A.MỞ ĐẦU Nhiều năm gần đây, Việt Nam ngày càng tham gia tích cực và đóng góp nhiều hơn cho các tổ chức quốc tế liên chính phủ, đặc biệt là Liên Hợp Quốc và ASEAN. Điều này không chỉ thúc đẩy sự phát triển của đất nước về các mặt kinh tế, xã hội, khoa học – kỹ thuật mà còn nâng tầm quốc gia về mảng đối ngoại và ngoại giao với các nước trên thế giới. Những đóng góp của Việt Nam luôn được đánh giá cao và mang tính phát triển xây dựng, góp phần củng cố những vấn đề còn tồn đọng. Đặc biệt trong 2 năm trở lại đây khi dịch bệnh COVID19 hoành hành khắp thế giới, những đóng góp xây dựng của Việt Nam càng được chú trọng và sát sao. Chính vì vậy, người viết chọn đề tài “Đánh giá về những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức quốc tế liên chính phủ trong thời gian vừa qua” làm đề tài tiểu luận cuối kỳ cho học phần Công pháp quốc tế. 2 Trong bài tiểu luận, người viết sẽ sử dụng một số phương pháp để sáng tỏ và trình bày rõ luận điểm của mình, bao gồm phương pháp phân tích, phương pháp so sánh và phương pháp bình luận. B.NỘI DUNG I.CÁC ĐÓNG GÓP NỔI BẬT CỦA VIỆT NAM TRONG CÁC TỔ CHỨC QUỐC TẾ LIÊN CHÍNH PHỦ TRONG THỜI GIAN VỪA QUA. 1.Những đóng góp nổi bật trong Liên Hợp Quốc. Thực hiện chính sách đối ngoại đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, làm bạn với tất cả các nước, Việt Nam đã tranh thủ diễn đàn Liên Hợp Quốc làm cơ sở để tăng cường quan hệ với các tổ chức trong hệ thống, mở rộng quan hệ song phương và đa phương với các nước và tổ chức quốc tế. Hoạt động nổi bật là Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2008 2009. Đây là lần đầu tiên Việt Nam tham gia vào cơ quan quan trọng nhất của Liên hợp quốc về hòa bình, an ninh quốc tế trong bối cảnh Hội đồng Bảo an phải xử lý khối lượng công việc lớn do xuất hiện nhiều vấn đề an ninh phức tạp, thêm vào đó là những thách thức an ninh toàn cầu mới và tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính toàn cầu trầm trọng nhất lịch sử thế giới hiện đại. Việt Nam tích cực thương lượng và trở thành thành viên chính thức của Công ước Cấm Vũ khí Hóa học (CWC) năm 1998, tham gia đàm phán và là một trong những nước đầu tiên ký Hiệp ước Cấm thử Hạt nhân toàn diện năm 1996, tham gia và trở thành thành viên của Hội nghị Giải trừ quân bị năm 1996. Ngoài ra, Việt Nam sớm tham gia vào quá trình chuẩn bị cho Hội nghị lớn như: Hội nghị về chống buôn bán bất hợp pháp vũ khí nhỏ năm 2001, 2003... Ghi nhận những đóng góp nhiều mặt của Việt Nam vào công việc của Liên Hợp Quốc, các quốc gia thành viên đã nhiều lần bầu Việt Nam vào cơ chế lãnh đạo của nhiều cơ quan Liên hợp quốc như: giữ chức Phó Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc năm 1997, Chủ tịch Đại hội đồng Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực (FAO), Phó Chủ tịch Hội đồng Chấp hành tổ chức Chương trình Phát triển Liên hợp quốc Quỹ Dân số Liên hợp quốc, Hội đồng thống đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA), Hội đồng điều hành các tổ chức Liên minh Bưu chính thế giới (UPU) và Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU), Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Hội đồng quản trị Tổ chức Lao động quốc tế (ILO)… Những năm gần đây, Việt Nam tiếp tục được bầu với số 3 phiếu cao vào nhiều cơ quan của Liên Hợp Quốc như: Hội đồng Kinh tế và Xã hội (1998 2000 và 2016 2018), Hội đồng Nhân quyền (2014 2016), Hội đồng Chấp hành UNESCO (2015 2019), Ủy ban Luật pháp quốc tế (2017 2021)… Bên cạnh đó, nhằm thúc đẩy Liên Hợp Quốc phát huy vai trò là một thể chế đa phương toàn cầu công bằng, hiệu quả, đáp ứng nguyện vọng chung của nhân loại, Việt Nam đã tích cực tham gia xây dựng và thực thi các điều ước quốc tế của Liên hợp quốc cũng như vào các nỗ lực chung. Trong năm 2017, Việt Nam là một trong 52 nước đầu tiên ký Hiệp ước Cấm vũ khí hạt nhân và năm 2018 là nước thứ 10 phê chuẩn Hiệp ước này. Tháng 62014, Việt Nam lần đầu tiên cử lực lượng tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc. Tính đến tháng 52019, Việt Nam đã cử 30 sĩ quan quân đội và 1 bệnh viện dã chiến cấp hai gồm 63 cán bộ tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình (tại Cộng hòa Trung Phi và Nam Sudan). Từ cuối năm 2018, Việt Nam được Liên Hợp Quốc lựa chọn làm địa điểm huấn luyện lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế. Ngày 2332021, Bộ Quốc phòng đã tổ chức lễ xuất quân cho các cán bộ chiến sĩ Bệnh viện dã chiến cấp 2 (số 3), lên đường đến Cộng hòa Nam Sudan làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc. Sự kiện này đánh dấu lần thứ 3 Việt Nam tổ chức bệnh viện dã chiến tham gia gìn giữ hòa bình quốc tế. Trong 3 năm qua, các bệnh viện đã tham gia chăm sóc, điều trị cho trên 2.000 người, trong đó có nhiều ca nghiêm trọng được phẫu thuật thành công, được Liên Hiệp Quốc gửi thư khen ngợi. Ở Nam Sudan, 12 cán bộ của Việt Nam đã kiên trì đóng 31 bộ bàn ghế chắc chắn làm từ những tấm pallet cũ tặng trường học địa phương, thể hiện tấm lòng nhân ái và sự chân thành dành cho người dân địa phương nơi đây. 4 Các nữ cán bộ, chiến sĩ thể hiện quyết tâm trước khi sang Nam Sudan làm nhiệm vụ Những năm qua, Việt Nam không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ thu hút viện trợ của các tổ chức phát triển Liên Hợp Quốc mà còn chủ động xây dựng các hình thức hợp tác và tham gia vào các tổ chức này. Mô hình hợp tác ba bên ban đầu giữa Việt Nam, Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực, Senegal về trồng lúa đã được mở rộng và áp dụng rộng rãi, được coi là hình mẫu cho hợp tác Nam Nam. Có thể nói, sự hợp tác giữa Việt Nam và Liên Hợp Quốc là một ví dụ điển hình về hợp tác phát triển giữa các nước thành viên Liên Hợp Quốc cũng như về vai trò của Liên Hợp Quốc trong việc thúc đẩy hợp tác quốc tế nhằm giải quyết các vấn đề kinh tế, xã hội, văn hóa và nhân đạo. Sự hợp tác đã đạt được những kết quả tốt và có tác dụng tích cực, đáp ứng được yêu cầu của Việt Nam về phát triển kinh tế xã hội trong từng giai đoạn. Những kết quả này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho những nỗ lực chung của Việt Nam và Liên Hợp Quốc trong việc khắc phục những mặt còn tồn tại, mở rộng và nâng cao hơn nữa hiệu quả hợp tác hai bên, hỗ trợ tích cực cho công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa Việt Nam và góp phần nâng cao vai trò của Liên Hợp Quốc trong thời kỳ mới. Thực hiện đường lối đối ngoại của Đảng, trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tiếp tục đóng góp tích cực vào việc duy trì hòa bình, ổn định, phát triển bền vững ở khu vực và trên thế giới, đồng thời phấn đấu đưa quan hệ hợp tác với Liên Hợp Quốc đi vào chiều sâu, có hiệu quả thiết thực. Việt Nam sẽ tiếp tục cùng các nước thành viên đề cao các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế, thúc đẩy các 5 mối quan hệ quốc tế công bằng, bình đẳng, hữu nghị và hợp tác, bảo đảm lợi ích chính đáng của tất cả các nước, nhất là các nước đang phát triển.1 2.Dấu ấn của Việt Nam trên cương vị Ủy viên không thường trực Hội đồng bảo an Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 20202021. Ngày 31122021, sau 2 năm sát cánh cùng các thành viên khác, Việt Nam đã hoàn thành trọng trách Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 20202021 với nhiều dấu ấn quan trọng. Hai năm qua là thời gian hết sức khó khăn với thế giới nói chung và Hội đồng Bảo an (HĐBA) nói riêng do những chuyển biến phức tạp khó lường, chưa có tiền lệ của cục diện quốc tế; cạnh tranh, xung đột, bất ổn vẫn diễn ra ở nhiều khu vực, thậm chí bùng phát ở nhiều điểm mới trên thế giới; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, hành vi chính trị cường quyền, không tuân thủ Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế… làm cản trở các nỗ lực xử lý các thách thức chung. Trong khi đó, các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, an ninh lương thực, an ninh nguồn nước, khủng bố… ngày càng phức tạp. Đặc biệt, tác động sâu rộng của đại dịch COVID19 khiến nhiều nước phải điều chỉnh ưu tiên cả về đối nội và đối ngoại để ứng phó với phục hồi và phát triẻn kinh tế. Bản thân Liên Hợp Quốc cũng phải đóng cửa và chuyển sang hoạt động trực tuyến trong một thời gian dài. Trong bối cảnh như vậy, HĐBA đã thích ứng rất nhanh, duy trì tốt các hoạt động và phát huy vai trò là cơ chế quan trọng hàng đầu, không thể thay thế trong duy trì hòa bình và an ninh quốc tế. Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn khẳng định, Việt Nam hết sức coi trọng việc tham gia HĐBA với mong muốn đóng góp tiếng nói của mình để thúc đẩy công việc của HĐBA nói chung, vì lợi ích chung của các quốc gia thành viên LHQ, đồng thời góp phần duy trì hòa bình và an ninh quốc tế. Với thông điệp xuyên suốt “Đối tác vì hòa bình và bền vững”, Việt Nam tham gia vào HĐBA với tinh thần chủ động, tích cực, có trách nhiệm, đề xuất nhiều sáng kiến, đóng góp thực chất vào công việc của HĐBA, phát huy vai trò của HĐBA trong việc tìm kiếm các giải pháp ngăn ngừa, xử lý xung đột, ứng phó với các thách thức đối với 1“Việt Nam đóng góp tích cực vào hoạt động của Liên hợp quốc”, Báo điện tử Đảng Cộng Sản Việt Nam, https:dangcongsan.vnthoisuvietnamdonggoptichcucvaohoatdongcualienhopquoc523464.html, truy cập ngày 20012022. 6 hòa bình và an ninh quốc tế trên cơ sở tuân thủ hiến chương Liên Hợp Quốc (LHQ) và luật pháp quốc tế. Đánh giá khái quát, Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn cho biết nhiệm kỳ Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an LHQ 20202021 (HĐBA) của Việt Nam ghi đậm 5 dấu ấn lớn. Thứ nhất, Việt Nam đã góp phần thúc đẩy cách tiếp cận đa phương, kiên trì đề cao luật pháp quốc tế và các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương LHQ. Trong điều hành, xử lý các công việc chung, Việt Nam luôn thúc đẩy không khí đồng thuận, đối thoại, hợp tác, vì lợi ích chung của cộng đồng quốc tế. Tiêu biểu là trên cương vị Chủ tịch HĐBA tháng 12020, Việt Nam đã chủ trì Phiên thảo luận mở về tuân thủ Hiến chương LHQ, và thúc đẩy HĐBA thông qua Tuyên bố Chủ tịch đầu tiên về Hiến chương LHQ, góp phần đề cao giá trị và các nguyên tắc, chuẩn mực ứng xử dựa trên Hiến chương LHQ và luật pháp quốc tế. Thứ hai, Việt Nam đã thúc đẩy việc tìm kiếm giải pháp bền vững, toàn diện cho xung đột, trong đó có cả xử lý hậu quả xung đột, hướng tới phát triển lâu dài của quốc gia. Từ kinh nghiệm tái thiết đất nước của mình, Việt Nam đã hướng sự quan tâm của cộng đồng quốc tế đến những hậu quả lâu dài của xung đột với cuộc sống của người dân và an ninh, phát triển của các quốc gia, trong đó có vấn đề bom mìn còn sót lại sau xung đột. Trong vai trò Chủ tịch HĐBA tháng 42021, Việt Nam đã thúc đẩy thông qua Tuyên bố Chủ tịch của HĐBA nhấn mạnh nhu cầu tăng cường hợp tác quốc tế để chung tay giải quyết hậu quả bom mìn sau chiến tranh đối với an toàn và sinh kế của người dân, cộng đồng. Thứ ba, thúc đẩy tinh thần nhân văn, nhân ái, hướng tới người dân, tăng cường bảo vệ thường dân trong xung đột, nhất là các nhóm dễ bị tổn thương như phụ nữ và trẻ em một cách thực chất. Việt Nam đã chủ trì thúc đẩy thông qua Nghị quyết 2573 Nghị quyết riêng đầu tiên của HĐBA về bảo vệ cơ sở hạ tầng thiết yếu đối với người dân trong xung đột như trường học, bệnh viện, hạ tầng điện nước; và được cả 15 nước HĐBA đồng bảo trợ... Thứ tư, nỗ lực thúc đẩy hợp tác giữa LHQ, HĐBA với các tổ chức khu vực trong duy trì hoà bình và an ninh quốc tế, cũng như đề cao vai trò trung tâm và sự hiện diện của ASEAN tại HĐBA. 7 Thứ năm, đã chủ động đề xuất các giải pháp toàn cầu về nhiều vấn đề toàn cầu, nhất là xử lý các thách thức an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, an ninh biển, ứng phó với dịch bệnh. Tại cuộc họp cấp cao của HĐBA về an ninh biển (82021), Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nêu sáng kiến thiết lập một mạng lưới các cơ chế, sáng kiến về an ninh biển khu vực do LHQ điều phối để tăng cường chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, phối hợp hành động, kịp thời ứng phó với các thách thức chung, được rất nhiều đối tác hoan nghênh. Về ứng phó với dịch bệnh COVID19, tại cuộc họp HĐBA tháng 22021, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh kêu gọi bảo đảm tiếp cận vắc xin cho tất cả các nước với giá cả phù hợp và ưu tiên cho nhóm dân số có nguy cơ lây nhiễm cao, bước đầu tạo cơ sở cho đẩy mạnh ngoại giao vắcxin. Bên cạnh đó, chúng ta cũng có nhiều đóng góp rất thiết thực khác như