Bài tập lớn kinh tế chính trị mác lênin đề tài công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở việt nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4 0

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN *** BÀI TẬP LỚN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN ĐỀ TÀI Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở việt nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4 0 Họ và tên Vũ Minh Hiếu Tên lớp học[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

-*** -BÀI TẬP LỚN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC- LÊNIN

ĐỀ TÀI: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở việt nam trong bối cảnh cách mạng

công nghiệp 4.0

Họ và tên: Vũ Minh Hiếu

Tên lớp học phần : Kinh tế chính trị Mác- Lê Nin 37

Mã sinh viên: 11216750

Giảng viên hướng dẫn: Mai Lan Hương

Hà Nội, ngày 5 tháng 10 năm 2022

M C Ụ L C Ụ

A ĐẶT VẤN ĐỀ 3

B NỘI DUNG 4

I Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước 4

1 Quan niệm về công nghiệp hóa, hiện đại hóa 4

2 Lý thuyết công nghiệp hóa của Đảng Cộng sản Việt Nam 4

II Cách mạng công nghiệp 4.0 5

1 Khái niệm 5

2 Tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 đến công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước 5

III Thực trạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay 8

1 Thành tựu 8

2 Những hạn chế 9

IV Giải pháp 10

C.KẾT LUẬN 10

A ĐẶT VẤN ĐỀ

Việt Nam ta đã trải qua thời gian vô cùng khó khăn sau kháng chiến chống Mỹ bởi những tàn dư cả về kinh tế và xã hội chúng để lại là rất nặng nề Thấu hiểu được điều đó, Đảng và Nhà nước ta đã khẩn trương xác định nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình phục hồi, xây dựng và phát triển đất nước là tiến hình quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá Đây được coi là con đường duy nhất có thể giúp nước ta mau chóng phục hồi, phát triển, xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, từng bước tiến lên xã hội chủ nghĩa

Ngày nay, sự phát triển bùng nổ của khoa học công nghệ đã mở ra cơ hội cho mọi quốc gia, nhờ có sự ra đời của trí tuệ nhân tạo, con người có thể tiết kiệm sức lao động hơn trước rất nhiều Tuy nhiên, đây cũng đồng thời là một thách thức lớn đối với những nước chưa phát triển, bởi ngân sách họ chưa đủ để có thể trang bị hoặc tiếp cận với những phát minh tiến bộ Thậm chí, nhiều phát minh đã có thể thay thế được lao động phổ thông, khiến cho họ mất việc làm và rơi vào tình trạng thất nghiệp Vì thế, việc đặt ra thực trạng cũng như phương hướng giải quyết cho vấn

đề công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam ngày nay là một vấn đề vô cùng thiết

thực Thấu hiểu được điều này, em đã chọn đề tài “Thực trạng công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài cho bài tập lớn của mình

Mặc dù đã cố gắng nhưng chắc chắn em vẫn còn nhiều hạn chế về những hiểu biết

và kỹ năng đối với môn học này Do đó, bài tập lớn của em khó tránh khỏi những sai sót, em mong thầy sẽ xem xét và góp ý, giúp cho bài tập lớn của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn

B N I DUNG Ộ

I Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

1 Quan niệm về công nghiệp hóa, hiện đại hóa

- Khái niệm: Công nghiệp hóa là quá trình chuyển đổi cơ bản và toàn diện hầu hết các hoạt động sản xuất từ việc sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động phổ thông dựa trên sự phát triển của ngành công nghiệp cơ khí

