Khảo sát nhóm động vật không xương cỡ lớn ở đáy để đánh giá chất lượng môi trường nước sông đồng nai đoạn chảy qua thành phố biên hòa tỉnh đồng nai 2011

C th , vào mùa khô có loài Thiara scabra cao và mùa m a có loài Limnodrilus hoffmeisteri cao... L.Janssen de Bisthoven, Biomonitoring with Morphological Deformities in Aquatic Organisms

đánh giá ch t l ng môi tr ng n c, ngoài vi c d a vào các thông s hóa lý, vi sinh còn có th d a trên k t

qu kh o sát các nhóm th y sinh T i ng Nai, t n m 1998, tr m quan tr c môi tr ng ng Nai (ti n thân c a trung tâm Quan tr c và K thu t Môi tr ng ng Nai) đã ti n hành kh o sát khu h th y sinh v t trên sông, h chính t nh ng Nai Tuy nhiên, các k t qu kh o sát th y sinh này ch m i d ng l i vi c tham kh o và duy trì

s li u

có c s trong vi c đ xu t nh ng bi n pháp quan tr c ch t l ng n c s d ng đ ng th i c hai m ng quan tr c trên, tác gi th c hi n nghiên c u d a trên m t nhóm đ ng v t không x ng s ng c l n v i đ tài: “Kh o sát nhóm

đ ng v t không x ng s ng c l n đáy đánh giá ch t l ng n c c a sông ng Nai đo n ch y qua thành

ph Biên Hòa, t nh ng Nai n m 2011”

Khu v c kh o sát: Sông ng Nai ch y qua TP Biên Hòa b t đ u t c u Hóa An - xã Hóa An, TP Biên Hòa đ n

c u ng Nai - ph ng Long Bình Tân, TP Biên Hòa ây là đo n sông b nh h ng b i nhi u y u t nh ho t

đ ng x th i c a dân c , khu công nghi p, ho t đ ng nuôi cá bè công nghi p, nh ng c ng là đo n cung c p n c cho nhà máy n c Biên Hòa

i t ng kh o sát là nhóm VKXS c l n s ng đáy sông Là t p h p nh ng VKXS th y sinh s ng trên ho c trong n n đáy c a th y v c, m t s s ng bám vào các giá th , ch u nhi u tác đ ng t các y u t hóa lý trong n c

và s tích t , l ng đ ng các ch t đáy

S t n t i và phát tri n c a chúng ph thu c vào môi tr ng n c r t nhi u Tùy theo m c đ ô nhi m s có t ng nhóm phát tri n, ho c s không thích ng hay s m t đi m t nhóm sinh v t nào đó trong khu h c ng là d u hi u cho th y xu h ng di n bi n c a môi tr ng

Chu kì s ng c a chúng th ng kéo dài h n 1 đ n 2 tu n, do đó chúng có th cho ta nhìn th y ch t l ng môi

tr ng n c trong kho ng th i gian này Nh ng loài khác nh u trùng c a côn trùng, các loài sâu, giun, nhuy n

th , và các loài không x ng s ng c l n khác th ng có vòng đ i dài h n m t tháng, th m chí có th t i m t vài

n m, cho ta m t cái nhìn v ch t l ng môi tr ng n c xa h n v quá kh (G.Friedrich; D.Chapman; A.Beim,1992 : Water Quality Assessments)

i v i các trang thi t b d ng c ngoài hi n tr ng yêu c u ch y u là c p bùn sao cho có th l y đ c m t di n tích bùn đáy yêu c u là 0,1m 2

V i các trang thi t b yêu c u trong phòng thí nghi m đ phân tích, đ nh lo i c n có kính lúp c m tay, kính hi n vi soi n i, nhíp g p, kim và tài li u đ đ nh lo i

i m khó kh n khi kh o sát nhóm này là c s đ nh danh loài Vì công tác kh o sát và đ nh lo i các nhóm loài

đ c ti n hành Vi t Nam cho nhóm này ch m i b t đ u t nh ng n m g n đây, và m i chuyên gia ch có th chuyên nghiên c u cho 1 gi ng ho c m t h nên tài li u phân lo i b ng ti ng Vi t khá h n ch

1.2 ng d ng VKXS c l n đáy quan tr c sinh h c trên th gi i

1.2.6 L u v c sông Mê Công

T nh ng n m 1980, y h i sông Mê Công, (Mekong river commission-MRC) đã quan tâm đ n quan tr c Sinh h c trong qu n lý tài nguyên n c N m 2010, NMC xu t b n “Ph ng pháp quan tr c sinh h c cho h l u v c Mê Công” ây là tài li u mô t chi ti t v ch ng trình quan tr c và các trình t ph i tuân th trong vi c đánh giá v trí, l y m u th c đ a, công vi c trong phòng thí nghi m, phân tích d li u và vi t báo cáo

1.2.7 Vi t Nam

1.2.7.1 Mi n B c

1.2.7.2 Mi n Nam

1.2.7.3 T nh ng Nai

T n m 1998, tr m quan tr c môi tr ng ng Nai (ti n thân c a Trung tâm Quan tr c và K thu t Môi tr ng

ng Nai) đã quan tâm kh o sát v khu h th y sinh đ b sung vào các k t qu quan tr c ch t l ng n c đ nh k

m i n m trên đ a bàn t nh ng Nai T i m i th y v c, các nhóm đ c kh o sát v c u trúc, thành ph n loài, loài

u th , các ch s nh ch s H’, ch s t ng đ ng Công tác quan tr c, kh o sát đ c ti n hành hai đ t: mùa khô

và mùa m a Các k t qu kh o sát có đ a ra nh n đ nh đánh giá ch t l ng môi tr ng n c t i m i v trí d a trên

k t qu tính toán đ c c a ch s H’ Tuy nhiên v n có nh ng t n t i thông qua quá trình kh o sát Do đó, cho đ n nay các k t qu kh o sát khu h th y sinh v t h ng n m v n còn mang tính ch t tham kh o và duy trì s li u, ch a xâu chu i, g n k t v i nhau

1.3 Các ch s sinh h c th ng đ c s d ng trong quan tr c sinh h c

1.3.1 Các ch s sinh h c

1.3.1.1 Ch s sinh h c Trent (Cairns) (1968)

1.3.1.2 Ch s sinh h c Chandler (Chandler, 1970)

1.3.1.3 Ch s sinh h c BMWP (Biological Monitoring Working Party Score)

2.1.1 i u ki n th y v n

2.1.1.1 Tình hình th y v n mùa khô

2.1.1.2 Tình hình th y v n mùa l

2.1.2 H th ng sông ngòi

2.2 Hi n tr ng các khu công nhi p trên đ a bàn t nh ng Nai

2.3 i u ki n đ a lý t nhiên TP Biên Hòa

2.4 Th c tr ng môi tr ng n c sông ng Nai

2.4.1 Các ngu n gây ô nhi m n c

2.4.2 Di n bi n ch t l ng n c sông ng Nai giai đo n 2006 - 2010

Xét v t ng th , n c sông ng Nai có th s d ng cho m c đích c p n c sinh ho t n u có bi n pháp x lý phù

h p và các m c đích khác t i khu v c th ng ngu n (đo n 1) và có xu h ng gi m đ n khu v c b n đò Bà Miêu xã

