Trường THCS thị trấn Trần Văn Thời Giáo án Ngữ văn 7 TUẦN 17 Tiết 65, 66 ÔN TẬP TÁC PHẨM TRỮ TÌNH I Mục tiêu bài học 1 Kiến thức, kĩ năng, thái độ Kiến thức + Khái niệm tác phẩm trữ tình, thơ trữ tình[.]
Trang 1TUẦN 17:
Tiết 65, 66: ÔN TẬP TÁC PHẨM TRỮ TÌNH
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức, kĩ năng, thái độ
- Kiến thức:
+ Khái niệm tác phẩm trữ tình, thơ trữ tình
+ Một số đặc điểm chủ yếu của thơ trữ tình
+ Một số thể thơ đã học
+ Giá trị nội dung, nghệ thuật của một số tác phẩm trữ tình đã học
- Kĩ năng:
+ Rèn luyện kĩ năng ghi nhớ, hệ thống hóa, tổng hợp, phân tích, chứng minh + Cảm nhận, phân tích tác phẩm trữ tình
- Thái độ:
Tự giác, nghiêm túc
2 Năng lực có thể hình thành và phát triển cho học sinh
- Năng lực tự học
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- Năng lực thẩm mĩ
- Năng lực giao tiếp
- Năng lực hợp tác
II Chuẩn bị về tài liệu và phương tiện dạy học
- Giáo viên: SGK, SGK, Chuẩn KTKN, giáo án, tài liệu liên quan khác
- Học sinh: SGK, soạn bài, vở ghi
III Tổ chức hoạt động học của học sinh: (90’)
1 Hoạt động dẫn dắt vào bài (khởi động): (1’)
* Mục tiêu của hoạt động: Hướng học sinh vào nội dung bài mới
- GV: Để các em nắm vững hơn nội dung các tác phẩm thơ đã học ở chương trình Ngữ văn 7, tiết học này cô hướng dẫn các em bài Ôn tập tác phẩm trữ tình
- HS: Theo dõi
2 Hoạt động hình thành kiến thức: (84’)
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY
Hoạt động 1 Bài tập ôn tập
về tác phẩm trữ tình (74’)
* Mục tiêu của hoạt động:
Học sinh hiểu biết được về tác
giả, thể loại tác phẩm, nội
dung tư tưởng tình cảm được
biểu hiện trong tác phẩm, các
biện pháp nghệ thuật được sử
dụng trong tác phẩm.
- GV: Nêu tên tác phẩm thơ
đã học ? Cho biết tác giả ?
- HS: Trả lời
- GV: Nội dung tư tưởng, tình
I Bài tập
Câu 1/180 SGK Nêu tên tác giả của những tác phẩm sau:
1 Cảm nghĩ trong đêm thanh
Trang 2cảm của các tác phẩm nêu trên
được biểu hiện ?
- HS: Trả lời
- GV: Sắp xếp tên tác phẩm
khớp với nội dung bài thơ ?
- HS: Sắp xếp theo hướng
dẫn
TIẾT 2
- GV: Sắp xếp tên tác phẩm
Khải
4 Cảnh khuya, Rằm tháng giêng Hồ Chí Minh
5 Ngẫu nhiên viết trong buổi
Khuyến
7 Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra Trần NhânTông
8 Bài ca nhà tranh bị gió thu
Câu 2/180,181 SGK Sắp xếp lại để tên tác phẩm khớp với nội dung tư tưởng tình cảm được biểu hiện:
TT Tác phẩm Nội dung tư tưởng, tình cảm được biểu hiện
1 Bài ca nhà tranh
bị gió thu phá (Mao ốc vị thu phong sở phá ca)
Tinh thần nhân đạo và lòng
vị tha cao cả
2 Qua Đèo Ngang Nỗi nhớ thương quá khứ đi
đôi với nỗi buồn cô đơn thầm lặng giữa núi đèo hoang sơ
3 Ngẫu nhiên viết
nhân buổi mới về quê (Hồi hương ngẫu thư)
Tình cảm quê hương chân thành pha chút xót xa lúc mới trở về quê
4 Sông núi nước
Nam (Nam quốc sơn hà)
Ý thức độc lập tự chủ và quyết tâm tiêu diệt kẻ thù
5 Tiếng gà trưa Tình cảm gia, đình quê
hương qua những kỉ niệm đẹp của tuổi thơ
6 Bài ca Côn Sơn
(Côn Sơn ca) Nhân cách thanh cao và sựgiao hòa tuyệt đối với thiên
nhiên
7 Cam nghĩ trong
đêm thanh tĩnh (Tĩnh dạ tứ)
Tình cảm quê hương sâu lắng trong khoảnh khắc đêm vắng
8 Cảnh khuya Tình yêu thiên nhiên, lòng
yêu nước và phong thái ung dung lạc quan
Câu 3/181 SGK Hãy sắp xếp lại để tên tác phẩm (hoặc đoạn trích) khớp với thể thơ:
Trang 3khớp với thể thơ.
