Đánh giá hiệu quả của nhãn sinh thái tại thị trường thành phố hồ chí minh và đề xuất quy trình dán nhãn sinh thái cho hàng nông sản

Giới hạn và phạm vi để tài Hướng phát triển của để tài : Tổng Quan Về Nhãn Sinh Thái Khái niệm về nhãn sinh thái nhãn môi trường Phân loại Mục đích của việc cấp nhãn sinh thái Các nguy

TRUONG DAI HQC DAN LAP KY THUAT CONG NGHE |

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA MÔI TRƯỜNG œ= LÍ =

Đề Tài Dự Thi Sinh Viên Nghiên Cứu Khoa Học

Đề Tài:

ĐÁNH GIÁ HIỆU QUÁ CỦA NHÃN SINH

THÁI TẠI THỊ TRƯỜNG THÀNH PHỐ HỒ

CHÍ MINH VÀ ĐỀ XUẤT QUI TRÌNH DÁN NHAN SINH THAI CHO HANG NONG SAN

GVHD: ThS.THAI VAN NAM SVTH: HUYNI H CHAU Qui

NGUYEN THI HONG NHUNG

TP.HCM nam 2005

ĐÁNH GIÁ HIỆU QUÁ CỦA NHẪN SINH

THÁI TẠI THỊ TRƯỜNG THÀNH PHỐ HỒ

CHÍ MINH VÀ ĐỀ XUẤT QUI TRÌNH DÁN

NHÃN SINH THAI CHO HANG NONG SAN

GVHD: ThS.THAI VAN NAM SVTH: HUYNH CHAU Qui

NGUYEN THI HONG NHUNG

Giới hạn và phạm vi để tài Hướng phát triển của để tài

: Tổng Quan Về Nhãn Sinh Thái

Khái niệm về nhãn sinh thái (nhãn môi trường) Phân loại

Mục đích của việc cấp nhãn sinh thái

Các nguyên tắc cấp nhãn sinh thái Lợi ích khi tham gia gắn nhãn sinh thái Các tiêu chuẩn về nhãn sinh thái Qui trình cấp nhãn sinh thái

Tình hình áp dụng nhãn sinh thái 2.8.1 Trên thế giới

2.8.2 Tại Việt Nam

: Tình Hình Kinh Tế Của Thành Phố Hồ Chí Minh

Tình hình dân số — xã hội

Cơ sở hạ tầng Tình hình kinh tế

những chuẩn bị của doanh nghiệp trong quá trình hội nhập

: Phương Pháp Và Vật Liệu Nghiên Cứu

Phạm vi của việc nghiên cứu hiệu quả của nhãn sinh thái tại thị trường Thành Phố Hồ Chí Minh

Các vấn để cần đánh giá trong phiếu trưng cầu ý kiến

Các phương pháp nghiên cứu

Quá trình thực hiện trưng cầu ý kiến

Chuong 5

5.1

5.2 5.3 5.4

Chương 6

6.1 6.2 6.3 6.4

Chương 7:

2 : Đánh Giá Hiệu Quả, Mức Độ Quan Tâm Đếm Nhãn Sinh Thái Phân tích những yếu tố và kênh hàng hoá mà người tiêu dùng thường

chọn mua hàng hoá

Mức độ quan tâm của người tiêu dùng

Hiệu quả của nhãn sinh thái

Phân tích khả năng áp dụng cho các Sản Phẩm Việt

: Xây Dựng Chương Trình Cấp Nhãn Cho Các Sản Phẩn Nông Sản Việt

Cấp nhãn hiệu cho thực phẩm có nguồn gốc hữu cơ Kiểm tra chất phụ gia, chất bảo quản có trong sản phẩm Kiểm tra bao bì sử dụng bao gói sản phẩm

Cấp nhãn

Kết Luận Và Kiến Nghị

Tài liệu tham khảo

Vấn để nhãn môi trường đã được thảo luận tại cuộc họp tổ chức thương mại thế

giới (WTO) tại Singapore vào năm 1997 về vấn đề thương mại và môi trường Năm

1998 đã bắt đầu vận động về nhãn môi trường cùng với việc giới thiệu mác “Thiên

Thần Xanh” cho các sản phẩm đã được lựa chọn Kể từ đó đến nay, đã có hơn 30 nước

trên thế giới đã chấp nhận các chương trình tương tự về nhãn môi trường trong đó có cả

các thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam như EU hay các thị trường khó tính như Mỹ,

Nhật Bản Hiện nay, thị trường xuất khẩu truyền thống của Việt Nam là EU đang thực

hiện dán nhãn sinh thái cho 14 nhóm sản phẩm bắt buộc như: (1) Bột giặt, (2) Bóng

điện, (3) Máy giặt, (4) Giấy copy, (5) Tủ lạnh, (6) Giày dép, (7) Máy tính cá nhân, (8)

Giấy ăn, (9) Máy rửa bát, (10) Máy làm màu đất, (11) Nệm trải giường, (12) Sơn và

Vécni, (13) Sản phẩm dệt, (14) Nước rửa bát, do đó để có thể giúp các doanh nghiệp

Vượt qua các “rào cản xanh”, dễ dàng thâm nhập vào các thị trường xuất khẩu để tăng

thị phần thì việc dán nhãn sinh thái là cần thiết Khi tiến hành dán nhãn sinh thái, về

bản thân doanh nghiệp sẽ giúp cho doanh nghiệp đó đáp ứng được các tiêu chuẩn về

môi trường do nhà nước ban hành, giúp cho các sản phẩm của doanh nghiệp có sức

cạnh tranh hơn trên các thị trường, dán nhãn sinh thái sẽ giúp cho các doanh nghiệp

xuất khẩu có thể mở rộng thị trường ra những thị trường giàu tiểm năng như Mỹ, Nhật

Hiện nay, đời sống của người dân tăng cao, nhu cầu tiêu dùng cũng theo đó mà

tăng lên đã thúc đẩy quá trình sản xuất của các doanh nghiệp Để đáp nhu cầu tiêu

dùng của thị trường, nhằm tăng doanh thu trên thị trường nội địa các nhà doanh nghiệp

đã không ngừng cải tiến, thay đổi công nghệ sản xuất với mục đích gia tăng sản phẩm

Với tốc độ gia tăng như hiện nay sẽ dẫn đến hiện tượng “rác thải xuyên biên giới”, tức

là chúng ta sẽ nhập về những công nghệ lạc hậu thải bồ từ những nước tiên tiến do

không đáp ứng được những yêu câu về môi trường đó là diéu không thể tránh khỏi

Việc xây dựng hệ thống nhãn sinh thái sẽ giúp cho các doanh nghiệp tránh được những

thiếu sót khi thay đổi công nghệ sản xuất Mặt khác cũng giúp cho các cơ quan nhà

nước kiểm soát được các sản phẩm nhập khẩu, loại bỏ những sản phẩm không đáp ứng

được các yêu cầu về môi trường, tránh trường hợp sau khi nhập khẩu về lại bỏ kinh phí

để xử lý môi trường

Chúng ta đều biết, với tốc độ khai thác tài nguyên thiên nhiên như hiện nay, vấn

dé cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên, suy thoái môi trường chỉ còn là vấn để

sớm muộn Việc thực hiện nhãn sinh thái buộc các doanh nghiệp thực hiện các biện

pháp cải tiến công nghệ, sử dụng các nguồn năng lượng mới, năng lượng sạch, tiết

kiệm nguyên nhiên liệu, tái sử dụng, tái chế chất thải từ đó giúp các doanh nghiệp

hoat dong có hiệu quả hơn, thúc đẩy hoạt động bảo vệ môi trường dựa trên sự phát

triển liên tục của nền kinh tế

Để giúp các nhà doanh nghiệp biết được hiệu quả kinh tế của nhãn môi trường (nhãn sinh thái) cho các sản phẩm có dán nhãn sinh thái và các sản phẩm không dán

nhãn sinh thái trên thị trường cạnh tranh chung, cũng như mối quan tâm của người tiêu

dùng đến nhãn sinh thái ra sao? và bảo đảm cho sự phát triển bền vững về mặt kinh tế

lẫn môi trường, đây cũng là lý do chúng em chọn đề tài: “Đánh giá hiệu quả của

nhãn sinh thái tại thị trường thành phố Hồ Chí Minh và để xuất qui trình dán

nhãn sinh thái cho sản phẩm nông san”

12_ MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI

> Đánh giá hiệu quả của nhãn sinh thái tại thị trường Thành Phố Hồ Chí Minh

> Xem xét khả năng đán nhãn sinh thái cho một số sản phẩm tại Việt Nam

> Xây dựng qui trình đán nhãn cho các sản phẩm nông sản Việt Nam

13 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Để đạt được mục tiêu để ra, để tài cần phải thực hiện các nội dung sau:

> Tổng hợp, biên hội và kế thừa các nghiên cứu có liên quan

> Khảo sát số lượng, loại hình các sản phẩm có nhãn sinh thái tại thị trường Thành Phố Hồ Chí Minh