Th nh Phú (đo n 2) Ch t l ng n c sông ng Nai đo n ch y qua TP Biên Hòa (đo n 3) có m t s ch tiêu, có

th i đi m ch a hoàn toàn đ m b o yêu c u cho m c đích c p n c sinh ho t

2.4.3 Các khu v c b ô nhi m trên sông ng Nai

CH NG 3 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 3.1 M c đích

3.1.1 M c đích nghiên c u

- Ch t l ng n c sông ng Nai đo n ch y qua TP Biên Hòa mùa khô và mùa m a

- Kh n ng đánh giá ch t l ng n c d a trên nhóm VKXS c l n đáy

- u, nh c đi m c a t ng ch s sinh h c trong đánh giá hi n tr ng và ch t l ng môi tr ng n c m t sông ng Nai đo n ch y qua TP Biên Hòa

3.2.3 Ph ng pháp thu m u VKXS c l n đáy và kh o sát b m t n n đáy

M bùn ki u Petersen (gàu đáy) 0,025m2 r i ghép thành m t m u đ n, ph t ng di n tích thu m u 0,1m2 (Hình 3-2)

Kh o sát b m t n n đáy: Thành ph n c h c đáy sông đ c mô t nh b ng 3-3

B ng 3-3: Mô t đ c đi m c a b m t đáy sông

(Ngu n: Lê V n Khoa)

Lo i Kích th c h t Mô t Bùn/sét <0,06mm C u trúc m m và không gây tr y da tay khi chà

xát Cát 0,06 – 2mm H t nh , có c m giác ráp khi xoa bóp gi a các

ngón tay

á cu i/s i 2 – 64mm T cát thô đ n đá,n m tay kho ng n a kích th c c a

á cu i/s i >64mm Kích th c b ng m t n a n m tay ho c l n h n

N n đá Ph n tr i lên c a đá n n

H U

5

Gàu thu m u VKXS c l n đáy H gàu thu m u xu ng đáy sông

Kéo gàu lên, th t t c vào sang Ki m tra tính ch t b m t n n đáy

Thu t t c m u vào l

M u đ c

b sung formande hyde đ

3.3 Ph ng pháp phân tích s li u

3.3.1 S li u k t qu hóa lý, vi sinh xác đ nh hi n tr ng môi tr ng n c

S li u các k t qu phân tích hóa lý, vi sinh đ c chuy n v k t qu trung bình c a t ng thông s t i m i v trí Sau

đó so v i Quy chu n Vi t Nam (QCVN 08:2008/BTNMT) c t A2

Bi u di n các thông s hóa lý và vi sinh gi a hai mùa: mùa khô (tháng 04/2011) và mùa m a (tháng 08/2011) b ng cách l p đ th i v i các thông s vi sinh, bi u di n b ng đ th d a trên k t qu đã chuy n đ i sang s logarit

đ th y đ c di n bi n t i t ng v trí

Tính ch s WQI và l p đ th bi u di n gi a hai mùa

3.3.2 S li u k t qu VKXS c l n đáy

Xác đ nh s l ng và c u trúc, m t đ thành ph S thay đ i m i mùa S l ng các cá th trong m i m u đ c nhân v i 10 đ tính s l ng con/m 2 Tính các ch s sau:

Ch s u th Berger – Parker D = N max / N (3.4)

n n

1 ( 1 )

1 ( 1

Ch s đa d ng Shannon – Wienner (H’)

ni N ni

n i

H log2

1 '

Ch s đa d ng Margalef (d)

(3.8) Trong đó :

M i t ng quan gi a các bi n đ c xác đ nh thông qua h s t ng quan bình ph ng R 2

Trong đ tài này h s R 2 đ c tính b ng cách v đ th d ng phân tán (Scatter Diagram) trong ph n m m Excel

2007 , sau đó ch n hi n th đ ng bi u di n h i qui tuy n tính (regression line) và giá tr R 2

V trí thu m u Ký hi u m u WQI Tháng 4 WQI Tháng 8

C u Hóa An N- S N-8 68 73

Nm n c Biên Hòa N-S N-9 72 84

C u R ch Cát N- S N-10 92 32

B n đò Long Ki n N-S N-11 54 30 C.ty Proconco N- S N-12 33 18 C.ty Ajinomoto N- S N-13 56 17

C u ng Nai N- S N-14 35 17

Hình 4-2: Bi u đ ch s ch t l ng n c WQI

Ngu n: Hoàng Th Hi p

c đi m th hi n c a ch s WQI gi a hai mùa cho th y ch t l ng n c có xu h ng gi m d n theo dòng ch y

2 v trí phía đ u ngu n, ch t l ng n c m c cao, g n ng ng s d ng cho m c đích c p n c sinh ho t

nh ng c n các bi n pháp x lý phù h p

4.2 K t qu kh o sát b m t n n đáy

K t qu kh o sát b m t n n đáy đ c mô t theo b ng 4-4 K t qu kh o sát b m t n n đáy cho th y không có s khác

bi t nhi u v tính ch t đáy gi a hai mùa N n đáy kh o sát ch y u mang tính ch t n n cát

T ng s loài sau khi kh o sát qua hai đ t đã ghi nh n đ c 28 loài, trong đó có 19 loài xu t hi n vào mùa khô và

23 loài xu t hi n vào mùa m a Thành ph n các nhóm đ c li t kê t i b ng 4-5 Các loài xu t hi n t p trung ch

y u trong 3 ngành chính: thân m m (Mollusca), giun đ t (Annelida), chân kh p (Arthropoda)

B ng 4-5: Thành ph n các nhóm VKXS c l n

Ngành (Phyllum)

Mùa khô Mùa m a L p

(Class)

Mùa khô Mùa m a

S

l ng T l (%)

S

l ng T l (%)

S

l ng T l (%)

S

l ng T l (%) MOLLUSCA 11 58 11 48 Gastropoda 03 16 02 9

Bivalvia 08 42 09 39 ANNEILIDA 04 21 05 22 Polychaeta 02 10,5 03 13

Oligochaeta 02 10,5 02 9 ARTHROPODA 04 21 07 30 Insecta 03 16 06 26

Crustacea 01 5 01 4

C ó s khác bi t v s loài gi a các ngành hai mùa:

- Mùa khô s loài th p h n mùa m a

- Có s thay đ i v thành ph n loài:

S khác bi t v thành ph n loài ph n ánh rõ r t s thay đ i v ch t l ng ngu n n c hai mùa Mùa m a t p trung nhi u loài a ô nhi m h u c , phù h p v i ch t l ng ngu n n c th i đi m này hàm l ng ô nhi m h u c cao thu n l i cho s sinh tr ng, phát tri n c a th y sinh