- HS: Sắp xếp theo hướng
dẫn
- GV: Sắp xếp các ý kiến ở
câu 4 theo bảng hướng dẫn.
(Lưu ý : Ý kiến không chính
xác).
- HS: Lưu ý và thực hiện theo
hướng dẫn
- GV: Điền nội dung thích hợp
vào chỗ trống
- HS: Thực hiện theo yêu cầu
* Kết luận (chốt kiến thức):
Khái niệm tác phẩm trữ tình,
thơ trữ tình, một số đặc điểm
chủ yếu của thơ trữ tình
thông qua các bài tập.
Hoạt động 2 Những nội
dung cần ghi nhớ (10’)
* Mục tiêu của hoạt động:
Học sinh hiểu biết được khái
niệm tác phẩm trữ tình, thơ
trữ tình, một số đặc điểm chủ
yếu của thơ trữ tình
- GV: Thế nào là tác phẩm trữ
tình, thơ trữ tình ? (Khái
niệm)
- HS: Trả lời (chấm tròn
1-ghi nhớ)
- GV: Thế nào ca dao trữ tình?
- HS: Trả lời (chấm tròn
2-ghi nhớ)
- GV: Tình cảm cảm xúc
trong tác phẩm trữ tình thể
hiện như thế nào ?
- HS: Trả lời (chấm tròn
3-ghi nhớ)
1 Sau phút chia li
(trích dịch Chinh phụ ngâm khúc)
Song thất lục bát
2 Qua Đèo Ngang Bát cú Đường
luật
3 Bài ca Côn Sơn (Côn Sơn ca)
4 Cảm nghĩ trong đêm thanh
tĩnh (Tĩnh dạ tứ) Ngũ ngôn - cổthể
5 Sông núi nước Nam
(Nam quốc sơn hà) Tuyệt cú Đườngluật
Câu 4/181,182 SGK Ý kiến không chính xác.
Ý kiến chính xác Ý kiến không chính xác
b, c, d, g, h a, e, i, k
Câu 5/182 SGK Điền vào chỗ trống trong những câu sau:
a tập thể, truyền miệng
b lục bát
c So sánh, nhân hóa, ẩn dụ, điệp ngữ,…
II Ghi nhớ (SGK/ 182)
Trang 4- GV: Nêu những yêu cầu khi
phân tích, bình giá và thưởng
thức thơ trữ tình ?
- HS: Trả lời (chấm tròn
3-ghi nhớ)
- GV: Gọi HS đọc ghi nhớ
- HS: Đọc
* Kết luận (chốt kiến thức):
- Tác phẩm trữ tình là văn bản
biểu hiện tình cảm, cảm xúc
của tác giả trước cuộc sống
- Ca dao trữ tình là loại thơ
biểu hiện những tình cảm,
nguyện vọng tha thiết và chính
đáng, vốn được lưu hành
trong dân gian
- Tình cảm, cảm xúc có khi
được biểu hiện một cách trực
tiếp song thường được biểu
hiện một cách gián tiếp
3 Hoạt động luyện tập (củng cố kiến thức): (5’)
* Mục tiêu của hoạt động: Học sinh nắm được nội dung kiến thức bài học.
