CHƯƠNG II SỰ PHÁT SINH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA SỰ SỐNG TRÊN TRÁI ĐẤT Tiết 45 Bài SỰ PHÁT SINH SỰ SỐNG I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Trình bày được sự phát sinh sự sống trên trái đất qua ba giai đoạn Tiến hóa hóa h[.]
Trang 1CHƯƠNG II : SỰ PHÁT SINH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA SỰ SỐNG TRÊN
TRÁI ĐẤT Tiết 45 - Bài : SỰ PHÁT SINH SỰ SỐNG
I MỤC TIÊU
1.Kiến thức
- Trình bày được sự phát sinh sự sống trên trái đất qua ba giai đoạn : Tiến hóa hóa học, tiến hóa tiền sinh học, tiến hóa sinh học
- Trình bày được quan niệm hiện đại về : Tiến hóa hóa học, tiến hóa tiền sinh học
- Giải thích được ADN là vật chất lưu trữ và bảo quản thông tin di truyền trong tế bào
- Nêu được vai trò của lipit trong quá trình hình thành lớp màng bán thấm
- Giải thích được vai trò của CLTN giúp hình thành nên các tế bào sơ khai
2 Kĩ năng
Rèn luyện học sinh các kĩ năng :
- Tìm kiếm và xử lí thông tin qua kênh chữ và kênh hình
- Thể hiện sự tự tin thông qua phát biểu ý kiến
- Tư duy sáng tạo
- Lắng nghe tích cực
3 Thái độ
Giáo dục học sinh ý thức học tập bộ môn
4 Năng lực hướng tới
a/ Năng lực kiến thức:
- HS xác định được mục tiêu học tập chủ đề là gì
- Rèn luyện và phát triển năng lực tư duy phân tích, khái quát hoá
- HS đặt ra được nhiều câu hỏi về chủ đề học tập
b/ Năng lực sống:
- Năng lực thể hiện sự tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, tổ, lớp
- Năng lực trình bày suy nghĩ/ý tưởng; hợp tác; quản lí thời gian và đảm nhận trách nhiệm, trong hoạt động nhóm
- Năng lực tìm kiếm và xử lí thông tin về khái niệm gen, cấu trúc chung của gen cấu trúc; mã di truyền và quá trình nhân đôi AND
- Quản lí bản thân: Nhận thức được các yếu tố tác động đến bản thân: tác động đến quá trình học tập như bạn bè phương tiện học tập, thầy cô…
- Xác định đúng quyền và nghĩa vụ học tập chủ đề
- Quản lí nhóm: Lắng nghe và phản hồi tích cực, tạo hứng khởi học tập
II.CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Giáo viên: - HS Sưu tầm các tranh ảnh sau đó GV sẽ lựa chọn một số hình
ảnh tiêu biểu để sử dụng trong tiết học
2 Học sinh : Nghiên cứu bài mới , làm bài tập về nhà, học bài cũ ,chuẩn bị mô
hình học tập theo yêu cầu giáo viên
Trang 2III PHƯƠNG PHÁP , KỸ THUẬT DẠY HỌC:
Giáo viên linh hoạt chọn các phương pháp và kỹ thuật dạy học sau cho
phù hợp bài học
Hoạt động nhóm theo dự án và trải nghiệm sáng tạo + hướng dẫn học sinh phát
triễn năng lực tự học + bàn tay nặn bột + một số phương pháp khác
Kỹ thuật khăn trãi bàn + kỹ thuật mãnh ghép + đóng vai chuyên gia + một số kỹ
thuật khác
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Hoạt động khởi động / tạo tình huống:
1 Ổn định – Kiểm tra: 3’
Phân biệt phân li tính trạng và đồng quy tính trạng? VD? Kết luận gì về nguồn gốc
các loài?
3.Bài mới: 36’
A KHỞI ĐỘNG
* Mục tiêu :
- Kích thích học sinh hứng thú tìm hiểu bài mới
- Rèn luyện năng lực tư duy phê phán cho học sinh
* Phương pháp: Thuyết trình , phân tích, giảng bình
* Định hướng năng lực: giải quyết vấn đề, năng lực nhận thức
Qua các bài học trước, các em đã biết các loại sinh vật hiện nay đều có chung nguồn
gốc Vậy cái nguồn gốc đó xuất phát từ đâu? Để tìm hiểu vấn đề này ta vào bài Nguồn gốc sự sống
ó SP cần đạt sau khi kết thúc hoạt động:
Học sinh tập trung chú ý;
Suy nghĩ về vấn đề được đặt ra;
Tham gia hoạt động đọc hiểu để tìm câu trả lời của tình huống khởi động,
Từ cách nêu vấn đề gây thắc mắc như trên, giáo viên dẫn học sinh vào các hoạt động mới: Hoạt động hình thành kiến thức.
