Tiết 124 125 ôn tập giữa học kì ii văn 9

Giai Đoạn Bài thơ Tác giả Năm sáng tác Thể thơ Tóm tắt nội dung Đặc sắc nghệ thuật Viếng lăng Bác 1976 Tám chữ Viễn Phương Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên, đất nước, thể hiện ước

TIẾT 124, 125:

ÔN TẬP GIỮA HỌC KỲ 2

2

Khởi ngữ Các thành phần biệt lập

I Ôn tập Tiếng Việt

3 Liên kết câu và liên kết đoạn

vănTIẾT 124: ÔN THI GIỮA HỌC KỲ 2

- Về nghệ thuật, nhà thơ đã sử dụng hình ảnh ẩn dụ độc đáo, sáng tạo “một mùa xuân

nho nhỏ” để nói lên ước nguyện cống hiến của mình.

I Ôn tập Tiếng Việt

của người nói đối

với sự việc được

nói đến trong câu

(có lẽ, chắc, hình

như…)

Bộc lộ tâm lí của người nói

(vui, buồn, mừng, giận) (ôi, chao ôi, quá,

thay )

Tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp

(Này, vâng, thưa…)

Bổ sung một

số chi tiết cho nội dung chính của câu

3 Liên kết câu & liên kết đoạn

LIÊN KẾT NỘI DUNG

LIÊN KẾT HÌNH THỨC

LIÊN KẾT Chủ đề LIÊN KẾT logic

Phép nối Phép thế Phép lặp Phép đồng nghĩa, trái nghĩa, liên tưởng

A B

1 Phép lặp lại A Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ có tác

dụng thay thế từ ngữ đã có các câu trước

3 Phép thế C Lặp lại ở câu đứng sau các từ ngữ đã có ở câu trước

4 Phép nối D Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ đồng nghĩa, trái nghĩa hoặc cùng trường liên tưởng

với các từ ngữ đã có ở câu trước.

Hãy nối từ ngữ cột A với cột B cho phù hợp

Ý nào sau đây nêu không đúng về khởi ngữ?

A Khởi ngữ nêu lên đề tài được

nói đến trong câu B Khởi ngữ là thành phần không thể thiếu được trong câu

C Khởi ngữ là thành phần đứng

Câu nào dưới đây không có khởi ngữ?

C Miệng ông, ông nói, đình

Câu nào sau đây có khởi ngữ?

A Nó thông minh nhưng hơi

C Về trí thông minh thì nó

Câu nào dưới đây không chứa khởi ngữ?

A Đối với tôi, anh ấy là một người

 Câu nào dưới đây sử dụng khởi ngữ?

A Tôi không bằng lòng với cách

C Ông không thích làm như thế

một tí nào D Đọc sách là con đường ngắn nhất để tiếp cận tri thức

Thành phần biệt lập của câu là gì?

A Bộ phận đứng trước chủ ngữ,

nêu sự việc được nói tới của câu B Bộ phận chủ ngữ hoặc vị ngữ trong câu

C Bộ phận tách khỏi chủ ngữ và vị

ngữ, chỉ thời gian, địa điểm…

được nói tới trong câu

D Bộ phận không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu

Trong những câu sau, câu nào có thành phần tình thái?

C Mọi người, kể cả nó, đều nghĩ là

  Thành phần cảm thán được sử dụng làm gì?

A Bộc lộ quan điểm, thái độ đánh

giá sự vật, hiện tượng của con

Câu văn nào dưới đây không chứa thành phần cảm thán?

A Có lẽ khổ tâm đến nỗi không

khóc được, nên anh phải cười

C Trời ơi, chỉ còn năm phút!

D Chao ôi, bắt gặp con người như

anh ta là một cơ hội hữu hạn cho sáng tác, nhưng hoàn thành sáng tác còn là

cả một chặng đường dài

Trong những câu sau, câu nào có thành phần cảm thán?

A Chao ôi, đêm trăng đẹp quá! B Mọi người, kể cả nó, đều nghĩ là sẽ muộn

C Tôi đoán chắc là thể nào ngày

Câu văn “Ôi những cánh đồng quê chảy máu” (Nguyễn Đình Thi)

bộc lộ tâm trạng gì của người nói?

