Tiết 50 bài 49 Quần xã sinh vật - Sinh học lớp 9

Quần xã sinh vật là tập hợp nhiều quần thể sinh vật thuộc các lồi khác nhau, cùng sống trong một khơng gian xác định và chúng cĩ mối quan hệ mật thiết, gắn bĩ với nhau... Quần xã sinh vậ

TiÕt 50 - Bµi 49 : QuÇn x· sinh vËt

I.ThÕ nµo lµ mét quÇn x· sinh vËt?

Quan s¸t h×nh ¶nh sau:

? Cho biết rừng mưa nhiệt đới cú những

quần thể nào?

Cỏc quần thể: cõy bụi, cõy gỗ, cõy ưa búng, cõy

Quần xã rừng m a nhiệt đới

? Rừng ngập mặn ven biển có những quần Các quần thể: Chim, khỉ, cò, rắn, vắt, tôm,cá,

R QuÇn x· rõng ngËp mÆn ven biÓn

Quần xã

rừng nhiệt

đới

Quần xã vườn quốc gia tràm

chim

Một quần xã có thể tồn tại trong thời gian bao lâu? -Quần xã ổn định: vài trăm năm, vài chục năm.

- Quần xã chu kì: vài ngày, vài giờ.

Quần xã sinh vật là tập hợp nhiều quần thể sinh vật thuộc các lồi khác nhau, cùng sống trong một khơng gian xác định và chúng cĩ mối quan hệ mật thiết, gắn bĩ với nhau

Thế nào là một quần xã sinh vật ?



Cho ví dụ về một quần xã mà em biết?

Trong s n xu t mô hình VAC có ph i ả ấ ả

là qu n xã sinh v t hay không ? Mô hình VAC là qu n xã nhân t o ầ ậ ầ ạ

Mô hình VAC

Quần xã sinh vật Quần thể sinh vật

Quần thể chim cánh cụt

Thảo luận nhóm:

Quần xã sinh vật khác quần thể sinh vật

như thế nào?

Quần xã sinh vật Quần thể sinh vật

- Độ đa dạng thấp

- Mối quan hệ giữa các cá thể là quan hệ cùng loài chủ yếu là quan hệ sinh sản

và di truyền.

Phân biệt quần xã sinh vật và quần thể sinh vật

II Những dấu hiệu điển hình của một quần xã

I Thế nào là một quần xã sinh vật ?

Nghiên cứu nội dung thông tin SGK trang 147

Tìm hiểu đặc điểm cơ bản của một quần xã sinh vật

Độ đa dạng

Phong phỳ về số loài trong quần xó thể hiện tớnh chất sinh học:

- Điều kiện mụi trường phự hợp thỡ quần

xó cú số lượng loài lớn và cỏ thể trong mỗi loài nhỏ Ngược lại.

- Độ đa dạng càng cao thỡ quần xó

càng ổn định.

Quần xã rừng m a nhiệt đới Quần xã rừng ngập mặn ven biển

Độ đa dạng Độ nhiều

? Em hãy cho biết độ đa dạng và độ nhiều khác nhau

ở điểm cơ bản nào?

Độ đa dạng

Chỉ mức độ phong phú

về số lượng loài

Độ nhiều Chỉ về số lượng cá thể có trong mỗi loài

Trong đó: p = số địa điểm lấy mẫu số loài được nghiên cứu

P = tổng số địa điểm đã lấy mẫu.

Loài ưu thế

Đóng vai trò quan trọng trong quần xã.

- Số lượng, cỡ lớn hoạt động các loài tác

động tới các loài khác, tới môi trường

- VD: Quần xã trên cạn, thực vâ ât có hạt là loài

ưu thế hơn vì là sinh vật cung cấp thức ăn, nơi ở cho động vật, ảnh hưởng tới khí hậu.

Loài đặc trưng

Là loài chỉ có 1 quần xã hoặc có nhiều hơn hẳn so với các loài khác.

Mật độ cá thể của từng loài trong quần xã

Mức độ phong phú về số loài trong quần xã

Tỉ lệ % số địa điểm bắt gặp một loài trong tổng số địa điểm quan sát

Loài đóng vai trò quan trọng trong quần xã

Loài chỉ có ở một quần xã hoặc có nhiều hơn hẳn các loài khác

Quần xã cĩ các đặc điểm cơ bản về số lượng và thành phần các lồi sinh vật.