S loài thu đ c trong m u ít (<13 loài/1 m u) S loài mùa khô các v trí ít h n mùa m a, thành ph n loài mùa

m a kh o sát đ c ch y u là nh ng loài có kh n ng ch ng ch u v i ô nhi m h u c cho th y ch t l ng n c sông ng Nai đo n ch y qua TP Biên Hòa mùa m a có m c đ ô nhi m cao h n mùa khô i u này phù h p v i các k t qu phân tích hóa lý, vi sinh trong n c

K t qu kh o sát thành ph n loài mùa khô c ng nh mùa m a cho th y có đi m đáng l u ý là nh ng v trí t p trung

đ c s loài nhi u nh t l i là nh ng v trí có m c đ ô nhi m h u c cao

4.3.1.2 M i t ng quan gi a s loài và các đ c đi m lý hóa - vi sinh

V s l ng, giá tr R 2 mùa m a th hi n nhi u m i t ng quan ch t ch h n mùa khô V m c đ , các giá tr

t ng quan mùa m a ch t ch h n mùa khô i u này th hi n m c đ ô nhi m h u c c a dòng n c mùa m a cao h n mùa khô

Mùa khô, thông s t ng quan ch t ch v i s loài là BOD 5 , nh ng thông s này không có t ng quan vào mùa m a

i m khác bi t này là d u hi u cho th y có s khác nhau v đ c tính sinh thái các loài hai mùa

Các m i t ng quan th hi n đ c y u t môi tr ng v hàm l ng ch t h u c có t ng quan thu n v i s xu t

hi n c a nhóm VKXS c l n đáy

áng l u ý m i t ng quan gi a s loài v i hàm l ng oxy hòa tan DO c hai mùa là m i t ng quan tuy n tính ngh ch, t ng ng v i hàm l ng DO t ng thì s loài thu đ c gi m và ng c l i Vào mùa m a m i t ng quan tr nên ch t ch h n

4.3.2 M t đ - loài u th

4.3.2.1 M t đ

M t đ cá th VKXS c l n đáy phân b t i các đi m dao đ ng t 70 ÷ 6.860 con/m 2 Mùa khô (tháng 04/2011), m t đ cá th có s phân b dao đ ng t 70÷760 con/m 2 Th p nh t là t i v trí N- S N-13 g n C.ty Ajinomoto (70 con/m2), cao nh t v trí N- S N-9, khu v c nhà máy n c Biên hòa (760 con/m 2 ) S l ng cá th

có xu h ng gi m d n v cu i dòng ch y, cao 2 v trí đ u do s l ng loài c Thiara scabra trong m u thu đ c

cao

Chính s bi n đ ng c a các loài t i t ng v trí t o nên xu th bi n đ ng khác bi t v s l ng cá th gi a hai mùa hình 4-5, vào mùa khô, s l ng cá th gi m d n t đ u ngu n (N-S N-8  N-S N-14) n mùa m a s l ng

bi n đ i ng c l i

Chi u h ng: ng c nhau hai mùa Ch t l ng môi tr ng n c đo n sông mùa khô ch ô nhi m nh thì m t đ

t ng quan thu n v i pH và t ng quan ngh ch v i đ d n đi n, đ m n, nhi t đ , đ đ c và N-NO 2- Mùa m a, chi u h ng ng c l i, đo n sông b ô nhi m n ng h n thì m t đ t ng quan thu n v i N-NO 2- P-PO 43-, đ d n

đi n, đ m n, COD, N-NH 4+, và t ng quan ngh ch v i pH, DO

Loài Thiara scabra Loài Limnodrilus hoffmeisteri Hình 4-8: Loài u th Limnodrillus hoffmeisteri và Thiara scabra

K t h p v i m i t ng quan v s loài v i các y u t môi tr ng cho th y đo n sông hai mùa có ch t l ng môi

tr ng khác nhau, t o đi u ki n cho hai h qu n xã sinh v t t n t i H mùa khô thích h p v i đi u ki n ít ô nhi m

v i loài ch đ o là Thiara scabra và các loài khác H mùa m a thích h p v i đi u ki n ô nhi m h u c v i loài

ch đ o là Limnodrilus hoffmeisteri và các loài khác.(Hình 4-8)

4.3.2.3 Loài u th

Loài u th mùa khô t p trung trong 3 l p: l p chân b ng (Gastropoda), l p hai m nh v (Bivalvia) và l p giun nhi u t (Polychaeta) thu c hai ngành chính là thân m m (Mollusca) và giun đ t (Annelida) H Thiaridae ( c)

phân b h u h t t t c các v trí thu m u, loài c Thiara scabra chi m u th hai v trí đ u ngu n kh o sát, cao

nh t v t rí nhà máy n c Biên Hòa (N-S N-9)

Loài u th mùa m a t p trung trong 3 l p: l p hai m nh v (Bivalvia), l p giun nhi u t (Polychaeta) và l p giun

ít t (Oligochaeta) thu c hai ngành chính: thân m m (Mollusca) và giun đ t (Annelida) Loài giun ít t Limnodrilus hoffmeisteri chi m u cao h n so v i các loài khác và chi m u th cao nh t t i v trí b n đò Long Ki n (N-S N- 11) Xét đ c tính môi tr ng, t i v trí này bùn đáy nhi u, hàm l ng dinh d ng nit và phot pho cao, hàm l ng

DO th p đi u ki n thu n l i cho s sinh tr ng và phát tri n c a loài này Do đó có th xem s phát tri n u th

c a loài này ch th cho n n th y v c ô nhi m h u c

4.3.3 Ch s u th Berger (D)

Ch s Berger có th tính toán nhanh chóng khi bi t s l ng loài u th và t ng cá th m i v trí Thêm vào đó,

ch s Berger cao còn có th ch ra đ c loài có kh n ng ch th cho đ c tính môi tr ng c a m i loài C th , vào

mùa khô có loài Thiara scabra cao và mùa m a có loài Limnodrilus hoffmeisteri cao

Khi s d ng ch s Berger c n l u ý đ c tính sinh thái c a loài u th

4.3.4 Ch s t ng đ ng Soresen

ây là ch s th hi n s gi ng nhau v loài gi a 2 v trí v i nhau

Các ch s đa d ng l a ch n trong d tài này có ch s Shannon –Wienner (H’) đã và đang đ c áp d ng r ng rãi

và 2 ch s thông d ng khác là ch s Simpson và Margalef (d)

c ng ph i xem xét l i đ c tính sinh thái c a loài u th đ k t qu đánh giá đ c khách quan h n

4.3.5.2 Ch s đa d ng H’ Shannon - Wienner

K t qu đánh giá ch t l ng n c theo ch s đa d ng sinh h c H’ cho th y ch t l ng n c sông ng Nai đo n

ch y qua TP Biên Hòa tình tr ng ô nhi m nh đ n ô nhi m n ng

L oài u th c ng có nh h ng tr c ti p đ n ch s H’

N u so sánh v i ch s Berger và Simpson thì c ba ch s đ u b nh h ng khi có loài u th cao g n v i giá tr tuy t đ i và c hai ch s đ u không phân bi t kh n ng ch th (s c ch ng ch u) ô nhi m c a loài u th