đề xuất sáng kiến Ngày Quốc tế phòng chống dịch bệnh; khởi xướng thành lập Nhóm Bạn bè của Công ước Luật Biển và đặc biệt là đã tăng cường cử lực lượng tới các Phái bộ gìn giữ hòa bình LHQ. Ngoài ra, Việt Nam cũng phối hợp tốt với LHQ trong công cuộc chống đại dịch COVID19, trong đó có đóng góp 50.000 USD cho Quỹ ứng phó COVID19 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Theo Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn, những thành tựu, kết quả quan trọng nêu trên có được nhờ sự tổng hòa của nhiều nguyên nhân. Trước hết và quan trọng nhất là nhờ đường lối đối ngoại đúng đắn của Đảng, Nhà nước cùng với thế và lực ngày càng cao của đất nước cũng như quan hệ rộng mở và tốt đẹp với tất cả các nước trên thế giới. Chúng ta luôn kiên định độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, thúc đẩy hòa bình, hợp tác hữu nghị, bình đẳng, cùng có lợi giữa các giữa các quốc gia, linh hoạt, khéo léo trong ứng xử với phương châm dĩ bất biến, ứng vạn biến. Bộ trưởng nhấn mạnh, với những dấu ấn nói trên, nhiệm kỳ Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ vừa qua có ý nghĩa rất quan trọng trên nhiều phương diện. Trước hết, đây là một bước đi góp phần tích cực triển khai đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng và có hiệu quả cũng như chủ trương đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương theo tinh thần Chỉ thị 25 của Ban Bí thư. Việc đảm nhiệm thành công vai trò này góp phần bảo vệ và thúc đẩy lợi ích quốc gia dân tộc, nhất là tiếp tục giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Chúng ta đã thúc đẩy được 8 một số vấn đề có ý nghĩa chiến lược như tuân thủ và đề cao luật pháp quốc tế, nâng cao vị thế, vai trò trung tâm của ASEAN, thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế tới vấn đề an ninh biển… Chúng ta đã nâng cao hơn nữa vị thế, uy tín đất nước, thể hiện hình ảnh Việt Nam bản lĩnh, giữ vững nguyên tắc, nhưng mềm dẻo, linh hoạt, đề cao tinh thần thượng tôn pháp luật, luôn đặt người dân vào trung tâm của phát triển. Qua nhiệm kỳ HĐBA LHQ, quan hệ giữa Việt Nam với nhiều nước được tăng cường và sâu sắc hơn.2
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
BỘ MÔN CÔNG PHÁP QUỐC TẾ
TIỂU LUẬN CUỐI KỲ
ĐÁNH GIÁ VỀ NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA VIỆT NAM TRONG CÁC TỔ CHỨC QUỐC TẾ LIÊN CHÍNH PHỦ
TRONG THỜI GIAN VỪA QUA
1
Trang 2MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU 2
B NỘI DUNG 3
I CÁC ĐÓNG GÓP NỔI BẬT CỦA VIỆT NAM TRONG CÁC TỔ CHỨC
QUỐC TẾ LIÊN CHÍNH PHỦ TRONG THỜI GIAN VỪA QUA. 3
1 Những đóng góp nổi bật trong Liên Hợp Quốc. 3
2 Dấu ấn của Việt Nam trên cương vị Ủy viên không thường trực Hội đồng bảo an Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2020-2021. 6
3 Đóng góp của Việt Nam cho ASEAN. 9
II Đánh giá về những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức quốc tế liên
chính phủ trong thời gian vừa qua. 11
C KẾT LUẬN 15
D TÀI LIỆU THAM KHẢO 16
Trang 3A MỞ ĐẦU
Nhiều năm gần đây, Việt Nam ngày càng tham gia tích cực và đóng góp nhiều hơn cho các tổ chức quốc tế liên chính phủ, đặc biệt là Liên Hợp Quốc và ASEAN Điều này không chỉ thúc đẩy sự phát triển của đất nước về các mặt kinh tế, xã hội, khoa học – kỹ thuật mà còn nâng tầm quốc gia về mảng đối ngoại và ngoại giao với các nước trên thế giới Những đóng góp của Việt Nam luôn được đánh giá cao và mang tính phát triển xây dựng, góp phần củng cố những vấn đề còn tồn đọng Đặc biệt trong 2 năm trở lại đây khi dịch bệnh COVID-19 hoành hành khắp thế giới, những đóng góp xây dựng của Việt Nam càng được chú trọng và sát sao Chính vì vậy, người viết chọn đề tài “Đánh giá về những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức quốc tế liên chính phủ trong thời gian vừa qua” làm đề tài tiểu luận cuối kỳ cho học phần Công pháp quốc tế
2
Trang 4Trong bài tiểu luận, người viết sẽ sử dụng một số phương pháp để sáng tỏ và trình bày
rõ luận điểm của mình, bao gồm phương pháp phân tích, phương pháp so sánh và phương pháp bình luận
B NỘI DUNG
I CÁC ĐÓNG GÓP NỔI BẬT CỦA VIỆT NAM TRONG CÁC TỔ CHỨC
QUỐC TẾ LIÊN CHÍNH PHỦ TRONG THỜI GIAN VỪA QUA.
