MỤC LỤC I Phần mở đầu 2 1 Lý do chọn sáng kiến 2 2 Mục đích nghiên cứu 3 3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3 4 Đối tượng nghiên cứu 3 5 Phạm vi nghiên cứu 3 6 Phương pháp nghiên cứu 3 II Phần nội dung Chương 1 Cơ[.]
Phần mở đầu
Lý do chọn sáng kiến
Văn bản số 5977/BGDDT-GDTrH ngày 7/7/2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn thực hiện nội dung giáo dục địa phương ở cấp THCS Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Đà Nẵng đã biên soạn hai cuốn sách "Lịch sử Đà Nẵng" vào tháng 3 năm 2015 nhằm nâng cao kiến thức về lịch sử địa phương trong chương trình giảng dạy Chương trình giảng dạy bao gồm 11 tiết học, trong đó khối THCS học 7 tiết và khối THPT học 4 tiết, kết hợp giữa lý thuyết, các hoạt động ngoại khóa, tham quan bảo tàng và gặp gỡ các nhân chứng lịch sử để nâng cao trải nghiệm học tập.
Sách cung cấp một cái nhìn toàn diện về lịch sử của quần đảo Hoàng Sa qua nhiều giai đoạn và sự kiện quan trọng Nội dung bao gồm Tổng quan về TP Đà Nẵng trong các thế kỷ XIV-XV, XVI-XVII, XVIII-XIX, cho thấy sự phát triển và vai trò chiến lược của thành phố qua các thời kỳ lịch sử Đà Nẵng đã đóng vai trò trung tâm trong cuộc vận động giải phóng dân tộc, chống thực dân Pháp và chiến tranh chống Mỹ, thể hiện ý chí kiên cường của nhân dân Sau năm 1975, Đà Nẵng tiếp tục phát triển với các bước đi mạnh mẽ trong xây dựng đất nước, góp phần vào sự phục hồi và đổi mới đất nước Từ sau năm 1997, khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Đà Nẵng đã trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa và du lịch phát triển của miền Trung, khẳng định vị thế ngày càng vững chắc trong lịch sử Việt Nam.
Hiểu rõ về thành phố đang sống giúp các em nâng cao ý thức trân trọng, giữ gìn và bảo vệ các di tích, danh thắng, cùng với giá trị tinh thần đã được hun đúc qua thời gian trên mảnh đất "Thành phố đáng sống".
Từ đầu năm học mới, tất cả học sinh tại các trường THCS trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đã nhận được tài liệu riêng nhằm phục vụ quá trình học tập, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên và học sinh nghiên cứu các giá trị lịch sử của địa phương Việc này góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn Lịch sử tại các trường THCS, thúc đẩy niềm yêu thích và hiểu biết về lịch sử địa phương của học sinh.
Dù đã cố gắng nhưng thực tế việc giảng dạy lịch sử địa phương tại các trường vẫn gặp nhiều khó khăn, chưa đạt hiệu quả mong muốn Để nâng cao chất lượng các tiết học lịch sử địa phương ở cấp THCS, cần có những giải pháp phù hợp nhằm khắc phục những tồn tại hiện tại Việc này là mối quan tâm hàng đầu của các nhà quản lý giáo dục cũng như giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Lịch sử, nhằm thúc đẩy sự hiểu biết sâu sắc về địa phương cho học sinh.
Tôi là một giáo viên trẻ vừa bắt đầu dạy môn học mới, và tôi cảm thấy lo lắng vì chưa thực sự nắm vững kiến thức để truyền đạt hiệu quả Đặc biệt, học sinh còn thụ động, ít tham gia hoạt động hơn so với các tiết học khác, chỉ chú trọng ghi chép trên lớp Tôi luôn tự hỏi làm thế nào để thay đổi tình trạng này và tạo ra môi trường học tập năng động, tích cực hơn cho học sinh.
Trong những năm gần đây, chương trình giảng dạy môn Lịch sử địa phương mới được triển khai và còn chiếm ít dung lượng, dẫn đến chất lượng giảng dạy vẫn còn nhiều hạn chế Ngoài ra, chưa có nhiều nghiên cứu, sáng kiến hay bài viết đề xuất các bước đi cụ thể giúp giáo viên tham khảo để nâng cao hiệu quả giảng dạy môn học này.
Các bài viết và sáng kiến từ các nhà nghiên cứu, giáo viên ở tỉnh khác thường chưa phù hợp thực tiễn khi áp dụng vào giảng dạy tại địa phương do giới hạn về điều kiện và đặc thù vùng miền.
Trong thời đại công nghệ thông tin hiện nay, việc ứng dụng công nghệ vào các lĩnh vực đời sống và giáo dục đã trở thành xu hướng tất yếu Việc tích hợp công nghệ thông tin trong nhà trường giúp nâng cao chất lượng quản lý, thúc đẩy nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên và trang bị kiến thức công nghệ cho học sinh Sử dụng các thiết bị kỹ thuật số như máy tính, máy tính bảng trở thành công cụ học tập hiệu quả, góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc cải tiến phương pháp dạy và học, góp phần thúc đẩy đổi mới giáo dục phổ thông.
Qua thực tiễn giảng dạy môn Lịch sử tại trường và quá trình tìm hiểu các phương pháp giảng dạy, tôi nhận thấy môn Lịch sử thường khô khán và khó học, do đó việc ứng dụng công nghệ thông tin và phương pháp dạy học tích cực là cần thiết để kích thích hứng thú và động lực học tập của học sinh Tôi quyết định chọn đề tài “Ứng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế bài giảng điện tử” nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy môn Lịch sử địa phương, cụ thể là lịch sử Đà Nẵng từ năm 1939 đến nay, tại các trường THCS trên thành phố Đà Nẵng.
Tôi hy vọng đề tài của mình sẽ góp phần vào việc xây dựng tài liệu tham khảo bổ ích, hỗ trợ các đồng nghiệp nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử địa phương cấp THCS Đồng thời, tôi mong muốn thay đổi nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của bộ môn Lịch sử, góp phần nâng cao hiểu biết và yêu thích môn học này.