Do đó, ch s Simpson và ch s Shannon - Wienner có kh n ng s d ng đ đánh giá ch t l ng môi tr ng n c

đ c Tuy nhiên, khi ch s th p ph i xem xét thêm đ c tính sinh thái c a loài u th và thành ph n các loài còn l i

Vì khi n c sông tr ng thái ô nhi m nh và ô nhi m n ng thì ch s đ u th p

4.3.5.3 Ch s đa d ng Margalef (d)

Ch s d di n bi n t ng đ i gi ng nhau gi a hai mùa

Xét m c đ đa d ng v loài theo ch s d Margalef cho th y vào mùa m a đa d ng h n mùa khô M c đ đa d ng

t ng gi a dòng và th p đ u ngu n c ng nh cu i ngu n

u đi m c a ch s Margalef so v i ch s Shannon - Wienner là có th tính đ c m t cách nhanh chóng khi đã có

s l ng loài và t ng s l ng cá th trong m u Nh ng c ng b c l nh c đi m khi trong m u có s m t cân đ i

4.3.6.1 M i t ng quan gi a ch s H’ v i các đ c đi m hóa lý, vi sinh

Có s khác bi t gi a m i t ng quan hai mùa Mùa khô, các m i t ng quan đ u là m i t ng quan tuy n tính thu n Mùa khô, các m i t ng quan đ u là m i t ng quan tuy n tính ngh ch T đó có th th y đ c s th y

đ c s thay đ i c a s đa d ng trong n m 2011 C th khi đo n sông đ c kh o sát vào mùa khô, ch t l ng

n c m c đ ô nhi m ít h n mùa m a th i đi m này m c đ ô nhi m h u c t ng thì m c đ đa d ng t ng

t ng ng v i m i quan h tuy n tính thu n Nh ng đ n m t th i đi m t ng nh t đ nh thì s gia t ng c a ch t h u

c trong n c s làm gi m đ đa d ng, t ng ng v i m i quan h tuy n tính ngh ch mùa m a

4.3.6.2 M i t ng quan gi a ch s Simpson v i các y u t môi tr ng

M i t ng quan gi a ch s Simpson v i các y u t môi tr ng cho th y m c đ ô nhi m h u c c a n c sông

nh h ng r t l n đ n m c đ da d ng c a nhóm VKXS c l n đáy, th hi n rõ nh t các m i t ng quan vào mùa m a

So sánh v i ch s H’ cho th y có s gi ng nhau gi a hai ch s này trong n m 2011 C th khi đo n sông đ c

kh o sát vào mùa khô, ch t l ng n c ô nhi m nh h n mùa m a th i đi m này khi n ng đ đinh d ng t ng (ô nhi m h u c t ng) thì m c đ đa d ng t ng t ng ng v i m i quan h tuy n tính thu n Nh ng đ n m t th i

đi m t ng nh t đ nh thì s gia t ng c a ch t h u c trong n c l i làm gi m đ đa d ng, t ng ng v i m i quan h tuy n tính ngh ch trong mùa m a

Nh v y, ngoài vi c ng d ng ch s H’ (Shannon-Wienner) đ đánh giá ch t l ng môi tr ng n c sông ng Nai còn có th s d ng thêm ch s Simpson đ thay th

Tuy nhiên, trong ng d ng các ch s c ng c n l u ý đ n tr ng h p các ch s th p, vì trong tr ng h p này có s phát tri n v t tr i c a loài u th Loài u th ch đ c tr ng cho ngu n n c m c đ ô nhi m nh thì không th

k t lu n ch t l ng ngu n n c b ô nhi m n ng dù k t qu các ch s th p (vì các ch s không tính toán d a trên

kh n ng ch ng ch u c a m i loài) ây c ng là nguyên nhân chính d n đ n hi n t ng các k t qu quan tr c ch t

l ng n c m t và quan tr c th y sinh không trùng kh p v i nhau T đó, d n đ n tình tr ng vi c quan tr c khu h

th y sinh v t t i ng Nai ch m i d ng l i vi c tham kh o và duy trì s li u trong các n m tr c đây

- T p trung nhi u v s l ng và m t đ các loài có kh n ng ch ng ch u ô nhi m hai mùa

- S thay đ i c a s loài và thành ph n S bi n thiên các ch s quanh v trí này i u đó cho th y có s di chuy n c a các loài d n v đây theo hai h ng:

M t t th ng ngu n: t phía dòng chính sông ng Nai tìm xu ng

M t t h ngu n: t phía c u ng Nai tìm lên

Khi đ t gi thi t v h ng di chuy n c a các sinh v t có liên quan đ n h ng ch y c a dòng sông và nhìn nh n k t

h p v i các k t qu quan tr c hóa lý và hi n t ng bùn đáy tích t nhi u t o đi u ki n cho loài u th Limnodrillus hoffmeisteri phát tri n, thì v trí N-S N-11 h i t nhi u y u t đ đ c xác đ nh là m t “đi m giáp n c” (n i dòng

và các c s s n xu t kinh doanh đan xen khu v c dân c k c n l u v c sông thông qua ch t l ng n c các su i

đ vào vào sông ng Nai Ch t l ng n c th ng xuyên không n đ nh có xu h ng gi m d n theo dòng ch y

2 N n đáy c a đo n sông là n n cát, s khác bi t v tính ch t n n đáy do thành ph n l ng đ ng (tr m tích:

l ng bùn, mùn bùn, mùn bã th c v t) quy t đ nh Thành ph n l ng đ ng mùa m a nhi u h n mùa khô V trí t p trung nhi u bùn nh t là v trí b n đò Long Ki n (N-S N-11).

3 K t qu kh o sát đã đ nh danh đ c 28 loài, t p trung trong 3 ngành chính: thân m m (Mollusca), giun đ t (Annelida), chân kh p (Arthropoda) Ngành thân m m (Mollusca) có s l ng loài cao nh t trong t ng s 23 loài, vào mùa khô chi m 58% và chi m 48% vào mùa m a Ti p đ n là ngành chân kh p (Arthropoda) có 7 loài chi m 21% vào mùa khô và 30% vào mùa m a Th p nh t là ngành giun đ t (Annellida) có 5 loài, chi m 21% vào mùa khô và 22% vào mùa m a

H U

12

4 Nhóm VKXS c l n đáy có kh n ng đánh giá ch t l ng n c d a trên c u trúc, thành ph n loài, m t

đ và loài u th Các k t qu kh o sát th hi n đ c ch t l ng n c sông ng Nai đo n ch y qua TP Biên Hòa mùa m a kém h n mùa khô, k t qu này phù h p v i hi n tr ng môi tr ng n c

5 S loài thu đ c trong m u t i m i v trí ít (<13 loài/1 m u) K t qu kh o sát v thành ph n, c u trúc loài cho th y các loài kh o sát đ c ch y u là nh ng loài có phân b trên n n đáy cát và bùn S loài mùa khô các v

h u c n ng nh t t p trung v trí N-S N-11, b n đò Long Ki n Nh ng v trí t p trung đ c s loài nhi u nh t là

nh ng v trí có m c đ ô nhi m h u c n ng nh t i n hình là t i khu v c làng cá bè (v trí S 11 và S 12) có m c đ ô ni m n ng do ch u nhi u nh h ng c a các ngu n th i nh ng l i có s loài cao

