Kỹ năng sống cho học sinh phổ thông Tập huấn công tác chủ nhiệm

KĨ NĂNG SỐNG LÀ GÌ? KNS là năng lực/ khả năng tâm lí- xã hội của con người có thể ứng phó với những thách thức trong cuộc sống, giải quyết các tình huống và giao tiếp có hiệu quả?. 

GIÁO DỤC

KĨ NĂNG SỐNG

CHO HS PHỔ THÔNG

Đà Lạt, 28/07/2011

7 nguyên tắc học tập của người lớn

1. Học tập bằng đa giác quan

2. Tham gia tích cực

3. Sử dụng tài liệu có ý nghĩa

4. Đầu tiên và cuối cùng

5. Thực hành và củng cố

6. Phản hồi

7. Làm mẫu

MỤC TIÊU KHÓA TẬP HUẤN

Học xong khóa tập huấn này,

Hoạt động 1:Vì sao cần GD KNS, những KNS cần giáo dục cho HS THCS, THPT

• Mục tiêu: Thấy được sự tất yếu phải GD KNS và

xác định được những KNS cần giáo dục cho HS.

• Thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi

1 Kĩ năng sống là gì?

2 Vì sao cần phải giáo dục KNS cho người học

trong xã hội hiện đại?

3 Những KNS cần giáo dục cho HS THCS ( hoặc

HS THPT) ở vùng thầy cô công tác ?

NỘI DUNG TẬP HUẤN

KĨ NĂNG SỐNG LÀ GÌ?

 KNS là năng lực/ khả năng tâm lí- xã hội của

con người có thể ứng phó với những thách thức trong cuộc sống, giải quyết các tình huống và giao tiếp có

hiệu quả.

 Nói cách khác, KNS là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với XH, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống

 Trong xã hội hiện đại dễ nảy sinh những thách thức,

nguy cơ rủi ro, muốn thành công và hạnh phúc con

người cần được trang bị KNS.

Lưu ý

 Các KNS thường không tách rời mà có mối

liên quan chặt chẽ với nhau

 KNS không phải tự nhiên có được mà phải được hình thành trong quá trình học tập, lĩnh hội và rèn luyện trong cuộc sống Quá trình hình thành KNS diễn ra cả trong và ngoài hệ thống giáo dục

Lưu ý (tiếp):

 KNS vừa mang tính cá nhân, vừa mang tính

xã hội KNS mang tính cá nhân vì đó là khả năng của cá nhân KNS mang tính XH vì KNS phụ thuộc vào các giai đoạn phát triển lịch sử xã hội, chịu ảnh hưởng của truyền thống và văn hóa của gia đình, cộng đồng, dân tộc.

Vì sao cần GD KNS cho HS PT?

 KNS góp phần thúc đẩy sự phát triển cá nhân

 KNS góp phần thúc đẩy sự phát triển xã hội.

 Đặc điểm lứa tuổi HS phổ thông

 Bối cảnh hội nhập quốc tế và nền kinh tế

thị trường

 Yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông

 Giáo dục KNS cho HS trong các nhà trường

phổ thông là xu thế chung của nhiều nước trên thế giới

Lợi ích của giáo dục

kỹ năng sống

Giúp người học có được các kỹ năng thực tế để ứng xử hiệu quả, tự tin và có trách nhiệm trong các tình huống của cuộc sống hàng ngày

Giúp người học có các mối quan hệ tích cực và hợp tác

Giúp hình thành và thay đổi hành vi nhất là liên quan đến sức khỏe và cuộc sống khỏe mạnh

Nội dung GD KNS cho HS

18/ KN đảm nhận trách nhiệm

19/ KN đặt mục tiêu 20/ KN quản lí thời gian 21/ KN tìm kiếm và xử lý thông tin

Những KNS cần GD cho HS

•Những KNS cốt lõi cần giáo dục cho HS

- Nhóm Kĩ năng nhận biết và sống với chính mình:

- Nhóm kĩ năng nhận biết và sống với người khác:

- Nhóm kĩ năng Ra quyết định và giải quyết vấn đề:

* Những KNS để ứng phó với những vấn đề của lứa tuổi THCS, THPT

- Phòng tránh lạm dụng Game

- Phòng tránh rủi ro trong quan hệ giới tính

- Phòng tránh sử dụng chất gây nghiện

- Phòng tránh bạo lực học đường

KẾT LUẬN HĐ 1

Người học hiểu KNS là gì ?

