mạnh mẽ

Sống trân trọng và biết ơn quá khứ Tôn vinh những giá trị cao đẹp, gìn giữ và phát huy nhữnggiá trị ấy Sống vị tha, gắn bó với mọi người và luôn biết cho đi để được nhận về nhiều hơn

 Kết bài:

Tố Hữu và Thanh Hải bằng cuộc sống ý nghĩa của mình đã minh chứng rõ ràng rằng cuộc sống

luôn cần phải sống đẹp. Sống có trách nhiệm với bản thân Sau đó hãy sống vì nhân dân, vì

đất nước, vì những điều vĩ đại và thiêng liêng thì cuộc đời bạn cũng vĩ đại, cũng thiêng liêngnhư thế

Bức tranh mùa xuân tràn đầy niềm tin và sức sống trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ

 Mở bài:

Mùa xuân vốn là một đề tài lớn trong thi ca từ xưa đến nay Có thể nói, trong sự nghiệp của mình, nhà thơ nào cũng có ít nhất một lần viết về mùa xuân Mùa xuân là mùa của cây xanh tráingọt, cỏ tươi hoa thắm, bầu trời lồng lộng sáng trong Mùa xuân là mùa của tình yêu nồng thắm, mùa của lễ hội tưng bừn, rộn rã Tuy viết ít trong cuộc đời ngắn ngủi của mình, nhà thơ Thanh Hải cũng đã kịp để lại một bài thơ xuân nồng ấm yêu thương, đóng góp một sắc màu nhỏnhỏ trong bức tranh mùa xuân rộng lớn của nền thi ca dân tộc

 Thân bài:

Mở đầu bài thơ, hiện lên một bức tranh mùa xuân đầy sắc màu và âm thanh hòa quyện trong đấttrời đang rừng rực sức sống Hình ảnh thơ chuyển đổi lần lượt theo cái nhìn của nhà thơ Khônggian thay đổi từ thấp lên cao, từ gần ra xa, xa dần đến mờ khuất Hình ảnh thơ Thanh Hải không

có gì mới lạ, không rực rỡ nhưng đã thu hút được cái nhìn của người đọc Sự bình dị khiến người ta chú ý Đầu tiên là hình ảnh bông hoa tím biếc giữa dòng sông xanh:

“Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc”.

Không quá đột ngột nhưng sắc tím hoa lục bình lập tức tạo cho bức tranh một cái nền hòa dịu,

đượm chút u buồn Từ “mọc” làm cho ý thơ mạnh mẽ nhưng không làm sao tránh được sự đơn độc của “một bông hoa tím biếc” Câu thơ làm ta chợt nhớ đến bài hát “Hoa Tím Lục Bình” của Bích Tuyền:

“Ϲó một loài hoa buồn trôi lững lờ

Theo nước hững hờ xuôi mãi về đâu

Vẫn trôi trôi chẳng hết sầu

Nên loài hoa ấу đượm màu tím thương.

Ϲó một loài hoa vừa trôi vừa nở

Em lấу chồng rồi anh ở vậу thôi

Nữa mai thương đứng nhớ ngồi

Biết loài hoa ấу vừa trôi vừa buồn”.

Hoa lục bình nở quanh năm, đâu chỉ riêng gì mùa xuân Nhưng trong bức tranh xuân ấy, nó gópmột sắc màu thầm lặng, nhỏ bé Hoa lục bình tím nhạt theo kiểu sắp tàn phai, không kiêu kì,không rực rỡ Giữa bức tranh mùa xuân xanh bất tận, nó lại càng lẻ loi vô cùng

Trang 5

Từ “một bông hoa” đã nói lên tất cả Dường như nó đang cố sức bung nở tận cùng Cố dâng

hiến hết cho đời nguồn sinh lực cuối cùng trước khi đi vào tàn héo Sự lẻ loi, hiu hắt, đượmbuồn chứ không phải là điểm nhấn đầy nghệ thuật như cành lê trắng trong thơ Nguyễn Du:

“Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”.

Phải chăng, qua bông hoa lục bình tím biếc ấy, Thanh Hải muốn nói đến đời người, kiếp ngườitrong cõi phù sinh mênh mang Dòng sông xanh ấy hay chính là dòng đời chuyên chở bao cuộcđời người Bông hoa hay chính là kiếp người nhỏ bé, nổi trôi Hoa chỉ nở có một lần rồi đi vào

luân hồi chuyển biến Hai từ “tím biếc” khiến người đọc có cảm giá nao nao Tím biếc là tím

rực rỡ, tím tận cùng Cái đẹp đang ở thời kì huy hoàng, rực rỡ nhất Nghĩa là nó sắp tàn phai,tạo nên cảm giác tiếc nuối vô cùng

Có thể nói, đó chính là tâm trạng chân thật của Thanh Hải khi ông đang nằm trên giường bệnh.Khi sắp lìa xa cuộc đời mà những trăn trở vẫn còn khiến nhà thơ ham sống tận cùng Ông cònmuốn tiếp tục được cống hiến, được tươi xanh, được tô điểm cho cuộc đời đẹp đẽ này dù rấtthầm lặng Chính khát vọng ấy đã làm cho câu thơ trở nên ấn tượng Lói thơ giản dị, không có

gì cầu kì, thủ pháp đảo ngữ tinh tế khiến cho hình ảnh thơ nổi bậc trên nền cảnh rộng lớn

Từ dưới mặt đất, dường như để thoát ra khỏi sự ám thị ấy, nhà thơ ngước nhìn lên bầu trời cao

và không khỏi ngỡ ngàng:

“Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời”.

Tiếng chim chiền chiện vút tận trời xanh, khuấy động không gian trầm lắng Tiếng chim lảnhlót, thanh cao thả vào không gian thứ âm thanh mê hoặc đầy quyến rũ

Nếu ở đồng quê, mấy ai không biết đến loài chim này Đó là “ca nữ” của bầu trời cao Với

thân hình nhỏ bé nhưng tiếng hót lại rất thanh Chim chiền chiện thường bay vút lên bầu trờicao Cánh chim bay lên cao mãi cho đến khi hình bóng nó chỉ còn bé xíu và cất cao tiếng hót.Tiếng hót vang dội khắp đất trời, khiến cho muôn loài im tiếng, cỏ cây tĩnh lặng lắng nghe khúcnhạc xuân đầy khí thế

Nó hót bằng tất cả sinh lực mình Có khi như gào thét giận dữ Có khi như líu ríu tâm tình Cókhi lại gắt gỏng, chua ngoa Tiếng chim vang vọng hòa thắm bức tranh xuân Âm thanh réo rắtkết nối vạn vật lại với nhau trong khúc ca cuồng say bất tận

Nghe tiếng chim hót nhà thơ tự hỏi “hót chi mà vang trời”. Thi sĩ vừa khâm phục vừa cảm

thương cho chàng ca sĩ ấy Làm sao để lí giải niềm say mê ấy Kể cả anh chàng nghệ sĩ đồngquê kia cũng không thể cho một câu trả lời vừa ý

Qua hình ảnh con chim chiền chiện, Thanh Hải nhẹ nhàng gửi đến người đọc một thông điệprằng đã dâng hiến thì không cần biết tạo sao và vì sao Chỉ đơn giản là hãy sống và cống hiếncho cuộc đời những tinh anh của mình Sống là tận lực dâng hiến Dù là rất nhỏ bé, dù là rấtbình thường nhưng không bao giờ là vô nghĩa

Mỗi cá nhân đều biết sống vì cuộc đời, tận lực vì cuộc đời thì cuộc sống sẽ thêm tười xanh, trànđầy ý nghĩa Mỗi một mùa xuân nhỏ hòa quyện lại với nhau sẽ làm nên mùa xuân lớn của đấttrời Như bông hoa lục bình kia, lẻ loi mà tươi thắm Như con chim chiền chiện kia, cô độc mànồng nhiệt đến tận cùng Bất giác, nhà thơ như rơi vào thế giới của nhiệm màu Cả thế giới hòađọng trong tiếng chim, buông lơi khắp bầu trời:

Trang 6

“Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng”.

