T113 nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

Từ hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên, đất nước trong lao động và chiến đấu, nhà thơ đi đến nguyện ước làm Một mùa xuân nho nhỏ - Lặng lẽ dâng cho đời, cất lên khúc hát xao xuyến, tươi vu

Tiết: 113

Giáo viên:….

KHỞI ĐỘNG

1 2 3 4 5 6 7

Bài học

Câu 1 Muốn làm một bài văn nghị luận cần

thực hiện bao nhiêu bước?

  4 bước

  Câu 2 Giới thiệu tác phẩm và nêu sơ bộ

ý kiến đánh giá của mình Là nội dung

của phần nào?

Kết bài.

 Câu 3 Bố cục của bài văn gồm

3 phần

Câu 4 Sử dụng lí lẽ và bằng chứng cụ thể (dẫn từ sách hoặc đời sống thực) để

Để làm rõ vấn đề.

Câu 5 Nêu các luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm; có phân tích, chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu và xác thực

Là nội dung của phần?

Thân bài.

Câu 6 Sau khi viết bài xong, em cần thực hiện bước nào?

Đọc và sửa lại bài.

Câu 7 Phần tìm hiểu đề sẽ giúp ta

Xác định được thể loại, phạm vi, nội dung của đề bài

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I Tìm hiểu bài nghị luận

về một đoạn thơ, bài thơ

1 Phân tích ngữ liệu

Các em đã được học Nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích, theo em nó thuộc dạng bài nghị luận nào ?

1 Phân tích ngữ liệu

KHÁT VỌNG HÒA NHẬP, DÂNG HIẾN CHO ĐỜI

Mùa xuân là mùa của thiên nhiên thắm tươi, của vạn vật sinh sôi nảy nở Văn học Việt Nam từng có không ít vần thơ thể hiện cảm xúc rạo rực, trẻ trung trước mùa xuân Ngay từ khi ra đời, Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải đã chiếm được cảm tình của đông đảo bạn đọc Bài thơ toát lên một không khí vừa rạo rực vừa trong sáng, êm dịu đến dễ thương, thể hiện tình yêu tha thiết đối với thiên nhiên, đất nước và một nguyện ước cống hiến thật đáng trân trọng.

Hình ảnh mùa xuân trong bài thơ của Thanh Hải mang nhiều tầng ý nghĩa Từ hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên, đất nước trong lao động và chiến đấu, nhà thơ đi đến nguyện ước làm Một mùa xuân nho nhỏ - Lặng lẽ dâng cho đời, cất lên khúc hát xao xuyến, tươi vui hòa trong bản tình

ca, anh hùng ca của cách mạng Trong đó, mùa xuân nào cũng thật gợi cảm, cũng thật đáng yêu.

vẻ đẹp của mùa xuân, khát vọng thu nhận và giữ gìn vẻ đẹp ấy được thể hiện qua tư thế độc đáo: Tôi đưa tay tôi hứng từng giọt

âm thanh từ trời xanh rơi xuống Tiếng chim chiền chiện thả vào không gian trong suốt của mùa xuân được cảm nhận thành từng giọt mang màu sắc long lanh Cảm giác ấy, động tác ấy chỉ có được ở một tâm hồn thi sĩ, ở một tấm lòng tha thiết yêu mến cuộc sống này Từ hình ảnh mùa xuân gần gũi, nhà thơ liên tưởng khái quát đến truyền thống bốn nghìn năm, đến sức xuân

cứ đi lên phía trước của đất nước Khi đúc kết, khái quát như thế, lời thơ dễ khô khan Nhưng khổ thơ thứ ba cứ tự nhiên được cuốn đi trong dòng cảm xúc dịu dàng, đằm thắm, do đó vẫn nằm trong mạch tâm tình.

1 Phân tích ngữ liệu

Từ rung cảm thiết tha trước mùa xuân đẹp của quê hương, đất nước, Thanh Hải bộc

lộ một nguyện ước chân thành:

Ta làm con chim hót

Ta làm một nhành hoa

Ta nhập vào hòa ca Một nốt trầm xao xuyến.

Đó chính là hình ảnh Một mùa xuân nho nhỏ - Lặng lẽ dâng cho đời thể hiện khát vọng được hòa nhập, được dâng hiến Đến đây, ta bỗng thấm thía ý nghĩa của nhan

đề bài thơ Trước Thanh Hải quả chưa từng có hình ảnh thơ vừa lạ, vừa hồn nhiên, thân thương này Hình ảnh mùa xuân nho nhỏ chứa đựng sự khiêm nhường mà cũng

tự tin, tự hào biết mấy của con người ý thức sâu sắc về giá trị cuộc đời, về hạnh phúc của hiến dâng và đón nhận Nốt trầm xao xuyến của mùa xuân nho nhỏ này cứ tự nhiên hòa vào mùa xuân lớn của thiên nhiên đất nước nhờ sự chiếu ứng giữa hai phần của bài thơ Khổ đầu đã xuất hiện hình ảnh bông hoa tím, con chim chiền chiện giữa trời xanh với tiếng chim hót từng giọt long lanh Giờ đây, đến khổ thứ tư, nguyện ước của nhân vật trữ tình, của mùa xuân nho nhỏ chính là sự láy lại các hình ảnh ấy của mùa xuân.