B: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
* Mục tiêu :
- Trình bày được sự phát sinh sự sống trên trái đất qua ba giai đoạn : Tiến hóa hóa học, tiến hóa tiền sinh học, tiến hóa sinh học
- Trình bày được quan niệm hiện đại về : Tiến hóa hóa học, tiến hóa tiền sinh học
- Giải thích được ADN là vật chất lưu trữ và bảo quản thông tin di truyền trong tế bào
- Nêu được vai trò của lipit trong quá trình hình thành lớp màng bán thấm
- Giải thích được vai trò của CLTN giúp hình thành nên các tế bào sơ khai
* Phương pháp: Thuyết trình , phân tích, giảng bình
* Định hướng năng lực: giải quyết vấn đề, năng lực nhận thức
Trang 3Hoạt động 1 I.TIẾN
HÓA HÓA HỌC: (20
phút)
Nguồn gốc phát sinh sự
sống trên Trái Đất ?
Quan điểm hiện đại về bản
chất và nguồn gốc sự sống
như thế nào?
-Các cơ thể sống (vk, TV,
ĐV,…) khác với vật vô cơ
ra sao?
-Theo quan điểm hiện đại
các giai đoạn phát sinh sự
song theo trình tự nào?
->Giảng tính tương đối
trong việc phân chia các
giai đoạn
-Tóm tắt sự hình thành các
chất hữu cơ từ các chất vô
cơ?
-Trong đk hiện nay của
Trái Đất, các chất hữu cơ
được hình thành theo con
đường nào?
Hoạt động 2 II TIẾN
HÓA TIỀN SINH HỌC:
(15 phút)
-Sự hình thành phân tử tự
nhân đôi có ý nghĩa như
thế nào?
-HS suy nghĩ trả lời
->HS tái hiện, nệ được những điểm khác biệt
->dấu hiệu của sự sống (không có ở giới vô cơ)
- Th hóa học ->tiền sinh học ->sinh học
->các chất vô cơ -> hợp chất hữu cơ đơn giản
2>3 nguyên tố C, H, O
->4 nguyên tố ->CHC được tổng hợp trong cơ thể sống Nếu
có được TH ngoài cơ thể ->bị oxi hóa, bị vk phân hủy,…
->duy trì các đặc điểm có được
-HS suy nghĩ dựa vào thong tin sgk
->TĐC, ST, SS,…
->+ĐK tự nhiên khác khí quyển nguyên thủy
I.TIẾN HÓA HÓA HỌC:
Gồm quá trình hình thành các đại phân tử tự nhân đôi: chất
vô cơ -> CHC đơn giản ->đại phân tử ->đại phân tử tự nhân đôi
1 Quá trình hình thành các chất hữu cơ đơn giản từ các chất vô cơ
-Trong khí quyển nguyên thủy chứa: CO, NH3,hơi H2O, ít N2, không có O2
-Nguồn NL tự nhiên (bức xạ nhiệt của Mặt Trời, sự phóng điện trong khí quyển, hđ núi lửa,…) các chất vô cơ -> hợp chất hữu cơ đơn giản 2 nguyên
tố C, H (cacbonhidro)->3 nguyên tố C, H, O (lipit, Sacarit,…) -> 4 nguyên tố C,
H, O, N (aa, nucleotit)
*TN chứng minh sự hình thành CHC từ CVC (SGK Hình 32 137)
2.Quá trình trùng phân tạo nên các đại phân tử hữu cơ:
Hợp chất hữu cơ đơn giản hòa tan trong các đại dương -> cô đọng trên nền đáy bùn sét của đại dương ->protêin, axit nuclêic
- ARN, ADN có khả năng tự nhân đôi
-Protein: enzim xúc tác -Giả thiết hiện nay, phân tử tự nhân đôi xuất hiện đầu tiên là ARN
II TIẾN HÓA TIỀN SINH HỌC:
-Sự sống chỉ thể hiện khi có sự
Trang 4-Chứng minh giả thuyết
phân tử tự nhân đôi xuất
hiện đầu tiên là ARN?
-Những dấu hiệu sơ khai
của sự sống ở giai đoạn
này?
-Giọt coaxecva được tạo ra
qua thực nghiệm nhằm
chứng minh điều gì?
Hoạt động 3 III TIẾN
HÓA SINH HỌC: 5’
Tại sao ngày nay các cơ
thể sống không có khả
năng hình thành bằng con
đường vô cơ?
+Nếu có được Th ngoài
cơ thể cũng không tồn tại được
tương tác của các đại phân tử trong tổ chức tb
-Xuất hiện tế bào đầu tiên từ tập hợp các đại phân tử trong
hệ thống mở, có màng lipoprotêin bao bọc ngăn cách với môi trường, có sự tương tác với môi trường
III TIẾN HÓA SINH HỌC: 6’
Từ tế bào nguyên thủy CLTN tb nhân sơ ->cơ thể đơn bào nhân thực ->cơ thể đa bào nhân thực ->sinh giới đa dạng hiện nay
C: LUYỆN TẬP
Mục tiêu: - Luyên tập để HS củng cố những gì đã biết
- Rèn luyện năng lực tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề cho HS
Phương pháp dạy học: Giao bài tập
Định hướng phát triển năng lực: giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp, năng lực nhận thức.
