Ôn tập luật tài chính (luật ngân sách nhà nước)

https tailieuluatkinhte com LUẬT TÀI CHÍNH Vị trí NSNN trong hệ thống tài chính Tài chính quốc gia Tài chính công +NSNN +Quỹ tài chính ngoài NSNN (ngân sách nhà nước) +Nợ công Ví dụ Trường ĐH Luật.https:tailieuluatkinhte.comVị trí NSNN trong hệ thống tài chính Tài chính quốc gia: Tài chính công +NSNN +Quỹ tài chính ngoài NSNN (ngân sách nhà nước) +Nợ công Ví dụ: Trường ĐH Luật HN là sự nghiệp công nghiệp chịu tác động của Luật ngân sách nhà nước, để xây thu mua thiết bị thì đấu giá, đấu thầu chịu sự tác động Luật đấu thầu, đấu giá. Tài chính tư +Tài chính dân cư +Tài chính doanh nghiệp VẤN ĐỀN 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Văn bản pháp luật +luật ngân sách nhà nước 2015 +NĐ số 1632016NĐCP +Thông tư số 3422016TTBTC NSNN là kế hoạch tài chính cân đối giữa hai phần thu và chi

*Tài chính tư

+Tài chính dân cư

+Tài chính doanh nghiệp

VẤN ĐỀN 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

VÀ PHÁP LUẬT NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

Hỏi: với tình hình covid ngân sách nhà nước có gì điều chỉnh năm 2021 so với năm2020?

I Lý luận về NSNN

1 Khái niệm

NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của NN được dự đoán và thực hiện trong một

khoản thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết đọnh để bảođảm thực hiện các chức nanwng, nhiệm vụ của nhà nước (K14 điều 4 Luật NSNN2015)

+khoản thu, chi: bản dự đoán tổng khoảng thu và chi cho năm sau, bản chất chấtcủa tài chính bồm gồm 2 bộ phận thu và chi

+được dự đoán: xây dựng trong 06 tháng kế hoạch trải dài rất rộng cần xây dựngtrên các vùng miền địa phương, gồm 63 địa phương và cấp địa phương, nguồn tiềnquan trọng cần phải xây dựng để đảm bảo thời gian cân đối, có khả năng tạo lậpcác nguồn thu và chi hợp lý

+thời gian: 1 năm dương lịch từ 1/1 đến 31/12; năm tài chính: ví dụ: 1 công tythành lập từ 07/1 thì được tính từ 07/1 đến 31/12 Xây dựng phù hợp theo thời gianhọp Quốc Hội

+cơ quan có thẩm quyền: Quốc hội

+NSNN: còn gọi là đạo luật ngân sách thường niên

+mục đích thực hiện chức năng nhiệm vụ nhà nước: chi thường xuyên để duy trì

bộ máy nhà nước; thứ 2 ổn định thì đầu tư phát triển sử dụng trong đầu tư côngkhông sử dụng trong đầu tư tư

Hỏi: phân biệt với dự đoán cá nhân và doanh nghiệp, của các tổ chức?

2 đặc điểm

 NSNN là bản dự đoán các khoản thu, chi của NN

 Dự đoán NSNN có giá trị như một đạo luật – đạo luật NSNN thường niên

 Mục đích sử dụng NSNN: vì lợi ích chung của XH

Hỏi: phân biệt ngân sách nhà nước và quỹ ngân sách nhà nước?

