Tiểu luận cao học môn nguyên lý cttt thực trạng và giải pháp khắc phục tình trạng mê tín dị đoan cho sinh viên hiện nay

Tiểu Luận MÔN NGUỲN LÝ CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG ĐỀ TÀI Thực trạng và giải pháp khắc phục tình trạng mê tín dị đoan cho sinh viên học viện Báo chí và Tuyền truyền hiện nay MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 4 CHƯƠNG 1[.]

TIỂU LUẬNMÔN: NGUỲN LÝ CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG

ĐỀ TÀI: Thực trạng và giải pháp khắc phục tình trạng mê tín dị đoan cho

sinh viên học viện Báo chí và Tuyền truyền hiện nay

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 4

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÊ TÍN DỊ ĐOAN 4

1.1 Quan niệm và nguồn gốc về mê tín dị đoan 4

1.2 Các hình thức, cách thức biểu hiện: 6

CHƯƠNG 2:THỰC TRẠNG MÊ TÍN DỊ ĐOAN, SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA MÊ TÍN DỊ ĐOAN ĐẾN SINH VIÊN HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN HIỆN NAY 9

2.1 Thực trạng mê tín dị đoan trong giai đoạn hiện nay 9

2.2 ảnh hưởng của mê tín dị đoan đối với sinh viên học viện Báo chí và Tuyên truyền 15

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG MÊ TÍN DỊ ĐOAN CHO SINH VIÊN HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYỀN TRUYỀN HIỆN NAY 18

3.1 Phân biệt rõ giữa tự do tín ngưỡng với mê tín dị đoan 18

3.2 Nâng cao trình độ hiểu biết cho sinh viên vạch trần tính chất bịp bơm của mê tín dị đoan 19

3.3 Đề cao pháp luật của nhà nước, tăng cường quản lý xã hội 19

3.4 Quán triệt các văn kiện của Đảng và nhà nước về việc bài trừ tệ nạn mê tín dị đoan 20

KẾT LUẬN 22

MỞ ĐẦU

1 lý do chọn đề tài

Việt Nam có 54 dân tộc Hiện nay, số người có đạo lên tới 18.661.437.Nhiều nhất là Phật giáo có 6.812.318 người, sau đến Công giáo có 5.677.086người Trong đó, Công giáo tại Việt Nam là một bộ phận của Giáo hội Cônggiáo Rôma Tất cả tôn giáo khác có nguồn gốc ngoại nhập hoặc nội sinh hoạtđộng theo những nghi thức quốc nội Đời sống văn hóa tâm linh của người Việt

có nội dung, nghi thức phong phú Nghi thức văn hóa tâm linh của người Việtthường là cúng bái, giỗ chạp vào ngày sinh, ngày mất của người đã khuất; thắphương cúng vào các ngày tết, mồng một, ngày rằm Văn hóa tâm linh cho rằng:

“Ở hiền thì gặp lành”; làm việc ác thì sẽ gặp “quả báo” Điều cơ bản nhất đốivới văn hóa tâm linh của người Việt là khuyến khích mọi người sống khoandung, hướng thiện

Trái lại, mê tín dị đoan cho rằng người ta sống như thế nào không quantrọng, chỉ cần cầu khẩn với “lễ cao”, “mâm đầy”, đặt nhiều tiền bạc thì người ta

có thể “cầu gì được nấy” Làm điều ác có thể hóa giải bằng lễ “dâng sao giảihạn”, không sợ “quả báo”  

Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 7 (khóa IX) của Đảng đã xácđịnh: “Tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân,đang và sẽ tồn tại cùng dân tộc trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ởnước ta Đồng bào các tôn giáo là bộ phận của khối đại đoàn kết toàn dân tộc;thực hiện nhất quán chính sách tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng,theo hoặc không theo một tôn giáo nào, quyền sinh hoạt tôn giáo bình thườngtheo đúng pháp luật Các tôn giáo hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, bìnhđẳng trước pháp luật"

Thực hiện Hiến pháp 2013 về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, Luật Tínngưỡng, tôn giáo (2016) quy định: Nhà nước tôn trọng và bảo hộ quyền tự do tínngưỡng, tôn giáo của mọi người; bảo đảm quyền bình đẳng giữa các tôn giáo

trước pháp luật; Nhà nước bảo hộ cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo và tài sảnhợp pháp của cơ sở tín ngưỡng, tổ chức tôn giáo; nghiêm cấm phân biệt đối xử,

kỳ thị vì lý do tín ngưỡng, tôn giáo; ép buộc, mua chuộc hoặc cản trở ngườikhác theo hoặc không theo tín ngưỡng, tôn giáo; xâm phạm quốc phòng, anninh, chủ quyền quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, môi trường; xâm hại đạo đức

xã hội; xâm phạm thân thể, sức khỏe, tính mạng, tài sản; xúc phạm danh dự,nhân phẩm của người khác…