- Bối cảnh lịch sử: Sau chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7 tháng 5

năm 1954 và hiệp định Geneve tháng 7 năm 1954 thì Việt Nam bị chia làm hai vùng tập trung quân sự, sau đó do không có tổng tuyển cử theo hiệp định nên quốc gia bị chia cắt làm hai miền Miền Bắc Việt Nam một mặt đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội và mặt khác trợ giúp Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ Trong khi đó, Miền Nam Việt Nam thành lập chính phủ riêng với trợ giúp tài chính và quân sự từ Mỹ và quốc tế, tiến hành xây dựng nền kinh tế theo hướng tư bản ở miền Nam Việt Nam Nhưng thực tế cho thấy rằng việc đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc gặp rất nhiều khó khăn và thách thức Kết quả của hơn 100 năm đô hộ của Pháp và sự phá hoại của Mỹ đã làm cho nền kinh tế của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ở miền Bắc trở nên cạn kiệt, nghèo nàn lạc hậu, tài nguyên kiệt quệ, đất đai bị tàn phá nặng nề Hơn nửa triệu người dân đã ngã xuống, làng mạc ruộng đồng bị tàn phá nặng nề Trước tình hình cấp bách đó, Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định muốn cải biến tình trạng lạc hậu của nước ta, muốn tiếp tục cuộc kháng chiến trường kỳ của Việt Nam và đã chọn con đường công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa Sau ngày đất nước thống nhất (1975), quá trình tiếp quản miền Nam đã giúp điều chỉnh phương hướng và phương thức xây dựng nước Việt Nam trở thành một nước công nghiệp hóa Kể từ sau quá trình đổi mới (1986), Đảng Cộng sản Việt Nam đã chọn con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội kết hợp với cơ chế thị trường có sự điều tiết của nhà nước và đặt mục tiêu đến năm 2020 sẽ đưa Việt Nam cơ bản trở thành một nước công nghiệp

2 Lý thuyết công nghiệp hóa của Đảng Cộng sản Việt Nam

Định nghĩa: “Công nghiệp hoá, hiện đại hoá là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn

diện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế, xã hội, từ sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động với công nghệ, phương tiện, phương pháp tiên tiến hiện đại, dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ, tạo ra năng suất lao động xã hội cao.” (trích Nghị quyết TW khóa VII của ĐCSVN)

- Quan điểm:

● Công nghiệp hoá, hiện đại hoá là trách nhiệm của toàn dân, trong đó nền kinh tế nhà nước giữ vai trò chính

● Giữ vững độc lập tự chủ, đi đôi với hợp tác, mở rộng, hợp tác quốc tế, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ kinh tế quốc tế; kết hợp giữa nguồn lực trong nước và kêu gọi sự hỗ trợ từ nước ngoài, xây dựng một nền kinh tế mở

● Khoa học công nghệ là động lực thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá

● Yếu tố con người là yếu tố quan trọng nhất trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá; quá trình tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với đời sống nhân dân

II Cách mạng công nghiệp 4.0

1 Khái niệm

Cách mạng công nghiệp :cuộc cách mạng trong lĩnh vực sản xuất; là sự thay đổi cơ bản các điều kiện kinh tế xã hội, văn hóa và kỹ thuật, xuất phát từ nước Anh sau đó lan tỏa ra toàn thế giới Trong thời kỳ này, nền kinh tế giản đơn, quy mô nhỏ, dựa trên lao động chân tay được thay thế bằng công nghiệp và chế tạo máy móc quy

mô lớn

Cách mạng công nghiệp 4.0:

 Còn được gọi là IoT (Industrial Internet of Things) hoặc sản xuất thông minh, kết hợp sản xuất và vận hành thực tế với công nghệ kỹ thuật số thông minh, máy học và dữ liệu lớn để tạo hệ sinh thái được kết nối tốt hơn và tổng thể hơn cho các công ty tập trung vào sản xuất và quản lý chuỗi cung ứng

 Là kết nối các hệ thống nhúng và cơ sở sản xuất thông minh để tạo ra sự hội

tụ kỹ thuật số giữa Công nghiệp, Kinh doanh, chức năng và quy trình bên trong ( theo Gartner- Công ty nghiên cứu và tư vấn CNTT)

