TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG THÁP ( Mẫu BTL Tiểu luận )TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG THÁP KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC – MẦM NON TÊN ĐỀ TÀI < NHÀ VĂN TÔ HOÀI GIÁ TRỊ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT TRUYỆN ĐỒNG THOẠI QUA DẾ MÈN PHIÊU. Trước năm 1945, xã hội phong kiến lúc bấy giờ vô cùng khắc nghiệt đối với cuộc sống lầm than vô cùng cơ cực của người nông dân Việt Nam mong muốn khát khao có điều gì mới lạ để làm thay đổi những số phận cùng cực, khốn khổ lúc này nhà văn Tô Hoài đã viết nhiều tác phẩm tập trung vào truyện đồng thoại nhân vật như: Đám cưới Chuột, Dê và Lợn, Trê và Cóc, Võ sĩ Bọ Ngựa nhưng đặc biệt nhất là truyện “Dế Mèn phiêu lưu ký” ra đời năm 1941 vào thời kỳ đen tối nhất của xã hội Việt Nam mà người dân phải cam sống dưới ách thống trị một cổ ba tròng của thực dân Pháp, phát xít Nhật và phong kiến. Truyện “Dế Mèn phiêu lưu ký” là truyện đồng thoại xuất sắc nhất của nhà văn Tô Hoài nói riêng và của văn học Việt Nam nói chung được nhà văn Tô Hoài khắc hoạ lại anh chàng Dế Mèn từ lúc còn trẻ thì tha hoá, biến chất rồi dần đà dấn thân vào tội ác vì sự ngu muội. Rồi đến khi Dế Mèn gặp bác Xiến Tóc, khi trở về nhà gặp hai người anh, tiếp đó lại gặp Dế Trũi. Nhưng đáng lưu ý là cuộc chiến giữa Dế Mèn với võ sĩ Bọ Ngựa xảy ra đã làm cho con người Dế Mèn trở nên dũng mãnh, cao thượng, không từ bỏ ước mơ, có thêm nhiều hiểu biết và luôn hướng đến cái đẹp. Nhưng đặc biệt hơn khi Dế Mèn gặp lại bác Xiến tóc làm cho Dế Mèn nghĩ về cuộc sống nhiều hơn và luôn ước ao sống làm sao có lợi ích cho cuộc sống, cho mọi người. Truyện kể về những cuộc phiêu liêu, trải nghiệm của chú Dế Mèn và những bài học đường đời đã nghiệm ra được tác giả Tô Hoài lột tả qua 10 chương đã để lại những giá trị đặc sắc về nội dung và nghệ thuật.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG THÁP
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC – MẦM NON
TÊN ĐỀ TÀI:
< NHÀ VĂN TÔ HOÀI - GIÁ TRỊ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT
TRUYỆN ĐỒNG THOẠI QUA DẾ MÈN PHIÊU LƯU KÝ >
Chữ ký của học viên HỌC VIÊN: LƯƠNG NGỌC DŨNG
(ký và ghi rõ họ tên) MÃ HV: 5720480017
LỚP: ĐHGDTH20L4-VL
Mẫu BTL/ Tiểu luận
Trang 2ĐỒNG THÁP, NĂM 2022 ĐÁNH GIÁ CỦA GIẢNG VIÊN
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
Giảng viên chấm 2
(ký và ghi rõ họ tên)
Đồng Tháp, ngày ……tháng … năm 2022
Giảng viên chấm 1
(ký và ghi rõ họ tên)
Trang 3PHẦN BÀI LÀM Phần bài làm được trình bày theo 3 phần chính: Mở đầu: khái quát vấn đề lựa chọn; Nội dung: triển khai nội dung chính; Kết luận: nếu tóm lược lại vấn
đề (có thêm phần Tài liệu tham khảo), chèn thêm hình ảnh.