Mục đích nghiên cứu
- Đóng góp giáo án điện tử lịch sử địa phương Đà Nẵng từ năm 1939 đến nay cấp THCS,
Là tài liệu cho các giáo viên cùng trường và các đồng nghiệp trong thành phố tham khảo giảng dạy
Giúp học sinh nắm vững kiến thức cơ bản về truyền thống yêu nước và đấu tranh cách mạng, đồng thời hiểu rõ quá trình hình thành và phát triển của lịch sử địa phương Ngoài ra, bài học còn nhằm giới thiệu các đặc trưng văn hóa đặc trưng của vùng miền, góp phần thúc đẩy lòng tự hào dân tộc và ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương.
Việc giáo dục tình yêu quê hương và đất nước giúp hình thành trong học sinh lòng tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với quê hương Đồng thời, nó góp phần bồi dưỡng các phẩm chất đạo đức tốt đẹp, nâng cao đạo đức trong suy nghĩ và hành động của học sinh, hướng tới xây dựng thế hệ trẻ có đạo đức vững vàng và ý chí kiên cường.
Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu thực trạng công tác giảng dạy môn lịch sử địa phương ở trường THCS Lê Thị Hồng Gấm trong điều kiện giáo dục hiện nay.
- Thiết kế các bài giáo án điện tử, sử dụng các phương pháp dạy học tích cực trong chương trình lịch sử địa phương Đà Nẵng cấp THCS.
Đề xuất, kiến nghị một số nội dung nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy môn lịch sử địa phương tại trường THCS Lê Thị Hồng Gấm và trên địa bàn thành phố là cần thiết để thúc đẩy kiến thức lịch sử rõ ràng, sâu sắc hơn cho học sinh Việc đổi mới phương pháp giảng dạy, tích hợp công nghệ thông tin và các hoạt động ngoại khóa giúp nâng cao hứng thú học lịch sử của học sinh Đẩy mạnh công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, cập nhật kiến thức mới về lịch sử địa phương để nâng cao năng lực giảng dạy Thường xuyên tổ chức các buổi hội thảo, tập huấn nhằm trao đổi kinh nghiệm và phát triển phương pháp giảng dạy hiệu quả hơn Qua đó, góp phần xây dựng nền móng kiến thức vững chắc về lịch sử địa phương, góp phần giữ gìn và phát triển truyền thống văn hóa của địa phương trong nhà trường và cộng đồng.
Đối tượng nghiên cứu
- Chương trình lịch sử địa phương Đà Nẵng cấp THCS: lớp 9.
- Soạn giáo án điện tử chương trình lịch sử địa phương: lớp 9.
- Chất lượng giảng dạy lịch sử địa phương ở trường THCS Lê Thị Hồng Gấm.
Phạm vi nghiên cứu
- Chương trình môn lịch sử địa phương cấp THCS: lớp 9.
- Thời gian thực hiện: năm học 2019 – 2020.
Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở phương pháp luận khoa học biện chứng duy vật, đề tài sử dụng các phương pháp phân tích - tổng hợp, so sánh, thống kê và phương pháp diễn giải.
Phần nội dung Chương 1: Cơ sở lí luận của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế bài giảng điện tử “Tìm hiểu lịch sử Đà Nẵng từ năm 1939 đến nay.” Nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong chương trình lịch sử địa phương ở trường THCS trên thành phố Đà Nẵng
Quan niệm về “Chương trình lịch sử địa phương”
Khái niệm “Địa phương” trong điều kiện phát triển của đất nước hiện nay và đối với học sinh trong đó có không ít em sinh trưởng trong các gia đình đã xa quê từ lâu, đang sinh sống ở thành phố, thị xã, có thể hiểu “Quê hương” là “Quê cũ” (cố hương), “Nguyên quán” Cũng có thể hiểu là nơi đang sống, là “Trú quán”, “Quê mới” Có thể hiểu là xã, phường, huyện, khu phố, tỉnh, thành phố, thậm chí trong trường hợp sưu tầm tài liệu khó khăn, có thể quan niệm là cả vùng, miền
Chương trình địa phương không chỉ giới hạn trong một xã hoặc huyện mà còn mở rộng ra cả vùng, miền, nhằm mục đích giúp học sinh hòa nhập với cộng đồng và xã hội Mục tiêu chính là trang bị cho học sinh khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống, phát triển ý thức học hỏi và rèn luyện kỹ năng thích nghi trong thực tế Đây là cách để nâng cao năng lực cho học sinh, góp phần phát triển toàn diện và đáp ứng yêu cầu của xã hội ngày càng phát triển.
Quan điểm về bài giảng điện tử
Thực hiện bài giảng điện tử giáo viên cần có sự hỗ trợ của máy tính Toàn bộ kế hoạch lên lớp của giáo viên phải được lập trình sẵn Các hoạt động dạy và học được thiết kế hợp lí trong cấu trúc chặt chẽ, sử dụng các công cụ đa phương tiện bao gồm: các hình ảnh, âm thanh, phim minh họa, sơ đồ hóa để truyền tải tri thức và điều khiển người học.
Trong quá trình giảng dạy bằng giáo án điện tử, giáo viên cần thực hiện bài giảng điện tử với toàn bộ hoạt động giảng dạy đã được chuẩn bị và chương trình hóa một cách sinh động Công cụ đa phương tiện được tích hợp trong giáo án điện tử giúp hỗ trợ hiệu quả quá trình giảng dạy, làm tăng tính sinh động và tương tác của bài học Việc sử dụng giáo án điện tử giúp nâng cao chất lượng giảng dạy, thúc đẩy sự sáng tạo của giáo viên và giúp học sinh hứng thú hơn trong quá trình học tập.