1 Những đóng góp nổi bật trong Liên Hợp Quốc.
Thực hiện chính sách đối ngoại đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, làm bạn với tất cả các nước, Việt Nam đã tranh thủ diễn đàn Liên Hợp Quốc làm cơ sở để tăng cường quan hệ với các tổ chức trong hệ thống, mở rộng quan hệ song phương và
đa phương với các nước và tổ chức quốc tế Hoạt động nổi bật là Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2008 - 2009 Đây là lần đầu tiên Việt Nam tham gia vào cơ quan quan trọng nhất của Liên hợp quốc về hòa bình, an ninh quốc tế trong bối cảnh Hội đồng Bảo
an phải xử lý khối lượng công việc lớn do xuất hiện nhiều vấn đề an ninh phức tạp, thêm vào đó là những thách thức an ninh toàn cầu mới và tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính toàn cầu trầm trọng nhất lịch sử thế giới hiện đại
Việt Nam tích cực thương lượng và trở thành thành viên chính thức của Công ước Cấm Vũ khí Hóa học (CWC) năm 1998, tham gia đàm phán và là một trong những nước đầu tiên ký Hiệp ước Cấm thử Hạt nhân toàn diện năm 1996, tham gia và trở thành thành viên của Hội nghị Giải trừ quân bị năm 1996 Ngoài ra, Việt Nam sớm tham gia vào quá trình chuẩn bị cho Hội nghị lớn như: Hội nghị về chống buôn bán bất hợp pháp vũ khí nhỏ năm 2001, 2003
Ghi nhận những đóng góp nhiều mặt của Việt Nam vào công việc của Liên Hợp Quốc, các quốc gia thành viên đã nhiều lần bầu Việt Nam vào cơ chế lãnh đạo của nhiều cơ quan Liên hợp quốc như: giữ chức Phó Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc năm 1997, Chủ tịch Đại hội đồng Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực (FAO), Phó Chủ tịch Hội đồng Chấp hành tổ chức Chương trình Phát triển Liên hợp quốc/ Quỹ Dân số Liên hợp quốc, Hội đồng thống đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA), Hội đồng điều hành các tổ chức Liên minh Bưu chính thế giới (UPU) và Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU), Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Hội đồng quản trị Tổ chức Lao động quốc tế (ILO)… Những năm gần đây, Việt Nam tiếp tục được bầu với số
Trang 5phiếu cao vào nhiều cơ quan của Liên Hợp Quốc như: Hội đồng Kinh tế và Xã hội (1998 - 2000 và 2016 - 2018), Hội đồng Nhân quyền (2014 - 2016), Hội đồng Chấp hành UNESCO (2015 - 2019), Ủy ban Luật pháp quốc tế (2017 - 2021)…
Bên cạnh đó, nhằm thúc đẩy Liên Hợp Quốc phát huy vai trò là một thể chế đa phương toàn cầu công bằng, hiệu quả, đáp ứng nguyện vọng chung của nhân loại, Việt Nam đã tích cực tham gia xây dựng và thực thi các điều ước quốc tế của Liên hợp quốc cũng như vào các nỗ lực chung Trong năm 2017, Việt Nam là một trong 52 nước đầu tiên ký Hiệp ước Cấm vũ khí hạt nhân và năm 2018 là nước thứ 10 phê chuẩn Hiệp ước này
Tháng 6/2014, Việt Nam lần đầu tiên cử lực lượng tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc Tính đến tháng 5/2019, Việt Nam đã cử 30 sĩ quan quân đội và 1 bệnh viện dã chiến cấp hai gồm 63 cán bộ tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình (tại Cộng hòa Trung Phi và Nam Sudan) Từ cuối năm 2018, Việt Nam được Liên Hợp Quốc lựa chọn làm địa điểm huấn luyện lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế Ngày 23/3/2021, Bộ Quốc phòng đã tổ chức lễ xuất quân cho các cán bộ chiến sĩ Bệnh viện
dã chiến cấp 2 (số 3), lên đường đến Cộng hòa Nam Sudan làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc Sự kiện này đánh dấu lần thứ 3 Việt Nam tổ chức bệnh viện dã chiến tham gia gìn giữ hòa bình quốc tế Trong 3 năm qua, các bệnh viện đã tham gia chăm sóc, điều trị cho trên 2.000 người, trong đó có nhiều ca nghiêm trọng được phẫu thuật thành công, được Liên Hiệp Quốc gửi thư khen ngợi Ở Nam Sudan, 12 cán bộ của Việt Nam đã kiên trì đóng 31 bộ bàn ghế chắc chắn làm từ những tấm pallet cũ tặng trường học địa phương, thể hiện tấm lòng nhân ái và sự chân thành dành cho người dân địa phương nơi đây
4
Trang 6Các nữ cán bộ, chiến sĩ thể hiện quyết tâm trước khi sang Nam Sudan làm nhiệm vụ
Những năm qua, Việt Nam không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ thu hút viện trợ của các