Từ “hứng” được dùng thật đắc địa Tiếng chim chiền chiện giờ đây như hiện hình thành từng

giọt âm thanh rơi khiến ta có thể bắt lấy, có thể hứng lấy được Tiếng chim chiền chiện như kết

tụ sắc xuân, khí xuân, tình xuân thành giọt ngọt dâng lên cho trời đất đang trong kì chuyển hóasiêu năng

Chỉ một từ “hứng” thôi, nhà thơ đã “bắt” mùa xuân trên tay, nắm giữ lại cái dòng chảy của tạo

hóa Câu thơ khẳng định tư thế chủ động làm chủ cuộc đời của con người Ông muốn ôm vàolòng tất cả cái say mê, cái quấn quýt, cuồng nhiệt của cuộc đời đang trải rộng ra trước mắt,muốn làm chủ quy luật của đất trời, giữ mãi cái tươi canh của mùa xuân cho cuộc đời này

 Kết bài:

Không dụng công, không ẩn ý, cứ tự nhiên, Thanh Hải đã lặng lẽ tô thắm cho mùa xuân, kí thác

vào đó tâm tư Ông luôn muốn mình là “một mùa xuân nhỏ nhỏ, lặng lẽ dâng cho đời” những

tinh anh, mật ngọt, góp sức làm nên mùa xuân lớn của đất trời, của đất nước Đó là một khátvọng cao đẹp, sáng ngời lí tưởng cách mạng, thật đáng trân trọng biết bao

Vẻ đẹp tâm hồn của ba nữ thanh niên xung phong qua cuộc sống và chiến đấu trên cao

điểm trường Sơn

 Mở bài:

Lê Minh Khuê là một trong những cây bút trẻ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mĩcứu nước Bắt đầu và trung thành với thể loại truyện ngắn có lợi thế linh hoạt, chuyển tảinhanh, phù hợp với không khí chiến tranh, Lê Minh Khuê gặt hái được thành công với tác

phẩm đầu tay: Những ngôi sao xa xôi Với giọng văn trầm tĩnh, nhẹ nhàng, Lê Minh Khuê đã

làm nổi bật tâm hồn trong sáng,mơ mộng, tinh thần dũng cảm, cuộc sống chiến đấu đầy giankhổ, hi sinh nhưng rất hồn nhiên, lạc quan của ba nữ thanh niên xung phong trên tuyếnđườngTrường Sơn. Họ vừa mang đậm những phẩm chất cao quý của người lính vừa có nhữngnét riêng cá tính thật đáng yêu

 Thân bài:

Nét chung của ba nữ thanh niên xung phong

Viết về những nẻo đường Trường Sơn trong những năm đánh Mĩ, có biết bao tác phẩm đặc sắc.Không chỉ có những bài thơ, bài ca ca ngợi những chiến sĩ lái xe hay những cô gái mở đường trong trang thơ của Lâm Thị Mĩ Dạ mà còn có những câu chuyện đầy cảm phục viết về nữ thanh niên xung phong, những cô trinh sát mặt đường, những cô chuyên phá bom nổ chậm mở đường cho xe qua

Họ là những cô gái trẻ tuổi, gan dạ , dũng cảm có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc

Nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, họ rời xa gia đình, xa mái trường, thành phố tìnhnguyện đi chiến đấu nơi chiến trường đầy đạn bom Họ hi sinh tuổi thanh xuân và không tiếcmáu xương, thực hiện lí tưởng cao đẹp

Qua thực tế chiến đấu, cả ba cô gái đều có tinh thần trách nhiệm cao với công việc Họ gan dạkhông sợ gian khổ hi sinh Họ bình tĩnh, can trường và có tinh thần dũng cảm Mặc dù còn rấttrẻ, luôn phải đối mặt với bom rơi, đạn nổ, họ có thể hi sinh bất cứ lúc nào Nhưng để conđường được thông suốt nên các cô luôn sẵn sàng trong việc ra trận Có lệnh là lên đường bất kểtrong tình huống nào Họ làm việc một cách tự nguyện, luôn nhận khó khăn, nguy hiểm vềmình.

Trang 7

Khó khăn trở ngại không làm họ sờn lòng hay chùng bước Họ vẫn ngày đêm bám sát nhiệm

vụ Tiếng máy bay có gào thét, cái chết có gần kề, cuộc sống có gian nan và hiểm nguy đến mấy cũng không thể khiến họ run sợ Lòng dũng cảm và ý chí kiên định giúp họ đứng vững trêncao điểm suốt bao năm nay

Ở họ có tình đồng đội gắn bó keo sơn, thắm thiết.

Tuy không phải là chị em, nhưng họ cùng đứng trong một mặt trận, cùng làm chung một nhiệm

vụ, vào sinh ra rử Họ thấu hiểu nhau và trân trọng những phút giây gắn kết Lúc nghỉ ngơi họcùng nhau vui đùa, lúc ra trận họ tương trợ, lo lắng cho nhau Khi ai đó bị thương, họ liều mìnhcứu giúp và an ủi, động viên Họ tạo cho nhau sức mạnh vượt lên trên hiểm nguy, gian khổ

Họ là những người lạc quan, yêu đời, luôn hướng đến tương lai

Bởi họ biết cuộc kháng chiến còn kéo dài Chỉ có sức mạnh của niềm tin, của hi vọng mới giúp

họ đứng vững Đối lập với chiến trường nham nhở, tâm hồn họ lúc nào cũng tươi xanh Cuộcsống của họ luôn rộn ràng tiếng cười, đầy ắp niềm vui Tương lai tuy chưa thể nói trước đượcđiều gì nhưng đối với họ, đó là một ngày mai tươi đẹp, hạnh phúc, là nguồn sống nuôi dưỡngtâm hồn họ, giúp họ bước quan hững tháng ngày gian khổ

Nét riêng của ba nữ thanh niên xung phong:

Chị Thao, tổ trưởng, tính cách trầm lặng, nghiêm túc, ít nhiều có từng trải hơn.

Chị mơ ước và dự tính về tương lai có vẻ thiết thực hơn Nhưng trong tâm hồn chị cũng khôngthiếu những khát khao và rung động của tuổi trẻ Trong công việc, chị rất bình tĩnh và quyếtliệt Vậy mà có ai ngờ con người dày dạn trước sự sống và cái chết như thế lại sợ máu và sợvắt Thấy máu, thấy vắt là chị nhắm mắt lại, mặt tái méc

Những khi biết rằng cái sắp tới sẽ không êm ả chị lại tỏ ra bình tĩnh Để thể hiện điều đó, chịthường móc bánh bích quy trong túi và thong thả nhai Áo lót của chị cái nào cũng thêu chỉ màunổi bậc Chị hay tỉa đôi lông mày của mình rất cẩn thận Tỉa nhỏ như cái tăm nhưng ai cũngphải gờm chị: cương quyết, táo bạo

Và không ai có thể quên được chị hát Nhạc thì sai bét, giọng thì chua nhưng chị chăm chép bàihát dù chẳng thuộc nhạc, giọng lại chua Chị không hát trôi chảy được bài nào nhưng chị lại có

ba quyển sổ dày chép bài hát và rỗi là chị ngồi chép bài hát Thao đại điện cho tính cách điềmtĩnh, quyết đoán

Còn Nho lại là cô gái khác, có lúc cô bướng bỉnh, lầm lì nhưng rất mạnh mẽ và tươi đẹp

Có lúc cô lại lầm lì, tỏ ra cực đoan Nhưng Nho lúc nào cũng dễ thương, hồn nhiên và vui vẻ