Dạy học bằng bài giảng điện tử mang lại nhiều ưu điểm cho giáo viên và học sinh Mặc dù giáo viên cần đầu tư thời gian và công sức để chuẩn bị giáo án điện tử, nhưng giúp hạn chế phần thuyết giảng, thúc đẩy thảo luận và tăng cường kiểm soát lớp học Giáo án điện tử đa dạng hóa phương pháp cung cấp kiến thức thông qua hình ảnh, phim tài liệu lịch sử, làm cho giờ học trở nên sinh động hơn Trong quá trình thiết kế bài giảng điện tử, giáo viên có thể lựa chọn các phần mềm như PowerPoint, Flash, Violet, phù hợp với đặc thù môn Lịch sử và khả năng tiếp cận của giáo viên; thực tế cho thấy PowerPoint là phần mềm có nhiều ưu thế nhất.
PowerPoint là phần mềm đồ họa diễn hình thuộc bộ Microsoft Office, được tích hợp phổ biến trên hầu hết máy tính của người dùng Việt Nam Giao diện thân thiện và quen thuộc của PowerPoint giúp người dùng dễ dàng tạo bài thuyết trình chuyên nghiệp Nhiều giáo viên đã quen thuộc với PowerPoint do họ đã sử dụng Word để soạn thảo văn bản, dễ dàng làm quen với các tính năng của phần mềm này.
Phần mềm PowerPoint là công cụ thiết yếu trong giảng dạy lịch sử, giúp xây dựng bài giảng điện tử hiệu quả cho các bài nghiên cứu kiến thức mới Ngoài ra, PowerPoint còn hỗ trợ củng cố kiến thức, ôn tập, sơ kết, tổng kết và đánh giá học sinh một cách trực quan, sinh động Bên cạnh đó, phần mềm này còn phù hợp cho các hoạt động ngoại khóa, nâng cao khả năng trình bày và phản biện của học sinh trong quá trình học tập lịch sử.
Việc sử dụng phần mềm PowerPoint trong thiết kế bài giảng lịch sử giúp giáo viên dễ dàng chèn văn bản, hình ảnh, video và âm thanh, làm cho các kênh thông tin về sự kiện lịch sử trở nên đa dạng và sinh động Điều này góp phần tạo dựng biểu tượng lịch sử rõ nét, giúp học sinh cảm nhận và hiểu rõ hơn về quá khứ, đồng thời tránh những nhận thức sai lệch PowerPoint còn hỗ trợ hiện thực hóa lịch sử, giúp giáo viên truyền tải kiến thức về lịch sử Đà Nẵng một cách sâu sắc và toàn diện Ngoài ra, việc sử dụng phần mềm này còn thúc đẩy hứng thú học tập, hình thành trong học sinh lòng yêu thích, tình cảm và thái độ đúng đắn đối với môn lịch sử và các môn học khác.
Mối quan hệ giữa lịch sử dân tộc và lịch sử địa phương
Lịch sử địa phương và lịch sử dân tộc có mối quan hệ biện chứng không thể tách rời, thể hiện qua cặp phạm trù "cõi chung và cõi riêng" Tri thức lịch sử địa phương là cách thể hiện cụ thể, sinh động và đa dạng của tri thức lịch sử dân tộc Lịch sử địa phương góp phần xây dựng nền tảng for lịch sử dân tộc, khi nó được tổng hợp và khái quát ở mức cao, tạo nên nền tảng vững chắc cho sự phát triển của lịch sử dân tộc Việt Nam.
Mỗi sự kiện lịch sử đều mang tính chất địa phương, gắn liền với một vị trí không gian cụ thể của một khu vực nhất định Tuy nhiên, có những sự kiện chỉ ảnh hưởng trong phạm vi nhỏ, trong khi những sự kiện khác có tác động vượt ra khỏi địa phương, mang ý nghĩa quốc gia hoặc quốc tế Việc nghiên cứu lịch sử địa phương không chỉ dành cho các nhà nghiên cứu mà còn là nhu cầu thiết yếu của mỗi người để hiểu rõ quá khứ vùng miền.
Từ thời cổ đại, nhà chính trị nổi tiếng của La Mã, Xi-xê-rông, đã nhấn mạnh rằng "Lịch sử là thầy dạy của cuộc sống," nhấn mạnh vai trò của việc hiểu biết lịch sử dân tộc và lịch sử địa phương Các nhà sử học xưa từng khẳng định rằng "Sử để ghi chép việc, mà việc hay dở đều làm gương răn dạy cho đời sau," cho thấy vai trò của lịch sử trong việc giúp con người phân định phải trái công bằng và răn đe thế hệ tương lai Lịch sử còn là "cái cân, cái gương của muôn đời," thể hiện tầm quan trọng của việc bảo tồn và truyền đạt các giá trị, bài học từ quá khứ để xây dựng tương lai vững chắc.
Giảng dạy lịch sử địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh phát triển kỹ năng vận dụng kiến thức lý thuyết vào giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn Nó còn góp phần rèn luyện năng lực học tập và nghiên cứu của học sinh, giúp các em nhận thức rõ sự đa dạng và phức tạp của lịch sử địa phương, từ đó hiểu rõ mối liên hệ chặt chẽ giữa lịch sử địa phương và lịch sử dân tộc Đồng thời, giảng dạy lịch sử địa phương giúp các em nhận biết nét đặc trưng, độc đáo của lịch sử địa phương nằm trong khuôn khổ quy luật phát triển chung của lịch sử dân tộc và nhân loại.
Những thuận lợi, khó khăn trong việc giảng dạy lịch sử địa phương
Lịch sử địa phương Đà Nẵng đã được đưa vào chương trình giáo dục từ lâu, giúp học sinh và giáo viên dễ dàng tiếp cận kiến thức về địa phương Năm 2015, sách “Lịch sử địa phương Đà Nẵng” chính thức ra đời, nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập Nhờ đó, giáo viên và học sinh không còn bỡ ngỡ trong việc nắm bắt nội dung cũng như hình thức hoạt động, góp phần phát triển kiến thức lịch sử địa phương một cách toàn diện.
Ban giám hiệu nhà trường luôn động viên, khuyến khích giáo viên tổ chức các hình thức giảng dạy lịch sử địa phương phong phú đa dạng.