N-6 M t đ cá th đ ng v t đáy phân b t i các đi m dao đ ng t 70 ÷ N-6.860 con/m2 Mùa khô, s l ng cá th

có xu h ng gi m d n v cu i dòng ch y, mùa m a xu h ng ng c l i

7 Loài u th có vai trò quy t đ nh đ n m t đ loài t i các v trí, nh t là các v trí có m t đ cao Mùa khô,

loài u th thu c v loài c Thiara scabra t i khu v c t c u Hóa An đ n khu v c c u R ch Cát, th hi n đ c m c

đ ô nhi m nh do các tác đ ng ô nhi m còn th p và tính ch t n c ch y c a đo n sông Mùa m a, loài u th thu c v loài giun ít t Limnodrilus hoffmeisteri t i khu v c làng cá bè th hi n m c đ ô nhi m h u c cao

8 M i t ng quan gi a s loài v i các thông s môi tr ng cho th y có s khác bi t gi a hai mùa Mùa m a, các m i t ng quan tr nên ch t ch h n S loài có t ng quan tuy n tính ngh ch v i thông s DO và t ng quan thu n v i các thông s BOD, COD, PO43-, NO2

9 M i t ng quan gi a m t đ v i các thông s môi tr ng c ng có s khác bi t gi a hai mùa Mùa m a, các

m i t ng quan tr nên ch t ch h n Thêm vào đó, các m i t ng quan tuy n tính thay đ i đ o chi u hai mùa

10 K t qu áp d ng kh o sát ch s t ng đ ng Soresen th hi n đo n sông đ c phân vùng rõ ràng h n mùa khô Nh ng nh c đi m c a ch s Soresen là ch d a trên s loài gi ng nhau t i các v trí mà không đ c p đ n s

l ng c a chúng d n đ n k t qu đánh đ ng các v trí đ u ngu n t ng đ ng v i cu i ngu n vào mùa khô

11 Kh o sát 4 ch s đánh giá ch t l ng môi tr ng n c d a trên s loài và m t đ đ c áp d ng nhi u nh t cho th y:

- Ch s đa d ng Margalef tính toán nhanh d a trên t ng s loài và t ng s cá th nên k t qu không th hi n

m c đ nh h ng c a loài u th và t l các loài

- C n l u ý đ c tính sinh thái c a loài u th khi s d ng ch s u th Berger

- Ch s Simpson và ch s đa d ng Shannon-Wienner có u đi m trong đánh giá ch t l ng n c

12 C hai ch s có u đi m trong đánh giá ch t l ng n c: ch s Simpson và ch s Shannon-Wienner đ u

ch u nh h ng khi loài u th có giá tr cao g n giá tr truy t đ i Do đó khi ch s xu ng m c th p c n ph i xem xét thêm đ c tính sinh thái c a loài u th đ đ a ra k t lu n Giá tr 2 ch s th p nh t mùa khô v trí Nhà máy

n c Biên Hòa (N-S N-9) do loài c Thiara scabra chi m u th nên ch t l ng n c đây đ c đánh giá là ô

nhi m nh Ng c l i, khi giá tr 2 ch s th p nh t mùa m a khu v c làng cá bè, v trí

(N-S N-11) do loài giun ít t Limnodrilus hoffmeisteri chi m u th nên l ng n c đây đ c đánh giá là ô nhi m

h u c n ng

13 M i t ng quan gi a hai ch u th Simpson và ch s đa d ng Shannon-Wienner cho th y các ch s có

s bi n thiên cùng v i hàm l ng các ch t dinh d ng Khi hàm l ng dinh d ng t ng thì m c đ đa d ng và cân

b ng v loài t ng, nh ng khi hàm l ng ch t dinh d ng t ng cao (v hàm l ng phot pho và nit ) thì ch s đa

d ng gi m do b nh h ng b i loài u th

14 V trí b n đò Long Ki n (N-S N-11) h i t nhi u tính ch t c a m t “đi m giáp n c” (n i dòng ch y

đ ng hay có t c đ b ng 0) Vì có đ c đi m c a “đi m giáp n c” nên đây là n i có t c đ l ng đ ng sa b i cao

nh t trên dòng sông Cái

Ki n ngh

1 tài đã tìm hi u v các m i t ng quan đ n và xác đ nh đ c các nhân t có t ng quan v i nhau C n

có nh ng nghiên c u sâu v m i t ng quan gi a các m i t ng quan này trong t ng th chung đ có th đánh giá

m c đ nh h ng c a t ng nhân t v i nhau

2 tài ch m i th c hi n trong m t ph m vi đo n ng n c a sông ng Nai, c n ti n hành kh o sát trên

ph m vi l n h n đ tìm hi u s thay đ i thành ph n loài và các ch s trên m t ph m vi th y v c l n h n

3 K t qu kh o sát ch t l ng n c sông ng Nai đo n ch y qua TP Biên Hòa cho th y có s thay đ i ch t

l ng n c gi a hai mùa t o ra m t đ các nhóm loài khác nhau hai mùa Trong đó, m i mùa đ u có loài u th

và loài phân b r ng Các loài này đ u có m i liên h v i các y u t hóa lý môi tr ng n c C n có nghiên c u sâu h n v m i liên h này đ tìm ra các ng ng gi i h n cho m i loài đ làm c s d báo v s thay đ i c a các nhân t , c ng nh li t kê thêm danh sách các loài ch th cho t ng đ c tr ng cho môi tr ng n c

4 hoàn thi n thêm các ch s và tìm ra các loài ch th trên c s loài u th c n ph i quan tr c và áp d ng

th ng xuyên cùng v i quan tr c ch t l ng n c đ có th c i ti n, lo i b nh ng sai sót trong h th ng các ch s

và nâng cao ý ngh a c a các k t qu c ng nh s li u, làm cho chúng tr nên có ích h n trong t ng ch ng trình v giám sát ch t l ng n c sông

1 B Tài nguyên và Môi tr ng - T ng c c Môi tr ng Quy t đ nh s 879/Q –TCMT Quy t đ nh v vi c ban hành s tay h ng d n tính toán ch s ch t l ng n c, pp.2-6

2 Clive Pinder, Nguy n Xuân Quýnh, Steve Tilling, Mai ình Yên Giám sát sinh h c môi tr ng n c ng t

b ng đ ng v t không x ng s ng c l n,2000, pp.13-46

3 tài nghiên c u khoa h c c p ngành Xây d ng Atlas ng v t giun nhi u t (Polychaeta), ng d ng trong

vi c phân tích m u đ ng v t không x ng s ng, nh m giám sát ô nhi m môi tr ng bi n khu v c có ho t

đ ng d u khí phía nam Vi t Nam Mã s : 01/ATSKMT/2009/H - NCKH, p.73

4 ng Ng c Thanh Th y sinh h c đ i c ng NXB i H c và Trung H c Chuyên Nghi p (1974), pp.30-52