Cô thích vòi vĩnh, nũng nịu với Thao và Phương Định Nho là hình ảnh mỏng manh nhưngdũng cảm giữa chiến trường ác liệt mịt mờ khói lửa

Nhân vật chính cũng là nhân vật kể chuyện là Phương Định, một cô gái trẻ trung, đầy mơ mộng

Phương Định là cô gái Hà Nội trẻ trung và xinh xắn Cô cũng trẻ trung như Nho, là một cô họcsinh thành phố, nhạy cảm và hồn nhiên, thích mơ mộng và hay sống với những kỉ niệm của tuổithiếu nữ vô tư về gia đình và về thành phố của mình

Giữa cuộc sống khắc nghiệt và muôn vàn nguy hiểm, cô vẫn giữ được sự trong sáng trong suynghĩ, lối sống cả trong công việc Cô có tâm hồn trong sáng, vô tư, giàu mộng mơ, thích ca hát,hay hoài niệm về một thời học sinh ngây thơ bên mẹ, trong căn phòng nhỏ ở một đường phốnhỏ yên tĩnh trong những ngày trước chiến tranh

Đối với Phương Định, chiến trường là nơi để thử thách lòng yêu nước, yêu đồng đội Trongcông việc, cô rất can đảm, mạnh mẽ Đối với đồng đội, cô hết lòng yêu thương, xem đồng đội

Trang 8

chính là sự sống của mình Có lẽ điều đáng quí nhất ở Phương Định chính là tinh thần, tráchnhiệm với công việc.

Mỗi lần đi phá bom, cô đều xung phong đi, cô luôn đứng trong tư thế sẵn sàng, chấp nhận giankhổ, hi sinh, có lòng dũng cảm không quản khó khăn, luôn bình tĩnh tự tin trước mọi tìnhhuống Cô vẫn luôn nuôi dưỡng trong lòng những điều mơ mộng của người thiếu nữ đang độthanh xuân với khát vọng yêu thương mãnh liệt Nhiều lúc, cô thật khép kín đến nỗi cả Thao vàNho cũng tỏ ra khó hiểu

Nhận xét: Sự ổn định tinh thần giúp họ vượt qua những phút giây đơn điệu, nhàm chán và căng

thẳng Nho thích theo thùa, may vá Thao thích chép bài hát và ca cẩm những bài hát ấy. CònPhương Định lúc nào cũng mơ mộng, hồi nhớ về quá khứ Và cơn mưa đá đã đánh thức sự hồnnhiên mà bấy lâu tưởng chừng đã biến mất trong họ. Kỉ niệm sống dậy như những khoảng sángtrong tâm hồn Những cảm xúc hồn nhiên như nguồn sống, là điểm tựa, giúp họ thêm vữngvàng Niềm tin tưởng tiếp thêm sức mạnh vượt giúp họ qua những khó khăn, nguy hiểm

Phân tích tinh thần “không chịu sống đời nhỏ nhoi” qua các phẩm đã học lớp 9.

 Mở bài:

Văn học Việt Nam trước và sau 1975 đã có những tác phẩm xuất sắc phản ánh đời sống vàchiến đấu của nhân dân trong cuộc chiến đấu chống kẻ thù xâm lược và xây dựng quê hương,

đất nước Đó là tinh thần dám hi sinh tất cả vì tổ quốc, “không chịu sống đời nhỏ nhoi” trong

hoàn cảnh chiến tranh và ngay cả trong thời hòa bình làm sáng rực chủ nghĩa anh hùng cáchmạng thời đại Hồ Chí Minh

Hình ảnh người lính cụ Hồ với tinh thần sẵn sàng vì nước vì dân không quản ngại gian khổ, hi

sinh để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được ghi nhận một cách chân thành qua bài thơ Đồng chí (Chính Hữu), Bài thơ về tiểu đội xe không kinh (Phạm Tiến Duật) Hay hình ảnh người

lao động trong thời đại xã hội chủ nghĩa cũng được phản ánh sâu sát qua hình tượng anh thanh

niên trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa (Nguyễn Thành Long) Điểm chung dễ nhận thấy ở họ

đó là tinh thần “không chịu sống đời nhỏ nhoi”, gan dạ, quả cảm, lao động và chiến đấu vì đất

nước Dù trong khó khăn gian khổ lúc nào họ cũng mạnh mẽ, yêu đời và tràn đầy niềm tinhướng đến tương lai

 Thân bài

Không chịu sống đời nhỏ nhoi đó là tinh thần sống vì mọi người, khát vọng làm nên điều lớnlao trong cuộc sống này Không chịu sống đời nhỏ nhoi là sống có trách nhiệm với bản thân,với nhân dân, với đất nước Không chịu sống đời nhỏ nhoi là sống xứng đáng với truyền thốnganh hùng bất khuất của dân tộc, sống xứng đáng với kì vọng mà nhân dân, đất nước đã tintưởng giao phó

Không chịu sống đời nhỏ nhoi vốn là một truyền thống quý báu của dân tộc ta Từ xưa, conngười đã biết đề cao phận sự của mình đối với tổ quốc Nguyễn Công Trứ đã hơn một lần nói

về điều đó:

Trang 9

“Đã mang tiếng ở trong trời đất

Phải có danh gì với núi sông”.

(Đi thi tự vịnh – Nguyễn Công trứ)

“Không công danh thà nát với cỏ cây” (Nguyễn Công Trứ) Đối với bậc hiền nhân: “hơn nhau hai chữ anh hùng” mà thôi Bởi thế, Phan Chu Trinh trong bài Đập đá ở Côn Lôncũng

đề cao phận sự đối với cuộc đời:

“Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,

Lừng lẫy làm cho lở núi non”.

Tinh thần ấy cũng được thế hệ trẻ thời kháng chiến tiếp tục phát huy trong cuộc chiến đấu với

kẻ thù xâm lược Khát vọng công danh sự nghiệp lúc này không phải là làm nên đại nghiệprạng danh gia tộc mà là góp sức mình cùng dân tộc bảo vệ tổ quốc, xây dựng nền độc lập nướcnhà

Thời kì đầu cuộc kháng chiến chống Pháp, tinh thần ấy trở thành lẽ sống của con người, đặcbiệt là thế hệ thanh niên yêu nước Họ từ những miền quê xa xôi nghèo khó; họ bở lại gia đình,

bỏ lại người thân yêu lên đường đi chiến đấu:

“Ruộng nương anh gửi bạn thân cày

Gian nhà không mặc kệ gió lung lay”.

(Đồng chí – Chính Hữu)

Câu thơ của Chính Hữu tuy nói về những người nông dân cầm súng với lời thơ mộc mạc, chân

thành nhưng ta vẫn cảm nhận được cái nét hào hoa của “những chàng trai chưa trắng nợ anh hùng” thuở lên đường:

“Rách tả tơi đôi hài vạn dặm

Bụi trường chinh phai bạc áo hào hoa”.

(Ngày về – Chính Hữu)

Họ chấp nhận gian khổ, hi sinh bởi không chịu sống kiếp đời nô lệ, quyết vươn lên giành lấy sự

sống trong bàn tay tàn bạo của kẻ thù Họ “không chịu sống đời nhỏ nhoi”, muốn sống đúng

nghĩa con người tự do, tự chủ trong tình yêu thương, gắn kết

Tinh thần ấy tiếp tục được Phạm Tiến Duật phản ánh sinh động trong Bài thơ về tiểu đội xe không kính Những người lính lái xe trên tuyết đường Trường Sơn ác liệt luôn mang trong

mình ước vọng lớn lao, góp sức cùng nhân dân chiến đấu chống kẻ thù xâm lược Hoàn cảnhchiến đấu khác nghiệt, thiếu thốn không làm họ sờn lòng, nản chí Họ hiên ngang điều khiểnchiếc trên mọi nẻo đường trong niềm vui:

“Ung dung buồng lái ta ngồi

Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng”.

