Tiểu Luận MÔN NGUYÊN LÝ CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG ĐỀ TÀI VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN TRONG VIỆC TUYÊN TRUYỀN THAM GIA BẢO ĐẢM TRẬT TỰ, AN TOÀN GIAO THÔNG QUỐC GIA MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ LÝ LU[.]
Trang 1TIỂU LUẬNMÔN: NGUYÊN LÝ CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG
ĐỀ TÀI:
VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN TRONG VIỆC TUYÊN TRUYỀN THAM GIA BẢO ĐẢM TRẬT TỰ, AN TOÀN GIAO THÔNG
QUỐC GIA
Trang 2MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ MINH TRONG VIỆC TUYÊN TRUYỀN THAM GIA BẢO ĐẢM TRẬT TỰ, AN TOÀN GIAO THÔNG QUỐC GIA 6
1.1 Một số vấn đề về đoàn TNCS Hồ Chí Minh 6
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ MINH TRONG VIỆC TUYÊN TRUYỀN THAM GIA BẢO ĐẢM TRẬT TỰ, AN TOÀN GIAO THÔNG QUỐC GIA 13
2.1 Thực trạng công tác tuyên truyền của Đoàn thanh niên 13
2.2 Một số khuyến nghị 16
KẾT LUẬN 18
TÀI LIỆU THAM KHẢO 19
Trang 3DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ATGT : An toàn giao thông
TNCS HCM : Thanh niên Cộng sản Hồ Chí MinhVHGT : Văn hóa giao thông
Trang 4MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, An toàn giao thông đang là vấn đề nhậnđược sự quan tâm của toàn xã hội Theo thống kê của Ủy Ban an toàn giaothông quốc gia, trong 5 tháng đầu năm, toàn quốc xảy ra 8.374 vụ, làm chết3.588 người, làm bị thơng 7.339 người.Cũng theo ông Khuất Việt Hùng - PhóChủ tịch chuyên trách Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia cho biết: 80% nạnnhân tai nạn giao thông có độ tuổi từ 18 đến 55, trong đó 40% là trong độ tuổithanh niên từ 18 đến 27 [7- tr,6] Những con số thống kê tai nạn giao thông,nạn nhân do tai nạn giao thông, số người trẻ bị tai nạn - trong đó phần nhiều
là sinh viên, đã và đang là những con số đáng báo động.Vì vậy, việc giáo dụcnhằm thay đổi hành vi tham gia giao thông cho sinh viên hiện nay là một việchết sức quan trọng và thiết yếu Và một trong những tổ chức đóng vai tròquan trọng cùng với gia đình, nhà trường trong việc giáo dục văn hóa giaothông (VHGT) bảo đảm trật tự, an toàn giao thông quốc gia chính là ĐoànThanh niên
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức đoàn thể xã hội rộng lớn, làtrường học cho thanh niên Việt Nam nói chung và sinh viên nói riêng Mộttrong những nhiệm vụ cơ bản là chăm lo giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng và đạođức cách mạng để thanh niên trở thành công dân tốt và là nguồn nhân lực chấtlượng cao đáp ứng thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Tại Nghịquyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, nhiệm
kỳ 2012-2017 đã đưa ra “Đề án Đoàn tham gia bảo đảm an toàn giao thông”với mục tiêu phấn đấu 100% cơ sở Đoàn đưa nội dung phổ biến pháp luật vềgiao thông vào các kỳ sinh hoạt định kỳ hàng tháng, quý và năm [1]; Tổ chứcnhiều cuộc vận động, tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức tự giác chấp hànhLuật Giao thông, tiêu biểu nhất là cuộc vận động “Thanh niên với VHGT”
Trang 5Những hoạt động này đã cho thấy được vị trí quan trọng của Đoàn TNCS HồChí Minh trong việc giáo dục hành vi tham gia giao thông của sinh viên.