- Trình bày thống nhất theo hình thức:
+ Đánh máy, trình bày trên trang giấy A4
+ Kiểu chữ: Times New Roman
+ Cỡ chữ (size): 13 (14)
+ Giãn dòng: Multiple 1.2 (1.3)
- Dung lượng có từ khoảng 7 - 10 trang a4
- Vào trang hoctructuyen.dthu.edu.vn tìm phần bài tập lớn của khóa học, nộp bài bằng file như nộp bài kiểm tra Hạn cuối: 23 giờ, ngày 23/01/2022
- Sinh viên chọn 01 trong các bài tập (đề tài) sau, lớp phải tự chia đều tất cả các đề tài cho các cá nhân, bài làm giống nhau sẽ không đạt yêu cầu:
1 Sáng tác thiếu nhi của Tô Hoài và tính cách Dế Mèn qua truyện Dế Mèn phiêu lưu ký
2 Nhà văn Tô Hoài – Giá trị nội dung và nghệ thuật truyện đồng thoại qua
Dế Mèn phiêu lưu ký
3 Chủ đề tình bạn và nghệ thuật trong thơ của Phạm Hổ
4 Truyện cổ tích mới “Chuyện hoa, chuyện quả” của Phạm Hổ
5 “Bách thú”, “Bách thảo” và nghệ thuật trong thơ của Võ Quảng
6 Vấn đề giáo dục và nghệ thuật thơ của Võ Quảng
7 Truyện đồng thoại của Võ Quảng
8 Trần Đăng Khoa – nhà thơ nông thôn Việt Nam hiện đại
Trang 49 Đặc sắc về nội dung và nghệ thuật qua truyện Lá cờ thêu sáu chữ vàng
của Nguyễn Huy Tưởng
10 Đặc sắc trong truyện Đất rừng phương nam của Đoàn Giỏi
Trang 5Đề bài: Nhà văn Tô Hoài - Giá trị nội dung và nghệ thuật truyện đồng
thoại qua Dế Mèn phiêu lưu ký.
Bài làm
I MỞ ĐẦU:
Trước năm 1945, xã hội phong kiến lúc bấy giờ vô cùng khắc nghiệt đối với cuộc sống lầm than vô cùng cơ cực của người nông dân Việt Nam mong muốn khát khao có điều gì mới lạ để làm thay đổi những số phận cùng cực, khốn khổ lúc này nhà văn Tô Hoài đã viết nhiều tác phẩm tập trung vào truyện đồng
thoại nhân vật như: Đám cưới Chuột, Dê và Lợn, Trê và Cóc, Võ sĩ Bọ Ngựa nhưng đặc biệt nhất là truyện “Dế Mèn phiêu lưu ký” ra đời năm 1941 vào thời
kỳ đen tối nhất của xã hội Việt Nam mà người dân phải cam sống dưới ách thống trị một cổ ba tròng của thực dân Pháp, phát xít Nhật và phong kiến
Truyện “Dế Mèn phiêu lưu ký” là truyện đồng thoại xuất sắc nhất của nhà văn
Tô Hoài nói riêng và của văn học Việt Nam nói chung được nhà văn Tô Hoài khắc hoạ lại anh chàng Dế Mèn từ lúc còn trẻ thì tha hoá, biến chất rồi dần đà dấn thân vào tội ác vì sự ngu muội Rồi đến khi Dế Mèn gặp bác Xiến Tóc, khi trở về nhà gặp hai người anh, tiếp đó lại gặp Dế Trũi Nhưng đáng lưu ý là cuộc chiến giữa Dế Mèn với võ sĩ Bọ Ngựa xảy ra đã làm cho con người Dế Mèn trở nên dũng mãnh, cao thượng, không từ bỏ ước mơ, có thêm nhiều hiểu biết và luôn hướng đến cái đẹp Nhưng đặc biệt hơn khi Dế Mèn gặp lại bác Xiến tóc làm cho Dế Mèn nghĩ về cuộc sống nhiều hơn và luôn ước ao sống làm sao có lợi ích cho cuộc sống, cho mọi người Truyện kể về những cuộc phiêu liêu, trải nghiệm của chú Dế Mèn và những bài học đường đời đã nghiệm ra được tác giả
Tô Hoài lột tả qua 10 chương đã để lại những giá trị đặc sắc về nội dung và nghệ thuật
II NỘI DUNG:
Chương 1: Tôi sống độc lập từ thuở bé Một sự ngỗ nghịch đáng ân hận suốt đời.