Họ yêu đời, yêu cuộc sống và lạc quan, tin tưởng vào thắng lợi tất yếu của dân tộc:

“Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước

Chỉ cần trong xe có một trái tim”.

(Bài thơ về tiểu đội xe không kính – Phạm Tiến Duật)

Khi đất nước hòa bình, con người hồ hởi đi vào xây dựng cuộc sống mới Thế hệ thanh niênViệt Nam vẫn không quản ngại gian lao, tiếp tục hăng say lao động Họ không chọn cuộc sốngnghỉ ngơi hay tận hưởng ngày tháng an bình mà tiếp tục góp công góp sức nhân dân vượt quakhó khăn, xây dựng quê hương

Anh thanh niên trong tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long là một minh chứng

tiêu biểu cho tinh thần “không chịu sống đời nhỏ nhoi” ấy Lẽ sống cao đẹp của anh thanh niên

Trang 10

là được cống hiến, được góp sức mình để bảo vệ xây dựng đất nước đem lại niềm vui, hạnhphúc cho mọi người.

Anh làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu, một mình trên đỉnh núi Yên Sơn cao 2600 mét,

quanh năm suốt tháng, bốn bề chỉ có cây cỏ và mây núi Sa Pa lạnh lẽo Công việc là“đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, dự vào việc bó trước thời tiết hằng ngày phục

vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu” Công việc đều đặn, nhàm chán đơn điệu, lại vô cùng khó khan

giản khổ giữa thời tiết khắc nghiệt, sự vắng vẻ, heo hút và cô đơn Công việc ấy đòi hỏi phải tỉ

mỉ, chính xác và có tinh thần trách nhiệm cao

Anh yêu nghề, say mê lí tưởng, có trách nhiệm trong công việc Dù chỉ có một mình nhưng lúcnào anh làm việc một cách nghiêm túc tự giác Luôn cố gắng vượt qua khó khan để hoàn thành

nhiệm vụ Nửa đêm đúng giờ “ốp” thì dù mưa tuyết, giá lạnh thế nào cũng phải dậy ra ngoài

trời làm công việc đã quy định Anh trở thành người lao động lành nghề, thạo việc, giàu kinhnghiệm Anh ý thức được công việc mình là có ích cho cuộc sống Mỗi chiến thắng của dân tộcđều khiến anh vui sướng và hạnh phúc

Suy nghĩ, quan niệm của anh về công việc, về cuộc sống là: “…Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được? Huống chi việc của bao anh em đồng trí dưới kia Công việc của cháu gian khổ thế đấy chứ cất nó đi cháu buồn đến chết mất”. Đó là suy nghĩ đúng

đắn sau sắc về công việc, về cuộc sống con người, về mối quan hệ giữa cá nhân và tập thể.Anh thanh niên có tâm hồn đẹp, thiết tha yêu đời, yêu cuộc sống, có trách nhiệm với bản thântuy cuộc sống giản dị, đơn sơ Nét đẹp của anh thanh niên còn là sự cởi mở, chân thành, quýtrọng tình cảm của mọi người, khao khát được gặp gỡ, trò chuyện với mọi người và luôn chuđáo qua tâm đến người khác Cách tiếp đón đoàn khách ghé thăm rất chân tình, nồng hậu, lịch

sự chu đáo, thể hiện tấm lòng mến khách

Công việc có nhiều đóng góp to lớn cho đất nước như vậy nhưng anh thanh niên lại rất khiêmtốn, thành thực: luôn cảm thấy công việc và sự đóng góp của mình chỉ là nhỏ bé Anh ngượngngùng khi thấy họa sĩ vẽ chân dung mình và say sưa giới thiệu những người khác mà anh cho làđáng vẽ hơn như ông kĩ sư vườn rau, anh cán bộ nghiên cứu lập bản đồ sét…

Nhà văn đã cố tình không cho anh một cái tên gọi cụ thể Tác giả gọi theo lứa tuổi với dụng ýanh là con người vô danh, bình dị đang âm thầm lặng lẽ cống hiền cho đất nước Anh thanhniên là tiêu biểu cho thế hệ tri thức trẻ trong những năm chống Mĩ Đây là tấm gương điển hìnhcho chân dung người lao động mới có lí tưởng, tình cảm, cách sống đẹp.qua nhân vật anh thanhniên, ta hiểu thêm hạnh phúc đối với con người: đó là niềm vui, hạnh phúc cho mọi người; đó làđược cống hiến, được góp mình để bảo vệ và xây dựng đất nước

 Kết bài:

Tinh thần sống vì mọi người, vì dân tộc, vì quê hương đất nước, không chịu sống đời nhỏ nhoi

đã làm nên một thời đại anh hùng, một dân tộc anh hùng Tinh thần và lẽ sống cao đẹp ấy tiếp tục được thế hệ thanh niên kế thừa và phát huy mạnh mẽ trong thời đại mới với nhiệm vụ xây

dựng đất nước vững mạnh tiến đến tương lai “sánh vai với các cường quốc năm châu” như lời

Bác Hồ đã dặn

ĐỀ Cảm nhận của em về đoạn thơ “Thuyền ta ………… Buổi nào “

Mang trong mình cả phong vị cổ điển nhưng lại rất hiện đại ở những liên tưởng bất ngờ, cảm hứng vũ trụ hoà cùng dòng cảm hứng lãng mạn, bài thơ mở ra một viễn cảnh thật huy hoàng và tràn đầy niềm tin vào một tương lai nhất định nở hoa

Trang 11

Có ai đó từng cho rằng: một trong những nguồn gốc quan trọng cùa thơ ca chính là đời sống lao động của nhân dân Điều đó hẳn đúng với bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận Bài thơ thực sự cẩt lên từ nhịp sống lao động hăng say, khoáng đạt của những người dân vùng chài Qua bài thơ, người đọc cảm nhận được vẻ đẹp và mối giao hòa giữa con người và thiên nhiên trên cái nền lộng lẫy, tráng lệ của vũ trụ biển cả Đoạn thơ sau trong bài thơ tiêu biểu cho điều đó:

"Thuyền ta lái gió với buồm trăng

… Nuôi lớn đời ta tự buổi nào."

Bài thơ được sáng tác trong chuyến đi công tác của Huy Cận tại vùng mỏ Hòn Gai, Quảng Ninh năm 1958 và được bắt nguồn từ cảm hứng ngợi ca công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của miền Bắc tự do độc lập Với ý nghĩa đó, bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá" là khúc tráng ca, cangợi con người lao động với tinh thần làm chủ và niềm vui, niềm tin trước cuộc sống mới trongnhững năm đầu xây dựng đất nước

Ba khổ thơ trên nằm giữa bài thơ Mở đầu bài thơ là hình ảnh hoàng hôn trên biển và những con thuyền đánh cá ra khơi Người dân chài đến với biển lớn bằng một tinh thần lao động hăng say và tâm hồn khỏe khoắn “Câu hát căng buồm cùng gió khơi” Và biển cả bao la giàu có phóng khoáng dang tay đón họ:

“Cá thu biển Đông như đoàn thoi Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng

Đến dệt lưới ta đoàn cá ơi!