> Điều tra mức độ quan tâm của người tiêu dùng đối với các sản phẩm có nhãn

sinh thái

> Phân tích khả năng áp dụng nhãn sinh thái đối với một số sản phẩm

> Đánh giá hiện trạng và tiểm năng của các mặt hàng nông sản Việt Nam

> Để xuất qui trình và nhãn sinh thái cho sản phẩm nông sản

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.4.1 Phương Pháp Luận

Trong những năm gần đây, con người không khỏi lo lắng về những tác động tiêu cực đối với môi trường trong quá trình tao ra san phẩm như làm cạn kiệt nguồn tài

nguyên thiên nhiên, gây ô nhiễm nguồn nước, đất, không khí các vấn để môi trường

tiểm ẩn mang tính toàn cầu như mưa axít, huỷ hoại tần ôzôn, biến đổi khí hậu các

nhân tố này ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ, sức lao động con người Đặc biệt

là tại các khu đô thị lớn, số người mắc bệnh tuần hoàn, hô hấp, ung thư, tăng lên

nhanh chónh do đó gây thiệt hại đến hoạt động sản xuất như làm giảm sản lượng, năng

xuất cây trồng, năng xuất cây trồng, vật nuôi, hiệu xuất máy móc Trong bối cảnh đó,

nhiều người tiêu dùng đã có những hành động thiết thực để bảo vệ môi trường, làm

giảm các tác động xấu đến môi trường bằng cách đưa ra những yêu cầu và mua những

sản phẩm mà họ cho rằng ít có hại đến môi trường Để đáp ứng nhu cầu này của người

tiêu dùng các nhà sản xuất đã thay đổi phương pháp sản xuất để làm giảm những tác

động xấu đến môi trường, thiết kế lại sản phẩm mang tính thân thiện với môi trường

hơn và sau đó giới thiệu, quảng bá với người tiêu dùng về đặc tính môi trường của sản

phẩm Để đảm bảo uy tín, các nhà sản xuất thường đưa các sản phẩm của mình cho

bên thứ ba cấp nhãn Hiện nay các nước trên thế giới đã thành lập các chương trình

chuyên cấp nhãn hiệu, do vậy mà vấn để xây dựng một chương trình cấp nhãn sinh

thái là cần thiết trong bối cảnh hiện nay của Việt Nam

Xu hướng quốc tế hoá các hoạt động kinh tế - thương mại ngày càng trở nên mạnh mẽ và rộng khắp Vào những năm cuối thế kỷ 20, nếu như biên giới địa lý — chính trị quốc gia trở nên rõ ràng hơn bao giời hết thì ngược lại, biên giới kinh tế — thương mại lại xoá bỏ một cách đáng kể Việc hình thành các tổ chức kinh tế - thương

mại của thế giới và khu vực đã góp phần quan trọng vào phát triển chung của nhân

loại, thúc đẩy nền sản xuất xã hội, làm cho nền kinh tế mỗi nước ngày càng phụ thuộc

và nền kinh tế thế giới Một quốc gia không thể đủ nguồn lực để cung cấp cho nhu cầu

tiêu dùng trong nước, mà phải nhập khẩu những mặt hàng mà trong nước còn thiếu hoặc chưa có và xuất khẩu những mặt hàng mà trong nước dư thừa Do vậy mà con

người ngày càng nhận ra rằng, hoạt động kinh tế không chỉ mang lại sự phát triển về

mặc kinh tế, xã hội, văn hoá mà trái lại, hoạt động này cũng là một trong những nhân

tố thúc đẩy sự huỷ hoại môi trường Chính vì lẽ đó mà người tiêu dùng hiện nay đang

hướng về những sản phẩm hàng hoá không gây hại đến môi trường; Cùng với đó, trên thế giới đang hình thánh những sản phẩm hàng hoá mà ngoài những yếu tố về chất lượng, còn yếu tố khác nữa là ít độc hại đến môi trường Để đáp ứng xu thế phát triển

chung của thế giới việc dán nhãn sinh thái là vấn để cần làm hiện nay

Tiến hành xem xét các tài liệu có liên quan và khảo sát các sản phẩm có dán

nhãn giúp ta biết được các nghiên cứu tương tự trong và ngoài nước cũng như quá trình dán nhãn sinh thái ở nước ngòai ra sao? Để từ đó đánh giá chính xác hơn, xây dựng một chương trình dán nhãn sinh thái phù hợp với điều kiện Việt Nam

Tiến hành đánh giá mức độ quan tâm của người tiêu đùng đến nhãn sinh thái để

ta xét xem người tiêu dùng có thái độ như thế nào đến sản phẩm thân thiện với môi

trường và đây có phải là lúc để các nhà doanh nghiệp tiến hành đán nhãn sinh thái cho

sản phẩm của mình hay không? và người tiêu dùng là người trực tiếp sử dụng các sản

phẩm mà người sản xuất đưa ra do vậy mà đánh giá trên khía cạnh người tiêu dùng sẽ

giúp cho các doanh nghiệp có nhiều lựa chọn hơn trong bối cảnh kinh tế thị trường như

hiện nay

Như chúng ta đã biết Thành Phố Hồ Chí Minh là một thành phố lớn có tốc độ phát triển nhanh nhất nước, mức sống của người dân ở đây khá cao, yêu cầu về mặt tiêu dùng cũng cao do vậy khi tiến hành thực hiện để tài tại đây sẽ dễ dàng hơn trong

việc áp dụng cho các địa phương khác Việc nghiên cứu sẽ được khảo sát trực tiếp trên

những người làm nội trợ bỡi họ là người quyết định đến sự tổn tại của các sản phẩm có

nhãn sinh thái

Tổng hợp, biên hội và kế thừa Khảo sát các sản phẩm có nhãn

các tài liệu có liên quan sinh thái trên thị trường

Ỷ

Phát phiếu điều tra

(khảo sát nhận thức, quan điểm, xu hướng chon mua hàng của người tiêu dùng)

Xây dựng qui trình cấp nhãn sinh

thái cho hàng nông sản

> Phương pháp thu thập tài liệu

Thu thập các số liệu, tài liệu từ các nguồn khác nhau như thực tế, sách vở,

viện Nghiên cứu Khoa học Công nghệ Môi trường, thư viện, tài liệu mạng,

sở Thương mại,

> _ Phương pháp quan sát Tiến hành khảo sát các sản phẩm có dán nhãn sinh thái tại các chợ, siêu thị,

cửa hàng bán lẻ từ đây có thể xác định được các nhãn sinh thái áp dụng

cho những nhóm sản phẩm khác nhau đang có mặt tại thị trường Thành Phố

Hồ Chí Minh, xem xét người tiêu dùng có quan sát các nhãn sinh thái khi

mua sản phẩm không?

> Phương pháp phát phiếu điều tra

Tiến hành phát phiếu điều tra tại Quận 3 Thành phố Hồ Chí Minh, đối tượng được phát phiếu thuộc mọi lứa tuổi, mọi ngành nghề khác nhau (đặc

biệt là người nội trợ), phiếu thăm dò ý kiến được phát ngẫu nhiên theo các

con đường thuộc Quận nhằm mang lại sự khách quan cho các kết quả đạt được

> Phương pháp phân tích tổng hợp

Từ các số liệu thống kê, tài liệu thu thập được chọn lọc tiến hành phân tích,

xử lý để minh chứng cho để tài

> Phương pháp đánh giá tổng hợp

Thống kê lại các kết quả đã xử lý, các thông tin đã xử lý để từ đó đánh

giáhiệu quả của nhãn sinh thái tại thị trường TP.HCM

1.5 GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI

> Do nhiều yếu tố khách quan cũng như những giới hạn về thời gian mà nội dung của đề tài này chỉ đánh giá các hiệu quả về mặt kinh tế của các sản

phẩm có gắn nhãn sinh thái so với các sản phẩm không gắn nhãn sinh thái trên thị trường Thành phố Hồ Chí Minh thông qua việc khảo sát ý kiến

người tiêu dùng Từ đó phân tích khả năng dán nhãn sinh thái cho một số

sản phẩm chủ lực của Việt Nam nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh trước

ngưỡng cửa hội nhập và giúp cho các doanh nghiệp có nhiều cơ hôi lựa chọn hơn Đánh giá mức độ quan tâm của người tiêu dùng đến các sản

phẩm có gắn nhãn sinh thái

> Giới hạn về không gian: để tài này chỉ khảo sát, diéu tra trong phạm vi thị

trường Thành phố Hồ Chí Minh, điều tra thử nghiệm tại Quận 3 Thành phố

Hồ Chí Minh

16 HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI

Đây là một để tài đánh giá hiệu quả của nhãn sinh thái tại thị trường thành phố

Hồ Chí Minh nên nếu có đủ điều kiện về thời gian cũng như kinh phí thì có thể phát triển đề tài này theo một số hướng sau:

> _ Để xuất và xây dựng các quy trình cấp nhãn môi trường cho các ngành công nghiệp chủ lực của thành phố bằng cách dựa trên những số liệu, thông tin thu

thập được của để tài này Nhằm giúp cho các sản phẩm Việt tăng thị phần tại

thị trường nội địa, cũng như các mặt hàng xuất khẩu Việt Nam có thể xâm nhập

và các thị trường khó tính, tạo tính cạnh tranh cao cho các mặt hàng Việt Nam với các mặt hàng nước ngoài

