Bài tập lớn xử lý tình huống trong thay đổi hộ tịch

MỤC LỤC Nội dung Trang Lời nói đầu 1 Phần thứ nhất Nội dung tình huống 3 Phần thứ hai Phân tích và giải quyết tình huống 5 I Phân tích nguyên nhân và hậu quả của tình huống 5 II Xác định yêu cầu mục t[.]

MỤC LỤC

Phần thứ nhất: Nội dung tình huống 3 Phần thứ hai: Phân tích và giải quyết tình huống 5

I Phân tích nguyên nhân và hậu quả của tình huống 5

II Xác định yêu cầu mục tiêu khi xử lý tình huống 7 III Xây dựng, phân tích và lựa chọn phương án giải quyết tình huống 8

Phần thứ ba: Kết luận và kiến nghị 15

LỜI NÓI ĐẦU

Qua thời gian tham gia học tập tại lớp bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước chương trình chuyên viên, được các Giảng viên tận tình, tâm huyết chuyển tải những kiến thức và kỹ năng quý báu, sát tình hình thực tế công việc

về quản lý hành chính nhà nước gồm những nội dung: Nền hành chính nhà nước; Nhà nước và pháp luật; Quản lý nhà nước theo ngành và lãnh thổ…

Đây là những nội dung vô cùng bổ ích và cần thiết cho người cán bộ, công chức trong việc thực thi nhiệm vụ tại đơn vị đang công tác Các chuyên

đề đã giúp cho học viên nhận thức được nhiều vấn đề về lý luận và thực tiễn mới trong công tác quản lý nhà nước Đồng thời cũng nhận thức được rằng muốn đạt được hiệu quả cao trong công tác quản lý, cần phải nhạy bén, nắm chắc được các văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản dưới Luật, vận dụng sáng tạo, kết hợp linh hoạt với thực tiễn cuộc sống để giải quyết các vấn

đề liên quan đến nhiệm vụ được giao

Vận dụng những kiến thức được học từ quý Thầy Cô em mạnh dạn

chọn nghiên cứu đề tài: “Xử lý tình huống trong thay đổi hộ tịch” để thực

hiện tiểu luận cho chương trình “Bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước chương trình chuyên viên”

Luật Hộ tịch được Quốc hội khóa XIII (kỳ họp thứ 8) thông qua đã tạo bước đột phá về thể chế của công tác hộ tịch, là cơ sở pháp lý thống nhất, đồng bộ cho công tác đăng ký và quản lý hộ tịch, là cơ sở quan trọng để xây dựng hệ thống đăng ký và quản lý hộ tịch theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, thân thiện với người dân, phục vụ tốt hơn các yêu cầu của người dân và các cơ quan, tổ chức

        Đây là lần đầu tiên nước ta có một văn bản luật điều chỉnh công tác hộ tịch, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để ngành Tư pháp tiếp tục chuẩn hóa, kiện toàn đội

ngũ công chức tư pháp - hộ tịch, khẳng định mạnh mẽ vai trò của công tác này trong hoạt động tư pháp

      Luật Hộ tịch và các văn bản hướng dẫn thi hành đã đề cao tầm quan trọng của việc đăng ký khai sinh, khai tử, kết hôn, thay đổi, cải chính hộ tịch… đồng

thời quy định việc cấp Số định danh cá nhân khi đăng ký khai sinh Số định danh cá nhân là số được cấp cho mỗi công dân Việt Nam, không lặp lại ở người khác Quy định xây dựng Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử để lưu giữ thông tin hộ tịch của cá nhân song song với cơ sở dữ liệu giấy

Tuy vậy, do sự phát triển các quan hệ xã hội trong mỗi lĩnh vực cũng có một số điều quy định pháp luật bất cập, cơ chế quản lý, kiểm tra, yêu cầu của phát triển của đất nước Trong áp dụng pháp luật, cơ chế quản lý, kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm pháp luật cũng còn nhiều yếu kém, sơ hở, chưa kịp thời nên chưa phát huy được hiệu lực và hiệu quả của pháp luật