Bước 1: Khai thác kinh nghiệm của người học Bước 2: Phản hồi, chia sẻ những cách xử lý

theo thói quen, kinh nghiệm

HĐ 2: Người học nắm được cách/ các bước thể hiện kĩ năng mới ( KNS cần hình thành)

HĐ3: Tạo tình huống để người học vận dụng KNS vừa học

Hoạt động 2 Con đường, nguyên tắc GD

KNS cho HS THCS và THPT

• Mục tiêu: GVCN biết sử dụng các con đường

và nguyên tắc giáo dục KNS phù hợp

• Thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi sau:

1.Mục tiêu, nhiệm vụ của giáo dục KNS cho HS?

2 GVCN có thể sử dụng những con đường nào

để giáo dục KNS cho HS?

3.Để thay đổi hành vi, thói quen tiêu cực cho

HS cần phải quán triệt các nguyên tắc nào?

MỤC TIÊU GD KNS

- Trang bị cho HS những kiến thức, giá trị, thái độ

và kĩ năng phù hợp Trên cơ sở đó hình thành cho

HS những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực; loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống và hoạt động hàng ngày

- Tạo cơ hội thuận lợi để HS thực hiện tốt quyền, bổn phận của mình và phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức

NGUYÊN TẮC GD KNS

 Tương tác: KNS không thể được hình thành qua việc nghe giảng & tự đọc tài liệu Cần tổ chức cho HS tham gia các HĐ, tương tác với GV và với nhau trong quá trình GD

 Trải nghiệm: Người học cần được đặt vào các tình huống để trải nghiệm & thực hành

 Tiến trình: GD KNS không thể hình thành trong “ngày một, ngày hai” mà đòi hỏi phải có

cả quá trình:

nhận thứchình thành thái độ thay đổi hành vi

NGUYÊN TẮC GD KNS

 Thay đổi hành vi: Mục đích cao nhất của

GD KNS là giúp người học thay đổi hành vi theo hướng tích cực.

 Thời gian: GD KNS cần thực hiện ở mọi

nơi, mọi lúc và thực hiện càng sớm càng tốt đ/v trẻ em.

Kết luận

1. Mục tiêu của giáo dục KNS là tăng cường năng

lực TL- XH, xây dựng lối sống lành mạnh, tích cực cho HS => nhiệm vụ GDKNS:

- Hình thành, củng cố thái độ, hành vi, cách ứng

xử lành mạnh, mang tính xây dựng

- Thay đổi suy nghĩ, niềm tin, thói quen, hành vi

tiêu cực, có nguy cơ rủi ro thành những hành vi tích cực, an toàn

- Qua tiếp cận 4 trụ cột

- Qua xử lý các tình huống trong thực tiễn cuộc sống

- Qua tư vấn, tham vấn trực tiếp đối với cá nhân hoặc

nhóm HS

3.Các nguyên tắc giáo dục KNS nhằm thay đổi

hành vi

- Tạo cơ hội cho HS học qua trải nghiệm

- Cung cấp kiến thức vừa đủ, tránh mang tính hàn lâm

- Tập trung vào những thông điệp tích cực, rất hạn chế sử dụng những thông điệp mang tính đe dọa

Kết luận ( tt)

- Triển khai theo nhóm nhỏ, cần đủ thời gian

- Phối hợp với gia đình, cộng đồng để tạo ra môi trường

GD khuyến khích sự thay đổi hành vi

Kết luận ( tt)