> Xây dựng qui trình đánh giá sản phẩm theo tiêu chuẩn ISO 14041 (LCA, đánh

giá vòng đời sản phẩm) để làm cơ sở cho việc dán nhãn đối với một số sản phẩm chính của Thành phố

TONG QUAN VE NHAN SINH THAI

2.1 KHÁI NIỆM NHÃN SINH THÁI

Nhãn sinh thái là một khái niệm được hiểu theo nhiều cách khác nhau, tuy nhiên

khi nghiên cứu về những khái niệm liên quan đến tính thân thiện với môi trường sinh

thái của hàng hoá và dịch vụ, thì nhãn sinh thái được sử dụng với những khái niệm phổ

biến như là:

Theo mạng lưới nhãn sinh thái toàn cầu (GEN) thì khái niệm nhãn sinh thái được

hiểu là nhãn chỉ ra tính ưu việt về mặt môi trường của một sản phẩm, địch vụ của sản

phẩm, dịch vụ cùng loại dựa trên các đánh giá vòng đời sản phẩm

Theo quan điểm của tổ chức thương mại thế giới (WTO) và ngân hàng thế giới

(WB) thì nhãn sinh thái được hiểu là một công cụ chính sách do các tổ chức phát hành

ra để truyền thông và quản bá tính ưu việt tương đối về tác động tới môi trường của

một sản phẩm so với các sản phẩm cùng loại

Theo chương trình nhãn sinh thái của Anh thì nhãn sinh thái là một biểu tượng

chỉ ra rằng một sản phẩm được thiết kế để làm giảm những ảnh hưởng xấu đến môi

trường ít hơn các sản phẩm tương tự Tại diễn đàn về môi trường và phát triển của Liên

Hợp Quốc (UNICED) vào năm 1992 thì nhãn sinh thái được ghi nhận cung cấp thông

tin về môi trường có liên quan luôn sẵn có tới người tiêu đùng

Dù hiểu theo phương diện nào, theo định nghĩa của quan điển nào đi chăng nữa

thì nhãn sinh thái cũng nhằm mục đích khuyến khích nhu cầu tiêu thụ và cung cấp các

sản phẩm, dịch vụ ít gây tác động xấu đến môi trường và đóng vai trò quan trọng trong

việc thúc đẩy cải thiện môi trường

2.2 PHAN LOAI NHAN MOI TRUONG

2.2.1 Phân Loại Nhãn Sinh Thái

Có ba loại nhãn môi trường, gọi tắc là loại I, loại II, loại II với các yêu cầu

cụ thể được nêu trong tiêu chuẩn ISO 14024 :1999, ISO 14021 : 1999, ISO 14025:2000 Được phân ra thành ba loại khác nhau vì cả ba đều có những điểm khác biệt đặc trưng cho từng loại

2.2.1.1 Chương trình nhãn sinh thái loại I

Chương trình nhãn sinh thái loại I, là chương trình tự nguyện, do một bên

thứ ba cấp giấy chứng nhận nhãn sinh thái trên sản phẩm biểu thị sự thân thiện vơi môi trường dưa trên các nghiên cứu vòng đời sản phẩm

9

Chương trình nhãn loại I được xây dựng dựng trên các tiêu chí:

> Tiêu chí nên xây dựng ở mức độ có thể đạt được: Cần phải xây dựng tiêu chí ngưỡng, nếu tiêu chí được lập quá cao thì ít có sản phẩm có thể tuân

thủ được Ngược lại nếu tiêu chí được lập quá thấp, nhãn sẽ được cấp cho

một tỉ lệ thị phần lớn hơn nhiễu Trong cả hai trường hợp đều không khuyến khích việc nộp đơn cấp nhãn

> Các tiêu chí phải có tính chọn lọc: Điều này sẽ kích thích sự cạnh tranh và

sự tín nhiệm của công chúng vào các chương trình cấp nhãn

> Các tiêu chí phải có tính linh hoạt: trong các chương trình cấp nhãn cũng

phải xem xét đến các yếu tố như công nghệ mới sản phẩm mới thông tin

môi trường mới và những thay đổi trên thị trường Từ đó quyết định có

thay đổi hay không thay đổi các tiêu chí Nếu thay đổi sẽ đưa ra các

ngưỡng cao hơn để thúc đẩy cạnh tranh và kích thích cải thiện chất lượng

sản phẩm

Uu điểm:

> _ Các hướng dẫn ISO 14024 đưa ra có tính tổng hợp cao, toàn diện, bao quát được toàn bộ quá trình xây dựng và quản lý chương trình cấp nhãn môi trường

> _ Chương trình hoàn toàn mang tính tự nguyện, công khai, minh bạch là yếu

tố quan trọng tạo niềm tin cho người tiêu dùng sản phẩm và người sử dụng nhãn, từ đó thúc đẩy sự tham gia mạnh mẽ của các doanh nghiệp, nhà sản

xuất, đại lý

> Chương trình hoàn toàn tạo điểu kiện thuận lơi cho nhưng người có nguyện vọng đều có cơ hội và được hưởng ngang nhau khi tham gia chương trình

Nhược điểm:

ISO 14024 đưa ra yêu cầu đánh giá vòng đời sản phẩm một cách toàn diện đã vô hình chung đã tạo rào cản về tiêu chuẩn giữa các quốc gia khác nhau

Sự khác nhau về địa hình, khí hậu, thổ nhưỡng, công nghệ, nguồn tài nguyên

sẽ dẫn đến khó có thể thừa nhận lẫn nhau giữa các chương trình, do đó dẫn đến

su can trở sự xâm nhập thị trường giữa các quốc gia và một rào cẩn xanh xuất hiện Ngoài ra tiêu chuẩn ISO 14024 còn để cập đến việc lấy ý kiến tư vấn của

tất cả các bên liên quan Việc này thường làm tăng thêm chỉ phí hoạt động

Một hạn chế nữa của chương trình cấp nhãn theo tiêu chuẩn ISO14024 tại nơi mà sự hiểu biết và nhu cầu người tiêu dùng về nhãn sinh thái ở mức độ cao,

có thể nảy sinh hiện tượng lợi dụng nhãn để hình thành sự độc quyển, hay thôn

tính các doanh nghiệp không có nhãn

2.2.1.2 Chương trình nhãn sinh thái loại II

Nhãn môi trường kiểu II là giải pháp môi trường do các nhà sản xuất,

nhập khẩu, phân phối, bán lẻ hoặc bất cứ ai khác được lợi nhờ các công bố môi

trường không có sự tham gia của cơ quan chứng nhận Đây là một sự tự công bố

về môi trường mang tính doanh nghiệp

Mục tiêu của các khẳng định môi trường tự công bố là thông qua việc giới

thiệu các thông tin chính xác mà có thể xác minh, không gây nhầm lẫn về khía cạnh môi trường của sản phẩm, để khuyến khích nhu cầu và cung cấp những sản

phẩm ít gây tác động xấu đến môi trường Từ đó khuyến khích tiểm năng của

việc cải thiện môi trường liên tục dựa trên định hướng thị trường

Các khẳng định môi trường tự công bố phải đảm bảo những yêu cầu:

> _ Khẳng định phải cụ thể rõ ràng

> Khang dinh phải chính xác trung thực

> Phải là một khẳng định có thể xác minh

> Khang dinh mi trường phải có cơ sở so sánh

> _ Khẳng định môi trường phải hợp lý

> Khẳng định môi trường không quy phạm bản quyền

Uu điể:

> Nội dung của ISO 14021 cho phép mọi nhà sản xuất, đại lý đều có thể

được nhãn bất cứ lúc nào khi cần thiết

> Nhãn sinh thái tự công bố hoàn toàn không gặp phải một sự cạnh tranh

nào để có được nhãn, không phải cố gắng để tuân thủ nhưng yêu cầu về

môi trường do bên ngoài đem lai |

> Các nhà sản xuất, dai lý có thể giảm nhẹ được chi phí khi muốn sử dụng

nhãn sinh thái để tăng thị phần của sản phẩm

> _ Khi không cần thiết các nhà sản xuất, đại lý có thể huỷ bỏ việc sử dụng

> Khi nhãn được sử dụng dựa trên sự công bố của người cung cấp sản phẩm

sẽ rất khó khăn để tìm thấy sự tin tưởng của người tiêu dùng, dễ dẫn đến

sự hiểu lầm

> ISO 14021 thừa nhận bảo vệ bản quyền nên các nhà sản xuất sử dụng các

lời công bố, biểu tượng, biểu đồ khác nhau, cho một đặc tính không tạo được sự thống nhất giữa các nhãn sinh thái trên thị trường, gây ra sự khó

hiểu, hiểu nhầm

> Đứng về khía cạnh người thực hiện công tác quản lý nhà nước, sẽ rất khó

kiểm soát được nhãn sinh thái loại II

> Nhãn sinh thái kiểu II không thúc đẩy việc cải thiện môi trưỡng liên tục

2.2.1.3 Chương trình nhãn sinh thái loại HI

Đối với chương trình nhãn sinh thái kiểu HI là chương trình tự nguyện do một ngành công nghiệp hoặc một tổ chức độc lập xây dựng nên, trong đó có việc

đặt ra những yêu cầu tối thiểu, lựa chọn các loại thông số, xác định sự liên quan của các bên thứ ba và hình thức thông tin bên ngoài