Câu nào sau đây không chứa thành phần biệt lập cảm thán?

A Chao ôi, bông hoa đẹp quá B Có lẽ ngày mai mình sẽ đi pic-nic

C Ồ, ngày mai là chủ nhật rồi D Kìa, trời mưa.

Trong những câu sau, câu nào có thành phần phụ chú?

C Tôi đoán chắc là thể nào ngày

 Thành phần phụ chú và những từ ngữ trong câu sau liên quan với nhau

theo kiểu quan hệ nào?

“Bác tôi, người bên trái tấm hình, là một nhạc sĩ sáng tác nhạc tiền chiến.”

Trong những câu sau đây có thành phần gọi- đáp?

A Thưa cô, em xin phép đọc bài! B Ngày mai anh phải đi rồi ư?

C Ngủ ngoan a- kay ơi, ngủ ngoan a-

kay hỡi! D Ngày mai là thứ năm rồi!

Ý nào nói không đúng về thành phần phụ chú?

A.Thường được đặt giữa hai dấu

gạch ngang B Dùng để bổ sung chi tiết cho nội dung chính của câu

C Dùng để tạo lập hoặc duy trì

Câu nào sau đây không chứa thành phần biệt lập cảm thán?

A Chao ôi, bông hoa đẹp quá B Có lẽ ngày mai mình sẽ đi pic-nic

C Ồ, ngày mai là chủ nhật rồi D Kìa, trời mưa.

Hai câu “Nhà thơ hiểu rằng những tật xấu của chó sói là do nó vụng

về vì chẳng có tài trí gì, nên nó luôn đói meo, và vì nó đói nên nó hóa

rồ Ông để cho Buy- phông dựng một vở bi kịch về sự độc ác, còn ông dựng một vở hài kịch về sự ngu ngốc.” liên kết với nhau bằng phép

liên kết chính nào?

Đại từ “nó” trong câu “Cái im lặng lúc đó mới thật dễ sợ: nó như bị chặt ra từng

khúc, mà gió thì giống như nhát chổi lớn muốn quét đi tất cả, ném vứt lung

tung…” thay thế cho cụm từ nào?

A Cái im lặng B Thật dễ sợ

 Trong đoạn văn sau, từ ngữ in đậm thay thế cho những từ ngữ nào?

Có ông quan lớn đến hiệu may để may một cái áo thật sang tiếp khách Biết ông

ta xưa nay nổi tiếng luồn cúi quan trên, hách dịch với dân, người thợ may bèn hỏi:

- Xin quan lớn cho biết ngài may chiếc áo này để tiếp ai ạ?

Trong những câu sau đây có thành phần gọi- đáp?

A Thưa cô, em xin phép đọc bài! B Ngày mai anh phải đi rồi ư?

C Ngủ ngoan a- kay ơi, ngủ ngoan a-

kay hỡi! D Ngày mai là thứ năm rồi!

Ý nào nói không đúng về thành phần phụ chú?

A.Thường được đặt giữa hai dấu

gạch ngang B Dùng để bổ sung chi tiết cho nội dung chính của câu

C Dùng để tạo lập hoặc duy trì

1 2

Bàn về đọc sách Mùa xuân nho nhỏ

II Ôn tập văn bản

TIẾT 127: ÔN THI GIỮA HỌC KỲ 2

3 Viếng lăng Bác

Giai

Đoạn

Bài thơ Tác giả Năm

sáng tác Thể thơ Tóm tắt nội dung Đặc sắc nghệ thuật

Viếng lăng Bác

1976 Tám chữ

Viễn Phương

Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên, đất nước, thể hiện ước nguyện chân thành góp mùa xuân nhỏ của đời mình vào cuộc đời chung.

Lòng thành kính, niềm xúc động của nhà thơ đối với Bác trong 1 lần

từ miền Nam ra viếng lăng Bác.