Quỹ ngân sách nhà nước: bảo gồm các khoản vay của nhà nước có cùng một thờiđiểm (kho bạc nhà nước)

Thu chi của nhà nước, điều hòa hệ thống từ trung ương đến địa phương

Ngân sách nhà nước: Điều 4

3 Vài trò

 Cung ứng nguồn tài chính cho hoạt động của BMNN

 Là công cụ định hướng phát triển sản xuất

 Điều tiết thị trường, bình ổn giá và kiềm chế lạm phát: thông qua công cụđiều chỉnh VD: bình ổn giá xăng dầu

 Là công cụ điều chỉnh thu nhâp giữa các tầng lớp dân cư: VD: thu nhữngngười có tiền cho những người khó khăn hơn

4 Cơ cấu NSNN

Điều 5 Luật ngân sách nhà nước 2015

5 Nguyên tắc cơ bản của NSNN

 Nhất niên: có hiệu lực trong 1 năm

 Toàn diện: thu và chi hoạch toán cụ thể theo từng ngân sách từng năm, từngcấp

 Đơn nhất: 1 bản dự đoán duy nhất

 Thăng bằng: cân đối thu và chi

 Công khai: mở rộng cho tất cả mọi người biết, dữ liệu cho mọi người biết5.1 Nhất niên

Nội dung: ngân sách được thực hiện trong 1 năm

Ý nghĩa: đảm bảo sự kiểm soát của quốc hội và tình hình thực tế

Hạn chế: sự ảnh hưởng của tính ngắn hạn và chi phí soan lập

Biệt lệ: các khoản điều chỉnh sau 31/12 và chưa thông qua ngân sách sau 31/12:

có thể kéo dài quá 1 năm nếu chưa thông qua dự đoán cho năm mới điều 10(quỹ tài chính); thứ 2 yêu cầu chưa hết 1 năm đã phải sửa dự toán dẫn đến chưahết 1 năm đã phá nguyên tắc nhất niên

Điều 17 và 43 Luật ngân sách nhà nước

5.2 Ngân sách toàn diện

Nội dung: mọi khoản thu, chi điều thê hiện NSNN và mở rộng các khoản chitrên cơ sở tăng thu, dự trên cơ sở nguồn thu thực hiện các chức năng xã hội

Ý nghĩa: tính minh bạch; mở rộng chức năng xã hội của nhà nước

Hạn chế: liệu nhà nước có làm tốt mọi việc, có những việc nhà nước làm khôngđược VD: dịch vụ công nhà nước chuyển sang dịch vụ tư; Vệ sinh công cộngcho các doanh nghiệp làm; liệu có phát hiện được câc khoản “vẽ vời”?

Biệt lệ: tổ chức công phi lợi nhuận do NN thành lập, không phải khoản gì cũng

do nhà nước thành lập

5.3 Đơn nhất

Nội dung: ngân sách được thể hiện trong 1 văn bản: ưu điểm xác định trật tự ưutiên; đánh giá được toàn diện tránh được các số liệu các tỉnh không khớp vớinhau

Hạn chế khó khăn trong việc thẩm định

Ý nghĩa: xác định trật tự ưu tiêm; đánh giá được toàn thể

Biệt lệ: các trường hợp điều chỉnh; ngân sách của các dự án vốn tài trợ

Hạn chê: thăng bằng không phải lúc nào cũng tốt

Biệt lệ: vay để bù đắp bội chi ngân sách

5.5 Công khai

Nội dung: ngân sách công khai đến nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân

Ý nghĩa: mục đích của ngân sách: vì nhân dân

Giám sát tối cao của nhân dân

Hỏi: kế hoạch trung hạng

VẤN ĐỀ 2: TỔ CHỨC HỆ THỐNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

*VBPL

Luật ngân sách nhà nước 2015

Luật tổ chức chính quyền địa phương 2015

Thông tư 344/2014/TT-BTC/ hoạt động thu chi ngân sách cấp xã

1 Khái niệm tổng quan hệ thống NSNN

Khái niệm: sắp xếp, bố trí các nội dung của hoạt động ngân sách nhà nước đểhoạt động thu chi ngân sách diễn ra một cách hiệu quả

Sắp xếp, bố chí hỗ trợ qua lại

Hoạt động nhanh chóng: VD, hoạt động thanh toán nhà nước

Bộ phận (các cấp ngân sách, được tổ chức tương đương với các cấp chínhquyền) cấu thành nên hệ thống NSNN