- GV: Nhắc lại những nội dung cần ghi nhớ
- HS: Thực hiện theo yêu cầu
* Kết luận (chốt kiến thức): Học ghi nhớ, ôn tập theo đề cương chuẩn bị tiết
sau “Kiểm tra học kì I” (90’).
4 Hoạt động vận dụng (nếu có)
5 Hoạt động tìm tòi, mở rộng (nếu có)
IV Rút kinh nghiệm
Trang 5
Tiết 67, 68: KIỂM TRA HỌC KÌ I
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức, kĩ năng, thái độ
- Kiến thức:
Kết quả tiếp thu các nội dung cơ bản của ba phần trong sách giáo khoa Ngữ văn 7 tập 1
- Kĩ năng:
+Xem xét sự vận dụng linh hoạt theo hướng tích hợp các kiến thức và kĩ năng của cả ba phần Văn, Tiếng Việt, Tập làm văn
+ Đánh giá năng lực vận dụng phương thức tự sự nói riêng và các kĩ năng Tập làm văn nói chung để tạo lập một bài viết Biết vận dụng những kiến thức, kĩ năng Ngữ văn đã học một cách tổng hợp, toàn diện theo nội dung và cách thức kiểm tra đánh giá mới
- Thái độ:
Học sinh tự giác ôn tập, nghiêm túc trong kiểm tra thi cử
2 Năng lực có thể hình thành và phát triển cho học sinh
- Năng lực tự học
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- Năng lực thẩm mĩ
- Năng lực giao tiếp
- Năng lực hợp tác
II Chuẩn bị về tài liệu và phương tiện dạy học
- Giáo viên: SGK, SGV, Chuẩn KTKN, giáo án, đề đáp án kiểm tra
- Học sinh: Ôn tập theo đề cương, giấy, viết, thước
III Tổ chức hoạt động học của học sinh: (90’)
1 Hoạt động dẫn dắt vào bài (khởi động): (1’)
* Mục tiêu của hoạt động: Giới thiệu cho học sinh biết được mục tiêu của tiết
kiểm tra, thời gian và yêu cầu của bài làm.
- GV: Các em đã học Ngữ văn về cả 3 phân môn, hôm nay các em sẽ làm bài kiểm tra Học kì I trong thời gian 90 phút (2 tiết)
- HS: Theo dõi
2 Hoạt động hình thành kiến thức: (88’)
* Mục tiêu của hoạt động : Học sinh nhận đề, xác định rõ yêu cầu của đề và
làm bài theo những yêu cầu trong đáp án của giáo viên.
MA TRẬN ĐỀ:
Mức độ
Nội dung
Nhận biết Thông hiểu dụng Vận
thấp
Vận dụng cao
Tổng
Văn
bản Cảnh khuya
- Trình bày được hoàn cảnh sáng tác bài thơ
- Nêu nội dung hai câu thơ cuối
2.0 đ 20%
Tiếng
Việt Điệp ngữ
Xác định điệp ngữ
và phân biệt được các dạng điệp ngữ
1.0 đ
10 %
Trang 6làm
văn
Văn
biểu
cảm
Hoàn thành bài văn biểu cảm theo yêu cầu của đề bài
7.0 đ 70% Tổng:
- Số câu
- Số điểm
- Tỉ lệ %
1/3 c 1.0 đ 10%
2/3 c 2.0 đ 20%
1c 7.0 đ 70%
2c 10.0 đ 100%
ĐỀ BÀI:
I PHẦN ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)
Đọc kĩ bài thơ sau và trả lời câu hỏi.
CẢNH KHUYA
Tiếng suối trong như tiếng hát xa, Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ, Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
(Hồ Chí Minh)
a Bài thơ được ra đời trong hoàn cảnh nào ?
b Hai câu thơ cuối bài thơ đã thể hiện tâm trạng gì của tác giả ?
c Tìm điệp ngữ trong bài thơ và nói rõ đấy là những dạng điệp ngữ nào ?