Theo một điều tra của Ủy ban ATGT quốc gia, gần 80% số người bị xử
lý khi tham gia giao thông có độ tuổi từ 16 đến 35; gần 80% sinh viên khi đi
xe máy không có giấy phép lái xe; 95% sinh viên điều khiển xe sai kỹ thuật[4], điều này cho thấy con người là nhân tố quan trọng dẫn đến tình trạng giaothông, do đó việc nâng cao hiểu biết và ý thức tham gia giao thông của ngườidân nói chung và sinh viên nói riêng, từ đó hình thành VHGT, tạo dựng nềntảng an toàn giao thông Giáo dục hành vi tham gia giao thông đúng pháp luật
sẽ góp phần hình thành nên những thế hệ sinh viên có lối sống lành mạnh vàtuân thủ pháp luật
Các quy định trong Điều lệ Đoàn và hoạt động thực tiễn đã cho thấy rõchức năng, nhiệm vụ của tổ chức Đoàn Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay,hoạt động Đoàn tại các trường đại học, cao đẳng trên toàn quốc nói chung vàtại Hà Nội nói riêng đang phải đối mặt với nhiều khó khăn thách thức mà nếukhông có biện pháp hữu hiệu sẽ ảnh hưởng rất lớn đến vai trò của tổ chức nàyđối với sinh viên Thực tế đã cho thấy, trong thời gian qua những vi phạmpháp luật về trật tự, an toàn giao thông của sinh viên đang ngày càng gia tăng.Vậy đứng trước thực trạng đó, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã phát huy đượchết vai trò của mình hay chưa? Những nội dung giáo dục của Đoàn liệu đãmang đến sự chuyển biến trong hành vi đúng đắn của sinh viên khi tham giabảo đảm trật tự, an toàn giao thông quốc gia chưa?
Từ những lý do trên, tác giả quyết định lựa chọn đề tài: “Vai trò của tổ
chức Đoàn trong việc tuyên truyền tham gia bảo đảm trật tự, an toàn giao thông quốc gia”.
2 Tổng quan tình hình nghiên cứu
Những công trình nghiên cứu về vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh
là một trong những cơ sở quan trọng giúp tác giả định hướng và xây dựngcách tiếp cận phù hợp cho đề tài Có thể thấy rằng, có rất nhiều công trình
Trang 6nghiên cứu khoa học đã đề cập đến vai trò của Đoàn Thanh niên trong việcgiáo dục lý tưởng cách mạng, pháp luật, đạo đức, lối sống, kỹ năng,… chothanh niên, sinh viên.
Về vai trò của Đoàn trong giáo dục lối sống sinh viên, thanh niên
Nghiên cứu “Đoàn Thanh niên với việc xây dựng lối sống cho thanh niên
trong giai đoạn hiện nay” (2005) của tác giả Đỗ Ngọc Hà về mặt lý luận đã
chỉ rõ quan điểm tiếp cận nghiên cứu, thao tác các khái niệm về lối sống, kháiniệm thanh niên, các quan điểm của Đảng và Đoàn về giáo dục lối sống vănhóa cho thanh niên Kết quả nghiên cứu thực tiễn từ việc đánh giá các kết quảcủa công tác giáo dục lối sống cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh,tác giả đã đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác xây dựng lốisống cho thanh niên như: Thống nhất các quan điểm xây dựng lối sống vănhóa cho thanh - thiếu niên; Xây dựng môi trường văn hóa xã hội lành mạnh
để giáo dục lối sống thanh niên; Đoàn thanh niên cần thông qua các cuộc vậnđộng và phong trào cách mạng để giúp thanh niên hình thành đạo đức, lốisống cao đẹp,…[5]
Năm 2013, báo cáo khoa học đề tài cấp Bộ “Giải pháp của Đoàn TNCS
Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức, lối sống cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay” tác giả Trần Thanh Giang đã đưa ra đặc điểm về đạo đức, lối sống