Một công việc hết sức quan trọng trước khi nghĩ tới việc đấu tranh ngănchặn, loại bỏ tệ nạn mê tín dị đoan ra khỏi đời sống xã hội, đó là phải loại bỏ tệnạn này ra khỏi đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức Mặt khác, đểbài trừ tệ nạn này cần phải tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để toàndân, trước hết là lớp trẻ nhận thức đúng đắn về tín ngưỡng, tôn giáo và mê tín dịđoan, phân biệt rõ những hiện tượng mê tín dị đoan với các tín ngưỡng, tôn giáo

chân chính Chính vì những lý do trên em xin trọn đề tài “Thực trạng và giải

pháp khắc phục tình trạng mê tín dị đoan cho sinh viên học viện Báo chí và Tuyền truyền hiện nay” làm đề tài kết thúc môn học.

2 Đối tựợng và phạm vi nghiên cứu:

- Môi trường cảnh quan tạo nên hoạt động mê tín dị đoan

- Tìm hiểu thực trạng mê tín dị đoan của sinh viên học viện báo chí và Tuyêntruyền

4 Phương pháp nghiên cứu.

Đề tài sử dụng một số phương pháp sau:

- Phương pháp nghiên cứu liên ngành;

6 Bố cục của đề tài:

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung của đề tài được chia làm bachương:

Chương 1: cơ sở lý luận về mê tín dị đoan

Chương 2: thực trạng mê tín dị đoan, sự ảnh hưởng của mê tín dị đoanđến sinh viên học viện Báo chí và Tuyên truyền hiện nay

Chương 3 : Một số giải pháp khắc phục tình trạng mê tín dị đoan cho sinhviên học viện Báo chí và Tuyền truyền hiện nay

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÊ TÍN DỊ ĐOAN

1.1 Quan niệm và nguồn gốc về mê tín dị đoan

1.1.1 Quan niệm về mê tín dị đoan

Mê tín, dị đoan là hiện tượng xã hội phổ biến và đang có nhiều biếntướng, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống xã hội Vậy “mê tín dị đoan” là gì?

Nó có nguồn gốc từ đâu mà trong thời đại khoa học ngày càng phát triển nókhông những không mất đi mà còn diễn biến tinh vi, phức tạp hơn? Trong bàiviết dưới đây, Đồ thờ Hải Mạnh xin chia sẻ một số thông tin khái lược về vấn đềnày

“Mê tín” và “dị đoan” thực ra là hai khái niệm khác nhau. “Mê tín” và “Dịđoan” được ghép nối để tạo thành khái niệm “mê tín dị đoan” Trong sinh hoạt

xã hội hiện nay, rất ít người sử dụng từ “mê tín” với nguyên nghĩa của nó Khingười ta nói “mê tín” thì có nghĩa là đề cập đến khái niệm “mê tín dị đoan”

Theo nghĩa Hán - Việt thì “mê” có nghĩa là mờ tối, u mê; “tín” là tintưởng “Mê tín” là tin tưởng một cách mê muội “Dị đoan” là những chuyện dịthường, hoang đường

Còn theo Từ điển Tiếng Việt năm 1992 của Trung tâm Từ điền Ngôn ngữ– Viện Ngôn ngữ học – Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn, trang 976 thìđịnh nghĩa: “Mê tín” là: (1) tin một cách mù quáng vào những cái thần bí, vàonhững chuyện thần thánh ma quỷ, số mệnh… (2) sự ưa chuộng, tin một cách mùquáng không biết suy xét; còn “Dị đoan” là (a) Điều quái lạ, huyền hoặc, hoangđường , (b) Tin vào dị đoan

Trên cơ sở đó, nhiều nhà nghiên cứu đã thống nhất quan niệm về mê tín dịđoan là những biểu hiện tin và làm theo những điều phi lý, phản khoa học, liênquan đến lĩnh vực tâm linh, tinh thần của con người, là những hành vi phản vănhóa, gây tác hại đến bản thân và xã hội Dị đoan là hệ quả của mê tín, làm theonhững điều quái dị không thật, không hợp lẽ phải Dị đoan là mức cao hơn của

mê tín Ví dụ: nghe theo lời “thánh phán” về đốt nhà, uống nước tàn nhang,nước thải dẫn đến thiệt hại về tài sản và sức khỏe Cũng có thể từ mê tín dị đoandẫn đến hiện tượng tôn giáo mới, tôn giáo lạ, tà giáo…