Tiểu luận tình huống quản lý Nhà nước là bài kiểm tra cuối khoá nhằm đánh giá khả năng vận dụng kiến thức lý luận vào điều kiện thực tiễn của hoạt động quản lý Nhà nước hiện hành Thông qua đó, các học viên có vai trò như

là người cán bộ, công chức có chức năng, thẩm quyền đưa ra phương hướng

xử lý thực sự phù hợp với điều kiện thể chế; phong tục tập quán Việt Nam, phong tục từng vùng, miền Song, những yêu cầu của tiểu luận tình huống quản lý Nhà nước không đơn giản chỉ là việc giải quyết đơn thuần mà trong đó phải hàm chứa đầy đủ khả năng phân tích cơ sở lý luận, các quy định; đánh giá ưu, khuyết điểm của từng vấn đề… làm cơ sở cho việc đề xuất những kiến nghị theo từng nội dung Do đó, mặc dù đã cố gắng rất nhiều, nhưng do thời gian ngắn, kinh nghiệm bản thân có hạn, nên bài viết này chắc chắn còn những hạn chế nhất định, rất mong được sự đóng góp ý kiến của quý Thầy Cô và các bạn để bài viết được hoàn chỉnh hơn

Phần thứ nhất NỘI DUNG TÌNH HUỐNG

Ngày 08/03/2020, Bà Lê Thị Hằng là chuyên viên phòng Tư pháp trực tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hồ sơ hành chính huyện NĐ tiếp nhận hồ

sơ hộ tịch sự việc như sau:

Năm 2002, ông Nguyễn Văn Khoa đi đăng ký khai sinh cho con tại UBND xã XL, con trai của ông Khoa được đặt tên là Nguyễn Văn Hoàn

Năm 2006, bên họ ngoại tìm thấy mộ của cụ cố chết từ ngày xưa, theo

di vật để lại cũng tên là Hoàn, vì sợ kiêng cho cháu nên ông bà nội của cháu Hoàn yêu cầu cả họ gọi lại tên cháu Hoàn thành Hoàng, đồng thời yêu cầu vợ, chồng ông Khoa phải đi sửa tên con trong Giấy khai sinh thành Hoàng Không muốn làm trái ý cha mẹ nên ông Khoa đã tự điền thêm chữ “g” vào sau chữ Hoàn ở trong bản sao Giấy khai sinh của con, riêng bản chính Giấy khai sinh vẫn để nguyên tên là Hoàn

Năm 2006 con đến tuổi đi học, ông Khoa đã nộp bản sao Giấy khai sinh của con mang tên Nguyễn Văn Hoàng cho nhà trường, do đó tất cả hồ sơ học

bạ của con anh ở trường và một số giấy tờ khác đều mang tên Nguyễn Văn Hoàng Khi cháu Hoàn lên đủ 14 tuổi là đủ tuổi làm chứng minh nhân dân thì yêu cầu phải có sổ hộ khẩu gia đình và giấy khai sinh gốc Vì vậy, căn cứ vào

hồ sơ gốc, công an huyện NĐ đã cấp chứng minh nhân dân cho cháu Hoàn là Nguyễn Văn Hoàn Từ lý do, năm 2020 cháu Hoàn làm thủ tục hồ sơ để thư tốt nghiệp hết trung học phổ thông thì chứng minh nhân dân lệch với hồ sơ của nhà trường và nhà trường yêu cầu cháu hoàn và gia đình nộp bản chính Giấy khai sinh để đối chiếu thì phát hiện tên của cháu trong bản chính Giấy khai sinh và học bạ khác nhau nên yêu cầu ông Khoa phải thay đổi tên trong bản chính Giấy khai sinh của cháu Hoàn cho phù hợp với hồ sơ và học bạ của cháu