II.Những dấu hiệu điển hình của một

quần xã

I.Thế nào là một quần xã sinh vật ?

III Quan hệ giữa ngoại cảnh và quần xã

I Thế nào là một quần xã sinh vật ?

II Những dấu hiệu điển hình của một quần xã

Nghiên cứu thông tin, ví dụ

trong sách giáo khoa trang

148

Chu kỳ ngày đêm và mùa thay đổi ảnh hưởng tới sinh vật trong quần xã như

thế nào? Cho ví dụ

Ngoại cảnh ảnh hưởng đến sinh vật

Chim cú mèo săn mồi về đêm Cây rụng lá vào mùa đông

Dơi hoạt

động về đêm

-Sự thay đổi chu kỳ ngày đêm, chu

kỳ mùa dẫn đến sinh vật cũng hoạt

động theo chu kỳ.

VÝ dô: Thêi tiÕt Èm -> muçi ph¸t triÓn nhiÒu

-> D¬i vµ th¹ch sïng

? LÊy thªm mét vÝ dô vÒ ¶nh h ëng gi÷a ngo¹i c¶nh tíi sè l îng c¸ thÓ cña mét quÇn thÓ trong quÇn x·

- Điều kiện thuận lợi thực vật cũng phát triển

làm cho động vật cũng phái triển, số lượng của loài động vật này khống chế số lượng của loài khác.

Khi nào có sự cân bằng sinh học trong quần xã?

Khi số lượng cá thể của mỗi quần thể trong quần xã được khống chế ở mức phù hợp với khả năng của môi trường, tạo nên

sự cân bằng sinh học trong quần xã

III – Quan hệ giữa ngoại cảnh và quần xã

Số lượng cá thể của mỗi quần thể trong quần xã luôn luôn được khống chế ở mức độ phù hợp với khả năng của môi trường, tạo nên

sự cân bằng sinh học trong quần xã

I – Thế nào là một quần xã sinh vật ?

II – Những dấu hiệu điển hình của một quần xã



Những tác động nào của con người gây mất cân bằng sinh học trong quần xã?

Các hoạt động gây mất cân bằng sinh học

Chặt phá rừng

Chúng ta phải làm gì

để bảo vệ thiên nhiên?

Bản thân phải bảo vệ và

tuyên truyền mỗi người

không chặt phá cây rừng

và mua bán động vật

hoang dã

Hãy bảo vệ môi trường sống của chúng ta

Củng cố:

• Quần xã sinh vật là tập hợp nhiều quần thể sinh

vật thuộc các loài khác nhau, cùng sống trong một không gian xác định và chúng có mối quan hệ mật thiết, gắn bó với nhau.

• Quần xã có các đặc điểm cơ bản về số l ợng và

thành phần các loài sinh vật.

• Số l ợng cá thể của mỗi quần thể trong quần xã

luôn luôn đ ợc khống chế ở mức độ phù hợp với khả năng của môi tr ờng, tạo nên sự cân bằng sinh học trong quần xã.

Bµi tËp 1 §Æc tr ng nµo sau ®©y chØ cã ë quÇn x· mµ kh«ng cã ë quÇn thÓ?

4 Bầy voi sống trong rừng rậm Châu Phi

5 Một đàn chó sói đang săn mồi trong rừng

6 Các sinh vật sống trong rừng

ĐáP áN

1.Các cá thể loài tôm càng xanh sống trong hồ

2 Các cá thể cá sống trong ao

3 Các cây trên đồng cỏ

4 Bầy voi sống trong rừng rậm Châu Phi

5 Một đàn chó sói đang săn mồi trong rừng

6 Các sinh vật sống trong rừng

Quần thể sinh vật

Quần xã sinh vật

*H íng dÉn vÒ nhµ:

- Häc bµi vµ lµm c¸c bµi tËp sgk.

- §äc tr íc bµi 50, t×m hiÓu vÒ l íi vµ chuçi thøc ¨n.