HĐ 3 Cách thiết kế chủ đề GD KNS

Mục tiêu: Biết cách thiết kế chủ đề GDKNS đáp

ứng nhu cầu của HS và yêu cầu GD

1 Khi thiết kế chủ đề GD KNS có thể theo 2 cách:

-Thứ nhất, Mỗi chủ đề trực tiếp tập trung vào KNS cốt

lõi

- Thứ hai, Mỗi chủ đề gắn với một vấn đề thường nảy

sinh trong cuộc sống ở lứa tuổi

2 Những việc cần làm khi thiết kế :

- Xác định mục tiêu của chủ đề và phương tiện

- Xác định nội dung của chủ đề, thiết kế các HĐ cần

thiết

KỸ NĂNG GIAO TIẾP

 Nội dung và ý nghĩa

- Giao tiếp là quá trình tiếp xúc, trao đổi thông tin, suy nghĩ, tình cảm giữa con người với con người Giao tiếp

là một dạng hoạt động cơ bản và quan trọng của con người

- KN truyền và nhận thông tin là một nội dung quan trọng của KN giao tiếp Người truyền tin phải rõ ràng, chính xác và dễ hiểu Người nhận tin cần biết lắng nghe một cách tích cực để hiểu rõ vấn đề, khuyến khích người truyền tin và thể hiện sự tôn trọng họ.

- Giao tiếp có thể bằng lời và không bằng lời, có thể trực tiếp hoặc gián tiếp qua thư từ, điện thoại, email .

KỸ NĂNG GIAO TIẾP

- Biết cảm thông, chia sẻ với người khác cũng là nội dung của KN giao tiếp

- KN giao tiếp giúp cho các mối quan hệ giữa

người với người trở nên tốt đẹp và gần gũi hơn

- Biểu hiện hành vi của kỹ năng giao tiếp

Chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi, lắng nghe tích cực,

cảm thông, chia sẻ, cử chỉ, điệu bộ, ánh mắt,

Để quá trình giao tiếp có hiệu quả

thì mỗi người cần

 Tôn trọng nhu cầu của đối tượng khi giao tiếp

 Tự đặt mình vào địa vị của người khác

 Chăm chú lắng nghe khi đối thoại

 Lựa chọn cách nói sao cho phù hợp với người nghe

 Kết hợp giữa lời nói với cử chỉ, điệu bộ, ánh mắt, nét mặt phù hợp

 Chân thành, cầu thị, luôn tìm ra những điểm tốt, điểm mạnh của người khác đề học tập

KỸ NĂNG GIAO TIẾP

 Những điều cần tránh trong giao tiếp

- Tự hào, nói về mình quá nhiều

- Tranh cãi với bạn đến cùng

- Nói mỉa mai, châm biếm

- Tỏ vẻ ta đây, tỏ vẻ biết nhiều

- Dùng những từ không hay

- Lơ đãng, không chú ý vào câu chuyện

KỸ NĂNG GIAO TIẾP

 Đặc điểm của một người giao tiếp tốt

* Đừng tin vào cảm nhận đầu tiên của bạn

* Kiểm soát cảm xúc của bạn

* Lắng nghe trước

* Tìm những điểm chung

* Trung thực nhận lỗi

* Hứa xem xét lại cẩn thận ý kiến của đối phương

* Thành thật cảm ơn đối thủ về sự quan tâm của

KN – RA QUYẾT ĐỊNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ (7 bước cơ bản)

* Bước 1: Nhận dạng vấn đề (như hải tảng băng nổi – chìm, nổi có thể bị đánh lừa vì còn phần chìm,

tảng băng chìm là thực chất của vấn đề

* Bước 2: Dùng tư duy phê phán để chắt lọc các

thông tin đã được thu thập để nhận ra các thông tin đích thực

* Bước 3: Đưa ra các phương án có thể giải quyết được tình huống

* Bước 4: Phân tích mặt được – mặt không được

(như 2 mặt của 1 đồng tiền) nếu như nói chọn

phương án nào có lợi thì chưa đúng -> chọn vật chất hoặc chọn nhu cầu… đâu sẽ là phương án tối ưu -> phương án tối ưu còn có sự tham gia của giá trị của bản thân và phải phù hợp với bản thân

* Bước 5: Ra quyết định -> lựa chọn phương án

* Bước 6: Thực hiện bằng giải quyết vấn đề

* Bước 7: Đánh giá, rút kinh nghiệm: đánh giá cả

quá trình thực hiện, kết quả đạt được