Những khổ thơ trên nối tiếp mạch cảm xúc đó

Thuyền ta lái gió với buồm trăng Lướt giữa mây cao với biển bằng

Thuyền có lái, có buồm nhưng lái bằng gió, buồm là buồm trăng Đoàn thuyền lướt đi trong đêm không phải bằng sức mạnh của con người mà bằng sức mạnh của câu hát hoà cùng sức mạnh của gió, cộng hưởng sức mạnh của trăng Bởi thế mà thuyền như lướt đi, như bay lên.Con thuyền đánh cá vốn nhỏ bé qua cảm hứng vũ trụ đã trở nên kỳ vĩ, khổng lồ, sánh ngang tầm với vũ trụ Và trên con thuyền ấy, người như dần hiện lên trong tư thế làm chủ:

Ra đậu dặm xa dò bụng biển Dàn đan thế trận lưới vây giăng

Đã qua rồi thời con người còn nhỏ bé, đơn độc trước sức mạnh bí ẩn của biển cả Mang trong mình khí thế của người làm chủ, biển thu hẹp lại để con người "ra đậu dặm xa", "dàn đan thế trận" và "dò bụng biển" để con người tìm tòi, khám phá Họ đàng hoàng ra những nơi xa để bắt thiên nhiên phục vụ Họ những dân chài mang theo cả sức trẻ, sức khoẻ, mang theo cả sự tìm tòi, khám phá để tung phá thế giới bí hiểm của thiên nhiên Việc đánh bắt ấy như một trận chiến mà mỗi người lao động như một chiến sĩ

Hát khi ra khơi, hát cho cuộc hành trình và những người lao động còn hát để ca ngợi sự giàu đẹp của biển cả:

Cá nhụ cá chim cùng cá đé

Cá song lấp lánh đuốc đen hồng

Các loài cá được kể tên: cá nhụ, cá chim, cá đé, cá song đã nói lên sự phong phú, giàu có của biển Không chỉ giàu mà biển còn rất đẹp:" Cá song lấp lánh đuốc đen hồng Cái đuôi em quẫy trăng vàng choé" Dưới ánh trăng, cá song quẫy mặt nước Thân cá có khoang màu hồng

Trang 12

lấp lánh như ánh sáng chuyển động dưới ngọn đuốc Hình ảnh ấy cũng từng gợi hứng cho nhà thơ Chế Lan Viên viết nên câu thơ kì tài: “Con cá song cầm đuốc dẫn thơ về” Có thể nói, với hình ảnh cá song, hai nhà thơ không chỉ gặp nhau ở sức liên tưởng mà còn “cùng chí hướng” ở cảm hứng sáng tác: nghệ thuật bắt nguồn từ hiện thực, từ đời sống lao động của quần chúng nhân dân.

Đoạn thơ mang nhiều sắc ánh sáng: ánh sáng đen hồng, lấp lánh của cá song, ánh sáng vàng choé của trăng vỡ trên mặt nước Những gam sắc ánh sáng hoà cùng bóng tối của màn đêm tạo ra bức tranh sơn mài lóng lánh sắc màu Trong niềm xúc động, nhà thơ như thấy đâu đây hình ảnh những nàng tiên cá thần kì và do đó, Huy Cận đã viết một câu thơ thật thi vị, hữu tình: “Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe” Hình ảnh ấy càng được tôn lên bội phần bởi một liêntưởng tài tình:

Đêm thở sao lùa nước Hạ Long Hình ảnh nhân hoá thật độc đáo Đêm vẫn thư giãn và thủy triều lên xuống tạo ra hơi thở của đêm Những đốm sao bạt ngàn in trên mặt nước, trôi dạt trên đầu những ngọn sóng triều đập vào bãi cát được ví như: "lùa nước Hạ Long" Sao với nước cũng xuất hiện và tồn tại trong nhịp thở của đêm Nối những miền không gian lại với nhau, thiên nhiên như bức tranh sơn mài tráng lệ và kỳ ảo

Tiếng hát theo những người dân chài trong suốt cả cuộc hành trình và giờ đây tiếng hát cấtlên là để gọi cá vào lưới:

Ta hát bài ca gọi cá vào

Gõ thuyền dã có nhịp trăng cao

Người dân gọi cá bằng tiếng hát và trăng tạo ra nhịp gõ Động tác lao động bình thường: gõnhịp vào mạn thuyền để dồn cá, qua lăng kính cám xúc bỗng trở nên đẹp đẽ lạ thường Trăng lên cao dần từng lúc, trăng tan vào nước biển, vỗ vào mạn thuyền làm nhịp hay con thuyền đang lướt dập dềnh bồng bềnh giữa biển khơi như chạm vỡ ánh trăng tạo thành nhịp Công việcđánh bắt cá từ nặng nhọc bỗng trở nên thi vị lãng mạn Từ sự giàu đẹp của biển là những suy ngẫm về lòng biển bao dung:

Biển cho ta cá như lòng mẹ Nuôi lớn đời ta tự buổi nào

Nhà thơ Huy Cận đã thật tài tình khi so sánh lòng biển với "lòng mẹ" Biển cả dữ dội và bao la và lòng biển thẳm sâu không còn là điều kì bí, đáng sợ Với nhà thơ, lòng biển mênh mông, rộng rãi đầy cá như tấm lòng mẹ bao dung, độ lượng Chính lòng biển là lòng mẹ đã

"nuôi lớn đời ta tự buổi nào" Câu thơ là khúc tâm tình thiết tha với biển thân yêu, là lời cảm ơnbiển, biển vừa bao la mà lại trĩu nặng yêu thương

Bài thơ là sự kết hợp của hai nguồn cảm hứng: cảm hứng lãng mạn, tràn đầy niềm vui, sự hào hứng trong thời kỳ miền Bắc bước vào xây dựng cuộc sống mới và cảm hứng vũ trụ là nét nổi bật trong hồn thơ Huy Cận Sự gặp gỡ, giao hoà của hai nguồn cảm hứng đó đã tạo nên những hình ảnh rộng lớn, tráng lệ, lung linh như những bức tranh sơn mài của đoạn thơ nói riêng và bài thơ nói chung

Ngợi ca vẻ đẹp hùng tráng và thơ mộng của biển khơi, ngợi ca cuộc sống tưng bừng niềm vui xây dựng, bài thơ thực sự là tiếng hát cất lên từ hồn thơ Huy Cận để dâng tặng cuộc đời Mang trong mình cả phong vị cổ điển nhưng lại rất hiện đại ở những liên tưởng bất ngờ, cảm hứng vũ trụ hoà cùng dòng cảm hứng lãng mạn, bài thơ mở ra một viễn cảnh thật huy hoàng và tràn đầy niềm tin vào một tương lai nhất định nở hoa

Trang 13

Đề bài: Tâm lý nhân vật Phương Định trong một lần phá bom

Có những bài ca không bao giờ quên, cũng có những năm tháng chiến tranh không phai mờ trong tâm trí mỗi người Văn học với sứ mệnh thiêng liêng, cao cả của nó,đã phản ánh thời kỳ chiến tranh với những hình tượng đẹp “ Những ngôi sao xa xôi” là một trong số đó Đọc “ Những ngôi sao xa xôi” ta ấn tượng nhất là khi nhà văn miêu tả tâm lý nhân vật phương định trong một lần phá bom

Những ngôi sao xa xôi viết năm 1971 của nhà văn Lê Minh Khuê Truyện đề cập tới hoàn cảnh sống và làm việc của ba cô gái thanh niên xung phong nơi chiến trường Phá bom là công việc thường ngày Bới thế, tác giả đã miêu tả tâm lý nhân vật Phương định phá bom rất chân thực.Trước hết tâm lý nhân vật được thể hiện khi Phương Định đến gần quả bom” Vắng lặng đến phát sợ, cây còn lại xơ xác Đất nóng, khối đen vật vờ từng cụm trong không trung, che đi những gì từ xa” Lê Minh Khuê sử dụng câu văn ngắn liệt kê để diễn tả không khí chiến tranh ácliệt, sợ hãi Khung cảnh quanh cao điểm thật im lặng đến phát sợ như không còn sống Khi ấy, Phương Định tuy có chút bận tâm nhưng cô quyết định sẽ đi khom Cũng bởi các cao xạ không thích đi khom khi mà họ có thể thẳng lương mà đi Lòng tự trọng đã khiến cô trở nên dũng cảm nơi chiến trường