Hình ảnh thiên nhiên gợi tả, cảm nhận tinh tế, ngôn ngữ chính xác, gợi cảm, ẩn dụ, điệp ngữ, hóa dụ

Nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gần dân ca, so sánh,

ẩn dụ sáng tạo, hình ảnh giản dị…

A B

1 Khổ 1 A Ước nguyện cống hiến chân thành, khiêm

nhường, cháy bỏng của nhà thơ

2 Khổ 2 và 3 B Khúc hát ngợi ca quê hương đất nước

3 Khổ 4 và 5 C Cảm xúc của tác giả trước mùa xuân thiên nhiên, đất trời

4 Khổ 6 D Cảm xúc của tác giả trước mùa xuân của đất nước

Hãy nối từ ngữ cột A với cột B để tìm ra bố cục của bài thơ Mùa xuân nho nhỏ

1 Trong bài thơ "Mùa xuân nho nhỏ" có những hình ảnh mùa xuân nào? Em

hãy nêu mối quan hệ giữa các mùa xuân ấy với nhau?

- Trong bài thơ có 3 hình ảnh mùa xuân:

       + Mùa xuân của thiên nhiên.

       + Mùa xuân của đất nước.

       + Mùa xuân của tác giả.

- Mối liên hệ giữa các hình ảnh mùa xuân:

+ Từ mùa xuân của thiên nhiên, đất trời xứ Huế (cũng là mùa xuân trong tưởng tượng của nhà thơ), ông suy nghĩ về mùa xuân của đất nước, mùa xuân cách mạng gắn với hai lực lượng chính: người cầm súng, người ra đồng

+ Từ đó nhà thơ muốn được cống hiến, hóa thân, hòa nhập vào cuộc đời chung bằng mùa xuân nho nhỏ của riêng mình.

Trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ có đoạn:

“ Mùa xuân người cầm súng Lộc giát đầy trên vai

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ

Tất cả như hối hả

Tất cả như xôn xao.”

(Ngữ văn 9, tập 2 – NXB Giáo dục, 2019)

Có thể thay từ láy “ xôn xao” bằng từ láy “lao xao” trong câu thơ “ Tất cả như xôn

xao” được không? Vì sao?

- Không thể thay từ láy “ xôn xao” bằng từ láy “ lao xao” được

Vì:

+ Từ “lao xao” đơn thuần chỉ mô phỏng âm thanh của tự nhiên và cuộc sống

+ Từ “xôn xao” không chỉ mô phỏng âm thanh mà nó còn góp phần thể hiện cảm xúc, tâm trạng của con người Nó gợi lên tâm trạng bâng khuâng, xao xuyến, xốn sang, rạo rực của Thanh Hải khi đất nước vào xuân

Bài tập về nhà

- Học thuộc bài thơ mùa xuân nho nhỏ

- Nắm vững giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật của bài thơ

- Luyện viết các đoạn văn có sử dụng kiến thức tiếng Việt

TIẾT 125:

ÔN TẬP GIỮA HỌC KỲ 2

III Phần tập làm văn

Kiểm tra bài cũ

1 Nhắc lại các bước, các thao tác khi viết bài văn nghị luận?

- Phân tích đề, tìm ý

- Lập dàn ý

- Viết bài

- Sửa lỗi

2 Nêu đặc điểm của kiểu đoạn văn diễn dịch? Tổng – phân- hợp? Quy nạp?

- Diễn dịch: câu chủ đề là câu mở đoạn, câu kết đoạn không phải là câu chốt ý

khái quát luận điểm

- Quy nạp: câu mở đoạn không nêu luận điểm, câu kết đoạn là câu chốt ý nêu

luận điểm

- TPH: câu mở đoạn là câu nêu chủ đề có chứa luận điểm, câu kết đoạn là câu

chốt ý khái quát luận điểm

1.LUYỆN VIẾT

1 Viết câu mở đoạn diễn dịch

2 Viết các câu văn triển khai ý

3 Viết câu kết đoạn

4 Viết câu văn sử dụng kiến thức tiếng Việt

2 Luyện các thao tác viết đoạn văn nghị luận xã hội

? Nhắc lại cấu trúc của bài nghị luận về hiện tượng đời sống ?