Dế Mèn sinh ra cùng một lứa với hai người anh Được hai ngày thì mẹ cho ba anh em ra ở riêng Dế Mèn lấy làm thích thú và sung sướng vì được sống độc lập
1
Trang 6Mèn đã đào cho mình một cái hang rộng rãi và chắc chắn Mèn có tính hay nghịch ranh, thích trêu chọc người khác Một lần trêu chị Cốc, Mèn đã gây
ra cái chết oan ức thương tâm cho Dế Choắt Sau cái chết của Choắt, Mèn cảm thấy vô cùng ân hận
“Nào đâu tôi biết cơ sự lại ra nông nỗi này? Tôi hối hận lắm! Tôi hối hận lắm! Anh chết chỉ vì cái tội ngông cuồng của tôi Biết làm thế nào bây giờ?”
Chương 2: Cuộc phiêu liêu bấy ngờ Làm đồ chơi cho trẻ con mà không biết Lại anh Xiến Tóc cho tôi một bài học mới.
Đúng lúc Mèn ăn năn hối lỗi, tự hứa từ nay sẽ làm việc một cách có suy nghĩ thì Mèn bị rơi vào tay hai đứa trẻ Từ khi được tung hô là “Nhà vô địch” không còn biết đâu là phải trái Một lần, mặc cho Xiến Tóc can ngăn, Mèn đã đánh cho chú dế con suýt chết Mèn đã bị Xiến Tóc dạy cho một bài học cắt cụt hai sợi râu Bài học vừa đắt, vừa đau ấy đã làm Mèn hoàn toàn tỉnh ngộ Mèn vô cùng ăn năn, buồn chán, muốn tìm cách thoát khỏi tù Cuối cùng thì cơ hội đã đến, giúp Mèn thoát khỏi bọn trẻ con
Chương 3: Thoát khỏi cái lòng tù Giữa đường dẫu thấy bất bình mà tha.
Mẹ kính mến của con ơi.
Thoát khỏi đám trẻ con, Dế Mèn tìm đường về nhà nhà Trên đường đi, Mèn gặp chị nhà Trò đang bị đám nhện đe dọa vì món nợ truyền đời Mèn đã giúp hai bên giải quyết mâu thuẫn, xé hết văn tự nợ nần Về nhà, gặp lại mẹ, Mèn đã kể hết cho mẹ nghe những chuyện may rủi mà mình vừa trải qua và bày
tỏ ước mơ mong muốn đi du lịch Mẹ sung sướng vì thấy Mèn trưởng thành Mèn hứa với mẹ từ nay sẽ tu tỉnh như lời mẹ dặn “Mẹ kính yêu của con ơi! Không bao giờ con quên được lời mẹ Rồi mai đây con lên đường, con sẽ hết sức tu tỉnh được như lòng mẹ mong ước cho con của mẹ.”
Chương 4: Ông anh cả và ông anh hai của Mèn Tri âm không đợi mà gặp.
Thăm hỏi mẹ xong, Mèn liền đi thăm hai ông anh và các anh em khác. Mèn muốn tìm một người bạn để lên đường du lịch Tình cờ Mèn gặp Dế Trũi Mèn đã cứu Dế Trũi thoát khỏi cái chết do Bọ Muỗn gây ra. Hai bên mến nhau vì tình, trọng nhau vì tài, đã kết nghĩa anh em Mèn và Trũi lên đường, đây
là chuyến rời quê hương lần thứ hai của Dế Mèn
2
Trang 7Chương 5: Một sự vô ý rất nguy hiểm Địa thế và tình hình xóm lầy lội, vì
lẽ gì mà Mèn và Trũi trốn đi được.
Hai anh em cứ ngày đi đêm nghỉ Vừa đi, vừa say ngắm dọc đường Gặp một con sông lớn, hai anh em đã lấy cánh sen ghép lại thành một chiếc bè lớn để đi
Nhưng gió đẩy bè ra giữa vùng nước trắng mênh mông Suốt mười ngày liền, hai anh em không có chút gì để ăn Đúng lúc vừa đói vừa mệt, tưởng không còn sống nổi thì sóng đã đánh dạt bè vào bờ Hai anh em được tiếp kiến những đại diện của xóm Đầm Lầy là thầy đồ Cóc và Ếch Cốm đại vương Đó là những
kẻ sĩ khoe khoang, khoác lác và tự đắc một cách dể hơi Hai anh em bèn tính việc tẩu ngay khỏi xóm này
Chương 6: Tranh hùng với võ sĩ Bọ Ngựa Chánh phó thủ lĩnh Châu Chấu Thề rằng sinh tử có nhau.