Để xây dựng chương trình, trước hết phải có một tổ chức hoặc một công ty

xây dựng nhãn sinh thai kiéu III Tức là xác định các số liệu môi trường được

lượng hóa cho một sản phẩm thông quá các thông số môi trường đã được thiết lập

trước và các thông số riêng của chương trình Nhãn sinh thái phải được xây dựng

trên tỉnh thần có sự thừa nhận lẫn nhau trên phạm vi toàn cầu, khu vực và quốc

gia, đồng thời phải được chia sẽ trên phạm vi toàn thế giới Tiêu chuẩn này quy

định năng lực của tổ chức hoặc công ty phải đủ năng lực để thực hiện công việc

Bước tiếp theo, một tổ chức tư nhân hoặc tổ chức nhà nước đứng ra thực hiện chương trình nhãn sinh thái kiểu II Tổ chức này có nhiệm vụ:

> Cung cấp thông tin về nhãn sinh thái đã được xây dựng, tiến hành hướng

dẫn về chương trình nhãn sinh thái kiểu II

>_ Cung cấp tài liệu về yêu cầu chương trình và những thông số môi trường

cụ thể của chương trình

> Cung cấp tài liệu cho quá trình khảo sát của bên thứ ba

>_ Cung cấp và xây dựng tài liệu chuyên môn cần thiết cho bên thứ ba thực

hiện quá trình khảo sát

Một tổ chức hay một công ty sử dụng nhãn để gây sự chú ý của người tiêu dùng, ngoài việc phải đáp ứng các yêu cầu về đánh giá chung và riêng của

chương trình, còn phải tuân thủ các quy định pháp luật, các tiêu chuẩn đã được công bố và thừa nhận rộng rãi cũng như các quy định khác có liên quan Tổ chức thực hiện chương trình nhãn sinh thái kiểu II chịu trách nhiệm chứng nhận nếu nhãn sinh thái được xây dựng cần có sự chứng nhận Trong một khoản thời gian

đã được xác định trước, các thông số môi trường sẽ phải được khảo sát lại theo định kỳ Đối với mỗi loại sản phẩm, việc khảo sát sẽ được tiến hành riêng, không

thể tiến hành khảo cùng một lúc cho nhiều loại sản phẩm khác nhau

Uu điểm:

Chương trình nhãn môi trường kiểu III có qui trình xây dựng và quần lý

rất linh hoạt khi đưa ra phương án Do vậy chương trình hoàn toàn có thể điều chỉnh được cách lựa chọn nhóm sản phẩm và tiêu chí sao cho phù hợp nhất Các

nhà cung cấp sản phẩm dịch vụ nước ngoài có thể tham gia vào dễ dàng vì tính

liên kết cùng một ngành cao hơn

ISO 14025 dễ được người tiêu dùng chấp nhận, đối tượng người tiêu dùng

của nhãn loại III là những người am hiểu rõ sản phẩm do đó có thể giảm chỉ phí

giới thiệu về nhãn

Nhược điểm:

> Nhãn loại II có phạm vi cấp nhãn hẹp

> Hinh thức giới thiệu cần phải chuẩn bị thật kỹ lưỡng, cẩn thận không tạo

ra sự thúc đẩy bảo vệ môi trường rộng rãi

> _ Cần có nhiều sự tư vấn dẫn đến tốn kém hơn nhãn loại II, thời gian thực

hiện cũng dài hơn

Như vậy, trong cả ba kiểu nhãn sinh thái như đã nêu trên, thì nhãn môi

trường kiểu I có ưu thế hơn cả, do có khả năng phổ biến rộng rãi, minh bạch và

độ tin cậy cao, dễ tạo ra thúc đẩy việc bảo vệ môi trường dựa trên thị trường lớn

Trong thực tế, nhãn kiểu I ngày càng chiếm ưu thế và được rất nhiều quốc gia

trên thế giới sử dụng Tuy vây cả ba vẫn có những điểm chung là đều phải tuân

thủ 9 nguyên tắc được nêu trong tiêu chuẩn ISO 14020:1998

2.2.2 Một Số Nhãn Sinh Thái Của Các Sản Phẩm Riêng Biệt

> _ Nhãn hiệu cho các sản phẩm thực phẩm được sản xuất theo phương pháp

hữu cơ: KRAV tại Thuy Si, EKO tai Ha Lan

> _ Nhãn hiệu cho duy trì rừng - cho các sản phẩm gỗ: FSC và ISO 14000

> Nhãn hiệu cho duy trì hải sản: MSC (Marine Stewardship Cuncil)

> _ Nhãn hiệu cho sản phẩm may mặt: Oko-Tex đặc biệt tại Đức

> Nhãn SG nhằm hạn chế một số chất độc hại như: Formaldehyde,

Pentachloropenol (PCP), Chlorified Phenols (Non-PCP), Thuốc Trừ Sâu, Chì, Cadmium, Thuỷ Ngân, Nickel, Chromium

> OKO-TEX: tập trung vào sản phẩm cuối cùng - được sử dụng nhiều ở Đức

>» SKAL: tập trung vào toàn bộ quá trình sản xuất - áp dụng nhiều ở Hà Lan

và Đức

2.3 MỤC ĐÍCH CỦA VIỆC CẤP NHÃN SINH THÁI

2.3.1 Mục Đích Chung

Nhằm đảm bảo quyển lợi chung của cộng đồng thế giới, tạo nên một môi

trường sinh thái trong sạch, lành mạnh, từ tạo đà cho phát triển sản xuất, nâng

cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng

2.4

cạnh môi trường cụ thể của các sản phẩm hoặc dịch vụ Người tiêu dùng và người mua tiểm ẩn có thể sử dụng những thông tin trên trong việc mua sắm hàng hóa,

dịch vụ Bên cạnh đó, từ những thông tin môi trường giới thiệu, công đồng có thể

thay đổi nâng cao kiến thức của mình về môi trường, về sự biến đổi thành phân

tính chất môi trường đưới tác động của con người, đến hoạt động của hệ thống kinh tế, từ có những hành động đúng đắn để bảo vệ môi trường dựa trên sự hiểu

biết

Cải thiện việc thực hiện môi trường, xây dựng ý thức bảo vệ môi trường gắn với lợi ích của các công ty Để làm việc này thì các doanh nghiệp khuyến khích

dùng các sản phẩm thân thiện với môi trường để tăng doanh thu giúp cho các

doanh nghiệp phát triển theo hướng bảo vệ môi trường nếu thực sự nhãn sinh thái

có ảnh hưởng đến những quyết định mua các sản phẩm hoặc dịch vụ của nhà sản

xuất và việc này sẽ giúp cho các nhà cung cấp sẽ cải thiện khía cạnh môi trường, nhằm tăng sự canh tranh cho sản phẩm

CAC NGUYEN TAC CAP NHAN SINH THAI

Khi tiến hành một chương trình dán nhãn môi trướng cho một sản phẩm, bất cứ là loại I, loại II, loại IH vẫn phải đảm bảo các nguyên tắc chung là:

Công bố môi trường và nhãn môi trường phải chính xác có thể kiểm tra xác nhận

được, thích hợp không hiểu lầm

Thủ tục và các yếu cầu của nhãn môi trường và công bố môi trường không được

soạn thảo, chấp nhận hoặc áp dụng theo cách thức mà có thể tạo ra trở ngại

không cần thiết trong thương mại quốc tế

Nhẫn môi trường và công bố môi trường phải dựa trên phương pháp luận khoa

học hoàn chỉnh để chứng minh cho các công bố và tạo ra các kết quả chính xác,

có thể tái lặp

Thông tin liên quan đến thủ tục, phương pháp luận và chứng cứ dùng để chứng

minh các nhãn môi trường và công bố môi trường phải sẵn có và được cung cấp

theo yêu cầu của các bên hữu quan

Khi xây dựng các công bố môi trường và nhãn môi trường cần phải tính đến tất cả

các khía cạnh có liên quan của chu trình sống của sản phẩm

Nhãn môi trường và công bố môi trường không được kiểm hãm việc tiến hành đổi mới mà sự đổi mới đó duy trì hoặc có tiểm năng để cải thiện hiệu quả của môi

trường

Cần phẩi giới hạn ở mức cần thiết các yêu cầu mang tính chất hành chính hoặc

các nhu cầu thông tin liên quan đến môi trường và côn bố môi trường để thiết lập

sự phù hợp với chuẩn cứ được áp dụng và các tiêu chuẩn của công bố hoặc nhãn môi trường đó

Quá trình xây dựng công bố môi trường và nhãn môi trường cần phải mở rộng, có

sự tham gia tư vấn rộng rãi với các bên hữu quan cần phải cố gắng để đạt được

một thoả thuận trong quá trình đó

> Bên đưa ra nhãn môi trường hoặc công bố môi trường phải sẵn có cho khách

hàng và khách hàng tiểm năng các thông tin về khía cạnh môi trường của sản phẩm và dịch vụ tương ứng với nhãn môi trường hoặc công bố môi trường đó