Sau khi nghe ông Khoa trình bày, cán bộ tiếp nhận lĩnh vực hộ tịch yêu

cầu ông Khoa quay về nhà trường đề nghị sửa tên trong học bạ, cơ quan có thẩm quyền khác đã cấp giấy tờ, đính chính tên theo đúng bản chính Giấy khai sinh cho thống nhất Nhưng ông Khoa thiết tha đề nghị cán bộ tiếp nhận giúp anh làm

theo yêu cầu của nhà trường bằng cách ghi thêm chữ “g” vào trong bản chính Giấy khai sinh của cháu Hoàn Ông cũng trình bày thêm rằng vì cha mẹ anh không chấp nhận để cháu đích tôn mang tên là Hoàn nên mong cán bộ giải quyết để gia đình không mâu thuẫn

Cán bộ tiếp nhận hộ tịch sẽ hướng dẫn công dân như thế nào, đến cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết?

Phần thứ hai PHÂN TÍCH VÀ GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

I PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN VÀ HẬU QUẢ CỦA TÌNH

1 Nguyên nhân

* Đối với công dân

Trong tình huống này, ông Nguyễn Văn Khoa là cha cháu Nguyễn Văn Hoàn không thực hiện đúng quy định pháp luật về Hộ tịch Ông Khoa chưa hiểu biết các quy định pháp luật, ý thức pháp luật và trình độ dân trí của công dân còn hạn chế

- Nhận thức của ông Khoa đối với quyền và nghĩa vụ đăng ký hộ tịch còn

hạn chế

* Đối với cơ quan quản lý nhà nước

Mặc dù đã có Luật Hộ tịch và các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định 123/2015/NĐ-CP ngày 15/11/2015 về quy định chi tiết một số điều

và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch; Thông tư số 04/2020/TT-BTP ngày 28 tháng 5 năm 2020 Quy định chi thi hành một số điều của Luật hộ tịch và Nghị định số 123/2015/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2015 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật hộ tịch Tuy nhiên qua thực tiễn áp dụng Luật vẫn còn một số bất cập, chồng chéo

Chưa quan tâm đến nhiệm vụ quản lý, đặc biệt là công tác kiểm tra, chỉ đạo đối với cấp dưới, từ đó không kịp thời uốn nắn những sai sót (nếu có), đồng thời dẫn đến đùn đẩy nhiệm vụ hướng dẫn, chỉ đạo chuyên môn lên cấp trên

Sự quan tâm và đầu tư công tác hộ tịch chưa đồng đều Một số địa phương vẫn còn coi nhẹ công tác tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn,

có địa phương chỉ tổ chức triển khai khi có những văn bản mới mà không định

kỳ tổ chức bồi dưỡng về nghiệp vụ hộ tịch; chính vì không được kịp thời bồi dưỡng nghiệp vụ nên số công chức mới thay không đáp ứng được yêu cầu công việc

Việc tuyên truyền pháp luật ở cơ sở chưa tốt dẫn đến người dân chưa hiểu hết trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền lợi của mình

Việc cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hộ tịch bước đầu đã phát huy hiệu quả; tuy nhiên, việc thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông và dịch vụ hành chính công - một cửa điện tử tạo chồng chéo và mất thời gian khi 01 sự kiện hộ tịch phải đăng nhập 02 hệ thống phần mềm giữa dịch vụ hành chính công - một cửa điện tử với phần mền đăng ký hộ tịch điện tử

Công tác đăng ký hộ tịch còn vừa mang tính thủ công vừa áp dụng công nghệ Hiện tại đã xây dựng Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, nhưng việc khai thác

dữ liệu giữa cấp trung ương, tỉnh, huyện còn hạn chế, đặc biệt những trường hợp đăng ký khai sinh tại Đại sứ quán của Việt Nam ở nước ngoài sau đó về

cư trú tại Việt Nam thì việc cấp Trích lục bản sao khai sinh rất khó khăn

Đội ngũ công chức tư pháp hộ tịch phải kiêm nhiệm những công việc khác và không ổn định Theo Thông tư số 23/2014/TTLT - BTP - BNV ngày 22/12/ 2014 hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của