II PHẦN VIẾT (7.0 điểm)
Mái trường cùng thầy cô và bạn bè đã để lại trong em bao kỉ niệm Hãy trình bày cảm nghĩ của em về mái trường thân yêu ấy bằng một bài văn biểu cảm
- HẾT –
-ĐÁP ÁN :
I PHẦN ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)
a Hoàn cảnh sáng tác bài thơ: Bài thơ được viết ở chiến khu Việt Bắc năm
1947, trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp (1.0 điểm)
b Hai câu thơ cuối bài thơ thể hiện tâm trạng của Bác
- Sự rung động, niềm say mê trước vẻ đẹp như tranh của cảnh núi rừng Việt Bắc (0.5 điểm)
- Bác Hồ thao thức chưa ngủ chính là lo nghĩ đến vận mệnh của đất nước (0.5 điểm)
c - Xác định điệp ngữ: “lồng”, “chưa ngủ” (0.5 điểm)
- Phân biệt dạng điệp ngữ (0.5 điểm)
+ “lồng”: Điệp ngữ cách quãng
+ “chưa ngủ”: Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp ngữ vòng)
II PHẦN VIẾT (7.0 điểm)
1 Mở bài:
Giới thiệu khái quát về trường em, thầy cô, bạn bè
Nêu khái quát tình cảm của em với mái trường, với thầy cô, bạn bè học sinh
có thể nêu một tình huống, một hoàn cảnh cụ thể để trình bày cảm nghĩ, khuyến khích
sự sáng tạo của học sinh.
2 Thân bài:
- Giới thiệu về mái trường thân yêu của em: Qua miêu tả những hình ảnh cụ thể, sinh động về mái trường: cổng trường, hàng cây, sân trường, lớp học với những dãy bàn ghế thân thuộc gắn bó với em hàng ngày
Trang 7- Giới thiệu về thầy cô, bạn bè qua miêu tả, kết hợp kể chuyện, tạo tình huống, hoàn cảnh sinh động để bộc lộ cảm xúc, tình cảm của em với mái trường
- Trực tiếp trình bày cảm xúc, suy nghĩ của em về mái trường: mái trường trở nên thân thuộc, gắn bó với em, em yêu mái trường nơi có bao nhiêu kỉ niệm tuổi thơ, nơi nâng bước em vào đời
* Lưu ý:
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, có thể giới thiệu về mái trường, thầy cô, bạn bè sau đó mới trình bày cảm nghĩ, có thể vừa kết hợp giới thiệu
về mái trường, về thầy cô, bạn bè vừa trình bày cảm nghĩ
Khuyến khích sự sáng tạo của học sinh qua sự hồi tưởng về quá khứ (nhớ lại những kỉ niệm), suy nghĩ về hiện tại, mơ ước, tưởng tượng tới tương lai
3 Kết bài
- Khẳng định lại cảm xúc, suy nghĩ chung về mái trường thân yêu
- Học sinh có thể liên hệ với nội dung Phong trào thi đua xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực đang được thực hiện
* Thang điểm: (Tập làm văn)
- Điểm 6 - 7: Hiểu rõ yêu cầu của đề bài, đáp ứng tốt các yêu cầu về nội dung
và phương pháp, có cảm xúc và suy nghĩ sâu sắc về mái trường thân yêu, diễn đạt tốt
- Điểm 5 - 6: Hiểu rõ yêu cầu của đề bài, đáp ứng hầu hết các yêu cầu về nội dung và phương pháp, có cảm xúc và suy nghĩ tương đối sâu sắc về mái trường, diễn đạt tương đối tốt
- Điểm 3 - 4: Hiểu yêu cầu của đề bài, đáp ứng được các yêu cầu cơ bản về nội dung và phương pháp, có cảm xúc và suy nghĩ tương đối sâu sắc về mái trường, nhưng
có đoạn còn diễn xuôi hoặc kể lan man, có thể còn một số lỗi về diễn đạt
- Điểm 1 - 2: Chưa hiểu rõ yêu cầu của đề bài, chưa đáp ứng được các yêu cầu
cơ bản về nội dung và phương pháp, có cảm xúc và suy nghĩ về mái trường, nhưng có đoạn còn diễn xuôi hoặc kể lể lại những sự việc, còn mắc nhiều lỗi về diễn đạt
- Điểm 0: Bỏ giấy trắng
HẾT
-3 Hoạt động luyện tập (củng cố kiến thức)
4 Hoạt động vận dụng (nếu có)
5 Hoạt động tìm tòi, mở rộng (nếu có)
IV Rút kinh nghiệm
TT TVT, ngày 19 tháng 12 năm 2018KÝ DUYỆT – TUẦN 17
Tổ trưởng
Trang 8Đề bài: Cảm nghĩ về tình bạn.