1.1.2 Nguồn gốc của mê tìn dị đoan

Nguồn gốc từ tàn dư của nền văn hóa cũ

Đó là những phong tục, tập quán của xã hội cũ Khi một chế độ xã hộimới ra đời, những tư tưởng, những phong tục, tập quán cũ chưa mất đi mà vẫncòn tồn tại và ảnh hưởng trong đời sống, sinh họat của đại bộ phận dân cư Nókhông dễ dàng bị loại bỏ và thậm chí có thể bùng phát trở lại nếu có điều kiệnthuận lợi, như ở phương Đông, trong chế độ phong kiến, Nho giáo và Đạo giáo

có sự chi phối rất mạnh đến đời sống xã hội Giai cấp phong kiến sử dụng nhữngtôn giáo này làm công cụ để cai trị xã hội Quan niệm về âm dương, ngũ hànhcủa Đạo giáo là cơ sở để hình thành các hình thức bói toán Tư tưởng “thiênmệnh” và các lễ nghi tế bái trời đất của Nho gia đã tạo ra các hình thức cúng bái,khấn lễ trong nhân dân Đến khi chế độ phong kiến bị đánh đổ, những tư tưởng

ấy vẫn tồn tại do đã ăn sâu thành phong tục, tập quán của nhân dân

Những trào lưu tư tưởng của xã hội cũ khi không còn giữ được địa vịthống trị vẫn còn tồn tại trong xã hội đương thời và vận động theo 2 chiềuhướng: hướng tích cực thì phát triển thành những giá trị truyền thống mà ta gọi

là bản sắc văn hóa; hướng tiêu cực thì chuyển thành những tập tục lạc hậu và mêtín dị đoan

Nguồn gốc nhận thức

Mê tín dị đoan là một hiện tượng xã hội, ra đời, tồn tại và phát triển cùngvới lịch sử xã hội loài người Trong xã hội công xã nguyên thủy, do trình độ lựclượng sản xuất chưa phát triển, con người cảm thấy yếu đuối và bất lực trước tựnhiên rộng lớn và bí ẩn Vì vậy, họ gán cho tự nhiên những sức mạnh to lớn,thần thánh hóa sức mạnh đó Khi xã hội xuất hiện giai cấp, bên cạnh cảm giácyếu đuối trước sức mạnh của tự nhiên, con người còn cảm thấy bất lực trướcnhững sức mạnh tự phát của xã hội Sự yếu kém của trình độ phát triển lực

lượng sản xuất, sự bần cùng về kinh tế, áp bức về chính trị là nguồn gốc sâu xacủa mê tín dị đoan.

Mặt khác, xã hội loài người phát triển không đồng đều, có những cộngđồng người phát triển cao, có những cộng đồng người chậm tiến Các cá nhântrong xã hội cũng vậy, có người hiểu biết nhiều, có người hiểu biết ít Do đó,trình độ nhận thức giữa những cộng đồng người hoặc cá nhân là khác nhau.Điều này cho thấy tại sao trong khi khoa học đã rất phát triển, sự hiểu biết củacon người về thế giới ngày càng đầy đủ và sâu sắc thì vẫn còn những cộng đồngngười tin vào sự sắp đặt của trời, thần, ma quỷ, vào “thế giới bên kia” Trình độnhận thức kém làm nảy sinh những hành vi mê tín dị đoan trong các cá nhânhoặc cộng đồng dân cư

Nguồn gốc tâm lý, nhất là tâm lý mong cầu và tâm lý sợ hãi

Là con người có ai không mong cầu, không sợ hãi Đã có hai thứ này thìnhất định sẽ rơi vào mê tín dị đoan Mong cầu được bình an, hạnh phúc và sự sợhãi, lo lắng khi phải đối mặt với những rủi ro, bất hạnh, cái chết là những tìnhcảm tâm lý làm cho con người luôn tìm cách xoay trở, đối phó Khi cảm thấy sựxoay trở, đối phó bất lực thì bèn tìm đến các lực lượng siêu nhiên, huyền bí đểnhờ che chở, ban ơn Người theo tôn giáo thì thể hiện niềm tin tôn giáo, ngườikhông theo tôn giáo thì cũng nhờ cậy đến một “vị linh thiêng” nào đó gần gũivới mình như “thổ địa”, “hà bá”, “ông hổ” Sự sợ hãi dễ dẫn con người đếnnhững hành vi kiêng cữ, cúng bái, cầu khấn, kể cả những người có địa vị xã hội,trình độ học vấn cao, hiểu biết rộng và hoạt động khoa học