Sở Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Phòng Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh thì phòng Tư pháp tham mưu giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện 25 đầu việc, trong đó có việc chỉ đạo, kiểm tra việc tổ chức thực hiện công tác đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn; tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý

và đăng ký hộ tịch cho công chức Tư pháp - Hộ tịch cấp xã; Giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện đăng ký hộ tịch theo quy định của pháp luật; đề nghị

Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định việc thu hồi, hủy bỏ những giấy tờ hộ tịch do Ủy ban nhân dân cấp xã cấp trái với quy định của pháp luật (trừ trường hợp kết hôn trái pháp luật); Quản lý, cập nhật, khai thác Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và cấp bản sao trích lục hộ tịch theo quy định; Quản lý, sử dụng Sổ hộ tịch, biểu mẫu hộ tịch; lưu trữ Sổ hộ tịch, hồ sơ đăng ký hộ tịch theo quy định pháp luật

Trong khi đó, trên thực tế, số lượng cán bộ của phòng lại không đủ số đầu công việc; không có thời gian đầu tư cho việc nghiên cứu, nâng cao trình

độ chuyên môn cũng như cập nhật kịp thời những văn bản mới; phải kiêm

nhiệm nhiều công việc một lúc, không có thời gian tìm hiểu chuyên sâu lĩnh vực mà mình phụ trách

2 Hậu quả

* Hậu quả trực tiếp

- Việc ông Khoa bố cháu Hoàn tự ý thay đổi tên cho con là không đúng

đã tạo sự mâu thuẫn không thống nhất trong các hồ sơ, giấy tờ của cháu Hoàn

- Cháu Nguyễn Văn Hoàn khi đi học các thông tin bằng cấp, học bạ, một số giấy tờ khác sẽ theo thông tin như bản chính Giấy khai sinh nhưng vì người cha tự ý sửa trong bản sao Giấy khai sinh vì thế mà nội dung thông tin của giấy tờ và bản chính Giấy khai sinh không thống nhất

* Hậu quả gián tiếp

Các thông tin khác công dân phải dựa trên bản chính Giấy khai sinh Giấy khai sinh còn có ý nghĩa, giá trị trong suốt cuộc đời của mỗi người, đặc biệt là trong việc chứng minh độ tuổi, quan hệ cha mẹ và con cái hay chứng minh quyền thừa kế tài sản … khi ông Khoa tự ý sửa trong bản sao Giấy khai sinh của con là vi phạm quy định của pháp luật

II XÁC ĐỊNH YÊU CẦU MỤC TIÊU KHI XỬ LÝ TÌNH HUỐNG

*Mục tiêu chung

- Đảm bảo kỷ cương của pháp luật, phù hợp các quy định pháp luật

- Tiết kiệm được thời gian, cắt giảm được nhiều khâu thủ tục khác nhau

- Tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa Nâng cao trình độ, năng lực của đảng viên, cán bộ công chức và người dân; kiến nghị để sửa đổi, bổ sung

và hoàn thiện pháp luật, bảo vệ lợi ích chính đáng của công dân

* Mục tiêu của việc xử lý tình huống

Ông Khoa muốn đổi tên con thành Nguyễn Văn Hoàng cho phù hợp với học bạ và một số giấy tờ khác do việc đã tự chỉnh sửa tên trong bản sao Giấy khai sinh của con; tránh gây mâu thuẫn trong gia đình do ông bà nội cháu không muốn cháu đích tôn mang tên Hoàn Vậy ta xác định rõ:

+ Đối tượng cần giải quyết?

+ Cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết yêu cầu trên theo đúng quy

định pháp luật?

+ Quyền và nghĩa vụ của công dân xác định như thế nào?