Trường sở hữu các phòng máy chiếu hiện đại, đầy đủ tiện nghi như điện, quạt và bàn ghế phù hợp, tạo điều kiện tốt cho hoạt động dạy và học Học sinh tại trường có tinh thần ham học hỏi, thích khám phá những điều mới và tích cực tham gia các hoạt động ngoại khóa Các em luôn đặt câu hỏi về cuộc sống quanh mình, lịch sử địa phương và mong muốn giáo viên giải đáp những thắc mắc để hiểu biết thêm về thế giới xung quanh.
Các giáo viên trong tổ đều trẻ trung, nhiệt huyết và có kỹ năng sử dụng máy tính khá tốt Họ luôn tích cực học hỏi, tìm kiếm các phương pháp dạy học sáng tạo và hiệu quả để nâng cao chất lượng giảng dạy Sự đổi mới và nhiệt huyết của đội ngũ giáo viên góp phần tạo nên môi trường học tập năng động và phát triển toàn diện.
Nhiều giáo viên nhận xét rằng giảng dạy lịch sử địa phương chưa phù hợp và thiếu năng lực tổ chức hoạt động hiệu quả Trong trường phổ thông trung học, giáo viên chủ yếu tập trung giảng dạy lịch sử dân tộc và chưa quan tâm đủ đến lịch sử địa phương Chương trình đào tạo giáo viên trung học phổ thông của các trường sư phạm ít chú trọng đến việc phát triển năng lực và kỹ năng giảng dạy lịch sử địa phương cho sinh viên Để nâng cao hiệu quả giảng dạy lịch sử địa phương, giáo viên cần bỏ nhiều công sức và thời gian để chuẩn bị tài liệu, lên kế hoạch, thiết kế nội dung và tổ chức các hoạt động giảng dạy phù hợp.
Các tiết lịch sử địa phương trong chương trình còn bị xem nhẹ, với thời lượng chỉ 1 tiết/năm học cho lớp 6, 3 tiết/năm cho lớp 7, 1 tiết/năm cho lớp 8 và 2 tiết/năm cho lớp 9 Thiếu sự quan tâm và đầu tư, các bài dạy trở nên nhàm chán, mang tính hình thức, nhiều giáo viên thậm chí dùng thời lượng này để dạy bù hoặc ôn tập Phương pháp giảng dạy chủ yếu dựa vào lý thuyết khiến học sinh chưa bị thu hút, chưa có hứng thú thực sự với các môn học lịch sử địa phương.
Trong những năm qua, công tác bồi dưỡng giáo viên hướng dẫn hoạt động này chưa thực sự tập trung vào nâng cao năng lực thiết kế, tổ chức và thực hiện các hoạt động giảng dạy lịch sử địa phương Do đó, nhiều giáo viên gặp khó khăn và còn ngại khi giảng dạy môn học này, chưa biết cách làm sao để kích thích sự hứng thú của học sinh trong việc tìm hiểu lịch sử địa phương.
Hiện nay, việc giảng dạy lịch sử địa phương tại các trường THCS diễn ra theo hướng đa dạng và phong phú, mang tính tự nhiên Một số trường tổ chức hoạt động này thường xuyên, có bài bản rõ ràng, góp phần nâng cao nhận thức địa phương của học sinh Tuy nhiên, ở nhiều nơi, hoạt động này chỉ diễn ra đơn giản, hình thức, còn nhiều hạn chế, chưa phát huy tối đa vai trò giáo dục lịch sử địa phương.
Nội dung thiết kế các bài giảng điện tìm hiểu lịch sử Đà Nẵng từ năm
Thực trạng của việc giảng dạy lịch sử địa phương tại trường ……………………… 7 2.2 Thiết kế bài giảng trong chương trình lịch sử địa phương ở trường THCS 7 2.3 Đóng góp của đề tài
Dù nhận được sự quan tâm từ các cơ quan quản lý giáo dục và nỗ lực của các giáo viên trực tiếp giảng dạy, hiệu quả dạy-học lịch sử địa phương tại trường hiện vẫn chưa đạt mức cao Việc giáo dục tư tưởng, tình cảm và đạo đức thông qua lịch sử địa phương chưa mang lại kết quả như mong đợi Nguyên nhân chính của tình hình này cần được xem xét để nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục địa phương trong trường học.
Chương trình Lịch sử địa phương trong chương trình THCS do Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Đà Nẵng ban hành chỉ phân bổ từ 1 đến 3 tiết học trong suốt năm học, khiến đa số giáo viên ít quan tâm và thực hiện qua loa, chiếu lệ Điều này dẫn đến hiệu quả giảng dạy không cao và ảnh hưởng đến việc nâng cao kiến thức lịch sử địa phương cho học sinh.
Trong bộ tài liệu giáo dục địa phương do Sở Giáo dục và Đào tạo Đà Nẵng biên soạn, nội dung các bài lịch sử địa phương dành cho cấp THCS chủ yếu được khai thác qua kênh chữ, còn kênh hình còn hạn chế Điều này có thể gây ra sự nhàm chán cho học sinh nếu giáo viên không tận dụng các tài liệu ngoài sách giáo khoa để sinh động hóa bài giảng Do đó, việc khai thác đa dạng các nguồn tài liệu sẽ giúp kích thích sự hứng thú học tập và nâng cao hiệu quả giảng dạy môn lịch sử địa phương.
Nội dung lịch sử địa phương hiện ít được các giáo viên đưa vào các bài kiểm tra, dẫn đến tâm lý xem nhẹ môn học này của học sinh Bộ môn lịch sử có khối lượng kiến thức lớn, khiến học sinh thường học theo phong trào, thi những gì dễ đạt điểm nhất Ngoài ra, việc xây dựng ma trận đề kiểm tra chưa coi trọng kiến thức lịch sử địa phương cũng là nguyên nhân khiến học sinh không chú trọng lĩnh vực này trong quá trình học tập.