5 ng Ng c Thanh, H Thanh H i ng v t chí Vi t Nam 5- Giáp Xác n c ng t NXB Khoa H c và k thu t 2001, pp.55-70

6 ng Ng c Thanh nh lo i đ ng v t không x ng s ng n c ng t B c Vi t Nam, pp.81-87, 172-174,

10 Ph m Anh c, Nguy n Th Mai Linh, Lê Phát Qu i, Lê Phi Nga (2010) Thi t l p m ng l i quan tr c sinh

h c cho h th ng sông r ch khu v c TP H Chí Minh T p chí Khoa h c & ng d ng S 12-2010

11 Ph m V n Miên (2003) Nghiên c u đ xu t các ch tiêu sinh h c đ giám sát h sinh thái th y sinh thu c l u

v c sông Mê công c a Vi t Nam, pp.24-32

12 Thái Tr n Bái ng v t h c không x ng s ng NXB Giáo d c Vi t Nam, pp.170-187, 221-224

13 y ban nhân dân t nh ng Nai (2010) Báo cáo t ng h p nhi m v quan tr c ch t l ng môi tr ng n c sông ng Nai trên đ a bàn t nh ng Nai n m 2010, pp.31-65

14 y ban nhân dân t nh ng Nai (2010) Quy t đ nh s 16/2010/Q -UBND Quy t đ nh v vi c phân vùng môi tr ng ti p nh n n c th i và khí th i công nghi p trên đ a bàn t nh ng Nai, Công báo s 25-08-04-

2010, pp.1441-1447

15 y ban nhân dân t nh ng Nai (2010) Quan tr c môi tr ng n c sông ng Nai – Khu h th y sinh v t

n m 2011, pp.32-47

16 y h i sông Mê Công Ph ng pháp quan tr c sinh h c cho H l u sông Mê Công NXB Nông nghi p 2010

17 y ban nhân dân t nh ng Nai (2010) Báo cáo hi n tr ng môi tr ng t nh ng Nai 5 n m 2006-1010, pp.19-63

18 y ban nhân dân t nh ng Nai (2010) Thi t k k thu t và d toán nhi m v quan tr c tài nguyên n c m t trên đ a bàn t nh ng Nai n m 2011,pp 10-13

19 Vi n Môi tr ng và phát tri n B n v ng (2004) Nghiên c u hoàn thi n các ch tiêu sinh h c đ đánh giá ch t

l ng và phân vùng, phân lo i môi tr ng n c các th y v c Tp.H Chí Minh pp.1_1 – 1_12

2.Ti ng n c ngoài

20 David M.Rosenberg and Vincent H.Resh Freshwater biomonitoring and benthic macroinvertebrates Chapman & hall, pp 234-275

21 Deborah Chapman Water Quality Assessments Chapman & Hall, pp.171-229

22 L.Janssen de Bisthoven, Biomonitoring with Morphological Deformities in Aquatic Organisms Environment Science Forum Vol.96 (1996), pp.65-75

23 Mekong River Commission (2006) Identification of Freshwater Invertebrates of the Mekong River and its Tributaries, pp 54-73, 79-82, 231-243

24 Mekong River Commission (2004) Biomonitoring of the lower Mekong River and selected tributaries, pp

37-45

25 Niels De Paw Biological indicators of aquatic pollution, pp 60-86

26 Rolf A M Brandt, The non-marine aquatic Mollusca of Thai Lan (1974) Frankfurt am Main.pp 162-166,

H U

KH O SÁT NHÓM NG V T KHÔNG X NG S NG C L N ÁY ÁNH GIÁ CH T

L NG N C SÔNG NG NAI O N CH Y QUA TP BIÊN HÒA - NG NAI, 2011

SURVEY THE APPLICATION OF BENTHIC MACROINVERTEBRATES FOR ASSESSING THE WATER QUALITY OF THE DONG NAI RIVER IN BIEN HOA CITY, DONGNAI

PROVINCE 2011

Lê Th L m, Ph m V n Miên(a), Hoàng c Huy(b)

Tr ng i h c K Thu t Công Ngh TPHCM, Vi t Nam (a) Vi n Môi Tr ng và Phát Tri n B n V ng TP.HCM, Vi t Nam (b) Tr ng i H c Khoa H c T Nhiên TP.HCM, Vi t Nam

n c nh ng v n có nh c đi m kh c ph c nh c đi m khi áp d ng 2 ch s trên c n l u ý đ c tính sinh thái c a loài u th 2 loài u th có nh h ng l n đ n các ch s trong đ tài này là Thiara scabra đ c tr ng

cho ngu n n c ch y ít b ô nhi m và Limnodrilus hoffmeisteri đ c tr ng cho ngu n n c b ô nhi m h u c Thêm vào đó, đ tài còn xác đ nh thêm v trí N-S N-11 b n đò Long Ki n là đi m giáp n c trên sông Cái

Abstract

For assessing water quality by benthic macroinvertebrates at the Dong Nai River (running through the Bien Hoa City during the dry season and rainy season 2011), there are the application of sampling methods and indicators have been applied in the world The results show the ability to assess water quality by this group is consistent with the current status of water quality Two indices Simpson and Shannon-Wienner have various trophic levels in the water It is necessary to intergrate two indicators with the ecological character of the

dominant species Two dominant species can influence the index in this area is Thiara scabra characterize the water source is less polluted and Limnodrilus hoffmeisteri for organic contaminated water Futhermore,

the survey had discovered the site N-S N-11 in LongKien pier was determined “metting point” in the Cai river

s ng đáy trong quan tr c sinh h c đã đ c nghiên

c u nhi u n i trên th gi i và Vi t Nam Cho đ n

nay các k t qu kh o sát khu h th y sinh nói chung

và nhóm VKXS c l n đáy nói riêng t i ng

Nai v n còn mang tính ch t tham kh o và duy trì s

li u, ch a xâu chu i, g n k t v i các k t qu quan

tr c ch t l ng n c thông qua các thông s hóa lý-

sông ng Nai đo n ch y qua thành ph Biên Hòa

- thu m u VKXS c l n đáy, thu 4 gàu đáy

có di n tích 0,025m2 r i ghép thành m t m u đ n,

ph t ng di n tích thu m u 0,1m2

Toàn b cá th đã thu đ c đ nh danh và đ m b ng

kính hi n vi soi n i có đ phóng đ i 10 - 45 l n Các

nhóm Oligochaeta, Gastropoda, và Bivalvia nói

chung đ c đ nh danh t i m c loài Các nhóm côn

trùng và Crustacea ( đ i v i cua) đ c đ nh danh t i

- Tìm hi u m i t ng quan gi a nh ng thông s hóa

lý – vi sinh thông qua k t qu quan tr c đ nh k ch t

l ng n c sông ng Nai vào tháng 4 và tháng 8

n m 2011c a s trung tâm Quan tr c & KTMT

ng Nai thông qua h s xác đ nh b i R 2

K t qu kh o sát

1 Hi n tr ng môi tr ng n c sông ng Nai

đo n ch y qua TP Biên Hòa là đo n sông ch u tác

đ ng khá nhi u ngu n th i có n ng đ và th i l ng

ô nhi m r t cao nh : ngu n th i công nghi p c a

KCN Biên Hòa 1, 2,… và các c s s n xu t kinh

doanh đan xen khu v c dân c k c n l u v c sông

thông qua ch t l ng n c các su i đ vào vào sông

ng Nai Ch t l ng n c th ng xuyên không n

đ nh có xu h ng gi m d n theo dòng ch y

2 N n đáy c a đo n sông là n n cát, s khác

bi t v tính ch t n n đáy do thành ph n l ng đ ng

(tr m tích: l ng bùn, mùn bùn, mùn bã th c v t)

quy t đ nh Thành ph n l ng đ ng mùa m a nhi u

h n mùa khô V trí t p trung nhi u bùn nh t là v trí

b n đò Long Ki n (N-S N-11).