2.5 LỢIÍCH KHI THAM GIA GẮN NHÃN SINH THÁI

2.5.1 Lợi Ích Đối Với Môi Trường

Việc áp dụng nhãn sinh thái đã phản ánh những lợi ích đối với môi trường gắn

với qúa trình sản xuất phân phối, tiêu dùng và loại bổ sản phẩm Cho phép tạo

điều kiện phát triển nguyên liệu thân thiện hơn với môi trường Quá trình phân

phối và tiêu dùng sẽ tự loại bỏ những sản phẩm chưa dán nhãn, góp phần làm

cho môi trường ngày càng cải thiện hơn

Nhãn sinh thái chính là một thông điệp ( có nhiễu quan điển cho rằng đó cũng

là một hàng rào phi thuế quan) gây nên sự khó khăn trong việc thâm nhập thị

trường của những sản phẩm chưa dán nhãn Nhưng xét trên khía cạnh bảo vệ môi

trường thì lại là một biện pháp có thể chấp nhận được

- 2.5.2 Lợi Ích Đối Với Chính Phủ

Chính phú, với tư cách là một chủ thể tiêu dùng đặc biệt trong nên kinh tế

cũng có những lợi ích do việc dán nhãn sinh thái mang lại Đối với qui định mua

sắm của chính phủ phải đáp ứng yêu cầu “xanh”, thì việc áp dụng nhãn sinh thái

đối với các sản phẩm sẽ giúp việc thực hiện các chương trình mua sắm của chính

phủ được thực hiện hữu hiệu và dễ dàng hơn

Trường hợp khác, khi chính phủ với tư cách là một cơ hành pháp hay là một

cơ quan pháp lý nhà nước, thì việc dán nhãn có ý nghĩa rất lớn Nó giúp chính

phủ quản lý tốt hơn về vấn để môi trường quốc gia, quản lý tình hình lưu thông

phân phối hàng hoá và dịch vụ trên thị trường, theo dõi việc chăm sóc sức khoẻ của nhân dân, thực hiện tốt các mục tiêu mà nhà nước đề ra

2.5.3 Lợi Ích Đối Với Các Nghành

Khi áp dụng nhãn sinh thái doanh nghiệp có được uy tín và hình ảnh tốt về việc thân thiện với môi trường, có trách nhiệm với môi trường Thông qua việc

áp dụng nhãn sinh thái doanh nghiệp có thể quản bá được những khía cạnh, lợi

ích môi trường của sản phẩm Hiện nay khách hàng ngày càng quan tâm và có

nhiều hiểu biết tới môi trường các sản phẩm này sẽ được ưu tiên lựa chọn so với

những sản phẩm cùng loại mà không đáp ứng hay không có nhãn sinh thái

Đối với những doanh nghiệp cùng ngành đều sử dụng nhãn sinh thái cho

các sản phẩm của mình, thì qui định về sản phẩm liện quan đến môi trường chính

là những chuẩn mực chung cho nghành Vì vậy, việc dán nhãn sinh thái sẽ làm

tăng tính hiệu quả trong qui trình sản xuất để đảm bảo sản phẩm đáp ứng được

Đối với những ngành mà việc áp dụng nhãn sinh thái còn chưa phổ biến thì công ty tiền phong áp dụng nhãn sinh thái cho sản phẩm của mình chính là một chiến lược nhằm thu được lợi thế canh tranh so với những đối thủ của mình

Lợi ích đối với các doanh nghiệp sản xuất Đối với các doanh nghiệp sản xuất thì việc dán nhãn sinh thái sẽ giúp bảo vệ

môi trường, đáp ứng được nhu cầu của khách hàng về sản phẩm, cải thiện được thị trường nâng cao chất lượng sản phẩm tiết kiệm chỉ phí Giảm nguyên liệu đầu

vào khai thác được những lơi thế cạnh tranh, nâng cao uy tín, thoả mãn nhu cầu

của các đối tác, giúp doanh nghiệp cạnh tranh hiệu quả hơn

Một lợi ích khác của việc qui định sử dụng nhãn sinh thái là các doanh

nghiệp trong cùng một ngành hoàn toàn có thể tham gia vào qui trình áp nhãn

sinh thái của ngành mình Tuy phải bỏ ra một khoản chỉ phi để cải tiến công nghệ khi áp dụng nhãn sinh thái nhưng sau một thời gian thì hình ảnh tốt đẹp của sản phẩm sẽ mang lại lợi nhuận gấp bội Áp dụng nhãn sinh thái sẽ nâng cao khả

năng cạnh tranh của sản phẩm

Lợi đối với các doanh nghiệp phân phối

Đối với các doanh nghiệp tham gia vào quá trình phân phối sản phẩm, các quy định về tiêu chuẩn môi trường trong mua sắm hàng hoá của các nhà sản xuất

sẽ giúp cho hình ảnh uy tín của doanh nghiệp được nâng cao, giá trị văn hoá của

doanh nghiệp cũng như vai trò ảnh hưởng của nhân viên trong doanh nghiệp

cũng được nâng cao

2.5.4 Lợi Ích Của Người Tiêu Dùng

Việc áp dụng nhãn sinh thái đối với hàng hoá sẽ giúp người tiêu đùng có được

những chỉ dẫn, hướng dẫn dúng đắn và phù hợp khi mua một sản phẩm bất kì

Ngoài ra, nhãn sinh thái còn giúp người tiêu dùng nhận biết hiểu biết hơn về môi

trừơng, về lợi ích do việc sử dụng sản phẩm có nhãn sinh thái mang lại

2.6 QUY TRÌNH THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH CẤP NHÃN SINH THÁI

Để thực hiện việc cấp nhãn sinh thái, trước hết phải thành lập một chương trình cấp nhãn Chương trình phải có mục tiêu rõ ràng, phải có các nguyên tắc và thủ tục

hoạt động, chứng nhận và kiểm tra việc tuân thủ

Mục tiêu cuả chương trình cấp nhãn sinh thái trước hết là nhằm vào những cải thiện đáng kể về môi trường Tuỳ theo những ưu tiên cụ thể về những vấn để môi

trường tại một vùng, một quốc gia, một khu vực hay trên phạm vi toàn cầu mà mục

tiêu này có thể hướng tới những khía cạnh hoặc tác động môi trường khác Tuy nhiên,

sự hài hoà với các mục tiêu của các chương trình khác cũng vẫn phải được xem xét

2.7.1 Các Nguyên Tắc Hoạt Động Của Chương Trình

Chương trình hoàn toàn độc lập và minh bạch, không bị lệ thuộc vào bất cứ

một tổ chức hay cá nhân nào, kể cả những tổ chức cá nhân tài trợ, hổ trợ về tài chính Các thông tin luôn sẵn có để cung cấp cho các bên quan tâm Đối với

những thông tin cần được bảo mật, chương trình sẽ đưa ra các nguyên tắc để đảm

bảo tính bảo mật của thông tin Chương trình có mối liện hệ và tôn trọng các quy định pháp luật cũng như các tiêu chuẩn khác, có sự thừa nhận vê phương pháp kiểm tra, giám sát, đánh giá phù hợp, thủ tục hành chính và tiêu chí môi trường tới các chương trình khác

Việc xây dựng các tiêu chí cấp nhãn sinh thái cho sản phẩm chủ yếu dựa trên

các nguyên cứu vòng đời của sản phẩm, dựa trên tính chính xác và tin cậy của

việc đo lường, đảm bảo sự khác biệt của sản phẩm về tính thân thiện với môi trường các sản phẩm cùng loại Các nguyên tắc lựa chọn tiêu chí phải dựa trên cơ

sở khoa học Trong khoản thời gian đã ấn định trước hoặc do có sự thay đổi công

nghệ, kỷ thuật môi trường thị trường, chương trình sẽ tiến hành khảo sát lại các tiêu chí và các yêu cầu về chức năng của sản phẩm, từ đó quyết định sẽ huỷ bỏ, sửa đổi hoặc tiếp tục duy trì tiêu chí nếu thấy cần thiết

Chương trình xây dựng các thủ tục và yêu cầu không tạo ra các rào cản không

cần thiết đối với thương mại quốc tế Chương trình mở rộng đến tất cả các tổ

chức, cá nhân muốn sử dụng nhãn; đưa ra một mức phí phải nộp một cách hợp lý

và nhỏ nhất có thể

2.7.2 Các Hoạt Động Của Chương Trình

Chương trình tiến hành lựa chọn loại sản phẩm xuất phát từ những để xuất về nhiều phía khác nhau, có thể từ bản thân người tổ chức chương trình, từ các bên

có liên quan sau đó một nguyên cứu khả thi được thực hiện căn cứ vào kết quả

nguyên cứu khả thi này, chương trình sẽ quyết định lựa chọn hay không lựa chọn

sản phẩm đó Khi sản phẩm đã được lựa chọn, cơ quan chức năng sẽ tiến hành

lựa chọn và xây dựng tiêu chí môi trường cho sản phẩm, lựa chọn các đặc tính

chức năng của sản phẩm và công bố

Trong mỗi quá trình thực hiện ở trên, chương trình sẽ tiến hành lấy ý kiến đóng góp rộng rãi từ các bên có liên quan đến chương trình Việc tư vấn này sẽ hoàn toàn công khai và mở rộng Khi sản phẩm đã được cấp nhãn đạt dến một tỷ