Trong phần giáo trình, do dung lượng còn hạn chế, các nhân vật, sự kiện và địa danh được đưa vào còn ít, khiến học sinh ở các quận huyện khác có thể cảm thấy xa lạ với các minh chứng lịch sử Phương pháp dạy học lịch sử địa phương chủ yếu vẫn dựa trên hình thức giảng dạy trên lớp, chưa tạo được sự hứng thú cho học sinh Ngoài ra, tiết học lịch sử địa phương phải tuân thủ theo phân phối chương trình và thời khóa biểu, chỉ diễn ra trong khoảng 45 phút, khiến việc khám phá và tìm hiểu về lịch sử địa phương còn hạn chế.
Thứ năm, kiến thức bị “hổng” trong các môn học khác, nhất là kiến thức về Địa lý và Văn học của địa phương sẽ tạo ra một khó khăn không nhỏ đối với quá trình dạy của giáo viên cũng như tiếp thu của học sinh Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy đa số học sinh không mấy quan tâm tới việc tìm hiểu các đơn vị hành chính trong huyện, tỉnh; kể cả với đối tượng học sinh khá, giỏi.
Vào thứ sáu, học sinh trung học cơ sở thường gặp nhiều khó khăn trong việc tìm hiểu sâu về các nhân vật và di tích lịch sử địa phương Điều này gây ra sự hạn chế về khả năng tiếp thu kiến thức và dẫn đến sự thụ động trong quá trình học tập.
2.2 Các bài giảng điện tử E - leaning tìm hiểu lịch sử Đà Nẵng từ năm 1939 đến nay
Trong chương trình lịch sử địa phương Đà Nẵng lớp 9 bao gồm 2 nội dung chính:
- Bài 6: Đà Nẵng trong cuộc vận động giải phóng dân tộc và kháng chiến chống thực dân Pháp (1939 – 1954)
- Bài 7: Đà Nẵng tong thời kì chống Mĩ, cứu nước (1954 – 1975) và thời kì xây dựng đất nước từ sau năm 1975 đến nay.
Bài 6: ĐÀ NẴNG TRONG CUỘC VẬN ĐỘNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP (TỪ 1939 đến 1945).
I Mục tiêu bài học Sau bài này học sinh phải:
Học sinh cần hiểu rõ phong trào đấu tranh của Đà Nẵng trong công cuộc vận động tiến tới Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, góp phần vào sự nghiệp độc lập của đất nước Sau năm 1945, Đà Nẵng chứng kiến nhiều sự kiện quan trọng, tiêu biểu như các phong trào kháng chiến, các hoạt động yêu nước diễn ra từ năm 1946 đến 1947 để giữ vững độc lập và chống lại các lực lượng phản động Các sự kiện này thể hiện tinh thần đấu tranh anh dũng của nhân dân Đà Nẵng trong giai đoạn chiến tranh chống thực dân Pháp, góp phần quan trọng vào cuộc cách mạng tháng Tám thành công.
- Học sinh nắm được tình hình quần đảo Hoàng Sa trong những năm từ 1884 đến 1954.
- Rèn luyện kĩ năng phân tích, nhận định, đánh giá.
- Bồi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần cách mạng, tinh thần đoàn kết dân tộc.
- Biết ơn các anh hùng hi sinh vì sự nghiệp độc lập toàn dân
- Niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và niềm tự hào dân tộc.
1 Giáo viên: Giáo án, bản đồ tự nhiên Việt Nam, tài liệu tham khảo, hình ảnh, video, máy tính, máy chiếu.
- Soạn bài, vở ghi, sách lịch sử địa phương Đà Nẵng
III Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học
- Kết hợp hình thức cá nhân, thảo luận nhóm và hoạt động tập thể.
- Các phương pháp chính: đặt vấn đề, động não, trình bày, vấn đáp, …
IV Tiến trình bài giảng
3 Bài mới: giới thiệu 2 phút
Ngoài nội dung chương trình trong SGK, các em còn được học các tiết học về lịch sử địa phương nơi mình đang sinh sống và học tập Chương trình lịch sử địa phương từ lớp 6 đến lớp 8 giúp học sinh hiểu rõ hơn về quá khứ của vùng đất mình và phát triển ý thức tự hào về quê hương Nội dung lịch sử địa phương lớp 9 mở rộng kiến thức về các sự kiện, nhân vật quan trọng đã góp phần hình thành và phát triển địa phương Mục tiêu và cấu trúc bài học được trình bày rõ ràng trong video giới thiệu bài giảng, giúp học sinh nắm bắt nội dung bài học hiệu quả.
Hoạt động của thầy – trò Nội dung cần đạt
- GV yêu cầu HS dựa vào kiến thức đã học nêu lại tình hình nước ta trong những năm
+ GV nhắc lại kiến thức
GV yêu cầu HS đọc sách giáo khoa trang 48 để hiểu rõ nội dung Trong cuộc vận động cách mạng hướng tới tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, học sinh được yêu cầu lập niên biểu Đà Nẵng nhằm nắm bắt các sự kiện lịch sử quan trọng Việc này giúp học sinh nhận thức rõ vai trò của Đà Nẵng trong phong trào cách mạng và ngày kỉ niệm quan trọng của địa phương Đó là hoạt động giúp nâng cao hiểu biết về lịch sử dân tộc và phát triển kỹ năng tổng hợp, biên soạn các mốc thời gian chính.
+ HS đọc sách lập nên biểu
+GV chuẩn xác bằng bảng phụ.
- GV cho học sinh đọc tài liệu về Lê Văn
- GV giới thiệu khái quát về cuộc kháng chiến chống Pháp tại Đà Nẵng và cho học sinh quan sát tranh ảnh liên quan.
- Tổ chức thảo luận nhóm:
+ HS thảo luận theo bàn và hoàn thiện phiếu học tập các mốc thời gian và sự kiện.
+ Đại diện HS trả lời, nhận xét
+ GV đánh giá và chuẩn kiến thức.
? Em có nhận xét gì về cuộc kháng chiến chống Pháp của Đà Nẵng trong giai đoạn này?