Quản lý NSNN gồm NSTƯ  CQ TƯ

1986: bỏ hoạt động bao cấp

2002: chỉ còn NSNN và NSĐP trong đó NSĐP có NS cấp tỉnh, huyện, xã (nằmtrong NS cấp huyện), NSTƯ + NSĐP ra NSNN

Khả năng phục hồi chi tiêu, thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế, được tổ chứcvới hệ thống chính quyền

2 Đặc điểm của NSNN

Tính thống nhất

Phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cấp chính quyền

Công khai, minh bạch ngân sách

VD: dự toán ngân sách hàng năm, dự toán ngân sách địa phương

Quản lý ngân sách

Đơn vị dự đoán cấp một là cơ quan được Thủ tướng Chính phủ hoặc Ủy ban dựđoán

Đơn vị dự đoán dưới cấp một

Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách tổ chức

3 Phân phối nguồn thu và nhiệm vụ chi giữa các cấp NSNN

NSTU giữ vai trò chủ đạo

Nhiệm vụ thu chi cấp nào do cấp đó tự đảm nhiệm

NS cấp trên với NS cấp dưới có quan hệ vật chất

VẤN ĐỀ 3: PHÁP LUẬT VỀ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

I Khái niệm và phân loại các khoản thu NSNN

1 Khái niệm, đặc điểm

Theo PLVN: Khoản thu NSNN phải là khoản thu hợp pháp

Thu NSNN là hoạt động huy động một bộ phận giá trị sản phảm xã hội thànhquỹ NSNN

Đặc điểm:

-thực hiện trong khuôn khổ PL: áp dụng luôn cho cả cơ quan thu thuế

-gắn chặt với thực trạng kinh tế: thu được nhiều loại thuế từ các loại hình doanhnghiệp, cá nhân khi kinh tế phát triển

-hai cơ chế pháp lý điển hình: bắt buộc Vd; nộp phạt khi vi phạm + tự nguyện -hai nhóm chủ thể thực hiện: chủ thể thực hiện quyền thu và chủ thể đóng góp

*các nhân tố tác động tới NSNN

-GDP bình quân đầu người

-hiệu quả đầu tư phát triển kinh tế

-mức độ trạng thái các khoản chi phí của NSNN

-tổ chức bộ máy thu NSNN

*căn cứ vào nội dung kinh tế

Các khoản thu mang tính chất thuế và không thuế: VD; khuyến khích các doanhnghiệp sản xuất các loại đèn thúc đẩy phát triển kinh tế (thu thuế);

*căn cứ vào nội dung pháp lý

Bắt buộc:

Tự nguyện:

*căn cứ vào tính hoàn trả

-Mang tính hoàn trả và không mang tính hoàn trả

*căn cứ vào vị trí phát sinh

-Khoản thu trong nước: phạm vi hoạt động cơ quan thuế, vấn đề bảo hộ côngdân

-Khoản thu ngoài nước

Vai trò của NSNN

-bảo đảm nguồn vốn để thực hiện nhu cầu chi tiêu của NN, các kế hoạch pháttriển kinh tế- xã hội của NN

-NN thực hiện việc quản lý và điều tiết vĩ mô nền kinh tế – xã hội

-điều tiết thu nhập của các cá nhân trong xã hội

*khái niệm: là tập hợp các quy phạm điều chỉnh quan hệ thu NSNN và quan hệliên quan (có sự tham gia của mối quan hệ thứ 3 VD: đấu thầu

Pháp luật về thu NSNN

+quy định trong luật tài chính công/ luật ngân sách: được sử dụng trong 1 mụctiêu cụ thể; Vd, bình ổn giá xăng dầu