3 K t qu kh o sát đã đ nh danh đ c 28 loài,

t p trung trong 3 ngành chính: thân m m (Mollusca), giun đ t (Annelida), chân kh p (Arthropoda) Ngành thân m m (Mollusca) có s

l ng loài cao nh t trong t ng s 23 loài, vào mùa khô chi m 58% và chi m 48% vào mùa m a Ti p

đ n là ngành chân kh p (Arthropoda) có 7 loài chi m 21% vào mùa khô và 30% vào mùa m a

Th p nh t là ngành giun đ t (Annellida) có 5 loài, chi m 21% vào mùa khô và 22% vào mùa m a

4 Nhóm VKXS c l n đáy có kh n ng đánh giá ch t l ng n c d a trên c u trúc, thành

ph n loài, m t đ và loài u th Các k t qu kh o sát th hi n đ c ch t l ng n c sông ng Nai

đo n ch y qua TP Biên Hòa mùa m a kém h n mùa khô, k t qu này phù h p v i hi n tr ng môi

tr ng n c

5 S loài thu đ c trong m u t i m i v trí ít (<13 loài/1 m u) K t qu kh o sát v thành ph n,

c u trúc loài cho th y các loài kh o sát đ c ch y u

là nh ng loài có phân b trên n n đáy cát và bùn S loài mùa khô các v trí ít h n mùa m a T i m i v trí thành ph n loài khác nhau, m c đ ô nhi m c ng khác nhau M c đ ô nhi m h u c n ng nh t t p trung v trí N-S N-11, b n đò Long Ki n Nh ng

v trí t p trung đ c s loài nhi u nh t là nh ng v trí có m c đ ô nhi m h u c n ng nh t i n hình

Mùa khô, loài u th thu c v loài c Thiara scabra

t i khu v c t c u Hóa An đ n khu v c c u R ch Cát, th hi n đ c m c đ ô nhi m nh do các tác

đ ng ô nhi m còn th p và tính ch t n c ch y c a

đo n sông Mùa m a, loài u th thu c v loài giun

ít t Limnodrilus hoffmeisteri t i khu v c làng cá bè

th hi n m c đ ô nhi m h u c cao

8 M i t ng quan gi a s loài v i các thông

s môi tr ng cho th y có s khác bi t gi a hai mùa Mùa m a, các m i t ng quan tr nên ch t ch

h n S loài có t ng quan tuy n tính ngh ch v i thông s DO và t ng quan thu n v i các thông s BOD, COD, PO 43-, NO 2

9 M i t ng quan gi a m t đ v i các thông

s môi tr ng c ng có s khác bi t gi a hai mùa Mùa m a, các m i t ng quan tr nên ch t ch h n Thêm vào đó, các m i t ng quan tuy n tính thay

đ i đ o chi u hai mùa

10 K t qu áp d ng kh o sát ch s t ng đ ng Soresen th hi n đo n sông đ c phân vùng rõ ràng

h n mùa khô Nh ng nh c đi m c a ch s

- Ch s đa d ng Margalef tính toán nhanh

d a trên t ng s loài và t ng s cá th nên k t qu

không th hi n m c đ nh h ng c a loài u th và

t l các loài

- C n l u ý đ c tính sinh thái c a loài u th

khi s d ng ch s u th Berger

- Ch s Simpson và ch s đa d ng

Shannon-Wienner có u đi m trong đánh giá ch t l ng

n c

12 C hai ch s có u đi m trong đánh giá

ch t l ng n c: ch s Simpson và ch s

Shannon-Wienner đ u ch u nh h ng khi loài u th có giá

tr cao g n giá tr truy t đ i Do đó khi ch s xu ng

m c th p c n ph i xem xét thêm đ c tính sinh thái

c a loài u th đ đ a ra k t lu n Giá tr 2 ch s

th p nh t mùa khô v trí Nhà máy n c Biên

Hòa (N-S N-9) do loài c Thiara scabra chi m u

th nên ch t l ng n c đây đ c đánh giá là ô

nhi m nh Ng c l i, khi giá tr 2 ch s th p nh t

mùa m a khu v c làng cá bè, v trí B n đò Long

Ki n (N-S N-11) do loài giun ít t Limnodrilus

hoffmeisteri chi m u th nên l ng n c đây

đ c đánh giá là ô nhi m h u c n ng

Loài Thiara scabra

Loài Limnodrilus hoffmeisteri

13 M i t ng quan gi a hai ch u th

Simpson và ch s đa d ng Shannon-Wienner cho

th y các ch s có s bi n thiên cùng v i hàm l ng

các ch t dinh d ng Khi hàm l ng dinh d ng

t ng thì m c đ đa d ng và cân b ng v loài t ng,

nh ng khi hàm l ng ch t dinh d ng t ng cao (v

hàm l ng phot pho và nit ) thì ch s đa d ng gi m

do b nh h ng b i loài u th

14 V trí b n đò Long Ki n (N-S N-11) h i t nhi u tính ch t c a m t “ đi m giáp n c” (n i dòng

ch y đ ng hay có t c đ b ng 0) Vì có đ c đi m

c a “ đi m giáp n c” nên đây là n i có t c đ l ng

đ ng sa b i cao nh t trên dòng sông Cái

Ki n ngh

1 tài đã tìm hi u v các m i t ng quan

đ n và xác đ nh đ c các nhân t có t ng quan v i nhau C n có nh ng nghiên c u sâu v m i t ng quan gi a các m i t ng quan này trong t ng th chung đ có th đánh giá m c đ nh h ng c a

t ng nhân t v i nhau

2 tài ch m i th c hi n trong m t ph m vi

đo n ng n c a sông ng Nai, c n ti n hành kh o sát trên ph m vi l n h n đ tìm hi u s thay đ i thành ph n loài và các ch s trên m t ph m vi th y

v c l n h n

3 K t qu kh o sát ch t l ng n c sông

ng Nai đo n ch y qua TP Biên Hòa cho th y có

s thay đ i ch t l ng n c gi a hai mùa t o ra m t

đ các nhóm loài khác nhau hai mùa Trong đó,

m i mùa đ u có loài u th và loài phân b r ng Các loài này đ u có m i liên h v i các y u t hóa