- GV cho học sinh quan sát trang Cờ giữ vững và giới thiệu thêm.
- Cho học sinh đọc sgk phần 3.
- GV yêu cầu hs tìm hiểu theo cặp:
? Em hãy nêu những hoạt động của chính
1 Đà Nẵng trong cuộc vận động cách mạng tiến tới tổng khởi nghĩa tháng 8 năm 1945.
2 Đà Nẵng trong những ngày đầu toàn quốc kháng chiến chống Pháp ( tháng 12/ 1946 đến 1947).
- Ngày 19/12/1946 Hội nghị của UBQS Quảng Nam - Đà Nẵng được triệu tập và quyết định Đà Nẵng sẽ nổ súng vào 2h ngày 20/12/1946.
- Đến 8h ngày 20/12/1946 cuộc kháng chiến mới thực sự bùng nổ.
- Nhiều trận kích đã nổ ra quyết liệt nhất là ở Cổ Viện Chàm nhưng đến cuối ngày 21/12/1946 địch đã chiếm lại một số địa điểm quan trọng.
- Ngày 22/12/1946 cả thành phố trở thành một trận tuyến, chung một ý chí nhằm giam chân địch suốt một tháng ròng.
3 Quần đảo Hoàng Sa từ 1884 đến 1954.
Năm 1899, toàn quyền Đông Dương, đại diện cho Pháp và Việt Nam, đã tiến hành các hoạt động nhằm khẳng định chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa Những hành động này thể hiện sự nhấn mạnh của chính quyền thực dân Pháp về quyền sở hữu của Việt Nam đối với các quần đảo chiến lược này Đây là bước đi quan trọng trong việc xác lập chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa trong bối cảnh pháp lý và lịch sử Các hoạt động này góp phần khẳng định vị thế của Việt Nam trong các tranh chấp chủ quyền khu vực Đông Nam Á.
+ Gọi HS trả lời theo đại diện từng bàn.
GV đã chuẩn xác trong việc ghi điểm học sinh trả lời tốt về vấn đề pháp lý và lịch sử của quần đảo Hoàng Sa Đồng thời, đề nghị chính phủ Pháp xây dựng hải đăng tại Hoàng Sa nhằm nâng cao tính chiến lược và an ninh cho khu vực Ngoài ra, cần tổ chức các cuộc khảo sát và nghiên cứu quy mô lớn để hiểu rõ hơn về quần đảo này, góp phần bảo vệ chủ quyền và phát triển bền vững.
- Ngày 08/03/1925 toàn quyền Đông Dương tuyên bố khẳng định chủ quyền của Pháp trên hai đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
- Ngày 15/06/1932 Toàn quyền Đông Dương kí nghị định về việc thiết lập một Địa lí hành chính Hoàng Sa.
- Năm Bảo Đại thứ 12 Hoàng đế Bảo Đại kí dụ sáp nhập Hoàng Sa vào địa hạt Tỉnh Thừa Thiên.
- Tháng 09/1951 tại HN San Francisco địa diện của chính phủ Bảo Đại tuyên bố hai quần đảo Hoàng Sa và Trường
Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam.
- Tại HN Giơnevơ 5 cường quốc: Hoa Kì , Trung Quốc, Anh, Pháp, Liên Xô đã xác định chủ quyền của Việt Nam tại hai quần đảo trên.
- Trả lời các câu hỏi củng cố
Câu 1: Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Nam ra “thông báo khẩn cấp” vào thời gian nào? Đáp án: Năm 1942
Câu 2: Cờ đỏ sao vàng treo khắp thành phố Đà Nẵng, tỉnh Quảng Nam vào ngày nào? Đáp án: 9h sáng, 26/08/1945
Câu 3: Ủy ban quân sự Quảng Nam - Đà Nẵng được lệnh nổ súng tiến công Pháp vào thời gian nào? Đáp án: Đêm 19/12/1946
Câu 4: Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã tặng Trung đoàn 96 vật gì? Đáp án: Lá cờ thêu 2 chữ “Giữ vững”
Câu 5: Hiệp ước nào khẳng định và bảo vệ chủ quyền của Việt Nam tại quần đảo Hoàng
Sa và Trường Sa? Đáp án: Hiệp ước Patenôtre, năm 1884
Câu 6: 5 cường quốc xác nhận chủ quyền của Việt Nam tại 2 quần đảo tại hiệp định nào? Đáp án: Genève kí ngày 20/07/1954
5 Dặn dò: học nội dung bài học và xem trước bài mới (1 phút)
Niên biểu diễn biến: Đà Nẵng trong cuộc vận động cách mạng tiến tới tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945.
Thời gian Diễn biến Đầu năm 1942 TV Tỉnh ủy Quảng Nam ra thông báo chuẩn bị lực lượng đánh đổ kẻ thù Pháp, Nhật cùng bọn Việt gian.
Tháng 5/1945 Việt Minh tỉnh Quảng Nam được thành lập.
Tháng 6/1945 HN tỉnh ủy mở rộng đề ra chủ trương đẩy mạnh tuyên truyền, phát triển lực lượng vũ trang, xây dựng các đội du kích.
Ngày 14/08/1945 Tỉnh ủy Quảng Nam mở HN quyết định phát động khởi nghĩa
Ngày 18/08/1945 Khởi nghĩa thành công trong toàn tỉnh.
Ngày 22/08/1945 Lực lượng cách mạng làm chủ Hòa Vang.
Ngày 26/08/1945 Lực lượng cách mạng làm chủ toàn thành phố Đà Nẵng.
Bài 7: ĐÀ NẴNG TRONG THỜI KÌ KHÁNG CHIẾN CHỐNG MĨ, CỨU NƯỚC
(1954 - 1975) VÀ THỜI KÌ XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC (1975 ĐẾN NAY).
I Mục tiêu bài học Sau bài này học sinh phải:
- Học sinh nắm được phong trào đấu tranh đòi thi hành Hiệp định Giơ-ne-vơ, đòi quyền dân sinh, dân chủ ( 1954- 1956).