+quy địn thành luật quản lý nguồn thu ngân sách

II Nguyên tắc thu NSNN

1 Các nguyên tắc chung NSNN

Các nguyên tắc chung cho hoạt động thu NSNN

tuân thủ cân bằng thu và chi

-tuân thủ nguyên tắc thống nhất

Nguyên tắc riêng

Thu nộp trực tiếp tại kho bạc NN

III Nội dung pháp lý thu NSNN

1 Chủ thể tham gia hoạt động thu NSNN

Gồm 2 nhóm: thu và đóng góp (nghĩa vụ hoặc tự nguyện)

Chủ thể có trách nhiệm thu ngân sách: Kho bạc nhà nước; (hải quan; cơ quanthuế; thu thuế) (cơ quan tài chính; cơ quan khác; thu lệ phí là chủ yếu)

Chủ thể đóng góp vào NSNN: chủ thể có nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước;chủ thể tham gia vào quan hệ cho vay, viện trợ

2 Chế độ thu thuế, lệ phí, phí

Đăng ký thuế

Kê khai thuế

Nộp thuế

Khoản tiền phải trả khi sử dụng hàng hóa công: VD; đường đi

Hình thức thu thuế NSNN

-thu bằng chuyển khoản

-thu bằng phương thức điện tử

-thu bằng tiền mặt

Chế độ thu từ vay nợ, viện trợ và các khoản thu khác

Về mặt lý luận, thu từ vay nợ là khoản thu NSNN

Tuy nhiên, theo quy định của Luật NSNN 2012 hiện hành, vay nợ không phải làkhoản thu

Vay nợ phát hành trái phiếu, chủ thể thực hiện là chính phủ và UBND cấp tỉnhTạm ứng của ngân hàng NN: phải hoàn trả ngay trong năm ngân sách

Viện trợ không hoàn lại

ODA: không phát sinh thường xuyên

Các khoản thu khác: xử phạt vi phạm hành chính, đấu giá tài sản nhà nướcVẤN ĐỀ: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THUẾ VÀ PHÁP LUẬT THUẾVD: Bốc thăm trúng thưởng Nghĩa vụ đóng thuế đối với NN Sẽ phải đóngthuế NK 82% = 984tr, Thuế tiêu thụ đặc biệt 45% =982tr, Thuế GTGT 10%

=316tr, Thuế TNCN 10% = 119tr

VD: trúng xổ số Vietlott trao giải 92 tỷ, phải nộp thuế TNCN

VD: Vé xe khách, vé tàu đã 10% thuế GTGT, vé xem phim giá vé đã bao gồm5% VAT

Căn cứ mục đích điều tiết của NN

Thuế trực thu: Điều tiết trực tiếp vào thu nhập hoặc tài sản của người nộp; Đặcđiểm: người nộp thuế & người chịu thuế là 1

Ưu: công bằng về nghĩa vụ nộp thuế

Nhược: hiệu quả không cao mang tính tự nguyện

Thuế giá thu: điều tiết gián tiếp thông qua giá cả hàng hóa dịch vụ; Đặc điểmngười nộp thuế không là người chịu thuế

VD: thuế môi trường, GTGT, …

Căn cứ đối tượng tính thuế

Thuế tài sản: thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuế sử dụng đất phi nông nghiệpThuế thu nhập: thuế TNCN, thuế TNDN

Thuế tiêu dùng: thuế GTGT, thuế TTĐB

Căn cứ vào phương thức tổng hợp

Thuế tổng hợp và thuế chuyên dùng

Các loại thuế hiện hành

Bảo vệ môi trường

II Tổng quan về PL thuế VN

1 Quyền thu thuế của NN

Điều 47 Hiến pháp 2013

Theo lãnh thổ: quốc gia có toàn quyền đặt ra và thu các loại thuế trong phạm vichủ quyền lãnh thổ của QG mình đối với các đối tượng sinh sống trên lãnh thổquốc gia đó

Theo quốc tịch: mỗi quốc gia có thể thu thuế đối với công dân mang quốc tịchcủa quốc gia mình phân biệt công dân đó sinh sống ở quốc gia nào