- Mở đoạn: Nêu vấn đề nghị luận

- Thân đoạn:

1 giải thích hiện tượng

2 Nêu hiện trạng/ biểu hiện

3 Nêu nguyên nhân của hiện tượng (chủ quan + khách quan)

4 Nêu hậu quả / tác dụng

5 Nêu giải pháp khắc phục/ hướng phát huy, mở rộng

- Kết đoạn: khẳng định lại vấn đề và liên hệ bản thân

2 Luyện các thao tác viết đoạn văn nghị luận xã hội

? Nhắc lại cấu trúc của bài nghị luận về tư tưởng, đạo lý

- Mở đoạn: Nêu vấn đề nghị luận

- Thân đoạn:

1 Giải thích tư tưởng, đạo lý

2 Phân tích: Nêu biểu hiện + ý nghĩa của tư tưởng, đạo lý + dẫn chứng trong cs, văn học

3 Bàn luận: Mở rộng, phản biện

4 Bài học nhận thức và hành động

- Kết đoạn: khẳng định lại vấn đề và liên hệ bản thân

IV LUYỆN - TẬP VẬN DỤNG

Cho đoạn thơ sau:

“Ngày ngày mặt trời….mùa xuân.”

(Trích Viếng lăng Bác - Viễn Phương) Câu 1: Nêu ngắn gọn hoàn cảnh sáng tác bài thơ.

Câu 2: Từ “mặt trời” ở câu thơ thứ hai được sử dụng theo phép tu từ từ vựng nào? Phép tu từ này có tác dụng như thế nào trong việc bộc lộ cảm xúc của táo giả? Có thể coi đây là hiện tượng một nghĩa gốc của từ phát triển thành nhiều nghĩa được không? Vì sao?

Câu 3: Trong chuơng trình Ngữ văn 9 cũng có những câu thơ xuất hiện hình ảnh “mặt trời” qua cách sử dụng phép tu từ tương tự Chép những câu thơ đó và cho biết tên tác giả, tác phẩm.

Câu 4: “Thương nhớ” vốn là một từ chỉ cảm xúc bên trong của con người nhưng tác giả lại viết

“Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ” Tại sao vậy?

Câu 5: Trình bảy cảm nhận của em vê đoạn thơ trên bằng một đoạn văn khoảng 12 câu, triển khai theo lối lập luận tổng – phân - hợp để thấy được dòng cảm xúc chân thành của tác giả trước khi vào lăng viếng Bác Trong đoạn văn có sử dụng một câu bị động, khởi ngữ và một phép nối liên kết.

PHIẾU SỐ 1

Câu 1: Nêu ngắn gọn hoàn cảnh sáng tác bài thơ.

Câu 1: Hoàn cảnh sáng tác bài thơ: Sáng tác năm

1976, sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ kết thúc, đất nước thống nhất, lăng chủ tịch Hồ Chí Minh cùng vừa khánh thành, tác giả từ miền Nam

ra thăm miền Bắc, vào lăng viếng Bác Hồ

Câu 2: Từ “mặt trời” ở câu thơ thứ hai được sử dụng theo phép tu từ từ vựng

nào? Phép tu từ này có tác dụng như thế nào trong việc bộc lộ cảm xúc của táo

giả? Có thể coi đây là hiện tượng một nghĩa gốc của từ phát triển thành nhiều

nghĩa được không? Vì sao?

Câu 2: Biện pháp nghệ thuật và tác dụng của từ “mặt trời”:

- Từ “mặt trời” ở câu thứ hai được sử dụng theo phép tu từ ẩn dụ

- Tác dụng:

+ Ca ngợi công ơn to lớn vĩ đại của Bác với dân tộc (phân tích)

+ Bộc lộ cảm xúc biết ơn, tự hào, ngưỡng mộ của tác giả đối với Bác - Người đã mang lại ánh sáng, sự sống cho dân tộc Việt Nam

+Khiến câu thơ sinh động gợi cảm…

- Không thể coi đây là hiện tượng một nghĩa gốc của từ phát triển thành nhiều nghĩa, ví sự chuyển nghĩa của từ “mặt trời” trong câu thơ chỉ mang tính chất tạm thời, không làm cho từ có thêm nghĩa mới và không thể đưa vào giải thích trong từ điển

Câu 3: Trong chuơng trình Ngữ văn 9 cũng có những câu thơ xuất hiện hình ảnh “mặt trời” qua cách sử dụng phép tu từ tương tự Chép những câu thơ

đó và cho biết tên tác giả, tác phẩm

Câu 3: Chép câu thơ có hình ảnh “mặt trời”, cho biết tác giả:

- Những câu thơ xuất hiện hình ảnh “mặt trời”:

“Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi Mặt tròi của mẹ, em nằm trên lưng”.

(Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ -

- Nguyễn Khoa Điềm)

Câu 4: “Thương nhớ” vốn là một từ chỉ

cảm xúc bên trong của con người nhưng

tác giả lại viết “Ngày ngày dòng người đi

trong thương nhớ” Tại sao vậy?

Câu 4: Cách viết “Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ”:

- Đó là hình ảnh thực mà khi đến lăng Bác nhà thơ chứng kiến: ngày ngày dòng người nối tiếp nhau vảo viếng lăng Bác

- Từ đó tác giả liên tưởng: Mọi người dân khi đến viếng Bác thề hiện nỗi xúc động, tấm lòng nặng trĩu thương nhớ không nguôi qua hình ảnh ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

Câu 5: Trình bảy cảm nhận của em về đoạn thơ trên bằng một đoạn văn khoảng 12 câu, triển khai theo lối lập luận tổng – phân - hợp để thấy được dòng cảm xúc chân thành của tác giả trước khi vào lăng viếng Bác Trong đoạn văn có sử dụng một câu bị động, thán từ và một phép nối liên kết.

- Câu 2: “Mặt trời trong lăng” là hình ảnh ẩn dụ gọi Bác Hồ kính yêu (Phân tích)

-> Khẳng đỉnh sức sống trường tồn, ca ngợi côn ơn vĩ đại của Bác vừa thể hiện lòng tôn kính, ngưỡng mộ, tự hào biết ơn của tác giả và nhân dân đối với Bác.

- Câu 2:

+“Mặt trời trong lăng” là hình ảnh ẩn dụ gọi Bác Hồ kính yêu (Phân tích)

-> Khẳng đỉnh sức sống trường tồn, ca ngợi côn ơn vĩ đại của Bác vừa thể hiện lòng tôn kính, ngưỡng mộ, tự hào biết ơn của tác giả và nhân dân đối với Bác.

+ Cụm tính từ “rất đỏ” nhấn mạnh phẩm chất đạo đức, lí tưởng cách mạng sáng ngời của vị lãnh tụ thiên tài.

- Câu 3-4:

+ Dòng người…thương nhớ: tả thực dòng người vào lăng viếng Bác.

+ Điệp từ “Ngày ngày”: không gian trong hoài niệm, của tình thương nỗi nhớ trải

dài theo năm tháng

-> Cả dân tộc không nguôi nhớ thương Bác

+ “Tràng hoa” (ẩn dụ): Mỗi người dân vào viếng Bác là một bông hoa, cả dòng

người như kết thành tràng hoa dâng lên Bác lòng biết ơn và thành kính sâu sắc

+ “Bảy mươi chín mùa xuân” (hoán dụ): Cả cuộc đời Bác dâng hiến cho nhân dân,

cho tổ quốc, 79 năm cuộc đời của Bác đẹp như 79 mùa xuân

* Đánh giá:

- Dòng cảm xúc chân thành của tác giả khi vào lăng viếng Bác cũng là cảm xúc chung của nhân dân VN đối với vị cha già kính yêu của dân tộc - Người có trái tim yêu thương mênh mông “Ôm trọn non song, mọi kiếp người”

- Khổ thơ cho thấy tác giả là người con miền Nam có tâm hồn tinh tế nhạy cảm, yêu kính lãnh tụ, yêu quê hương đất nước.

Hướng dẫn tự học

Học thuộc các bài thơ

Chuẩn bị kiểm tra giữa kì II

Ôn tập, hoàn thành các bài tập.

Soạn bài “Sang thu ”