+ Làm thế nào để giải quyết nhanh, có hiệu quả các vụ việc hành chính trong bộ máy quán lý hành chính Nhà nước, mang lại sự hài lòng cho công dân

+ Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cháu Nguyễn Văn Hoàn về thống nhất tên trong các loại giấy tờ với Giấy khai sinh tạo điều kiện thuận lợi trong học tập và công việc sau này

Để đạt được các mục tiêu trên, cần phải căn cứ vào cơ sở pháp luật Phân tích được nguyên nhân và hậu quả của vụ việc Từ đó tìm ra giải pháp đúng đắn để giải quyết vấn đề Đồng thời cũng qua đó đúc kết được kinh nghiệm quý báu trong việc giải quyết vụ việc hành chính đối với cơ quan quản

lý hành chính Nhà nước sao cho hợp tình, hợp lý

III XÂY DỰNG, PHÂN TÍCH VÀ LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

Như đã phân tích ở trên, phương án giải quyết tình huống đã đặt ra như sau:

A Phương án 1

Việc đăng ký khai sinh cho con của ông Nguyễn Văn Khoa đã được thực hiện đúng pháp luật tại UBND xã XL; họ tên hợp pháp của cháu được xác định là Nguyễn Văn Hoàn theo nguyên tắc quy định tại: khoản 1, Điều 26

Bộ luật Dân sự năm 2015: “Cá nhân có quyền có họ, tên (bao gồm cả chữ đệm, nếu có). Họ, tên của một người được xác định theo họ, tên khai sinh của người đó.” Để có sự thống nhất giữa Giấy khai sinh và các giấy tờ khác thì nhà trường đã cấp học bạ, bằng tốt nghiệp cấp 2, cơ quan cấp chứng minh nhân dân và một giấy tờ khác phải căn cứ vào bản chính Giấy khai sinh của cháu Hoàn để thực hiện việc đính chính tên trong các giấy tờ đó từ Hoàn thành Hoàng theo nguyên tắc quy định tại Điều 6, Nghị định số 123/2015/NĐ-CP:

“Giấy khai sinh là giấy tờ hộ tịch gốc của mỗi cá nhân Mọi hồ sơ, giấy tờ của

cá nhân có nội dung ghi về họ, tên, chữ đệm, ngày, tháng, năm sinh; giới tính;

dân tộc; quốc tịch; quê quán; quan hệ cha, mẹ, con phải phù hợp với Giấy khai sinh của người đó” Do đó để thống nhất thông tin thì vẫn giữ nguyên tên Hoàn; các giấy tờ khác sẽ thay đổi theo đúng tên đã được ghi trong bản chính Giấy khai sinh

* Ưu điểm:

- Giải quyết thống nhất nội dung ghi đúng như trong bản chính Giấy khai sinh của cháu Hoàn

- Đúng như tên khai sinh ban đầu của cháu đã được đăng ký tại UBND

xã

XL do bố cháu đi đăng ký khai sinh

* Nhược điểm

- Việc đính chính tên trong các giấy tờ khác theo tên khai sinh của cháu Hoàn sẽ phức tạp, nhiều thủ tục; do phải đi từng cơ quan đã cấp giấy tờ đó để đính chính tên từ Hoàng thành Hoàn

- Gây phiền hà, mất nhiều thời gian của công dân

- Nếu công dân đi tuyên truyền cách làm trên sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến việc thực hiện đăng ký và quản lý hộ tịch của Nhà nước

B Phương án 2

Theo quy định tại Điều 28 Bộ luật Dân sự năm 2015 về “Quyền thay đổi tên:

1 Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi tên trong trường hợp sau đây:

a) Theo yêu cầu của người có tên mà việc sử dụng tên đó gây nhầm lẫn, ảnh hưởng đến tình cảm gia đình, đến danh dự, quyền, lợi ích hợp pháp của người đó;

b) Theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi về việc thay đổi tên cho con nuôi hoặc khi người con nuôi thôi làm con nuôi và người này hoặc cha đẻ, mẹ

đẻ yêu cầu lấy lại tên mà cha đẻ, mẹ đẻ đã đặt;

c) Theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc người con khi xác định cha, mẹ cho con;…”