Thoát khỏi xóm Đầm Lầy, hai anh em đi tới vùng Cỏ May Đây là vùng
có tinh thần thượng võ Gặp đúng dịp hội lễ, cả vùng đang thi võ kén người giỏi nhất để đứng ra coi sóc việc chung trong vùng Vì mắc mớ với Bọ Ngựa và Bọ Muỗm mà Mèn và Trũi đành phải thi, tình cờ cả hai anh em cùng chiến thắng và trở thành chánh, phó tổng Châu Chấu Đến mùa đông khi cái rét tràn về tất cả đều phải đi ẩn nấp Nhiều người đã bị chết cóng rất đau thương mà vẫn chưa tìm được nơi trú ngụ Vì tranh chấp chỗ tránh rét, dế Trũi đã bị Châu Chấu Voi bắt làm tù binh Mèn cũng từ biệt các bạn ở tổng Châu Chấu để đi tìm em kết nghĩa
Chương 7: Tâm sự bác Xiến Tóc chán đời, các cớ kiến cho Mèn lại lên đường.
Mèn ngược lên phía Bắc, ròng rã mấy mùa qua nhiều miền khác nhau mà vẫn không tìm thấy Trũi Tình cờ gặp bác Xiến Tóc Mèn không thể tin được bác Xiến Tóc gai ngạnh, khắc khổ trước kia “giữa đường dẫu thấy bất bình mà tha” bây giờ gặp khó đâm chán đời, sống buông thả cùng lũ bướm và ve sầu Tâm sự cùng bác Xiến Tóc, được biết tin tức của Trũi và các bạn Châu Chấu Voi là những người tốt, Mèn lại tiếp tục lên đường Tuy nhiên, ngay sau đó vì bất cẩn Mèn lại bị Chim Trả quắp đi
Chương 8: Mèn bị tù Những sự xảy ra cho Mèn khi bị giam trong hầm kín của lão Chim Trả Xa nhau gặp lại.
3
Trang 8Mèn bị Chim Trả bắt về làm quản gia ngày cũng như đêm phải ngồi trong hang kín hát rống lên để không cho ai dám vào nhà Tình cờ Trũi đi qua nhận ra tiếng hát của Mèn Trũi và các bạn Châu Chấu Voi đã tìm cách cứu Mèn thoát khỏi hầm kín Anh em gặp lại nhau càng thêm thấm thía lời thề ngày trước từ đây sống chết có nhau
Chương 9: Lại một chuyện rủi ro với các bạn Kiến Sự tức giận của mấy
cô bé học trò Ai có công nhất.
Mèn hiểu ra những ai có lòng tốt đều thích làm ăn yên ổn Lý tưởng của cuộc đời là tất cả muôn loài cùng kết thành anh em, bầu bạn Các bạn Kiến cần
cù, chăm chỉ, đã nhanh chóng đi truyền tin và được đông đảo mọi người nhiệt liệt ủng hộ Ai nấy đều hát ca và hiểu rằng mục đích của cuộc đời là hoạt động
Chương 10: Mấy dòng tạm biệt của tập kí.