lệ nhất định so với các sản phẩm cùng loại trên thị trường chương trình sẽ tiến

hành việc thay đổi tiêu chí

2.7.3 Chứng Nhận Và Kiểm Tra Việc Tuân Thủ

Chương trình sẽ tiến hành cấp nhãn sinh thái Còn người nộp đơn phải đáp

ứng các yêu cầu, các tiêu chí môi trường và đặc tính chức năng của sản phẩm Để xác định nguời nộp đơn có đáp ứng các yêu cầu hay không, chương trình phải

tiến hành đánh giá, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để người nộp đơn đáp ứng các yêu cầu như hổ trợ về tài liệu, cung cấp thông tin về các loại sản phẩm, cung

cấp tiêu chí môi trường, các đặc tính, chức năng của sản phẩm, thời gian có hiệu

lực của tiêu chí, các phương pháp kiểm tra và chứng nhận, cho người nộp đơn

xem sản phẩm của họ có thuộc loại được cấp nhãn hay không

Sau quá trình đánh giá, trong một khoản thời gian nhất định, nếu người nộp

đơn có đủ điều kiện, chương trình cho phép người nộp đơn sử dụng nhãn sinh

thái Nếu người nộp đơn không đáp ứng các yêu cầu để ra, chương trình sé thông báo những thông tin, mà người nộp đơm cần phải bổ sung hoặc phải thay đổi cho

phù hợp, hoặc thông báo không được quyển sử dụng nhãn

Khi có bất cứ một thay đổi nào trong yêu cầu của chương trình, chương trình

cũng phải thông báo cho người sử dụng nhãn sinh thái được biết và đưa ra một

khoản thời gian thích hợp để người sử dụng nhãn có thể thay đổi đáp ứng Ngược

lại, khi có bất cứ một sự thay đổi nào trong sản phẩm hoặc trong quy trình sản

xuất người sử dụng nhãn cũng phải thông báo cho chương trình và đưa ra những

bằng chứng về sự cam kết thực hiện đúng theo các yêu cầu mà chương trình đã

đề ra Chương trình sẽ có trách nhiệm kiểm tra, giám sát thường xuyên hoặc định

kỳ việc tuân thủ các yêu cầu của người sử dụng nhãn

Chương trình phải để ra những chính sách cụ thể để bảo vệ nhãn sinh thái,

ngăn chặn việc vi phạm quyền tác giả và duy trì sự tin tưởng vào chương trình,

bất kỳ một hành vi vi phạm quyền tác giả sai khác với chính sách môi trường đều

bị xử lý theo quy định của pháp luật, đối với người sử dụng sẽ thu hồi giấy chứng

theo, kinh nghiệm của các nước đã được chắt lọc và phổ biến thông qua tiêu

chuẩn ISO 14024: 1999 (nhãn môi trường loại ID, ISO14021: 1999 (nhãn môi trường loại II) và ISO 14025: 2000 (nhãn môi trường loại III)

Hiện nay nhãn môi trường loại I là loại được áp dụng phổ biến hơn cả, với

khoảng trên 40 quốc gia tham gia dưới các tên gọi khác nhau như Dấu Xanh

(Gcen Seal) ở Mỹ sự lựa chọn môi trường (Environmental choice) ở Canada, Australia, New Zealand tai 4 nudc dan dau là My, Canada, Nhat ban va Han

quốc, có khoảng 20-30% số sản phẩm có hoạt động môi trường tốt nhất đã được cấp giấy phép sử dụng nhãn môi trường loại I

Tình Hình Ấp Dụng Nhãn Môi Trường ở Một Số Nước Trên Thế Giới 2.8.1.1 Tại Đan Mạch

Ở Đan Mạch nhãn sinh thái được đánh giá như một công cụ để giảm thiểu tác động đến môi trường của sản phẩm, đồng thời cũng liên quan tới việc giảm thiểu tiêu thụ hàng hoá gây hại đến môi trường Đây được xem như là một trong những nội dung của chiến lược sản xuất sạch Hàng năm, tại Đan Mạch luôn diễn ra lễ tiên bố về việc sử dụng sản phẩm có dán nhãn sinh thái và gần đây nhất vào mùa xuân năm 2001 Ngoài ra , tuần lễ tuyên truyển về nhãn môi trường thường được tổ chức tại Châu Âu :

Đây là hai nhãn môi trường chính thức tại Đan Mạch: khi khách hàng mua những sản phẩm có dán nhãn the Nordic Swan, The EU-Flower, nghĩa là họ đã

góp phần bảo vệ môi trường

2.8.1.2 Tại Úc

Hiệp hội cấp nhãn môi trường Úc đã xây dựng chương trình chứng nhận

môi trường bao gồm cấp nhãn môi trường và dịch vụ định giá sản phẩm với xu

hướng tăng lợi nhuận thị trường cho các loại hàng hoá thân thiện với môi trường

Khẩu hiệu của chương trình: “khuyến khích nhu cầu tiêu thụ và cung cấp hàng hoá nhằm giảm bớt áp lực cho môi trường cho toàn bộ vòng đời sản phẩm”

Nhiều nhà máy ngày cùng chiu trách nhiệm đến người tiêu ding — những

người cá quan tâm đến môi trường vi dụ như: phải có tién bồi thường hợp chất

hoá học được sử dụng cho các thiết bị làm lạnh và nó có khả năng phá huỷ tầng

Ozon bao quanh trái đất, từ đó làm ảnh hưởng đến việc bảo vệ con người khỏi

những tia bức xạ của mặt trời

2.8.1.3 Tại Các Nuớc Tây Âu ị

Càng ngày, mọi người càng quan tâm đến việc tiêu thụ các sản phẩm và bao bì thân thiện với môi trường, nhưng việc xác định các sản phẩm nào thật sự

mang bản chất 'xanh” thì hoàn toàn không dễ dàng chút nào Nhãn môi trường

với mục đích đem lại thông tin tốt hơn đến người tiêu dùng, các doanh nghiệp và

các xí nghiệp vừa và nhỏ ở các quốc gia đang phát triển, chương trình dùng sản

phẩm xanh nhằm thu hút các ngành công nghiệp khác áp dụng vào chương trình này

Crotia, cộng hoà Czec, Estonia, Hungary, Latvia, Romaria đã áp dụng

chương trình cấp nhãn sinh thái cấp nhãn môi trường nhưng kết quả không khả

quan lắm; Trong khi đó, các quốc gia thuộc ECC lại nhanh chóng đạt được tốc độ

phát truyển của chương trình Cộng hoà Czech là một nước được công nhận thực

hiện việc áp dụng chương trình cấp nhãn môi trường đạt tiêu chuẩn nhất Có 19 loại hàng hoá có hơn 50 nhãn sinh thái được cấp vào năm 1997 đem lại tổng số nhãn được cấp cho cộng hoá Czech là 220 nhãn

2.8.1.4 Tại Ấn Độ

Hiệp hội người tiêu dùng ẤN ĐỘ (VIOCE) đã hướng dẫn một chương trình kiểm soát các nhãn sinh thái trên toàn quốc gia Giá của các sản phẩm đã tăng lên gần 10 lần cùng 14 cuộc thí nghiệm Việc thử nghiệm được tiến hành

trên một số chỉ tiêu áp dụng sản phẩm và khả năng thân thiện với môi trường Kế hoạch cấp nhãn môi trường tại Ấn Độ được cục tiêu chuẩn ến Độ (BIS) tiến hành

thí nghiệm liên quan đến chất lượng, mức độ an toàn và khả năng lưu hành, tiến vào thị trường các nước khác Các yêu cầu cơ bản được BIS thiết lập gồm:

> Sản phẩm phải thảo mãn yêu câu về chất lượng, độ an toàn và khả năng

lưu hành đã được quy định bởi BIS

> Nhà sản xuất phải sản xuất theo quy định của BIS và giấy phép chứng

nhận môi trường phải được uỷ ban kiểm soát ô nhiễm quốc gia cấp

> Danh mục các thành phần nguy hại cũng phải được ghi trên nhãn ˆ

> Vật liệu phải được kiểm tra và đánh giá đối với da bị nhạy cảm và da bị

kích ứng

> Vật liệu không nên chứa bất kỳ hợp chất Phosphat nào và được yêu cầu sử

dụng các hợp chất thân thiện với môi trường với lượng vừa đủ nhằm đảm

bảo khả năng lưu hành phải bằng với sản phẩm có chứa Phosphat

> Các chất thải bỏ trong nhà máy sản xuất bột giấy, chất tẩy rửa phắt có khá

năng phân huỷ sinh học

> Sản phẩm được đóng gói phải làn bằng vật liệu có khả năng tái sinh hoặc

có khả năng phân huỷ sinh học , không gây hại cho môi trường và con ngudi

2.8.1.5 Tai Thuy Dién

Nhãn môi trường được áp dụng cho các loại hàng hoá với sự lựa chọn tốt cho môi trường Các sản phẩm mà người tiêu dùng rất quan tâm khi lựa chọn để các sản phẩm đó luôn có tính “xanh” với môi trường là:

> Sản phẩm hoá chất;

> Chất xúc tác tẩy rửa hay chất tẩy nhà vệ sinh;