2 Nguyên tắc đánh thuế

Đảm bảo công bằng

Hợp lý (lý do, thời điểm, mức độ)

Hiệu quả (chi phí ở mức độ hợp lý và tạo nguồn thu)

Minh bạch

3 Cơ cấu đạo luật thuế

Phạm vi áp dụng: người NT, đối tượng chịu thuế và không chịu thuế

Căn cứ tính thuế: giá tính thuế và thuế suất

Quản lý thuế: đăng ký thuế, kê khai thuế, nộp thuế, miễn thuế, giảm thuế, quếttoán thuế, kiểm tra, tranh thuế

4 Cấu trúc PL thuế

PL về quản lý thuế

+QĐ hoạt động quản lý NN về thuế như khai thuế, nộp, miễn thuế …

+VD: luật quản lý thuế

PL về từng loại thuế cụ thể

VB: các luật thuế

5 Nguyên tắc PL thuế

Người nộp thuế tự khai, tự nộp thuế

+khai thuế theo thời hạn

+sửa chữa sai sót trướng khi kiểm tra sẽ không bị phạt

Minh bạch, đơn giản, từng bước hiện đại

+trong xác định thuế

+thủ tục hành chính

Bảo vệ quyền của người nộp thuế

+quyền tiếp cận thông tin

+quyền tự vệ, khiếu nại, tố cáo

VẤN ĐỀ 7: PHÁP LUẬT XUẤT KHẨU, THUẾ NHẬP KHẨU

1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thuế xuất khẩu, nhập khẩu

Là khoản tiền mà các tổ chức cá nhân nộp cho nhà nước khi có hành vi dịchchuyển hàng hóa qua biên giới quốc gia đáp ứng đủ các điều kiện theo quy địnhcủa pháp luật

Thuế chỉ đánh vào hàng hóa, dịch vụ phải thể hiện dưới dạng hàng hóa

VD: sở hữu trí tuệ

Các dịch vụ liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ sẽ bị đánh thuế xuất khẩu, nhậpkhẩu

*đặc điểm

Không đánh thuế với dịch vụ

Hàng hóa hợp pháp: hàng hóa được PL VN cho phép

+hàng hóa hợp pháp nhưng vận chuyển trái phép

Qua biên giới quốc gia: biên giới quốc già và biên giới phi thuế quan

Thuế mang tính lưỡng tính: tính trực thu và tính gián thu

Hải quan quản lý thu

*Vai trò

Bảo hộ nền sản xuất trong nước

Tạo nguồn thu cho NSNN

Thu hút vốn đầu tư nước ngoài

Cơ sở đàm phán trong thương mại quốc tế, mục tiêu chính trị khác

*khái niệm thuế xuất, nhập khẩu

Điều chỉnh các quan hệ thu nộp thuế xuất – nhập khẩu

*các yếu tố ảnh hưởng

Hội nhập kinh tế quốc tế

Chính sách kinh tế của nhà nước

Nhu cầu của ngân sách nhà nước

2 Nội dung pháp lý

*chủ thể: thu và nộp

Thu: cơ quan hải quan, cơ quan phối hợp

Nộp: người có hàng hóa, người nhận ủy thác

*đối tượng chịu thuế

Hàng hóa chuyển dịch qua biên giới

Chuyển dịch qua các khu phi thuế quan, kho bảo thuế/ khu bảo thuế/ kho ngoạiquan

Hàng hóa chuyển dịch của cư dân biên giới: nếu mua phục vụ đời sống thì sẽ làđối tượng không chịu thuế (định mức)

*đối tượng không chịu thuế: K4 điều 2

Hàng quá cảnh

Hàng chuyển khẩu

Hàng chuyển khẩu vì mục đích nhân đạo

Hàng chuyển dịch giữa các khu thuế quan

Dầu khí là phần thuế tài nguyên được xuất khẩu

*phương pháp tính thuế

Tính thuế theo tỷ lệ %

Số tiền thuế phải nộp = số lượng hàng hóa thực tế X trị giá tính thuế/ 1 đơn vịhàng hóa X thuế xuất (%)