Các bạn đồng tâm đã rời đi mỗi người một ngả, nhưng ai đi đâu cũng không còn thấy lẻ loi mà chỉ cảm thấy vui, đầm ấm vì đâu cũng có bạn Mèn trở
về quê hương, mẹ và anh hai đã mất, anh cả đã thay đổi rất nhiều và rất tự hào vì
có cậu em làm nên sự nghiệp Mèn ước ao chuyến phiêu lưu lần thức ba là một chuyến phiêu lưu hòa bình để xem xét các phong tục, nghiên cứu văn hóa của từng vùng
Trong Dế Mèn phiêu lưu ký, bạn đọc thiếu nhi được tiếp xúc với thế giới côn trùng phong phú về chủng loại, đa dạng về cá tính Thế giới đó chính là một
xã hội thu nhỏ, người xấu có, người tốt có, nhưng quan trọng là họ luôn ý thức được những điều không hay không phải của mình để tự hoàn thiện và phấn đấu xây dựng một cuộc sống tốt đẹp Qua câu chuyện của chú Dế Mèn cùng các bạn, tác giả đã bày tỏ lòng tin vào điều thiện vào cuộc sống hoà bình, nêu cao lý tưởng “muôn loài cùng nhau kết làm anh em”
Chính từ những kinh nghiệm sống của mình, Mèn và các bạn đã cùng nhau đi tới lý tưởng trên và học đã bắt tay vào việc tuyên truyền cho nó Tuy lý tưởng của Mèn và các bạn còn mơ hồ và ít nhiều có tính chất không tưởng, nhưng xét đến cùng phải thấy đó là niềm khao khát và ước mơ chân chính của nhân dân Hơn nữa, ở hoàn cảnh vào thời điểm sáng tác trước Cách mạng tháng Tám, đó còn là dự cảm của tác giả về một xã hội mới, một giai đoạn mới nhất định sẽ đến Tràn đầy một cảm hứng lãng mạn dâng trào, nhưng tác phẩm lại hiện thực trong từng chi tiết Dế Mèn không phải là một hình ảnh tượng tưởng
4
Trang 9mà là một con gười hoàn thiện hàng ngày hàng giờ trong các mối quan hệ bạn
bè, gia đình, xã hội Đó là cậu thiếu niên luôn băn khoăn suy xét trước mỗi hành
vi của bản thân trên con đường đi tìm một lẻ sống mới có ý nghĩa
Ở đầu câu chuyện về Dế Mèn, nhà văn Tô Hoài đã giới thiệu khá đầy đủ
về tuổi thơ của Mèn Qua đó, chúng ta có thể nhận thấy rằng giữa mình với chú
ta có nhiều điểm khá giống nhau, đặc biệt là cái tính hiếu động, hay nghịch của Mèn chẳng khác các cậu bé là mấy Bên cạnh những ưu điểm như chăm lao động, biết ước mơ, thể hiện qua việc Mèn sửa sang nhà cửa thật khang trang, thoáng mát và luôn mong muốn tìm hiểu khám phá thế giới, luôn cảm thấy:
“ngày nào đêm nào, sớm và chiều nào cũng ngân ấy thứ việc, thứ chơi Kể đời
mà được như thế cũng khá an nhàn, nhưng mới đầu còn thấy hay hay về sau cũng nhàm dần” Bên cạnh đó, tính cách của Mèn được tác giả viết:
“Mèn yêu lao động, thích vui chơi, biết ước mơ, ghét đứa làm ác, cho nên khi gặp lý tưởng thì Mèn giác ngộ và có lý tưởng Đời hoạt động cho lý tưởng phải trải qua những cảnh ngộ éo le, gian khổ Dế Mèn và các bạn đã vượt qua và chiến thắng, vì vậy mới thành ra câu chuyện sóng gió kỳ thú này”
Chính vì vậy, tính cách của Mèn được hình thành sau khi phải trải qua nhiều cảnh ngộ khác nhau
Dế Mèn vốn là chú dế yêu lao động, thích vui chơi, có ý thức tự lập:
“khoan khoái vì được ở một mình”, suốt ngày “hì hục đào đất để khoét ổ lớn thành giường ngủ sang trọng”, đào các ngách thượng, đường tắt, cửa sau…Cuối mỗi này lao động “vừa gảy đàn vừa hát bài hát hoàng hôn chào tạm biệt ông mặt trời” Buổi tối “uống sương đọng, ăn cỏ ướt” gảy đàn, thổi sáo, cùng nhau ca hát, nhảy múa linh đình, “ngày nào đêm nào, sớm và chiều cũng ngần ấy thứ việc, thứ chơi” nhưng cũng ngông nghênh vì cậy mình khoẻ mạnh Cuộc đời Mèn trải qua nhiều chặng đường, va chạm, tiếp xúc với nhiều hạng người, nhiều tính cách khác nhau: nhút nhác như Dế Choắc, như anh hai, cổ hủ như anh cả, khoe chữ như thầy đồ Cóc, khoác lác dở hơi như Ếch cốm, lười biến như Bướm