Như vậy, giữa các khổ, các phần của Mùa xuân nho nhỏ có sự gắn kết tự nhiên, chặt chẽ, vừa luyến láy vừa được nâng cao Bài thơ này lay động tâm hồn chúng ta bởi chất hoạ gợi cảm, chất nhạc vấn vương, quyến luyến, bởi nguyện ước tha thiết, chân thành Cái nguyện ước lặng lẽ dâng cho đời một mùa xuân nho nhỏ kia đâu còn của riêng Thanh Hải mà có lẽ đã trở thành tiếng lòng của nhiều bạn đọc.

(Hà Vinh)

1 Phân tích ngữ liệu

Văn bản nghị luận về

vấn đề gì ? Chỉ ra các luận điểm?

1 Phân tích ngữ liệu

Vấn đề nghị lu ận: Hình ảnh mùa xuân và cảm xúc của Thanh Hải trong bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”.

b Các luận điểm

Hình ảnh mùa xuân trong bài thơ của Thanh Hải

mang nhiều tầng ý nghĩa

Hình ảnh mùa xuân hiện lên trong cảm xúc thiết

tha, trìu mến của nhà thơ

Hình ảnh mùa xuân nho nhỏ thể hiện khát vọng được hoà nhập, được dâng hiến của nhà thơ

1 Phân tích ngữ liệu

Tìm những câu văn có chứa

các luận điểm ?

1 Phân tích ngữ liệu

KHÁT VỌNG HÒA NHẬP, DÂNG HIẾN CHO ĐỜI

Hình ảnh mùa xuân trong bài thơ của Thanh Hải mang nhiều tầng

ý nghĩa Từ hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên, đất nước trong lao động và chiến đấu, nhà thơ đi đến nguyện ước làm Một mùa xuân nho nhỏ - Lặng lẽ dâng cho đời, cất lên khúc hát xao xuyến, tươi vui hòa trong bản tình ca, anh hùng ca của cách mạng Trong đó, mùa xuân nào cũng thật gợi cảm, cũng thật đáng yêu.

Luận điểm 1: câu 1, câu 3.

1 Phân tích ngữ liệu

Bức tranh xuân của thiên nhiên, đất nước được tạo nên từ chi tiết rất tiêu biểu, được vẽ bằng cả màu sắc lẫn âm thanh Đó là dòng sông xanh, bông hoa tím biếc, là lộc giắt đầy quanh lưng người ra trận và trải dài trên những cánh đồng (tượng trưng cho sự nảy nở, sinh sôi, cho sự dồi dào, thành đạt) Đó là tiếng chim chiền chiện lảnh lót vang trời Hình ảnh mùa xuân hiện lên trong cảm xúc thiết tha, trìu mến của nhà thơ, trong lời kêu, giọng hỏi: ơi , hót chi mà, Đặc biệt, tình cảm nâng niu vẻ đẹp của mùa xuân, khát vọng thu nhận và giữ gìn vẻ đẹp ấy được thể hiện qua tư thế độc đáo: Tôi đưa tay tôi hứng từng giọt âm thanh từ trời xanh rơi xuống Tiếng chim chiền chiện thả vào không gian trong suốt của mùa xuân được cảm nhận thành từng giọt mang màu sắc long lanh Cảm giác ấy, động tác ấy chỉ có được ở một tâm hồn thi sĩ, ở một tấm lòng tha thiết yêu mến cuộc sống này Từ hình ảnh mùa xuân gần gũi, nhà thơ liên tưởng khái quát đến truyền thống bốn nghìn năm, đến sức xuân cứ đi lên phía trước của đất nước Khi đúc kết, khái quát như thế, lời thơ dễ khô khan Nhưng khổ thơ thứ ba cứ tự nhiên được cuốn đi trong dòng cảm xúc dịu dàng, đằm thắm, do đó vẫn nằm trong mạch tâm tình.

Luận điểm 2: câu 1, câu 5.