Tính thuế tuyệt đối

Số tiền thuế phải nộp = số lượng hàng hóa thực tế X mức thuế tuyệt đối

Thuế suất bổ sung

VẤN ĐỀ 10: PHÁP LUẬT VỀ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG

Luật thuế giá trị gia tăng 2008

Luật thuế số

1 Khái niệm

Điều 2 luật thuế GTGT 2008

Thuế giá trị gia tăng là thuế tính trên giá trị gia tăng của hàng hóa, dịch vụ phátsinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng

2 Đặc điểm

Đối tượng chịu thuế => đối tượng chịu thuế rộng

Tính thuế => chỉ tính trên phần giá trị tăng thêm

Giá trị thuế nộp => không thay đổi phụ thuộc vào các giai đoạn lưu thông khácnhau tính trên giá mua cuối cùng của hàng hóa – dịch vụ

Tổ chức kinh tế/ xã hội/ nghề nghiệp; đơn vị vũ trang/ nghề nghiệp…

DN có vốn đầu tư nước ngoài

Cá nhân, hộ gia đình, nhóm người…

Cơ quan quản lý thuế

+cơ quan hải quan: chủ thể có hàng xuất nhập – nhập khẩu

+cơ quan thuế: cơ quan kinh doanh thuộc diện nộp thuế GTGT thường xuyên+cơ quan được ủy quyền thu khác

Đối tượng chịu thuế

Là hàng hóa, dịch vụ sử dụng sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng ở VN, trừtrường hợp quy định tại điều 5

Đối tượng không chịu thuế

+nông nghiệp

+sản xuất thiết yếu

+dịch vụ tài chính bảo hiểm

+dịch vụ công ích

+an sinh xã hội

+an ninh quốc phòng

+khác (hàng hóa NK trong nước chưa XK, hàng hóa chuyển khẩu, quá cảnh quaVN,…)

Căn cứ và phương pháp tính thuế

Phương pháp khấu trừ

Cơ sở sản xuất, kinh doanh có donh thu trên 1 tỷ đồng/ năm

Cơ sở kinh doanh tự nguyện đăng ký áp dụng

(không áp dụng với hộ/ cá nhân kinh doanh)

Hộ, cá nhân kinh doanh

Nhà thầu nước ngoài không có cơ sở thường trú tại vn chưa thực hiện đầy đủchế đô hóa đơn chứng từ

Hoạt động kinh doanh mua bán, vàng, bạc, đá quý, ngoại lệ

Cách tính

Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu × thuế xuất

Đối với cơ sở kinh doanh vàng bạc đá quy

Thuế GTGT phải nộp = GTGT của vàng bạc, đá quý X10%

Đối với cơ sở kinh doanh khác

Thuế GTGT phải nộp = doanh thu × 1% P phối HH; 5% dv xây dựng; 4% sxvận tải, 2% khác

Quỹ: HH xuất nhập khẩu; HH có cơ sở sv kinh doanh ngoại tỉnh

Năm: t/h tính thuế GTGT theo pp trực tiếp trên GTGT

Khấu trừ thuế, hoàn thuế

VẤN ĐỀ 11: LUẬT THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP

VD: có địa điểm kinh doanh, có kho hàng

DN có 2 loại thuế chủ yếu: thuế GTGT, thuế thu nhập DN

2 Các trường hợp không phải chịu thuế (DN nào không phải chịu thuế)

+Các HTX có thu nhập từ hoạt động SX nông nghiệp

+DN có số lao động là người khuyết tật, người cai nghiện HIV, dân tộc tiểu sốtrung bình từ 30%

+Các thu nhập từ các hoạt động nghiên cứu khoa học

+Thu nhập mà DN nhận được từ việc góp vốn liên doanh, liên kết nếu bên nhậnvốn đã nhận thuế