của thanh niên hiện nay đồng thời đo lường hiệu quả của các giải pháp nàyđối với thanh niên của Đoàn Thanh niên Qua đó, tác giả đưa ra nhóm các giảiphápnhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho thanhniên thông qua việc phân tích những yếu tố tác động đến quá trình hình thànhđạo đức, lối sống của thanh niên [6]
Về vai trò của Đoàn trong giáo dục kỹ năng sống cho sinh viên, thanh niên
Kỹ năng sống là một trong những vấn đề được khá nhiều các nhà khoahọc quan tâm Công trình nghiên cứu về “Giáo dục kỹ năng xã hội cho đoànviên thanh niên” (2010) tại một số trường đại học, cao đẳng của Viện nghiên
Trang 7cứu Thanh niên (trực thuộc Trung ương Đoàn) đã đánh giá được nhận thứccủa sinh viên nói chung về kỹ năng xã hội (kỹ năng sống, kỹ năng làm việc,
…) đồng thời tìm hiểu những kỳ vọng của sinh viên trong việc tiếp cận đốivới kỹ năng xã hội và đưa ra các giải pháp phù hợp
Nghiên cứu "Vai trò của Đoàn Thanh niên trong giáo dục kỹ năng
sống cho sinh viên (Nghiên cứu trường hợp Trường Đại học Công đoàn)” (2014), tác giả Trần Mạnh Cương đã chỉ ra rằng những nhân tố tác động trực
tiếp và ảnh hưởng nhiều nhất đến hoạt động giáo dục kỹ năng sống của Đoàn
đó là: sự quan tâm của các cấp ủy Đảng và chuyên môn; vai trò của cán bộĐoàn, của truyền thông; việc học tập và đào tạo tín chỉ; … Trong đó sự tíchcực nhiệt tình, năng lực và trách nhiệm của người cán bộ Đoàn được đánh giácao nhất, đóng vai trò quyết định đối với việc tổ chức triển khai hoạt độngĐoàn nói chung và giáo dục kỹ năng sống cho sinh viên nói riêng
Chuyên đề “Tăng cường công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạođức, lối sống cho thanh niên nhiệm kỳ 2012-2017” tại Đại hội đại biểu toànquốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ X đã chỉ ra tình hình lý tưởng cáchmạng, đạo đức, lối sống của thanh niên trong giai đoạn hiện nay từ đó nêu ranội dung và giải pháp tăng cường công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạođức, lối sống cho thanh niên nhiệm kỳ 2012 - 2017
Có thể thấy, các vấn đề về vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh hayviệc giáo dục pháp luật cho thanh niên nhận được khá nhiều sự quan tâm củacác nhà khoa học Đây là hệ thống lý luận và thực tiễn quý báu giúp tác giảtham khảo và chọn hướng nghiên cứu cho đề tài Tuy nhiên, việc nghiên cứu
về vai trò của Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục thay đổi hành vi tham giagiao thông của sinh viên lại ít được đề cập đến Do vậy, trong phạm vi nghiêncứu của đề tài này, tác giả mong muốn tìm hiểu về vai trò của tổ chức Đoàntrong việc tuyên truyền tham gia bảo đảm trật tự, an toàn giao thông quốc giahiện nay như thế nào
Trang 83 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu lý luận và thực tiễn về vai trò của Đoàn TNCS Hồ ChíMinh, đánh giá vai trò của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong việc tuyêntruyền tham gia bảo đảm trật tự, an toàn giao thông quốc gia
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Xây dựng cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn cho đề tài
- Thao tác hóa một số khái niệm liên quan
- Đề xuất một số giải pháp giúp phát huy vai trò của Đoàn TNCS HồChí Minh trong việc giáo dục tham gia bảo đảm trật tự, an toàn giao thôngquốc gia cho sinh viên hiện nay