Đó chính là hình ảnh Một mùa xuân nho nhỏ - Lặng lẽ dâng cho đời thể hiện khát vọng được hòa nhập, được dâng hiến Đến đây, ta bỗng thấm thía ý nghĩa của nhan đề bài thơ Trước Thanh Hải quả chưa từng

có hình ảnh thơ vừa lạ, vừa hồn nhiên, thân thương này Hình ảnh mùa xuân nho nhỏ chứa đựng sự khiêm nhường mà cũng tự tin, tự hào biết mấy của con người ý thức sâu sắc về giá trị cuộc đời, về hạnh phúc của hiến dâng và đón nhận Nốt trầm xao xuyến của mùa xuân nho nhỏ này cứ tự nhiên hòa vào mùa xuân lớn của thiên nhiên đất nước nhờ sự chiếu ứng giữa hai phần của bài thơ Khổ đầu đã xuất hiện hình ảnh bông hoa tím, con chim chiền chiện giữa trời xanh với tiếng chim hót từng giọt long lanh Giờ đây, đến khổ thứ tư, nguyện ước của nhân vật trữ tình, của mùa xuân nho nhỏ chính là sự láy lại các hình ảnh

ấy của mùa xuân.

Luận điểm 3: câu 1, câu 2.

1 Phân tích ngữ liệu

Để chứng minh cho các luận điểm, người viết đã sử dụng những

luận cứ nào?

b Các luận điểm

Luận cứ 1: Từ hình ảnh mùa xuân của đất nước, thiên nhiên trong lao động, chiến đấu -> nguyện ước làm 1 mùa xuân nho nhỏ lặng lẽ dâng cho đời.+ Luận cứ 2: Đó là dòng sông xanh

-> Đó là tiếng chim

-> Trong lời kêu, giọng hỏi, trong tư thế: tôi đưa tay tôi hứng

Luận cứ 3: Ta làm con chim hót

Hình ảnh mùa xuân nho nhỏ

Nốt trầm xao xuyến

Khổ thơ 1 khổ thơ 4

Để chứng minh cho các luận đ

iểm người viết đã c họn bình giảng

các câu thơ, hình ảnh đ ặc sắc, phân tíc

h giọng thơ trữ tình, kế t cấu bài thơ.

1 Phân tích ngữ liệu

Nhận xét về cách đưa luận cứ, cách trình bày

các luận cứ ?

Luận cứ là nhữ ng

hình ảnh đặc s ắc

trong bài thơ Chỉ ra và phân tích

các hình ảnh đ ó, bình giảng.

Phân tích kết c ấu, giọng điệu của bài

thơ.

Hãy chỉ ra các phần

mở bài, thân bài, kết bài của văn bản

trên ?

Bố cục

Mở bài: từ đầu đến đáng trân trọng Giới thiệu

bài thơ, cảm xúc của nhà thơ

Thân bài: Tiếp đến của mùa xuân=> Trình bày

sự cảm nhận, đánh giá của tác giả về nội dung,

nghệ thuật bài thơ thông qua các luận điểm,

luận cứ

Kết bài: Còn lại-> Tổng kết, khái quát hoá về giá trị

và tác dụng của bài thơ

Bố cục gồm 3 phần: giữa các phần có

sự liên kết tự nhiên về ý cách diễn đạt.

Giữa các phần có

sự liên kết không ? Liên kết bằng cách

nào ?

Lời văn diễn đạt phải thể hiện được những rung động chân thành của người viết.

1 Phân tích ngữ liệu

Văn bản: Khát vọng hoà nhập, dâng hiến cho đời

a.Vấn đề nghị luận: Hình ảnh mùa xuân và cảm xúc của Thanh Hải trong bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”.

b Các luận điểm:

+ Hình ảnh mùa xuân trong bài thơ của Thanh Hải mang nhiều tầng ý nghĩa.

+ Hình ảnh mùa xuân hiện lên trong cảm xúc thiết tha, trìu mến của nhà thơ.

+ Hình ảnh mùa xuân nho nhỏ thể hiện khát vọng được hoà nhập, được dâng hiến của nhà thơ.

- Để chứng minh cho các luận điểm người viết đã chọn bình giảng các câu thơ,

hình ảnh đặc sắc, phân tích giọng thơ trữ tình, kết cấu bài thơ.

- Bố cục gồm 3 phần: giữa các phần có sự liên kết tự nhiên về ý cách diễn đạt.

+ Lời văn diễn đạt phải thể hiện được những rung động chân thành của người viết.

Qua tìm hiểu ví dụ

em hãy nêu những hiểu biết của em về nghị luận một đoạn thơ, bài thơ ?

Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

là trình bày những nhận xét, đánh giá của mình

về nội dung, nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ

ấy

Những yêu cầu về hình thức và nội dung của kiểu bài nghị luận về một đoạn thơ( bài thơ)

Yêu cầu

Nội dung

Hình thức

đoạn thơ, bài t hơ ấy.