GreenSeal đóng một vai trò quan trọng ở Mỹ Chương trình “tiêu thụ

xanh” đã cung cấp cho các nhà lãnh đạo những điều cần thiết để xác định và lựa

chọn sản phẩm thân thiện với môi trường Green Seal đã trở thành tiêu điểm cho

các cuộc tranh cãi, bình luận và luôn là sự quan tâm của mọi người

2.8.1.7 Các Nước Liên Minh Châu Âu (EU)

Các thành viên của nhóm EU: Bỉ, Đức, Pháp, Ý, Luxembourg, Hà Lan, Dan Mach , Ireland, Vuong quốc Anh, Huy Lạp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Thuy Điển, Áo, Phần Lan Kế hoạch nhãn sinh thái của EU được thành lập năm

1992 với các quy định được ghi trong điều 880/92 (EEC) của hội đồng pháp luật

Mỗi quốc gia thuộc liên minh phải có Uỷ ban nhãn môi trường riêng Uỷ ban phải chiụ trách nhiệm đánh giá những sản phẩm và công ty phù hợp với kế hoạch

nhãn môi trường đồng thời cũng chiụ về việc thiết lập tiêu chuẩn cho từng nhóm sản phẩm

Một khi tiêu chuẩn đã được thiết lập thì uỷ ban phải báo cáo cho hội

đồng Hội đồng bao gồm đại diện thành viên mỗi nuớc, mỗi ngành công nghiệp,

nông nghiệp, thương mại, người tiêu dùng và cả các nghành môi trường Họ sẽ

bỏ phiếu cho mỗi đề nghị và tiêu chuẩn được chấp nhận nếu được hội đồng thông qua

Các sản phẩm đuợc cấp nhãn môi trường của EU bao gồm : ra trải giường,

giấy photocpy ,chất tẩy rửa , bột giặt , nuớc rửa chén , bóng đèn , sơn và vec- ni,

giấy gói thức ăn , giấy vệ sinh, áo pull, tủ lạnh , máy vi tính , máy giặt

2.8.2 Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, theo số liệu thống kê, đã có 100 tổ chức DN được chứng

nhận phù hợp tiêu chuẩn ISO14001: 1998, những khái niệm “nhãn môi trường”

vẫn còn quá xa lạ với người sản xuất và người tiêu dùng, hiện nay vẫn còn 100%

các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam chưa nộp đơn xin cấp nhãn môi trường bởi đo nhiều lý do như: tiêu chí cấp nhãn đưa ra quá cao, mức phí tham

gia tương đối lớn chương trình không mang tính bắt buộc Đã đến lúc chúng ta phải quan tâm đến vấn đề này để quá trình phát triển kinh tế của nước ta không

phải trả giá cao cho các huỷ hoại môi trường do chính chúng ta gây nên

Việc áp dụng nhãn môi trường đang trong giai đoạn khuyến khích chứ

chưa bắt buột Hơn nữa, do tính chất phức tạp của vấn để cũng như trình độ phát

triển sản xuất hàng hoá trên cơ sở công nghệ của từng nhóm quốc gia còn có sự

cách biệt, nên việc áp dụng loại nhãn này cần nghiên cứu thận trọng , suy xét

đầy đủ mọi khía cạnh

Hiện việt nam mới đang xúc tiến việc xây dựng để cương dự án “Điều tra, nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc hình thành cơ chế cấp nhãn môi trường ở Việt Nam”

_ TINH HINH KINH TE, XA HOI CUA THANH PHO

HO CHi MINH VA NHUNG CHUAN BI CUA DOANH NGHIEP

TRONG QUA TRINH HOI NHAP

3.1 TINH HINH DAN SO - XA HOI

Thành phố Hồ Chí Minh có diện tích 2.095.239 km7 với nhiều dân tộc khác

nhau: người Việt, Hoa, Khơme, Chăm, Thành phố Hồ Chí Minh có tấc cả 24 quận

huyện, bao gồm: quận], 2, 3 ,4, 5, 6, 7, §, 9, 10, 11, 12, Tân Bình, Tân Phú, Bình Tân,

Gò Vấp, Phú Nhuận, Thủ Đức, Bình Thạnh; huyện Bình Chánh, Hóc Môn, Củ Chị,

Nhà Bè, Cần Gìơ

Theo kết quả điều tra gần đây nhất ( 1/10/2004), dân số trên địa bàn thành phố

Hồ Chí Minh là 6.117.251 người, chiếm 7% dân số cả nước Trong đó, dân số của 19

quận là 5.140.412 người, chiếm 84.03% dân số thành phố của 5 huyện ngoại thành là

967.893 người chiếm 15.97% Mật độ dân số của thành phố là 2.920 người/km” tăng 21,4% so với mật độ dân số thành phố năm 1999 Từ năm 1999 đến năm 2004 tốc độ tăng dân số bình quân tại thành phố là 3,6% Mức tăng dân số giai đoạn 1999 — 2004 bằng mức tăng dân số trong 10 năm từ 1989 đến 1999 và gần gấp đôi mức tăng dân số

trong 10 năm từ 1979 — 1989

Bảng 1: Dân số toàn thành và các quận huyện qua các năm ( đơn vị: người)

(Nguồn: Cục thống kê TP Hồ Chí Minh)

Bảng 2: Cơ cấu dân số trung bình chia theo giới tính, thành thị và nông thôn năm 2004 (

phía Bắc sẽ tới tận Đà Nẵng, Huế và ở phía Nam tới tận mũi Cà Mau - Ninh Hải Đó

là một điểm thu hút và điều hoà các hoạt động kinh tế và xã hội của toàn vùng Với vị

trí quan trọng ở vùng Đông Nam Á, thành phố Hồ Chí Minh còn là điểm giao lưu của

những đường bay quốc tế, là nơi thuận tiện cho những tuyến đường biển từ Bắc Á

xuống Nam Á và ngược lại

Với vị trí quan trọng như vậy, từ nhiều thập kỷ qua, hệ thống giao thông đường

hàng không, đường bộ, đường thủy, đường sắt của thành phố Hồ Chí Minh đã được xây

dựng và ngày một hoàn thiện

> Hệ thống cảng:

Thành phố Hồ Chí Minh có hệ thống sông ngòi, đặc biệt là sông Sài Gòn rất thuận

lợi cho việc xây dựng các cảng cho tàu biển ra vào vì lòng sông sâu và mặt sông rộng Ở thành phố Hồ Chí Minh có 2 cảng chính để tàu biển cập bến và bốc xếp hàng hoá: cảng Sài Gòn và cảng Bến Nghé Ngoài ra còn có các cảng phụ cũng có thể khai thác được như Tân Cảng

> Hệ thống đường sắt:

Với hệ thống đường sắt quốc gia từ Sài Gòn ra Hà Nội ngày càng được nâng cấp

và hoàn thiện phục vụ cho vận chuyển hành khách và hàng hoá trên toàn quốc

Ngoài ra trong thời gian tới Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiến hành quy hoạch hoàn chỉnh hệ thống đường sắt nội bộ bao gồm tàu điện ngầm và xe điện trên mặt đất

>_ Hệ thống đường hàng không:

Hệ thống sân bay Tân Sơn Nhất không ngừng mở rộng số lượng chuyến bay và chất lượng phục vụ đáp ứng nhu câu vận chuyển hành khách và trao đổi hàng hoá trên khắp thế giới Thời gian tới sân bay Tân Sơn Nhất sẽ được nâng cấp và mở rộng nhằm đạt đến công suất đón tiếp 8 triệu hành khách/ năm

> Hệ thống giao thông đường bộ:

Tại thành phố Hồ Chí Minh hiện nay có rất nhiều bến xe để vận chuyển hàng hoá

và đón tiếp hành khách liên tỉnh Trong đó có 2 bến xe lớn: bến xe Miền Đông và bến xe miễn Tây

3.4 TÌNH HÌNH KINH TẾ

Với lợi thế về vị trí địa lý cùng vời nguồn nhân lực dồi dào cả về chất lượng lẫn

số lượng thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế của cả nước, có tốc độ tăng

trưởng kinh tế cao

Thành phố Hồ Chí Minh là nơi hoạt động kinh tế năng động nhất, đi đầu trong cả nước về tốc độ tăng trưởng kinh tế Năm 1998 tốc độ tăng GDP của thành phố là 9,2%

thì đến năm 2002 tăng lên 20% Với việc phát triển kinh tế với tốc độ tăng trưởng cao