Tâm lý nhân vật, không chỉ thế còn được thể hiện khi Phương Định đến gần quả bom Cô bắt tay vào làm công việc của mình Công việc mà ba năm nay mỗi ngày từ năm đến ba lần cô đều phải làm: Phá bom Định bỏ thuốc nổ bên cạnh quả bom “ Thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào

mỏ quả bom, một tiếng động sắc đến gai người cứa vào da thịt tôi Tôi rùng mình và thấy tại sao mình làm quá chậm Nhanh lên một tý! Bỏ quả bom nóng một dấy hiêu chẳng lành” Không khí giờ đây thật căng thẳng nhưng cô từng nói “ Thần chết là một tay không thích đùa Hắn lần trong ruột những quả bom” Thì công việc này quả thực rất nguy hiểm, cận kể tới cai chết Từ

đó, ta có thể thấy được sự dũng cảm và tình yêu nước của các cô gái thanh niên xung phong Rồi trong giờ phút đó người ta cũng dõi theo từng cử chỉ của nhân vật Cô có nghĩ đến cái chết

mờ nhạt Bởi vậy các cô gái thanh niên xung phong vẫn tiếp tục lạc quan làm việc, cống hiến cho tổ quốc

Bên cạnh đó, tâm lý Phương Định được miêu tả sinh động khi cô chờ bom nổ, Nấp sau tảng đá

lớ là một căn hầm Cô lo lắng” liệu mìn có nổ, bom có nổ không? Nếu không thì làm cách nào

để châm mìn lần thứ hai” Trong giờ phút sinh tử ấy, điều cô quan tâm chính là công việc chừngkhông phải mạng sống của chính mình Ý nghĩ đó đã thể hiện trọn vẹn được tinh thần trách nhiệm trong cô Đã hai mươi phút trôi qua, đồng hồ chạy đè nặng lên những con số vĩnh cửu, lửa đang chạy vào trong ruột quả bom Rồi bom cũng nổ, mùi thuốc bom buồn nôn Những mảnh bom như xé trong không trung Sau tiếng nổ đó là tiếng nổ của những quả bom mà đồng đội của cô châm ngòi và khi gặp chị Thao, Phương định nhận ra Nho đã bị thương

Tâm lý của Phương Định lúc bom nổ,có thể nói đã thể hiện tính cách của cô Tiếng nổ lớn vanglên, đó là khi Phương Định đã hoàn thành nhiệm vụ Chưa kịp thở phào nhẹ nhõm thì chợt nhận

ra Nho bị thương, hầm của cô bị sập Định hốt hoảng lo lắng cứu chữa cho Nho Cuối cùng mọi chuyện diễn ra khá tốt đẹp và có lẽ sẽ để lại trong lòng Phương Định nhiều kỷ niệm

Cùng với “ Những ngôi sao xa xôi” nữ nhà văn Lê Minh Khuê đã thành công ở nhiều phương diện không chỉ ở nội dung mà còn ở nghệ thuật Bằng sự thăng hoa giữa tài năng và cảm hứng,

Trang 14

ngòi bút hiện thực của người nghệ sĩ đã viết lên những câu văn ca ngợi hình tượng những nữ thanh niên xung phong mà tiêu biểu là trích đoạn khi Phương Định phá bom đã thể hiện được phẩm chất chung của họ Câu văn ngắn ngọn, câu rút gọn đặc biệt được sử dụng tài tình Đặc biệt là nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật đặc sắc Giọng văn linh hoạt, ngôi kể thứ nhất thuận lợi việc bộc lộ cảm xúc Lê Minh Khuê viết ít về những đau thương mất mát với tác dụng động viên, quả thực tác giải góp vào đề tài một tác phẩm hay.

Gấp lại trang truyện Lê Minh Khuê cũng như trích đoạn hình ảnh Phương Định phá bom đã neođậu trong tim ta ấn tượng đẹp Từ đó, học sinh chúng ta có ý thức trách nhiệm với tổ quốc hơn như trong câu hát :

“ Đừng hỏi tổ quốc đã làm gì cho ta

Mà phải hỏi ta đã làm gì cho cuộc sống hôm nay” ( Chế Lan Viên)

Phân tích hình ảnh Thúy Kiều qua đoạn thơ Chị em Thúy Kiều trong tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du - Trong bài thơ Kính gửi Cụ Nguyễn Du, nhà thơ Tố Hữu viết:

Tiếng thơ ai động đất trời,

Nghe như non nước vọng lời ngàn thu

Nghìn năm sau nhớ Nguyễn Du,

Tiếng thương như tiếng mẹ ru những ngày…

Nguyễn Du là nhà thơ thiên tài của dân tộc ta Truyện Kiều là kiệt tác của nền thi ca cổ dân tộc sáng ngời tinh thần nhân đạo về phương diện nghệ thuật, áng thơ này là mẫu mực tuyệt vời về ngôn ngữ, về tả cảnh, tả người, tả tình, tự sự, v.v… đem lại cho nhân dân ta nhiều thú vị văn chương

Đoạn thơ giới thiệu chị em Thúy Kiều là một trong những đoạn thơ hay nhất, đẹp nhất trong Truyện Kiều Thúy Kiều là nhân vật trung tâm của truyện thơ, một thiếu nữ tài, sắc vẹn toàn đã được thi hào khắc họa một cách thần tình, mĩ lệ

Đoạn thơ gồm 24 câu: 4 câu đầu giới thiệu chung hai chị em Kiều là " hai ả tố nga” của ông bà Vương viên ngoại, 4 câu tiếp theo nói về sắc đẹp Thúy Vân, 12 câu tiếp theo nói về tài sắc Thúy Kiều, 4 câu cuối đoạn ca ngợi đức hạnh của hai chị em Kiều

Hai chị em Kiều mang vẻ đẹp thanh tao, trinh trắng như “mai” như "tuyết” Mỗi người một vẻ đẹp riêng, toàn thiện, toàn mĩ: Mai cốt cách, tuyết tinh thần,

Mỗi người một vẻ, mười phân vẹn mười

Sắc đẹp của Thúy Vân là sắc đẹp của một thiếu nữ "đoan trang", "trang trọng khác vời" rất quý phái: khuôn mặt "đầy đặn "tươi sáng như vầng trăng, mắt phượng mày ngài, miệng cười tươi như hoa, giọng nói trong như ngọc,… Còn gì đẹp hơn về mái tóc, màu da của nàng? – "Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da" Nhà thơ đã sử dụng bút pháp ước lệ tượng trưng để miêu

tả sắc đẹp Thúy Vân, tạo nên những hình ảnh ẩn dụ đầy gợi cảm Tả Thúy Vân trước, tả Thúy Kiều sau là một dụng ý nghệ thuật của Nguyễn Du để khẳng định Kiều là một giai nhân tuyệi thế:

Kiều càng sắc sảo mặn mà,

So bề tài sắc lại là phần hơn

Dung nhan Thúy Kiều đẹp "nghiêng nước nghiêng thành" Mắt đẹp trong như sắc nước mùa thu, lông mày thanh tú xinh xắn như dáng núi mùa xuân; một vẻ đẹp đằm thắm, xanh tươi mơn

Trang 15

mởn khiến cho "Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh" Ngòi bút tả người của thi hào biến hóa, đa dạng: Kết hợp thần tình các biện pháp nghệ thuật ẩn dụ, nhân hóa, thậm xưng với sự vận dụng tinh tế thi liệu cổ (nghiêng nước nghiêng thành) tạo nên những vần thơ đẹp gợi cảm Hình bóng giai nhân được phác họa đôi ba nét chấm phá ước lệ nhưng hết sức thần tình, để lại cho người đọc bao cảm xúc, trân trọng: Làn thu thủy, nét xuân sơn Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh Một hai nghiêng nước nghiêng thành.