và Ve Sầu, kệch cỡm như Bọ Ngựa, chán đời như Xiến Tóc …Qua mỗi chặng đường, Mèn lại trưởng thành hơn Mỗi lần sai lầm mỗi lần va chạm giúp Mèn rút ra được một bài học và khôn lớn thêm Từ chú Mèn thích sống độc lập, yêu lao động, yêu đời sống hiếu thắng, ngông cuồng đến mức tàn nhẫn gây ra cái
5
Trang 10chết thương tâm cho Dế Choắc, cho những đồng loại khác trong đó có cả những chú dế con, mới ra đời được vài bữa
Cuối cùng Mèn đã tỉnh ngộ, “Tôi chỉ làm ác mà Tôi không biết:”, “Cuộc đời nửa thời xuân mà chưa làm nổi điều gì gọi là có ích” Hiểu được như vậy, Mèn bắt đầu thay đổi Mèn nêu cao một lối sống mới “Ở đời thương nhau là hơn, thù hằn độc ác làm gì?” Từ đấy, Mèn luôn tâm niệm lời mẹ dặn “rèn cho được tấm lòng chính chắn” để mà xử thế trong những cảnh ngộ khác nhau Mèn
đã rèn cho mình những phẩm chất mới: Khao khát, hiểu biết, trọng tình nghĩa, coi thường danh lợi và khám phá ra ý nghĩa thật của cuộc sống chính là lý tưởng
“cùng đi khắp nơi trên thế giới kết làm anh em” Mèn đã thực hiện được lý tưởng đó
Mèn là một hình tượng tiêu biểu cho tầng lớp thanh niên trước Cách mạng tháng Tám không vừa lòng với cuộc sống tầm thường, luôn khao khát đi tìm cái thiện cái đẹp trong cuộc đời và một khi đã nhận ra lý tưởng của mình là sẵn lòng tham gia thực hiện Lý tưởng “muôn loài cùng nhau kết thành anh em” giàu sức nhân văn và có sức thôi thúc lớp thanh niên giàu nhiệt huyết với đất nước lúc đó
về một tương lai rất gần với lý tưởng cách mạng
Câu chuyện về những cuộc phiêu lưu của chú Dế Mèn đã hấp dẫn độc giả nhỏ tuổi trong và ngoài nước ngay từ buổi ra đời một phần vì nét hấp dẫn của nội dung với những tình huống khá ly kỳ, bất ngờ và giàu kịch tính, một phần quan trọng nữa là ở nghệ thuật quan sát, miêu tả của tác giả Qua việc quan sát, miêu tả các thuộc tính cơ bản của giới côn trùng, đồng thời gắn cho chúng những tính cách người thật phù hợp, người ta có thể thấy được sự tinh tế, nhạy cảm, tài hoa của tác giả Tác phẩm mang đến cho người đọc nhiều trang viết lý thú về cuộc sống của các loài vật xung quanh vốn quen thuộc nhưng ta ít khi để
ý, cuộc sống của loài Dế, loài Ếch, loài Châu Chấu, loài Bọ Ngựa,… Những trang viết về loài vật đã chứng tỏ sự tài ba của tác giả khi tả loài vật, không những các con vật được khắc hoạ đúng với đặc trưng của loài mà còn đúng với đặc trưng của biểu tượng Với giọng văn kể chuyện luôn thay đổi Nhiều đoạn
ẩn đằng sau lời kể là kể chuyện có duyên là một nụ cười hóm hỉnh, lúc châm biếm lúc nhạo báng, lúc là một ngòi bút đầy trữ tình đằm thắm tạo nên sự xúc động sâu xa trong lòng người đọc Tác giả còn là người có tài trong sử dụng ngôn ngữ, tác giả đã đem đến những hình ảnh so sánh thật đắt
“Anh Rắn mòng hiền lành như cái đụn rạ”, “hai càng của Trũi mọc toẽ đằng trước, khi hươi lên, coi oai phong như cặp chuỳ đồng”, những từ ngữ dùng một cách chọn lọc “cả một bọn Bọ Muỗm lốc nhốc chạy ra”, “những áng cỏ mượt rời
6