Hình thức

Bố cục mạch lạ c, lời văn

trong sáng;

Luận điểm, luận cứ rõ ràng.

2 Kết luận

Khái niệm

Yêu cầu

Ghi nhớ: ( SGK-78)

LUYỆN TẬP

Bài 1

Tìm thêm các l uận điểm

khác nữa cho b ài nghị

luận về bài thơ “ Mùa

xuân nho nhỏ” ?

Ngoài các luậ n điểm đã nêu ở bài tập số 1, em thấy bài thơ còn có những giá trị n ào khác về nội dung và ng hệ thuật ?

Bài 1

* Các luận điểm

+ Kết cấu của bài thơ.

+ Nhạc điệu của bài thơ: 3 nhịp điệu, tiết tấu của bài thơ ( bài thơ đã được phổ nhạc)

+ Bức tranh mùa xuân của bài thơ: Bức tranh mùa xuân điển hình của xứ Huế mộng mơ, thể hiện ở những hình ảnh, màu sắc, âm thanh, không gian

( Trong thơ có hoạ)

(Kim Lân, Làng)

Bài tập thêm:

Lập dàn ý đại cương cho đề bài sau: Những cảm nhận tinh tế, sâu sắc của nhà thơ Hữu Thỉnh về sự biến đổi của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu qua bài thơ "Sang thu" ?

* Lập dàn ý đại cương

1.Mở bài:

+ Giới thiệu tác giả, tác phẩm

+ Vần đề nghị luận:Những cảm nhận tinh tế, sâu sắc của nhà thơ Hữu Thỉnh về sự biến đổi của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu

2.Thân bài:

- Phân tích hai khổ thơ đầu, kết hợp nghệ thuật để thấy những cảm nhận tinh tế, sâu sắc của nhà thơ Hữu Thỉnh về sự biến đổi của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu.

+ Sự cảm nhận qua nhiều giác quan

+ Cảnh vật mang nét đặc trưng của lúc giao mùa qua hoạt động, tính chất.

+ Những cảm nhận bâng khuâng, xao xuyến

- Phân tích khổ thơ cuối, kết hợp nghệ thuật để hiểu những suy ngẫm của tác giả

+ Những hiện tượng thời tiết

CÙNG NHAU

ĐẾN VỚI LƯỢT

ĐÁ LUÂN LƯU

của người nói đối với sự việc được

nói tới trong câu

B

Câu hỏi 2 Thành phần cảm thán được sử dụng làm gì?

Bộc lộ tâm lí của người nói (vui,

buồn, mừng, giận…) Bộc lộ quan điểm, thái độ đánh

giá sự vật, hiện tượng của con

Chao ôi, bắt gặp con người như anh ta là một

cơ hội hữu hạn cho sáng tác, nhưng hoàn

thành sáng tác còn là cả một chặng đường

dài.

Có lẽ khổ tâm đến nỗi không khóc

được, nên anh phải cười vậy thôi.

Trời ơi, chỉ còn năm phút!

Ôi, độ ấy sao mà vui tới thế.

Vào!

Không vào!!

Không vào!!

Không vào!!

Câu hỏi 4 Câu văn “Ôi những cánh đồng quê chảy máu” (Nguyễn Đình Thi) bộc lộ tâm trạng gì của người nói?

Giận dữ Đau xót

Buồn chán Thất vọng

Có vẻ như Chắc chắn

Vào!

Không vào!!

Không vào!!

Không vào!!

được nói tới trong câu

Bộ phận không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu

Vào!

Không vào!!

Không vào!!

Không vào!!

Chao ôi, bông hoa đẹp quá.

Ồ, ngày mai là chủ nhật rồi

Chao ôi, bông hoa đẹp quá

Kìa, trời mưa.

Vào!

Không vào!!

Không vào!!

Không vào!!

B

Câu hỏi 8 Gạch chân các thành phần tình thái hoặc

cảm thán trong những câu sau: Có vẻ như cơn bão đã

VẬN DỤNG

Vận dụng

Đọc lại bài K hát vọng hòa nhập, dâng hiến cho đời của Hà Vinh Ngoài cá c luận điểm tá

c giả đã nêu, em hãy suy nghĩ v

à nêu thêm các luận điểm khá

c

về bài thơ Mùa xuân nho nhỏ.

MỞ RỘNG, TÌM

TÒI

Nhiệm vụ

Sưu tầm các bài viết nghị luận hay

Nhiệm vụ

Vẽ sơ đồ tư d uy bài học.

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

* Bài cũ: hoàn thành

bài tập.

* Bài mới: Các h làm bài nghị luận v ề một đoạn thơ, bài th ơ

CHÚC CÁC EM

HỌC TỐT!