Tạo hóa như đã dành cho Kiều tất cả: "Sắc đành đòi một, tài đành họa hai" Thông minh bẩm sinh "tính trời", tài hoa lỗi lạc xuất chúng: thơ tài, họa giỏi, đàn hay; môn nghệ thuật nào nàng cũng tuyệt giỏi, cũng thành "nghề", "ăn đứt "thiên hạ:

Thông minh vốn sẵn tính trời, Pha nghề thi họa, đủ mùi ca ngâm Cung thương lầu bậc ngũ âm, Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương

Nguyễn Du đã không tiếc lời ca ngợi Thúy Kiều bằng một số từ ngữ biểu thị giá trị tuyệt đối: vốn sẵn tính trời, pha nghề, đủ mùi… lầu bậc… nghề riêng ăn đứt…

Khi tả tài sắc Thúy Kiều, thi hào không chỉ nói lên cái tuyệt vời của hiện tại mà còn hàm ý dự báo về tương lai của nàng, sắc đẹp kiều diễm "hoa ghen… liễu hờn…” với bản đàn "Bạc

mệnh"mà nàng sáng tác ra "lại càng não nhân" như gợi ra trong tâm hồn chúng ta một ám ảnh

"định mệnh" mà nhà thơ đã khẳng định: "Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen ""Chữ tài liềnvới chữ tai một vần "… Gần hai thế kỉ nay, bức chân dung giai nhân này qua đoạn thơ Chị em Thúy Kiều đã để lại trong trái tim hàng triệu con người Việt Nam một sự cảm mến nồng hậu, một sự phấp phỏng lo âu đối với người con gái đầu lòng của Vương ông Đó là tài năng đích thực của Nguyễn Du về nghệ thuật tả người

Đức hạnh là cái gốc của con người Thúy Kiều không chỉ có tài sắc mà còn có đức hạnh Nàng được hưởng một nền giáo dục theo khuôn khổ của lễ giáo, của gia phong Tuy sống trong cảnh

"phong lưu rất mực hồng quần ", đã tới "tuần cập kê" nhưng nàng là một thiếu nữ có gia giáo, đức hạnh:

Êm đềm trướng rủ màn che,Tường đông ong bưóm đi về mặc ai

Tóm lại, Thúy Kiều là một nhân vật tuyệt đẹp trong Đoạn trường tân thanh Thi hào Nguyễn Duvới cảm hứng nhân đạo và tài nghệ thơ ca trác việt đã miêu tả Thúy Kiều bằng những vần thơlục bát đẹp nhất Ông đã dành cho nhân vật bao tình cảm yêu mến, trân trọng sâu sắc Sự kếthợp tài tình bút pháp ước lệ tượng trưng, sử dụng sáng tạo các biện pháp tu từ, nhất là ẩn dụ sosánh, một ngôn ngữ thơ tinh luyện, hàm súc, hình tượng và gợi cảm để vẽ nên bức chân dung

mĩ nhân bằng thơ sáng giá nhất trong nền văn học cổ nước nhà Thúy Kiều mang một "lí lịch”ngoại tộc nhưng dưới ngòi bút thiên tài của thi hào Nguyễn Du, nàng xuất hiện với bao phẩmchất tốt đẹp, đâm đà bản sắc dân tộc, vẻ đẹp nhân văn toát lên từ hình ảnh Thúy Kiều là vẻ đẹp

văn chương của đoạn thơ này

Đề bài: So sánh tài sắc của Thúy Vân và Thúy Kiều trong đoạn trích Hai chị em: Đầu lòng hai ả tố nga… Tường đông ong bướm đi về mặc ai (Trích Truyện Kiều của Nguyễn Du).

Chị em Thúy Kiều là đoạn trích nằm ở phần mở đầu Truyện Kiều của Nguyễn Du – nhà thơ nhân đạo xuất sắc cuối thế kỉ XVIII, đầu thế kỉ XIX Tác phẩm có giá trị hiện thực và nhân đạo

Trang 16

to lớn, đồng thời cũng là đỉnh cao nghệ thuật của thơ ca tiếng Việt, đặc biệt là nghệ thuật miêu

tả nhân vật mà đoạn trích này là một ví dụ tiêu biểu

Sau mấy câu tóm tắt về gia cảnh của vương viên ngoại, nhà thơ giới thiệu vẻ đẹp của chị em Thúy Kiều, Thúy Vân:

Đầu lòng hai ả tố nga,

Thúy Kiều là chị, em là Thúy Vân…

Êm đềm trướng rủ màn che,

Tường đông ong bướm đi về mặc ai.

Bút pháp tả người trong đoạn trích này là bút pháp ước lệ thường thấy trong thơ văn cổ điển, lấy những nét đẹp của thiên nhiên để so sánh với vẻ đẹp của con người Ở những nhà thơ khác, nếu theo cách tả này thì chân dung nhân vật thường chung chung, mờ nhạt Song công thức ước

lệ ấy dưới ngòi bút tài hoa, sáng tạo của Nguyễn Du lại biến hóa khôn lường, khiến cho nhân vật trở nên sinh động

Nhà thơ giới thiệu chung về hai chị em Thúy Kiều bằng cách gọi trân trọng dành cho những người con gái đẹp: tố nga và khẳng định: Mai cốt cách, tuyết tinh thần, Mỗi người một vẻ, mười phân vẹn mười Cả hai đều có nhan sắc chim sa cá lặn Hình dáng thanh tú, yểu điệu (mai cốt cách), tâm hồn trong trắng như sương, như tuyết (tuyết tinh thần)

Nguyễn Du rất kĩ lưỡng trong việc lựa chọn hình ảnh và từ ngữ để miêu tả Thúy Vân hiện lên trước mắt người đọc với vẻ đẹp đài các, kiêu sa:

Vân xem trang trọng khác vời,

Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang.

Hoa cười, ngọc thốt đoan trang,

Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da.

Gương mật Thúy Vân toát lên vẻ đẹp phúc hậu, tươi tắn, gợi sự đầy đủ, viên mãn Nàng cười tươi như hoa nở, tiếng hói trong như tiếng ngọc rơi trên mâm vàng Tóc nàng đen mướt đến mây cũng phải thua, da nàng trắng đến mức tuyết cũng phải nhường Dường như Tạo hoá đã ban cho Thúy Vân rất nhiều đặc ân mà nàng vẫn không bị ai ganh ghét và đố kị Vẻ đẹp tràn đầy sức sống ấy báo trước cuộc đời Thúy Vân sau này sẽ yên ổn, vinh hoa Nàng sẽ được

hưởng mọi điều sung sướng của một bậc mệnh phụ phu nhân

Không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Du lại miêu tả Thúy Vân trước, Thúy Kiều sau Chủ ý của nhà thơ là lấy vẻ đẹp của cô em làm nền cho vẻ đẹp của cô chị – nhân vật chính, vẻ đẹp của Thúy Vân trang trọng khác vời, tức là đạt tới mức cao nhất của nhan sắc mà Tạo hóa ban cho người phụ nữ; nhưng vẻ đẹp của Thúy Kiều lại đặc biệt ở chỗ là nó phá vỡ khuôn khổ thông thường từ trước tới nay Ngay từ câu đầu giới thiệu về Thúy Kiều, Nguyễn Du đã khẳng định:

Kiều càng sắc sảo mặn mà,

So bề tài sắc lại là phần hơn.

Thúy Vân đã đẹp khác người thường, Thúy Kiều lại hơn hẳn Vân cả tài lẫn sắc Vẻ đẹp sắc sảo mặn mà của Thúy Kiều gây ấn tượng rất mạnh, ai được chiêm ngưỡng một lần ắt chẳng thể nào quên Miêu tả Thúy Kiều, Nguyễn Du không đi vào chi tiết như tả Thúy Vân mà nhấn mạnh vào vẻ đẹp của đôi mắt – cửa sổ tâm hồn:

Làn thu thủy, nét xuân sơn,

Trang 17

Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh.