4 Đối tượng nghiên cứu
Vai trò của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong việc tuyên truyềntham gia bảo đảm trật tự, an toàn giao thông quốc gia
5 Đóng góp và ý nghĩa lý luận, thực tiễn của đề tài
5.1 Ý nghĩa lý luận của đề tài
Góp phần hệ thống hóa, bổ sung và làm rõ thêm những vấn đề lý luận
về vai trò của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong việc tuyên truyền thamgia bảo đảm trật tự, an toàn giao thông quốc gia
5.2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
- Kết quả nghiên cứu có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho việc hoạchđịnh và thực hiện nâng cao vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong giáodục ý thức pháp luật nói đối với sinh viên nói riêng và thanh niên nói chung
- Kết quả nghiên cứu có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong nghiêncứu và giảng dạy những vấn đề liên quan
6 Kết cấu của luận văn
Gồm phần mở đầu, chương 1 và chương 2, kết luận, phụ lục và tài liệutham khảo
Trang 91.1.1 Khái niệm vai trò, thanh niên, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh
1.1.1.1 Khái niệm vai trò
Vai trò là khái niệm cơ bản và thường được sử dụng ở nhiều ngànhkhoa học nói chung và xã hội học nói riêng; được sử dụng khi tiếp cận nghiêncứu về con người, xã hội, nhóm xã hội và hệ thống xã hội
Trước khi đi sâu vào khái niệm vai trò, cần tìm hiểu khái niệm địa vị xãhội Trong cuốn Xã hội học do GS Phạm Tất Dong và GS Lê Ngọc Hùng(đồng chủ biên) (2007), địa vị xã hội có thể coi như vị trí trong xã hội, là một
"hiện tượng nhận thức trong đó các cá nhân hoặc nhóm được so sánh vớingười khác và nhóm khác về sự khác nhau dựa trên cơ sở một số đặc điểmhoặc phẩm chất được cho là có ý nghĩa trong xã hội đó" [2, tr.209] Có hailoại địa vị xã hội là gán cho và đạt được Địa vị gán cho là những đặc điểmnhư tôn giáo, chủng tộc, dòng dõi xuất thân, v.v Còn địa vị đạt được là nhữngđịa vị xã hội con người có được nhờ sự nỗ lực của bản thân như học hàm, học
vị hay vị trí trong công việc
Vai trò và địa vị xã hội là hai khái niệm không thể tách rời,luôn gắn bó chặt chẽ với nhau Ralph Linton (1893-1953) là một trong nhữngnhà nhân học, xã hội học có công trong việc phát triển lý thuyết này Trongcuốn sách Nghiên cứu về con người (1936) ông định nghĩa vị thế là vị trí đốicực trong khuôn mẫu của hành vi tương tác Vị thế được hiểu theo hai nghĩa,theo nghĩa trừu tượng, một vị thế là một vị trí trong một hệ thống khuôn mẫutương tác nhất định Theo nghĩa này một người hay một nhóm người có nhiều
vị thế do tham gia nhiều hệ thống xã hội với những khuôn mẫu hành vi được
Trang 10xác định Theo một nghĩa cụ thể, vị thế của một người là tập hợp tất cả các vịthế mà người đó nắm giữ trong các mối tương tác xã hội Tuy nhiên, kháiniệm vị thế chủ yếu nói đến xuất phát điểm của hành vi chứ chưa nói đến mặthoạt động của nó Khái niệm vai trò mới nói đến mặt động thái của hành vi,khi mà một người thực hiện quyền và trách nhiệm của vị thế mà người đóđóng Như vậy, vai trò là hành vi của người chiếm giữ vị thế mà hành vi đóhướng vào nhằm đáp ứng những kỳ vọng của người khác về quyền và tráchnhiệm gắn với vị thế.