đã tạo ra mức đóng góp GDP lớn cho cả nước Tỷ trọng GDP của thành phố chiếm 1/3

GDP của cả nước Kinh tế thành phố có sự chuyển dịch mạnh mẽ, năm 1997 giá trị sản

xuất của thành phố đạt 65.2% của vùng ( kinh tế trọng điểm phía Nam) Về công

nghiệp chiếm 57,7% giá trị sản lượng công nghiệp của vùng Năm 2000, giá trị sản

lượng công nghiệp của thành phố là 76,66 ngàn tỷ đồng gấp 2,2 lan Ba Ria — Vũng

Tàu, gấp 3,7 lần Hà Nội và gấp 4 lần Đồng Nai

Lợi thế về nhiều mặt, từ khi Luật Đầu Tư được ban hành thì thành phố Hồ Chí

Minh là nơi thu hút đầu tư nước ngoài mạnh nhất cả nước Số dự án đầu tư vào thành

phố chiếm 1/3 tổng số dự án đầu tư nước ngoài trên cả nước

Về mặt thương mại và dịch vụ, thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm xuất nhập

khẩu lớn nhất nước ta Kim ngạch xuất nhập khẩu của thành phố chiếm tỷ trọng

lớn trong kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước Hiện nay thành phố đang chú

trọng phát triển các ngành kinh tế chủ lực, là địa phương đầu tiên tập trung phát

triển các ngành cơ khí gia dụng, sản xuất phương tiện vận tải, chế tạo máy, các

ngành công nghệ cao, Các ngành kinh tế chủ lực của thành phố Hồ Chí Minh

trong giai đoạn hiện nay, đó là: Cơ khí, Dệt may, Gìay da, Nhựa — cao su, Điện

tử, Hoá chất, Chế biến thực phẩm, Thuỷ sản, Chế biến gỗ, Xây dựng, Phát triển

thị trường bất động sản, Giao thông vận tải, Thương mại, Du lịch, Thị trường vốn

và dịch vụ tài chính, Công nghệ phần mềm, Bưu chính viễn thông

Bảng 3: Tốc độ gia tăng hàng năm và tổng kim ngạch xuất khẩu

( giai đoạn 2001 — 2005 Các chỉ số

Tốc độ gia tăng hàng năm 8%

Tổng kim ngạch xuất khẩu 5 năm 22,5 tỷ USD

(Nguôn: Cục thống kê TP Hô Chí Minh)

2 Cơ cấu (%) 2.1 Phân theo ngành kinh tế

- _ Khu vực có vốn đầu tư nước 20,6 21,1 20,8 18,7

ngoài 2.2 Phân theo các khu vực kinh

- Khu vuc ngoài quốc doanh 110,0 110,2 113,0 114,5

- _ Khu vực có vốn đầu tư nước 110,0 111,2 112,1 112,0 ngoài

- Nông nghiệp, lâm nghiệp, 105,5 104,0 109,2 97,8

thuỷ sản

- Cong nghiệp và xây dựng 112,4 111,5 113,5 112,7

(Nguồn: Cục thống kê TP Hồ Chí Minh)

Bang 6: Gia tri san xuất công nghiệp giai đoạn 2001 - 2004

1 Gía trị sản xuất công nghiệp 66.930 77.021 88.674 102.063

( theo giá cố định năm 1994)

tỷ đồng

2.1 Phân theo thành phần kinh tế

- Đầu tư nước ngoài 115,1 120,4 118,7 112,0

2.2 Phân theo ngành công nghiệp

- Cao su, nhựa 121,8 118,0 121,1 133,6

(Nguồn: Cục thống kê TP Hồ Chí Minh)

3.5 NHUNG CHUAN BI CUA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP

Việt Nam đã gia nhập vào AFTA (7 - 2004 ) và hiện nay đang xúc tiến công tác đàm phán để gia nhập vào Tổ chức Thương mại Thế giới ( WTO) Cũng như các nước khác trong khu vực, Việt Nam sẽ phải đa dạng hoá các mặt hàng xuất khẩu của mình

để đuổi kịp các đối thủ cạnh tranh tiên tiến hơn Việc gia nhập WTO là một tiền để quan trọng cho chiến lược đa dạng hoá xuất khẩu, giúp cho việc tiếp cận các thị trường

xuất khẩu trên toàn thế giới sẽ được đảm bảo Mặt khác, do chính sách nhập khẩu và

chính sách kinh tế nói chung của Việt Nam sẽ phải tuân thủ các quy định mang tính đa phương của WTO do đó sẽ ổn định hơn, có khả năng dự đoán cao hơn, minh bạch hơn Khi đã trở thành thành viên của WTO, Việt Nam không chỉ hấp dẫn đối với các nhà

đầu tư nước ngoài mà các chủ doanh nghiệp của các công ty đa quốc gia sẽ bị lôi cuốn

và đầu tư vào các nhà máy, công nghệ, thiết bị mới do họ có cơ sở để tin tưởng vào sự

ổn định của khuôn khổ luật pháp và chính sách kinh tế Bên cạnh các lợi ích về mặt

kinh tế, việc gia nhập tổ chức WTO còn đòi hỏi các sản phẩm xuất khẩu phải đảm bảo

các tiêu chuẩn liên quan đến sức khoẻ, an toàn và bảo vệ môi trường hiệu quả Đây là

một vấn đề nổi cộm trong thương mại quốc tế hiện nay, đặc biệt là đối với các nước

đang phát triển

Gia nhập WTO và tham gia hội nhập quốc tế đòi hỏi hàng hoá và dịch vụ của

chúng ta phải đáp ứng được các yêu cầu về môi trường để vượt qua “ rào cẩn xanh”

mà nhiều nước đang áp dụng, đồng thời năng lực bảo vệ môi trường trong nước cũng

phải được nâng cao để đáp ứng được các biện pháp quản lý sắp tới sẽ phải áp dụng

chung cho cả hàng hoá trong nước và hàng nhập khẩu Thực tế cho thấy các biện pháp

quản lý thương mại các sản phẩm có liên quan tới môi trường ngày càng trở thành

những công cụ để bảo vệ môi trường Các biện pháp đó được các nước phát triển (

Anh, Pháp, ) và đang phát triển ở trình độ cao ( Hàn Quốc, Singapore ) sử dụng

tương đối hiệu qủa trong việc kiểm soát nhập khẩu các sản phẩm liên quan đến môi

trường và bảo vệ các ngành sản xuất có liên quan trong nước Điều này đòi hỏi các cơ

quan trong nước và doanh nghiệp cần phải nắm vững các quy định liên quan đến môi

trường trong thương mại quốc tế để đấu tranh bảo vệ quyển lợi của mình, đồng thời

cũng cần phải nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu về môi trường trong quá trình sản

xuất để đáp ứng yêu cầu của các nước mới có thể tiếp cận và mở rộng thị trường ở

nước ngoài

Trở thành thành viên của WTO, Việt Nam cũng phải điều chỉnh các biện pháp

quản lý thương mại —- môi trường để đáp ứng các chuẩn mực của WTO Tuy nhiên,

trong bối cảnh nền kinh tế của Việt Nam đang chuyển đổi, năng lực cạnh tranh của các

doanh nghiệp còn hạn chế nên việc thực hiện các nghĩa vụ trên đang đặt ra không ít

khó khăn cho Việt Nam Qua khảo sát, điều tra về hiện trạng của một số doanh nghiệp

Việt Nam điển hình tại Việt Nam cho thấy hầu hết các công ty, nhà máy đều chưa có

bộ phận chuyên trách về môi trường Các cán bộ được giao thực hiện công tác về môi

trường không có chuyên môn sâu trong lĩnh vực môi trường hoặc chỉ mới tham gia các

khoá đào tạo ngắn hạn về môi trường Những người chịu trách nhiệm về môi trường

của một số doanh nghiệp lại kiêm các công tác chuyên môn khác như các vấn để về kỹ

thuật, an toàn lao động, quản lý nhân sự, do đó thời gian dành cho công tác môi

trường chỉ chiếm khoảng 40 — 50% Thực trạng này đã cho thấy công tác quản lý, kiểm

soát ô nhiễm do các cơ quan quản lý môi trường nhà nước và địa phương yêu cầu bắt

buộc doanh nghiệp phải thực hiện chưa thực sự đáp ứng với mức độ chuyên nghiệp

theo yêu cầu bảo vệ môi trường mà nhiều nước đặt ra đối với hàng nhập khẩu

Để đáp ứng về những yêu cầu về mặt môi trường đối với các loại hàng hoá và

dịch vụ do WTO đặt ra, theo bà Trần Thị Thu Hà ( Bộ Thương Mại) thì những biện

pháp cần phải làm là:

> Xây dựng và hoàn thiện các quy định về xuất, nhập khẩu hàng hoá, dịch vụ nhạy

cảm với môi trường

> Nghiên cứu sâu kinh nghiệm phối hợp giữa chính sách thương mại và môi trường

của các nước đang phát triển là thành viên của WTO Đã có nhiều tranh chấp về

thương mại trong khuôn khổ WTO gắn với vấn để bảo vệ môi trường Nghiên cứu

các vụ tranh chấp sẽ giúp chúng ta bảo vệ được hàng nhập khẩu của Việt Nam

vượt qua rào cản khi bị các nước khác áp dụng các biện pháp hạn chế hoặc cấm nhập khẩu với các lý do gắn với việc bảo vệ môi trường Mặt khác, qua kinh nghiệp từ các vụ tranh chấp cũng sẽ giúp chúng ta có những biện pháp ngăn chặn

hợp lý các loại hàng nhập khẩu vào Việt Nam gây tác động xấu đến môi trường

> Theo dõi và điều chỉnh và điều chỉnh chính sách phù hợp với Vòng Doha ( vòng đàm phán để cập tới những vấn để thương mại môi trường không thuộc nội dung

của chương trình đàm phán nhưng cần được quan tâm và nghiên cứu đưa vào các

chương trình đàm phán sau này, bao gồm các vấn để về tiếp cận môi trường đối với hàng hoá từ các nước đang pháp triển, vấn đề sỡ hữu trí tuệ và dán nhãn bảo