- Các hoạt động ở Đà Nẵng trong cuộc tổng tiến công nổi dậy xuân 1975; Đà Nẵng sau ngày giải phóng đến nay
- Nắm được tình trạng biển đảo Hoàng Sa từ năm 1954 đến nay.
- Rèn kĩ năng phân tích, nhận định, đánh giá.
- Bồi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần cách mạng, tinh thần đoàn kết dân tộc.
- Biết ơn các anh hùng hi sinh vì sự nghiệp độc lập dân tộc.
- Niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và niềm tự hào dân tộc.
- Giáo án, bản đồ tự nhiên Việt Nam, tài liệu tham khảo, hình ảnh, máy tính.
- Soạn bài, vở ghi, sách lịch sử địa phương Đà Nẵng.
III Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học
- Kết hợp hình thức cá nhân, thảo luận nhóm và hoạt động tập thể.
- Các phương pháp chính: đặt vấn đề, động não, trình bày,…
IV Tiến trình bài giảng
2 Kiểm tra bài cũ: 3 phút Học sinh trả lời lần lượt 5 câu hỏi:
- Câu 1: Đà Nẵng nổ tiếng súng đầu tiên báo hiệu cho các nơi khác đồng tiến công Pháp vào thời gian nào? Đáp án: 2 giờ sáng (20/12/1946)
- Câu 2: Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Nam ra “thông báo khẩn cấp” chuẩn bị tổng khởi nghĩa CM tháng 8 vào năm nào? Đáp án: Đầu năm 1942
- Câu 3: Thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ, thủ tướng Phạm Văn Đồng đã tặng thứ gì cho Trung đoàn 96 Đà Nẵng? Đáp án: Cờ “Giữ vững’
Theo hiệp ước Patenôtre năm 1884, thực dân Pháp đã tiến hành các hành động nhằm bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa Đây là những vùng lãnh thổ quan trọng, đóng vai trò chiến lược trong việc khẳng định chủ quyền của Việt Nam tại biển Đông Các hoạt động của Pháp đã góp phần duy trì và xác lập quyền kiểm soát của Việt Nam đối với các quần đảo này dưới thời thực dân Việc bảo vệ chủ quyền tại Hoàng Sa và Trường Sa theo hiệp ước Patenôtre là bước ngoặt trong quá trình khẳng định lãnh thổ của Việt Nam trên biển.
- Câu 5: Hiệp định Gienève xác nhận chủ quyền Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa, Trường được kí vào thời gian nào? Đáp án: 20/07/1954
Xem video sile giới thiệu (sile số 1)
Hoạt động của giáo viên Nội dung cần đạt
- GV yêu cầu học sinh dựa vào kiến thức đã học nêu lại tình hình nước ta sau năm
- GV yêu cầu học sinh đọc sgk trang 48 và nêu vấn đề yêu cầu học sinh thảo luận:
Trong những năm đầu sau khi đất nước hòa bình lập lại, nhân dân Đà Nẵng đã tổ chức nhiều phong trào đấu tranh mạnh mẽ nhằm đòi hỏi quyền lợi chính đáng của mình Các hình thức phong trào phản ánh sự đoàn kết và quyết tâm của nhân dân địa phương, bao gồm các cuộc biểu tình, tuần hành và các hoạt động đấu tranh chính trị Mục tiêu chính của phong trào này là khẳng định quyền tự do, quyền làm chủ của nhân dân, đồng thời thúc đẩy sự phục hồi kinh tế, xây dựng cuộc sống mới ổn định sau chiến tranh Những hoạt động đấu tranh của nhân dân Đà Nẵng trong giai đoạn này góp phần quan trọng vào quá trình khôi phục và phát triển địa phương, thể hiện tinh thần ý chí kiên cường và ý thức tự chủ của cộng đồng.
+ Nhóm 3, 4: Trình bày một số phong trào đấu tranh của nhân dân Đà Nẵng những năm đầu sau ngày hòa bình lập lại?
- HS các nhóm trình bày.
- GV chuẩn xác bằng bảng phụ.
? Phong trào này có ý nghĩa như thế nào?
1 Phong trào đấu tranh đòi thi hành hiệp định Giơ - ne - vơ, đòi quyền dân sinh, dân chủ (1954- 1956). a Những nét chính
- Hình thức: Đấu tranh chính trị.
- Mục tiêu: Đòi thi hành hiệp định Giơ - ne - vơ và hiệp thương tổng tuyển cử, đòi quyền dân sinh, dân chủ.
+ Ngày 1 - 5 - 1955, nhân dân Đà Nẵng họp mít tinh
+ Ngày 20 - 7 - 1955, nhân dân nội, ngoại thành Đà Nẵng tổ chức tọa đàm về tổng tuyển cử.
+ Ngày 21 - 8 - 1955, nổ ra cuộc đình công, bãi thị hầu khắp thành phố.
+ Ngày 23 - 11 - 1955, toàn thể công nhân Công ti Thủy điện SIFA đã đình công đưa yêu sách.
Vào tháng 10 và 11 năm 1955, xảy ra trận lụt lớn gây thiệt hại nghiêm trọng, khiến mùa màng thất thu và giá gạo tăng gấp đôi Hàng nghìn người dân đã tập trung tại Tòa Thị chính Đà Nẵng để yêu cầu hạ giá gạo, cũng như kêu gọi tiếp tế và cứu trợ những gia đình bị thiệt hại do thiên tai, thể hiện tinh thần đoàn kết và sự quan tâm của cộng đồng trong thời kỳ khó khăn Sự kiện này nhấn mạnh ý nghĩa của việc hỗ trợ cộng đồng và vai trò của chính quyền trong việc đảm bảo an sinh xã hội trong những tình huống khẩn cấp.
- Bước đầu tập hợp được đông đảo quần chúng nhân dân, hướng quần chúng vào
- GV chuẩn xác và chuyển ý
- GV giới thiệu khái quát về cuộc tổng tiến công nổi dậy xuân 1975 tại Đà
? Hãy trình bày hoàn cảnh trước cuộc tổng tiến công nổi dậy xuân 1975.