tổ chức phát triển Liên Hợp Quốc mà còn chủ động xây dựng các hình thức hợp tác và tham gia vào các tổ chức này Mô hình hợp tác ba bên - ban đầu giữa Việt Nam, Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực, Senegal về trồng lúa đã được mở rộng và áp dụng rộng rãi, được coi là hình mẫu cho hợp tác Nam - Nam
Có thể nói, sự hợp tác giữa Việt Nam và Liên Hợp Quốc là một ví dụ điển hình về hợp tác phát triển giữa các nước thành viên Liên Hợp Quốc cũng như về vai trò của Liên Hợp Quốc trong việc thúc đẩy hợp tác quốc tế nhằm giải quyết các vấn đề kinh tế,
xã hội, văn hóa và nhân đạo Sự hợp tác đã đạt được những kết quả tốt và có tác dụng tích cực, đáp ứng được yêu cầu của Việt Nam về phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn Những kết quả này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho những nỗ lực chung của Việt Nam và Liên Hợp Quốc trong việc khắc phục những mặt còn tồn tại, mở rộng và nâng cao hơn nữa hiệu quả hợp tác hai bên, hỗ trợ tích cực cho công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa Việt Nam và góp phần nâng cao vai trò của Liên Hợp Quốc trong thời
kỳ mới
Thực hiện đường lối đối ngoại của Đảng, trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tiếp tục đóng góp tích cực vào việc duy trì hòa bình, ổn định, phát triển bền vững ở khu vực và trên thế giới, đồng thời phấn đấu đưa quan hệ hợp tác với Liên Hợp Quốc đi vào chiều sâu, có hiệu quả thiết thực Việt Nam sẽ tiếp tục cùng các nước thành viên đề cao các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế, thúc đẩy các
Trang 7mối quan hệ quốc tế công bằng, bình đẳng, hữu nghị và hợp tác, bảo đảm lợi ích chính đáng của tất cả các nước, nhất là các nước đang phát triển.1
2 Dấu ấn của Việt Nam trên cương vị Ủy viên không thường trực Hội đồng bảo
an Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2020-2021.
Ngày 31/12/2021, sau 2 năm sát cánh cùng các thành viên khác, Việt Nam đã hoàn thành trọng trách Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhiệm
kỳ 2020-2021 với nhiều dấu ấn quan trọng Hai năm qua là thời gian hết sức khó khăn với thế giới nói chung và Hội đồng Bảo an (HĐBA) nói riêng do những chuyển biến phức tạp khó lường, chưa có tiền lệ của cục diện quốc tế; cạnh tranh, xung đột, bất ổn vẫn diễn ra ở nhiều khu vực, thậm chí bùng phát ở nhiều điểm mới trên thế giới; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, hành vi chính trị cường quyền, không tuân thủ Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế… làm cản trở các nỗ lực xử lý các thách thức chung Trong khi đó, các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, an ninh lương thực, an ninh nguồn nước, khủng bố… ngày càng phức tạp Đặc biệt, tác động sâu rộng của đại dịch COVID-19 khiến nhiều nước phải điều chỉnh ưu tiên cả về đối nội
và đối ngoại để ứng phó với phục hồi và phát triẻn kinh tế Bản thân Liên Hợp Quốc cũng phải đóng cửa và chuyển sang hoạt động trực tuyến trong một thời gian dài Trong bối cảnh như vậy, HĐBA đã thích ứng rất nhanh, duy trì tốt các hoạt động và phát huy vai trò là cơ chế quan trọng hàng đầu, không thể thay thế trong duy trì hòa bình và an ninh quốc tế
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn khẳng định, Việt Nam hết sức coi trọng việc tham gia HĐBA với mong muốn đóng góp tiếng nói của mình để thúc đẩy công việc của HĐBA nói chung, vì lợi ích chung của các quốc gia thành viên LHQ, đồng thời góp phần duy trì hòa bình và an ninh quốc tế
Với thông điệp xuyên suốt “Đối tác vì hòa bình và bền vững”, Việt Nam tham gia
vào HĐBA với tinh thần chủ động, tích cực, có trách nhiệm, đề xuất nhiều sáng kiến, đóng góp thực chất vào công việc của HĐBA, phát huy vai trò của HĐBA trong việc tìm kiếm các giải pháp ngăn ngừa, xử lý xung đột, ứng phó với các thách thức đối với
1“Việt Nam đóng góp tích cực vào hoạt động của Liên hợp quốc”, Báo điện tử Đảng Cộng Sản Việt Nam,
https://dangcongsan.vn/thoi-su/viet-nam-dong-gop-tich-cuc-vao-hoat-dong-cua-lien-hop-quoc-523464.html , truy cập ngày 20/01/2022.