1.2 Các hình thức, cách thức biểu hiện:

Mê tín dị đoan có rất nhiều hình thức biểu hiện với các tính chất đa dạng

và phức tạp Mỗi hình thức cũng có những biến dạng lai tạp khác nhau tuỳ theo phong tục tập quán sinh hoạt của mỗi địa phơng, mỗi vùng, song nói chung cũng

không nằm ngoài một số hình thức phổ biến dới đây

1.2.1 Bói toán:

Đây là hình thức phổ biến của tệ nạn mê tín dị đoan Có nhiều cách bói:bói

gieo qủe, bói âm dơng, bói chữ ký, bói xóc quẻ, bói mai rùa, bói lá trầu bói chân

gà, bói kiều, bói nốt ruồi, bói bài tây, bói chén

Thuật bói toán chủ yếu dựa chủ yếu vào sách bói của Trung Quốc nhậpvào

nớc ta từ thời phong kiến.Nhiều ngời lầm tởng là nói có sách mách có chứng song sách bói chỉ là những yếu tố duy tâm, nó chủ yếu dựa vào mánh khoé lừabịp, dựa dẫm, tuỳ cơ ứng biến, giải thích bằng những lời lẽ lấp lửng khiến ngờinghe hiểu thế nào cũng đợc

So với hình thức khác thì tử vi tinh vi hơn Nội dung số tử vi có bố cụcchặt

chẽ chứa đựng đợc hết các nguyên lý của thuyết âm dơng ngũ hành, quán triệtđợc

quy luật chuyển hoá ngũ hành trong tong sinh tơng khắc, lại kết hợp với tiên

vị trí của các sao trên trời, là gán cho mỗi ngời một số phận may rủi đã đợcquyết định sẵn bởi hệ thống các vì sao.

1.3.4.Phù thuỷ:

Đặc điểm của nghề phù thuỷ là dùng các tà thuật, ma thuật để bắt tà ma chữa bệnh, để gặp ngời đã chết, để mê hoặc những ngời mê tín chúng tung tinrằng chúng có phép luyện và sai khiến âm binh Sự thật tất cả những trò đó đềulà

chuyện lừa bịp Ví dụ chuyện hô âm binh, bọn phù thuỷ bện sẵn một ngời rơm bằng ngón tay, ghim sẵn trong một cái đinh Khi phù phép chúng chỉ cần cầm chiếc que đầu giấu cục nam châm gõ vào nộm rơm làm cho con nộm động đậy giống nh âm binh hiện lên

1.3.5 Đồng bóng:

Là hình thức biểu hiện tính chất cuồng tín nhất của mê tín dị đoan Rất đa dạng nh: đồng Đức mẹ, đồng Đức ông, đồng Cậu, đồng Cô Bọn làm nghề đồng bóng thờng đánh vào tâm lí những ngời phụ nữ lạc hậu, kém hiểu biết, nhất là đánh vào tâm lí những ngời hay ốm đau, con cái khó nuôi, hiếm muộn nên phải sắm lễ vật để đội bát nhang, ngồi đồng để đợc nghe thánh dạy

Trong đồng cốt có một dạng khá cuồng tín là thanh đồng với những thủthuật nh lấy dải lụa thắt cổ, húp dầu sôi rồi phun lửa, đốt nắm hơng cho vàomiệng nhai, lấy dao rạch lỡi nhằm ra oai Thật ra tất cả những trò đó chỉ là bịp

CHƯƠNG 2:

THỰC TRẠNG MÊ TÍN DỊ ĐOAN, SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA MÊ TÍN DỊ ĐOAN ĐẾN SINH VIÊN HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

HIỆN NAY

2.1 Thực trạng mê tín dị đoan trong giai đoạn hiện nay

2.1.1 Nguyên nhân dẫn đến tình trạng mê tín dị đoan

Theo kết quả khảo sát của đề tài khoa học: “Đấu tranh khắc phục tệ mê tín

dị đoan trong cán bộ, đảng viên trên địa bàn TP Hà Nội” do Học viện Báo chí vàTuyên truyền chủ trì, TS Trương Ngọc Nam làm Chủ nhiệm, thì hiện nay có một

bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và nhân dân có tâm lý muốn đi lễ cầucúng trong các đền chùa, miếu phủ Theo kết quả khảo sát cho thấy: Về trình độhọc vấn, mức độ thường xuyên đi lễ cầu cúng ở những người có trình độ trunghọc trở xuống là 71,1%; cao đẳng, đại học là 69,4%; trên đại học là 67,3% Vềnghề nghiệp, những người làm công việc kinh doanh, nghề nghiệp có nhiều rủi