Bài làm:
Con người, đặt bản thân là trung tâm, luôn có rất nhiều mối quan hệ xoay quanh Có những người, những mối quan hệ chỉ thoáng qua nhưng cũng có những người hay những mối quan hệ bằng một cách nào đó luôn gắn bó với ta, đi theo ta trong suốt cuộc đời Tình bạn là một mối quan hệ như vậy
Trong cuộc đời mình, ai cũng có ít nhất là một vài người bạn Tình bạn không đến từ một người, nó là sự sẻ chia, thông cảm, là sự thấu hiểu về nhau giữa hai người Một tình bạn đẹp phải xuất phát từ sự chân thành, trong sáng, vô tư và tin tưởng Những điều này tưởng như đơn giản nhưng đó lại là điều kiện tiên quyết để khởi đầu một tình bạn đẹp Con người luôn sợ cô đơn, luôn muốn có người đáng tin tưởng để có thể sẻ chia, tâm sự nhưng cũng luôn dè chừng, cảnh giác với những người muốn chạm vào cảm xúc của họ Cũng phải thôi, thật tồi tệ nếu một người bạn coi là bạn, lắng nghe những điều họ sẻ chia biết đâu sau đó lại đem những câu chuyện của bạn ra làm trò đùa Tình bạn cũng không thể bền vững nếu không trong sáng, có mục đích hay để lợi dụng lẫn nhau Chúng ta không thể gọi một người là bạn mà luôn phải đề phòng họ
Để hai người khác nhau trở thành bạn của nhau cần rất lớn sự thấu hiểu Bởi mỗi người sẽ có một tính cách khác nhau Dẫu có thể có nét tương đồng nhưng điểm khác nhau sẽ vẫn rất lớn Sự thấu hiểu đối với nhau không dễ dàng có được, nó cần phải có thời gian để vun đắp, có khó khăn hoạn nạn để thử thách và trưởng thành Phải
có sự sẻ chia, thông cảm và giúp đỡ lẫn nhau giữa hai người bạn mới có thể khiến họ hiểu nhau hơn Mặt khác, con người không hoàn hảo, luôn có những thói quen xấu bên cạnh những cái tốt Muốn tình bạn được bền lâu, ta không được bao che dung túng trước những thói quen xấu này
Rất khó để có được một tình bạn nhưng một tình bạn đẹp sẽ khiến cuộc sống của ta thi vị hơn rất nhiều Thật bình yên khi gặp khó khăn mà luôn có người sẵn sàng đưa tay giúp đỡ hay khi có tâm sự có người yên lặng ngồi bên lắng nghe Cũng thật hạnh phúc khi có tin tưởng chia sẻ với ta những điều giản dị Và thật ấm áp khi có người luôn nhớ những thói quen nhỏ nhặt của ta để khi ta đi đâu, làm gì họ sẽ lại quan tâm, nhắc nhở Nếu tìm được một người bạn như thế bạn sẽ cảm thấy hạnh phúc và đầy đủ vì bạn sẽ không phải lo âu hay đối mặt với những nỗi cô đơn hay sợ hãi trước cuộc sống tẻ nhạt
Tình bạn là một món quà thiêng liêng và cao quý mà chúng ta cần trân trọng Phải có tình bạn thì cuộc sống của chúng ta mới thật sự có ý nghĩa Coi trọng tình bạn,
nó sẽ đơm hoa kết trái và nảy nở mãi mãi không tàn lụi, là một vi thuốc tinh thần giúp
ta luôn vững vàng trong cuộc sống hay khi đối mặt với khó khăn thử thách