Tóm lại, quan niệm của R.Linton cho thấy bằng cách nào hay cơ chếnào mà xã hội quy định hành vi của con người Đó là, con người luôn phảithực hiện những vai trò tương ứng với vị thế mà xã hội gán cho hay giànhđược từ xã hội Trong cấu trúc xã hội đã có những vị thế có sẵn để gán chocác cá nhân, nhóm người và có những vị thế mà con người phải đầu tư côngsức, thời gian và các nguồn lực mới có thể giành được Như vậy, cấu trúc xãhội không đơn giản áp đặt vai trò lên con người và con người cũng không thụđộng chờ đợi xã hội ban phát hay gán cho những vị thế nhất định Mà, theoR.Linton, con người có thể tích cực, chủ động tham gia vào các quan hệ với
xã hội và bằng những nỗ lực của mình để giành lấy những vị thế xã hội nhấtđịnh
Trong khi đó, J.H.Ficher cho rằng: Vai trò xã hội là sự phối hợp vàtương tác qua lại của các khuôn mẫu được tập trung thành một nhiệm vụ xãhội gọi là vai trò hay nói cách khác, vai trò là những hành động, hành vi ứng
xử, những khuôn mẫu tác phong mà xã hội chờ đợi hay đòi hỏi ở một ngườihay một nhóm xã hội nào đó phải thực hiện trên cơ sở vị thế (vị trí xã hội) của
họ [25]
Vai trò cũng được “sử dụng để xác định thành phần các mô hình vănhoá gắn liền với một địa vị cụ thể Nó gồm tâm thế, giá trị và hành vi do xãhội gán cho bất cứ ai hoặc tất cả những người chiếm giữ một địa vị cụ thể Nóbao gồm những kỳ vọng được hợp pháp hoá của những người giữ chức vụ đối
Trang 11với hành vi của người khác hướng đến họ”, hoặc là“Một vai trò có nghĩa làmột tập hợp các chuẩn mực, hành vi, nghĩa vụ và quyền lợi gắn với một vị thếnhất định” [3].
Với các định nghĩa về khái niệm vai trò nêu trên, chúng ta có thể nhậnthấy, vai trò dùng để chỉ các khuôn mẫu, các chuẩn mực hoạt động và hành
vi, các phương thức hành xử của cá nhân hoặc nhóm xã hội tương ứng với vịthế của cá nhân hoặc nhóm xã hội đó.Tuy nhiên, R.Linton và Ficher chưanói đến một điều cơ bản và rất quan trọng là con người có khả năng thay đổicác vị thế xã hội đang có và có khả năng vươn lên những vị thế mới, thựchiện những vai trò mới cho xã hội, bằng cách đó con người có thể biến đổicác mối tương tác xã hội và toàn bộ cấu trúc xã hội mà họ là thành viên Tứcvai trò là một khái niệm có tính động, có thể thay đổi phụ thuộc vào sự nỗlực của chủ thể
1.1.1.2 Khái niệm Thanh niên
Thanh niên là khái niệm dùng để chỉ một nhóm nhân khẩu - xã hội vớimột độ tuổi xác định, với những tâm, sinh lý đặc thù và có một vai trò quantrọng trong các lĩnh vực của đời sống xã hội Thanh niên là lớp người đangphát triển cả về chất, cả về tâm lý, tinh thần, cả về nhu cầu tình cảm, trí tuệ,tài năng, ước mơ và lý tưởng, tư duy và tính cách Đó cũng là thời kỳ hìnhthành những định hưởng giá trị của cuộc sống đang trưởng thành về nhâncách Về độ tuổi thông thường được tính từ khoảng 15 đến 30 tuổi Tuy nhiêncách xác định tuổi thanh niên cũng không giống nhau ở các quốc gia, dân tộc,hiện nay ở Việt Nam độ tuổi thanh niên được xác định từ đủ 16 đến 30 tuổi
Đặc đi m tâm lý nổi bật của thanh niên: yêu cái mới, chọn cái đẹp ,luôn hướng tới tương lai, nhạy cảm với thực tiễn, dễ tiếp nhận với các giá trịcách tân và đổi mới, hăng hái, xung phong, luôn đi đầu trong cuộc đấu tranhchống lại những cái cũ, lỗi thời, lạc hậu
Thanh niên là một nhóm nhân khẩu xã hội đặc thù, chiếm số đôngtrong dân cư, đan xen trong các giai tầng, cơ cấu xã hội và cơ cấu nghề