ro như nghề y, sản xuất và kinh doanh hóa chất… tỷ lệ thường xuyên đi cầucúng cũng lớn hơn Nhiều cơ quan tổ chức đi lễ tập thể và đi nhiều đợt trongnăm Những năm trước có báo đưa tin, một đoàn kịch ở Hà Nội quy định hằngnăm, cả đoàn phải đi lễ đền chùa, đặc biệt là đền Bà Chúa Kho như là “nhiệm vụbất khả từ” Đi diễn đến đâu có đền chùa, miếu phủ thì phải lễ, diễn xong thìphải tạ… Theo người phụ trách thì “chả gì nó cũng liên quan đến miếng cơmmanh áo của cả đoàn nên phải thực hiện nghiêm túc”

Nguyên nhân của tình trạng trên có phần tác động của mặt trái cơ chế thịtrường, làm cho con người dễ sùng bái đồng tiền, tha hóa đạo đức, lối sống Mặttrái của kinh tế thị trường cũng làm cho tệ tham nhũng nghiêm trọng, tệ nạn xãhội gia tăng, nhiều giá trị truyền thống bị xâm phạm Nhiều người giàu có, thànhđạt một cách nhanh chóng, bất ngờ nảy sinh quan niệm sự thành đạt, giàu có là

do số phận, do trời phù hộ Những giá trị đạo đức truyền thống bị xâm hại, xấu lẫn lộn làm xuất hiện “khoảng trống” tinh thần, làm một bộ phận thiếu niềm

tốt-tin về hạnh phúc, về điều tốt đẹp trong đời sống hiện thực, tìm đến sự “đền bù

hư ảo” từ thế giới thánh thần

Một nguyên nhân cơ bản dẫn đến mê tín dị đoan là một bộ phận cán bộ,đảng viên thiếu tu dưỡng, rèn luyện, thiếu ý chí phấn đấu, vươn lên, chưa gươngmẫu trong việc xây dựng nếp sống văn hóa mới Hiện tượng cán bộ, đảng viên

kể cả cấp cao tổ chức cho gia đình đi lễ các đền chùa xin quẻ, tổ chức các cuộc

lễ cầu tài, cầu lộc, cầu phúc rất to, cung tiến tiền triệu, thậm chí hàng chục triệuđồng đã không còn hiếm Ở một khía cạnh khác, nhiều vấn đề thuộc về đời sốngtâm linh hay những hiện tượng lạ mà khoa học chưa có điều kiện lý giải, trongkhi đó, sự thấm nhuần về thế giới quan, phương pháp luận khoa học của cán bộ,đảng viên còn hạn chế cho nên đã giải thích một số hiện tượng tâm linh theohướng duy tâm, thần bí

Xét về góc độ tâm lý, nguyên nhân dẫn đến mê tín dị đoan chủ yếu do sựnhận thức chưa đúng đắn về tín ngưỡng, tôn giáo và niềm tin mê muội vào “thếlực siêu nhiên” Sự mông muội, mù quáng, thiếu hiểu biết của người dân vềnhững điều không có thật trong cuộc sống đã tạo điều kiện cho kẻ xấu lừa bịp,

dụ dỗ, lợi dụng để trục lợi Sự nhầm lẫn, đánh đồng giữa hoạt động thực hànhtín ngưỡng, tôn giáo với các hành vi mê tín dị đoan khiến nhiều người khôngbiết đâu là sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng đúng đắn, lành mạnh nên dễ sa vào xuhướng tiêu cực Thậm chí hành vi mê tín dị đoan còn núp bóng tín ngưỡng để dễdàng lừa gạt, mê muội người dân Lợi dụng xu hướng này, một số đối tượng đãthực hiện hành vi mê tín dị đoan trái pháp luật để rồi vì trình độ nhận thức thấp,thiếu khả năng xét đoán về mặt khoa học đã khiến một bộ phận người dân dễ tinvào “thế lực siêu nhiên”, thần bí, vào điều phi lý, không có cơ sở thực tế, dễ bị

kẻ xấu lừa đảo

Những khó khăn trong khắc phục mê tín dị đoan còn do những hạn chếbất cập về trình độ, năng lực lãnh đạo, quản lý của đội ngũ cán bộ, của các cấp,các ngành Có lúc, có việc chưa thống nhất về quan điểm chỉ đạo, thiếu kiênquyết trong xử lý các hành vi vi phạm, việc tuyên truyền xây dựng đời sống văn