- HS trình bày GV nhận xét
? Trình bày diễn biến cuộc tổng khởi nghĩa.
- GV đưa ra mốc thời gian
- Chia lớp thành 2 nhóm lớn, các nhóm lần lượt trả lời xen kẻ nhau cho đến khi hết các sự kiện.
- GV nhận xét,đánh giá, chuẩn kiến thức. mục tiêu đấu tranh chống Mỹ- Diệm.
- Để lại nhiều bài học kinh nghiệm về đấu tranh chính trị, vận động tổ chức quần chúng đấu tranh công khai hợp pháp.
2 Đà Nẵng trong cuộc tổng tiến công nổi dậy xuân 1975. a Hoàn cảnh:
- Cuối 1974, tình hình chiến trường miền Nam đã thay đổi, thế lực của ta đã mạnh hơn địch.
- Tổng tiến công và nổi dậy của nhân dân ta đang giành được nhiều thắng lợi ở Tây Nguyên. b Diễn biến:
- 18/03/1975: Quân Khu 5 tiến công cắt đứt Quốc lộ 1, đoạn giữa Đà Nẵng và Tam kỳ.
- 24/03: Tam kỳ giải phóng, 25/03 ta chiếm thị xã Quảng Ngãi, cùng ngày thành phố Huế giải phóng Đà Nẵng cô lập hoàn toàn.
- 26/03 Bộ chính trị và Quân ủy Trung ương quyết định thành lập Bộ Tư lệnh và Đảng ủy Mặt trận Quảng Đà (mật danh 475).
- 27/03: Ông Võ Chí Công khẳng định phải giải phóng Đà Nẵng bằng 2 lực lượng tiến công quân sự và nổi dậy quần chúng.
Phần kết luận, kiến nghị, đề xuất
Mặc dù chưa phải là minh chứng toàn diện, nhưng điều đó đã thúc đẩy tôi tiếp tục ứng dụng các phương pháp dạy học tích cực và bài giảng sáng tạo cho những năm tới Tôi cũng sẽ khám phá thêm các giải pháp giáo dục Lịch sử địa phương để nâng cao hiểu biết của học sinh về lịch sử Đà Nẵng và dân tộc Việt Nam Mục tiêu cuối cùng là giúp học sinh hiểu rõ hơn về giá trị truyền thống và lịch sử của đất nước, thực hiện đúng lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vai trò của giáo dục trong việc xây dựng quê hương.
“Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích, nước nhà Việt Nam”
Để nâng cao chất lượng các tiết dạy lịch sử địa phương, giáo viên cần tạo điều kiện thúc đẩy học sinh yêu thích môn học và đam mê nghiên cứu lịch sử Sự thành công trong giảng dạy phụ thuộc vào nỗ lực của cả người dạy và học, trong đó giáo viên giữ vai trò quan trọng trong việc truyền cảm hứng và tạo thái độ tích cực cho học sinh Các sáng kiến giảng dạy dựa trên thực tiễn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy, giúp học sinh học tập chuyên tâm và đạt kết quả cao hơn trong môn Lịch sử.
Để đạt hiệu quả cao trong quá trình học tập, sự chủ động và tích cực của người học là yếu tố không thể thiếu Khi học sinh chuẩn bị kỹ lưỡng và thực hiện tốt các yêu cầu của giáo viên, kết quả học tập sẽ được nâng cao rõ rệt Ngoài ra, để khắc phục khó khăn về điều kiện học tập, việc thường xuyên đọc sách, báo và xem các kênh truyền hình địa phương là những phương pháp hiệu quả giúp nâng cao nhận thức về lịch sử quê hương và góp phần cải thiện kỹ năng học tập.
3.2 Kiến nghị, đề xuất Đối với học sinh: Phải thực sự ham thích, đam mê học môn Lịch sử, có kiến thức cơ bản ở những môn khác - đặc biệt là môn Ngữ văn, Địa lí để chủ động tìm hiểu những giá trị lịch sử, văn hóa của địa phương trong các tiết học cũng như trong đời sống thường ngày Đối với giáo viên: phải nắm vững trình độ chuyên môn nghiệp vụ và có những kỹ năng, hiểu biết sâu sắc hơn về kiến thức lịch sử của địa phương mà mình đang dạy; phải thực sự tâm huyết, nhiệt tình với công việc; coi tiết dạy lịch sử địa phương cũng giống như các tiết dạy lịch sử dân tộc khác trong toàn bộ chương trình. Đối với các trường học: cần tăng cường mua sắm thêm các thiết bị dạy học liên quan đến lịch sử địa phương, nhất là hệ thống tranh ảnh liên quan Đồng thời, phải thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực hiện chương trình của giáo viên và kết quả học tập của học sinh Đối với phòng Giáo dục: Có những buổi tập huấn cho giáo viên, và lấy đó làm cơ hội để họ có thể học tập, trao đổi lẫn nhau về cách thức và kinh nghiệm dạy các tiết lịch sử địa phương. Đối với Sở giáo dục và Đào tạo Đà Nẵng: cần nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện và làm phong phú hơn nữa nội dung của các bài lịch sử địa phương
Dựa trên các kết quả thu được, tôi tự tin đề xuất sáng kiến trong công tác dạy và học lịch sử địa phương Nhận thấy năm đầu tiên thực hiện đề tài, tôi mong muốn nhận được ý kiến đóng góp từ các đồng nghiệp, ban giám hiệu và hội đồng chấm sáng kiến để hoàn thiện hơn nữa Tôi xin chân thành cảm ơn sự hỗ trợ và góp ý quý báu từ tất cả mọi người (Đà Nẵng, ngày 15 tháng 12 năm 2019)
4 https://thuvien.danang.gov.vn
5 Sách lịch sử Đà Nẵng, dành cho học sinh THCS, Nguyễn Minh Hùng chủ biên, nhà xuất bản Giáo Dục Việt Nam.