Mắt nàng long lanh như nước hồ mùa thu, lông mày thanh tú như dáng núi mùa xuân Ẩn chứa trong đôi mắt ấy là một tâm hồn đa cảm khác thường Nhan sắc của nàng nghiêng nước nghiêngthành, khiến hoa phải ghen vì thua thắm, liễu phải hờn vì kém xanh Tác giả đã đem hết tài năng nghệ thuật và tình cảm mến yêu, khâm phục để tả Thúy Kiều nhưng ông cũng có ý hé lộ cho người đọc thấy dự cảm bất an về tương lai của nàng Theo thuyết tài mệnh tương đối khá phổ biến trong dân gian thời ấy thì phàm cái gì tốt đẹp trên đời đều khó mà giữ được bền lâu Thúy Kiều đẹp không ai sánh bằng, ắt nàng sẽ bị người đời ghen ghét và đày đọa

Một điều đáng chú ý nữa là khi tả Thúy Vân, thi hào Nguyễn Du tuyệt nhiên không nhắc đến tài Còn tả Thúy Kiều thì ông nhấn mạnh nàng là người tài sắc vẹn toàn:

Một hai nghiêng nước nghiêng thành,

Sắc đành đòi một, tài đành họa hai.

Thông minh vốn sẵn tính trời,

Pha nghề thi họa, đủ mùi ca ngâm.

Cung thương làu bậc ngũ âm,

Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương.

Trong đời, hiếm có người con gái nào đa tài như Thúy Kiều, nhất là tài chơi hồ cầm của nàng thì không ai bì kịp Có sắc, có tài, Thúy Kiều lại có thêm tâm hồn mẫn cảm lạ lùng Dường như nàng linh cảm được về số phận bất hạnh của mình nên đã sáng tác cung đàn bạc mệnh mà ai nghe cũng phải não lòng:

Khúc nhà tay lựa nên chương,

Một thiên “Bạc mệnh” lại càng não nhân

Bốn câu thơ cuối đoạn, tác giả nhận xét chung về hai chị em Thúy Kiều, Thúy Vân và hoàn cảnh sống của họ:

Phong lưu rất mực hồng quần,

Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê.

Êm đềm trướng rủ màn che,

Tường đông ong bướm đi về mặc ai.

Những chi tiết trên chứng tỏ họ là con nhà nền nếp, được hưởng thụ một nền giáo dục đầy đủ

và tốt đẹp; đồng thời khẳng định phẩm hạnh trong trắng, cao quý của chị em Thúy Kiều

Đoạn trích chỉ có hai mươi bốn câu thơ nhưng đã cho chúng ta thấy được tài năng nghệ thuật tuyệt vời của Nguyễn Du ông xứng đáng là bậc thầy về sử dụng thủ pháp ước lệ để miêu tả chân dung nhân vật Mỗi nhân vật của ông có diện mạo riêng, tính cách riêng rõ nét

Trong khi miêu tả vẻ đẹp chị em Thúy Kiều, tác giả bày tỏ tình thương yêu,trân trọng đối với con người; kín đáo khẳng định rằng một con người tài sắc vẹn toàn như Thúy Kiều xứng đáng được hưởng tình yêu và hạnh phúc Sau này, cuộc đời nàng bị đoạ đày, bất hạnh, ấy là do tội ác của các thế lực đen tối gây ra Đọc đoạn trích, chúng ta có thiện cảm với hai chị em Thúy Kiều

và cùng với tác giả, chúng ta hãy dõi theo bước chân của họ trên đường đời vạn nẻo đầy chông gai, sóng gió

Bức tranh mùa xuân tràn đầy niềm tin và sức sống trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ

 Mở bài:

Trang 18

Mùa xuân vốn là một đề tài lớn trong thi ca từ xưa đến nay Có thể nói, trong sự nghiệp của mình, nhà thơ nào cũng có ít nhất một lần viết về mùa xuân Mùa xuân là mùa của cây xanh tráingọt, cỏ tươi hoa thắm, bầu trời lồng lộng sáng trong Mùa xuân là mùa của tình yêu nồng thắm, mùa của lễ hội tưng bừn, rộn rã Tuy viết ít trong cuộc đời ngắn ngủi của mình, nhà thơ Thanh Hải cũng đã kịp để lại một bài thơ xuân nồng ấm yêu thương, đóng góp một sắc màu nhỏnhỏ trong bức tranh mùa xuân rộng lớn của nền thi ca dân tộc.

 Thân bài:

Mở đầu bài thơ, hiện lên một bức tranh mùa xuân đầy sắc màu và âm thanh hòa quyện trong đấttrời đang rừng rực sức sống Hình ảnh thơ chuyển đổi lần lượt theo cái nhìn của nhà thơ Khônggian thay đổi từ thấp lên cao, từ gần ra xa, xa dần đến mờ khuất Hình ảnh thơ Thanh Hải không

có gì mới lạ, không rực rỡ nhưng đã thu hút được cái nhìn của người đọc Sự bình dị khiến người ta chú ý Đầu tiên là hình ảnh bông hoa tím biếc giữa dòng sông xanh:

“Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc”.

Không quá đột ngột nhưng sắc tím hoa lục bình lập tức tạo cho bức tranh một cái nền hòa dịu,

đượm chút u buồn Từ “mọc” làm cho ý thơ mạnh mẽ nhưng không làm sao tránh được sự đơn độc của “một bông hoa tím biếc” Câu thơ làm ta chợt nhớ đến bài hát “Hoa Tím Lục Bình” của Bích Tuyền:

“Ϲó một loài hoa buồn trôi lững lờ

Theo nước hững hờ xuôi mãi về đâu

Vẫn trôi trôi chẳng hết sầu

Nên loài hoa ấу đượm màu tím thương.

Ϲó một loài hoa vừa trôi vừa nở

Em lấу chồng rồi anh ở vậу thôi

Nữa mai thương đứng nhớ ngồi

Biết loài hoa ấу vừa trôi vừa buồn”.

Hoa lục bình nở quanh năm, đâu chỉ riêng gì mùa xuân Nhưng trong bức tranh xuân ấy, nó gópmột sắc màu thầm lặng, nhỏ bé Hoa lục bình tím nhạt theo kiểu sắp tàn phai, không kiêu kì,không rực rỡ Giữa bức tranh mùa xuân xanh bất tận, nó lại càng lẻ loi vô cùng

Từ “một bông hoa” đã nói lên tất cả Dường như nó đang cố sức bung nở tận cùng Cố dâng

hiến hết cho đời nguồn sinh lực cuối cùng trước khi đi vào tàn héo Sự lẻ loi, hiu hắt, đượmbuồn chứ không phải là điểm nhấn đầy nghệ thuật như cành lê trắng trong thơ Nguyễn Du:

“Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”.

Phải chăng, qua bông hoa lục bình tím biếc ấy, Thanh Hải muốn nói đến đời người, kiếp ngườitrong cõi phù sinh mênh mang Dòng sông xanh ấy hay chính là dòng đời chuyên chở bao cuộcđời người Bông hoa hay chính là kiếp người nhỏ bé, nổi trôi Hoa chỉ nở có một lần rồi đi vào

luân hồi chuyển biến Hai từ “tím biếc” khiến người đọc có cảm giá nao nao Tím biếc là tím

rực rỡ, tím tận cùng Cái đẹp đang ở thời kì huy hoàng, rực rỡ nhất Nghĩa là nó sắp tàn phai,tạo nên cảm giác tiếc nuối vô cùng

Có thể nói, đó chính là tâm trạng chân thật của Thanh Hải khi ông đang nằm trên giường bệnh.Khi sắp lìa xa cuộc đời mà những trăn trở vẫn còn khiến nhà thơ ham sống tận cùng Ông cònmuốn tiếp tục được cống hiến, được tươi xanh, được tô điểm cho cuộc đời đẹp đẽ này dù rất

Trang 19

thầm lặng Chính khát vọng ấy đã làm cho câu thơ trở nên ấn tượng Lói thơ giản dị, không có