Câu 1: Sự phát sinh, phát triển của sự sống trên Trái Đất lần lượt trải qua các giai
đoạn:
A Tiến hóa hóa học – tiến hóa sinh học
B Tiến hóa hóa học – tiến hóa tiền sinh học - tiến hóa sinh học
C Tiến hóa sinh học – tiến hóa hóa học – tiến hóa tiền sinh học
D Tiến hóa tiền sinh học – tiến hóa sinh học – tiến hóa hóa học
Hiển thị đáp án
Đáp án: B
Câu 2: Khi nói về giai đoạn tiến hóa hóa học, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?
(1) Trong giai đoạn tiến hóa hóa học, các chất vô cơ kết hợp với nhau hình thành nên các chất hữu cơ đôn giản rồi từ đó hình thành các chất hữu cơ phức tạp dưới tác động của các nguồn năng lượng tự nhiên (bức xạ nhiệt, tia tử ngoại,…)
(2) Thực chất của tiến hóa hóa học là quá trình phức tạp hóa các hợp chất hữu cơ từ các chất vô cơ
(3) Quá trình hình thành các hợp chất vô cơ từ chất hữu cơ bằng con đường hóa học (4) Năm 1950, Fox và cộng sự đã chứng minh được các protein nhiệt có thể tự hình
Trang 5thành các axit amin mà không cần đến các cơ chế dịch mã.
A 1 B 2
C 3 D 4
Đáp án: C
Câu 3: Trong các sự kiện sau đây, những sự kiện nào là của giai đoạn tiến hóa hóa
học?
(1) Sự xuất hiện các enzim
(2) Sự hình thành các tế bào sơ khai
(3) Sự hình thành các phân tử hữu cơ đơn giản từ các chất vô cơ
(4) Sự hình thành các đại phân tử hữu cơ từ các chất hữu cơ đơn giản
(5) Sự xuất hiện màng sinh học
(6) Sự hình thành các đại phân tử có khả năng tự sao chép
A (2), (4) và (6)
B (2), (5) và (6)
C (3), (4) và (6)
D (1), (5) và (6)
Hiển thị đáp án
Đáp án: C
Câu 4: Phát biểu nào sau đây không đúng khi nói về hiện tượng trôi dạt lục địa?
A Trôi dạt lục địa là do các lớp dung nham nóng chảy bên dưới chuyển động
B Trôi dạt lục địa là do sự di chuyển của các phiến kiến tạo
C Cách đây khoảng 180 triệu năm, lục địa đã trôi dạt nhiều lần và làm thay đổi các đại lục, đại dương
D Hiện nay, các lục địa không còn trôi dạt nữa
Hiển thị đáp án
Đáp án: D
Câu 5: Dựa vào những biến đổi về địa chat, khí hậu, sinh vật, người ta chia lịch sử
Trái Đất thành các đại theo thời gian từ trước đến nay là
A đại Thái cổ, đại Nguyên sinh, đại Cổ sinh, đại Trung sinh, đại Tân sinh
B đại Thái cổ, đại Cổ sinh, đại Trung sinh, đại Nguyên sinh, đại Tân sinh
C đại Cổ sinh, đại Nguyên sinh, đại Thái cổ, đại Trung sinh, đại Tân sinh
D đại Thái cổ, đại Nguyên sinh, đại Trung sinh, đại Cổ sinh, đại Tân sinh
Hiển thị đáp án
Đáp án: A
D: VẬN DỤNG (8’)
Mục tiêu: -Tạo cơ hội cho HS vận dụng kiến thức và kĩ năng có được vào các tình
huống, bối cảnh mới ,nhất là vận dụng vào thực tế cuộc sống
-Rèn luyện năng lực tư duy, phân tích
Phương pháp dạy học: Dạy học nhóm; dạy học nêu và giải quyết vấn đề; phương
Trang 6pháp thuyết trình; sử dụng đồ dung trực quan
Định hướng phát triển năng lực: Năng lực thực nghiệm, năng lực quan sát, năng lực
sáng tạo, năng lực trao đổi Phẩm chất tự tin, tự lập, giao tiếp
Câu 1. Tóm tắt quá trình hình thành sự sống trên Trái Đất
Câu 2. Trong điều kiện hiện nay của Trái Đất, các hợp chất hữu cơ được hình thành
bằng con đường nào?
E: MỞ RỘNG (2’)
Mục tiêu: Tìm tòi và mở rộng kiến thức, khái quát lại toàn bộ nội dung kiến thức đã
học
Phương pháp dạy học: Giao nhiệm vụ
Định hướng phát triển năng lực: tự chủ-tự học, tìm hiểu tự nhiên và xã hội, giải quyết
vấn đề
Vì sao hiện nay các cơ thể sống không có khả năng hình thành bằng con đường vô cơ?
4 Hướng dẫn học sinh học bài, làm việc ở nhà (2 phút)
- Chuẩn bị câu hỏi và bài tập trang 139 SGK , đọc trước bài 33