6
Trang 8hòa bình và an ninh quốc tế trên cơ sở tuân thủ hiến chương Liên Hợp Quốc (LHQ)
và luật pháp quốc tế
Đánh giá khái quát, Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn cho biết nhiệm kỳ Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an LHQ 2020-2021 (HĐBA) của Việt Nam ghi đậm 5 dấu
ấn lớn
Thứ nhất, Việt Nam đã góp phần thúc đẩy cách tiếp cận đa phương, kiên trì đề cao luật pháp quốc tế và các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương LHQ Trong điều hành, xử
lý các công việc chung, Việt Nam luôn thúc đẩy không khí đồng thuận, đối thoại, hợp tác, vì lợi ích chung của cộng đồng quốc tế Tiêu biểu là trên cương vị Chủ tịch HĐBA tháng 1/2020, Việt Nam đã chủ trì Phiên thảo luận mở về tuân thủ Hiến chương LHQ,
và thúc đẩy HĐBA thông qua Tuyên bố Chủ tịch đầu tiên về Hiến chương LHQ, góp phần đề cao giá trị và các nguyên tắc, chuẩn mực ứng xử dựa trên Hiến chương LHQ
và luật pháp quốc tế
Thứ hai, Việt Nam đã thúc đẩy việc tìm kiếm giải pháp bền vững, toàn diện cho xung đột, trong đó có cả xử lý hậu quả xung đột, hướng tới phát triển lâu dài của quốc gia Từ kinh nghiệm tái thiết đất nước của mình, Việt Nam đã hướng sự quan tâm của cộng đồng quốc tế đến những hậu quả lâu dài của xung đột với cuộc sống của người dân và
an ninh, phát triển của các quốc gia, trong đó có vấn đề bom mìn còn sót lại sau xung đột Trong vai trò Chủ tịch HĐBA tháng 4/2021, Việt Nam đã thúc đẩy thông qua Tuyên bố Chủ tịch của HĐBA nhấn mạnh nhu cầu tăng cường hợp tác quốc tế để chung tay giải quyết hậu quả bom mìn sau chiến tranh đối với an toàn và sinh kế của người dân, cộng đồng
Thứ ba, thúc đẩy tinh thần nhân văn, nhân ái, hướng tới người dân, tăng cường bảo
vệ thường dân trong xung đột, nhất là các nhóm dễ bị tổn thương như phụ nữ và trẻ em một cách thực chất Việt Nam đã chủ trì thúc đẩy thông qua Nghị quyết 2573 - Nghị quyết riêng đầu tiên của HĐBA về bảo vệ cơ sở hạ tầng thiết yếu đối với người dân trong xung đột như trường học, bệnh viện, hạ tầng điện nước; và được cả 15 nước HĐBA đồng bảo trợ
Thứ tư, nỗ lực thúc đẩy hợp tác giữa LHQ, HĐBA với các tổ chức khu vực trong duy trì hoà bình và an ninh quốc tế, cũng như đề cao vai trò trung tâm và sự hiện diện của ASEAN tại HĐBA
Trang 9Thứ năm, đã chủ động đề xuất các giải pháp toàn cầu về nhiều vấn đề toàn cầu, nhất
là xử lý các thách thức an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, an ninh biển, ứng phó với dịch bệnh Tại cuộc họp cấp cao của HĐBA về an ninh biển (8/2021), Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nêu sáng kiến thiết lập một mạng lưới các cơ chế, sáng kiến về an ninh biển khu vực do LHQ điều phối để tăng cường chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, phối hợp hành động, kịp thời ứng phó với các thách thức chung, được rất nhiều đối tác hoan nghênh
Về ứng phó với dịch bệnh COVID-19, tại cuộc họp HĐBA tháng 2/2021, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh kêu gọi bảo đảm tiếp cận vắc xin cho tất cả các nước với giá cả phù hợp và ưu tiên cho nhóm dân số có nguy cơ lây nhiễm cao, bước đầu tạo cơ sở cho đẩy mạnh ngoại giao vắc-xin Bên cạnh đó, chúng ta cũng có nhiều đóng góp rất thiết thực khác như đề xuất sáng kiến Ngày Quốc tế phòng chống dịch bệnh; khởi xướng thành lập Nhóm Bạn bè của Công ước Luật Biển và đặc biệt là đã tăng cường cử lực lượng tới các Phái bộ gìn giữ hòa bình LHQ Ngoài ra, Việt Nam cũng phối hợp tốt với LHQ trong công cuộc chống đại dịch COVID-19, trong đó có đóng góp 50.000 USD cho Quỹ ứng phó COVID-19 