lý môi tr ng n c C n có nghiên c u sâu h n v

m i liên h này đ tìm ra các ng ng gi i h n cho

m i loài đ làm c s d báo v s thay đ i c a các nhân t , c ng nh li t kê thêm danh sách các loài

ch th cho t ng đ c tr ng cho môi tr ng n c

4 hoàn thi n thêm các ch s và tìm ra các loài ch th trên c s loài u th c n ph i quan tr c

và áp d ng th ng xuyên cùng v i quan tr c ch t

l ng n c đ có th c i ti n, lo i b nh ng sai sót trong h th ng các ch s và nâng cao ý ngh a c a các k t qu c ng nh s li u, làm cho chúng tr nên

có ích h n trong t ng ch ng trình v giám sát ch t

l ng n c sông

Tài li u tham kh o 

1 B Tài nguyên và Môi tr ng - T ng c c Môi

tr ng Quy t đ nh s 879/Q –TCMT Quy t

đ nh v vi c ban hành s tay h ng d n tính toán ch s ch t l ng n c, pp.2-6

2 Clive Pinder, Nguy n Xuân Quýnh, Steve Tilling, Mai ình Yên Giám sát sinh h c môi

8 Ph m Anh c, Nguy n Th Mai Linh, Lê Phát

Qu i, Lê Phi Nga (2010) Thi t l p m ng l i

quan tr c sinh h c cho h th ng sông r ch khu

v c TP H Chí Minh T p chí Khoa h c & ng

d ng S 12-2010

9 Ph m V n Miên (2003) Nghiên c u đ xu t các

ch tiêu sinh h c đ giám sát h sinh thái th y

sinh thu c l u v c sông Mê công c a Vi t Nam,

pp.24-32

10 Thái Tr n Bái ng v t h c không x ng s ng

NXB Giáo d c Vi t Nam, pp.170-187, 221-224

11 y ban nhân dân t nh ng Nai (2010) Báo cáo

t ng h p nhi m v quan tr c ch t l ng môi

tr ng n c sông ng Nai trên đ a bàn t nh

ng Nai n m 2010, pp.31-65

12 y ban nhân dân t nh ng Nai (2010) Quy t

đ nh s 16/2010/Q -UBND Quy t đ nh v vi c

phân vùng môi tr ng ti p nh n n c th i và

khí th i công nghi p trên đ a bàn t nh ng

Nai, Công báo s 25-08-04-2010,

pp.1441-1447

13 y ban nhân dân t nh ng Nai (2010) Quan

tr c môi tr ng n c sông ng Nai – Khu h

th y sinh v t n m 2011, pp.32-47

14 y h i sông Mê Công Ph ng pháp quan tr c

sinh h c cho H l u sông Mê Công NXB Nông

Nghiên c u hoàn thi n các ch tiêu sinh h c đ

đánh giá ch t l ng và phân vùng, phân lo i

môi tr ng n c các th y v c Tp.H Chí Minh

pp.1_1 – 1_12

2.Ti ng n c ngoài

17 David M.Rosenberg and Vincent H.Resh

Freshwater biomonitoring and benthic

macroinvertebrates Chapman & hall, pp

234-275

18 Deborah Chapman Water Quality Assessments

Chapman & Hall, pp.171-229

19 L.Janssen de Bisthoven, Biomonitoring with

Morphological Deformities in Aquatic

Organisms Environment Science Forum Vol.96

(1996), pp.65-75

20 Mekong River Commission (2006)

Identification of Freshwater Invertebrates of the

Mekong River and its Tributaries, pp 54-73,

79-82, 231-243

21 Mekong River Commission (2004) Biomonitoring of the lower Mekong River and selected tributaries, pp 37-45

22 Niels De Paw Biological indicators of aquatic pollution, pp 60-86

23 Rolf A M Brandt, The non-marine aquatic Mollusca of Thai Lan (1974) Frankfurt am Main.pp 162-166, 201, 254, 256

24 Raywadee Vongprasert Application of biotic index for water quality assessment of rivers in tropical countries: case studies in Thailan and Indonesia Centre of Enviromental Sanition,

1990, pp 5-11

4 B n đò Long Ki n – ình Tân Mai N-S N-11 040065 1210965

5 Khu v c g n công ty Proconco N-S N-12 0401058 1209001

6 G n Công ty Ajinomoto N-S N-13 0400434 1208554

7 C u ng Nai N-S N-14 0400255 1205392

B n đ v trí thu m u

H U

Gàu thu m u VKXS c l n đáy H gàu thu m u xu ng đáy sông

Kéo gàu lên, th t t c vào sàng Ki m tra tính ch t b m t n n đáy

Thu t t c m u vào l

M u đ c b sung formandehyde đ

b o qu n

Kính hi n vi soi n i phân tích trong phòng thí nghi m Namalycastis longicirris(ch p d i kính hi n vi)

Quá trình thu và phân tích m u VKXS c l n đáy

S t n t i c a chúng ph n ánh đ c ch t l ng n c

vì chúng ph thu c vào tính

ch t ngu n n c, s tích t ,

l ng đ ng các ch t đáy.

các k t qu phân tích hóa lý –vi sinh

H U

o n 1: b n đò Nam Cát Tiên – b n đò Xã

Biên Hòa ( đo n 3) đ kh o sát.

o n 3: C u Hóa An – C u

ng Nai

Hi n tr ng

ch t l ng n c

M i t ng quan

M i t ng quan g q

qua TP Biên Hòa.

 Th i gian kh o sát: Mùa khô (tháng 04 / 2011)

Mùa m a (tháng 08 / 2011)

 i t ng kh o sát: Nhóm VKXS c l n đáyy

C u

R ch Cát

C u ng

ng Nai

10C 0C à hó h ù hô

tr c sinh h c cho h l u sông Mê Công

B O QU N M U

10C - 50C và hóa ch t tùy thông s

D ng c ch a m u: bình nh a, chai th y tinh

h c

s sinh

Ch s đa d ngSimpson, Wienner (H’) và Margalef (d)

Coliform và E coli

Khu v c t C.ty Ajinomoto đ n khu v c

Khu v c t C.ty Ajinomoto đ n khu v c

Mùa

m a

L p (Class)

Mùa khô

Thiara scabra 420/880 47,73 Corbicula moreletiana

- -14 100/250 40,00 Corbicula leviuscula 130/270 48,15 Scaphula pinna

H U

Ch t

Ch t l l ng ng n n c c thông thông qua qua nhóm nhóm VKXS VKXS c c l n đáy

Thành ph n loài mùa khô ít h n mùa m a

Mùa m a có nhi u loài có kh n ng

r ng mùa m a

th S

N-Ch t l ng

n c mùa

g khô ô nhi m

nh

th N S N 11 ô nhi m

n ng

n c mùa khô t t h n mùa m a

Phù h p v i hi n tr ng ch t l ng

n c thông qua k t qu phân tích

hó lý i i h hóa lý - vi sinh