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Theo Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn, những thành tựu, kết quả quan trọng nêu trên có được nhờ sự tổng hòa của nhiều nguyên nhân Trước hết và quan trọng nhất là nhờ đường lối đối ngoại đúng đắn của Đảng, Nhà nước cùng với thế và lực ngày càng cao của đất nước cũng như quan hệ rộng mở và tốt đẹp với tất cả các nước trên thế giới Chúng ta luôn kiên định độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, thúc đẩy hòa bình, hợp tác hữu nghị, bình đẳng, cùng có lợi giữa các giữa các quốc gia, linh hoạt, khéo léo trong ứng xử với phương châm "dĩ bất biến, ứng vạn biến" Bộ trưởng nhấn mạnh, với những dấu ấn nói trên, nhiệm kỳ Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ vừa qua có ý nghĩa rất quan trọng trên nhiều phương diện Trước hết, đây là một bước
đi góp phần tích cực triển khai đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng và có hiệu quả cũng như chủ trương đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương theo tinh thần Chỉ thị
25 của Ban Bí thư
Việc đảm nhiệm thành công vai trò này góp phần bảo vệ và thúc đẩy lợi ích quốc gia
- dân tộc, nhất là tiếp tục giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Chúng ta đã thúc đẩy được
8
Trang 10một số vấn đề có ý nghĩa chiến lược như tuân thủ và đề cao luật pháp quốc tế, nâng cao
vị thế, vai trò trung tâm của ASEAN, thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế tới vấn
đề an ninh biển…
Chúng ta đã nâng cao hơn nữa vị thế, uy tín đất nước, thể hiện hình ảnh Việt Nam bản lĩnh, giữ vững nguyên tắc, nhưng mềm dẻo, linh hoạt, đề cao tinh thần thượng tôn pháp luật, luôn đặt người dân vào trung tâm của phát triển Qua nhiệm kỳ HĐBA LHQ, quan hệ giữa Việt Nam với nhiều nước được tăng cường và sâu sắc hơn.2
3 Đóng góp của Việt Nam cho ASEAN.
Ngày 8/8/2020 đánh dấu ASEAN bước sang tuổi 53 Hành trình hơn 5 thập kỷ đó của Cộng đồng ASEAN ghi đậm dấu ấn và đóng góp của thành viên tích cực và trách nhiệm
- Việt Nam
Theo PGS.TS Nguyễn Huy Hoàng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), đóng góp của Việt Nam cho ASEAN (và từ ngày 31/12/2015 là Cộng đồng ASEAN) trong thời gian qua được đánh giá rất cao Đặc biệt, khi dịch Covid-19 lan rộng từ đầu năm đến nay khi Việt Nam làm chủ tịch ASEAN luân phiên, giới học giả đề cao những đóng góp của Việt Nam cho ASEAN trong vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2020
Ngay từ khi trở thành thành viên ASEAN, Việt Nam rất tích cực đưa ra những định hướng, quyết sách cho việc phát triển ASEAN Dù chỉ mới gia nhập ASEAN được 3 năm, vào năm 1998, Việt Nam đã tổ chức thành công Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ
VI Hội nghị đã đưa ra Chương trình Hành động Hà Nội với những nội dung rất quan trọng, đặt nền móng cho việc đề ra và triển khai Tầm nhìn năm 2020, tạo nền tảng cho việc thành lập Cộng đồng ASEAN sau này
Việt Nam thể hiện rất tích cực trong vai trò có trách nhiệm của mình, đặc biệt là đảm nhiệm rất thành công các nhiệm vụ luân phiên Đầu tiên phải kể đến việc tổ chức thành công Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ VI chỉ sau 3 năm gia nhập ASEAN Dù chưa đưa ra mục tiêu xây dựng Cộng đồng ASEAN ở thời điểm đó, nhưng việc thai nghén
về một ý tưởng cộng đồng ASEAN có vai trò rất lớn của Việt Nam
2“5 dấu ấn tại Hội đồng Bảo an khẳng định vị thế và tầm vóc mới của Việt Nam trên trường quốc tế”, Báo Điện tử
Chính phủ, https://baochinhphu.vn/5-dau-an-tai-hoi-dong-bao-an-khang-dinh-vi-the-va-tam-voc-moi-cua-viet-nam- tren-truong-quoc-te-102220122102018394.htm , truy cập ngày 20/01/2022.