2 Tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 đến công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

2.1 Cơ hội

Công nghiệp 4.0 đang giúp các công ty dễ dàng hợp tác và chia sẻ dữ liệu giữa các khách hàng, nhà sản xuất, nhà cung cấp và các bên khác trong chuỗi cung ứng Nó cải thiện năng suất và khả năng cạnh tranh, cho phép chuyển đổi sang nền kinh tế

kỹ thuật số và cung cấp cơ hội để đạt được tăng trưởng kinh tế và bền vững Trong môi trường của Công nghiệp 4.0, tất cả các bên trong chuỗi cung ứng chia sẻ

dữ liệu từ các trang web sản xuất, phương tiện, kho hàng và cơ sở dữ liệu của họ trong thời gian thực (real time) Real time POS (Point of Sale) và dữ liệu hàng tồn kho được cập nhật liên tục để người dùng hiểu tình hình kinh doanh Đơn đặt hàng khẩn cấp của khách hàng có thể được cập nhật kịp thời và đáp ứng sự hài lòng của khách hàng Tình trạng và vị trí của sản phẩm có thể theo dõi và kiểm soát được Chất lượng sản phẩm được kiểm soát tốt hơn và hàng tồn kho được quản lý tốt hơn Cài đặt thiết bị được tự điều chỉnh dựa trên các vật liệu được sử dụng, sản phẩm được sản xuất và các điều kiện môi trường khác Sản phẩm sản xuất hàng loạt được tùy chỉnh theo nhu cầu của từng khách hàng Thiết bị có thể được giám sát từ xa và trục trặc có thể được dự đoán chính xác Dù loại hình kinh doanh là gì, công nghệ có thể kết nối khách hàng, nhà cung cấp, đối tác, thiết bị sản xuất và sản phẩm trong suốt vòng đời của sản phẩm và dịch vụ

Công nghiệp 4.0 nâng cao khả năng cạnh tranh toàn cầu thông qua hợp tác và liên minh các công ty Có thể thấy rằng trong tương lai các sản phẩm sẽ không còn được xây dựng bởi một công nhân mà bởi một robot hoặc lập trình viên Những lợi ích mà Công nghiệp 4.0 mang lại cho các doanh nghiệp được tóm tắt cụ thể như sau:

• Tăng năng suất và doanh thu

Với sự gia tăng hiệu quả, giảm chi phí hoạt động dẫn đến tăng doanh thu và lợi nhuận.Điều này cũng thúc đẩy cải tiến về năng suất Công nghiệp 4.0 là một trong những động lực chính giúp tăng doanh thu và tăng trưởng GDP của các quốc gia

• Tối ưu hóa quy trình sản xuất

Các nhà máy thông minh đều được kết nối vì vậy một mạng lưới kết nối các nhà máy thông minh, sản phẩm thông minh và các hệ thống sản xuất thông minh khác

là cực kì cần thiết Các hệ thống sản xuất vật lý điện tử cho phép các nhà máy và

cơ sở sản xuất phản ứng nhanh chóng và đúng đắn với những thay đổi về mức độ nhu cầu của khách hàng, mức độ chứng khoán, lỗi máy và sự chậm trễ không lường trước Tiếp thị thông minh, hậu cần thông minh và dịch vụ khách hàng thân

mật cũng rất quan trọng trong toàn bộ chuỗi giá trị Việc tích hợp tạo điều kiện cho việc thiết lập và bảo trì các mạng tạo ra và gia tăng giá trị Nó cũng có thể có nghĩa

là sự tích hợp của các mô hình kinh doanh mới trên khắp các quốc gia và thậm chí trên khắp các châu lục, tạo nên một mạng lưới toàn cầu

• Phát triển công nghệ tăng tốc

Công nghiệp 4.0 cung cấp một nền tảng cho cơ sở đổi mới hơn nữa với các công nghệ đang phát triển Hệ thống sản xuất và dịch vụ có thể được phát triển hơn nữa

Ví dụ, với các ứng dụng điện thoại di động, ngày càng có nhiều nhà phát triển sử dụng API mở để kết hợp các ứng dụng và xem xét các công nghệ sẽ là một cải tiến trên GPS, RFID, NFC và thậm chí cả cảm biến gia tốc được nhúng trong điện thoại thông minh tiêu chuẩn

• Dịch vụ khách hàng tốt hơn

Công nghiệp 4.0 có thể theo dõi phản hồi của khách hàng theo thời gian thực để cung cấp dịch vụ tốt hơn các trải nghiệm khách hàng

2.2 Thách thức

Với ba cuộc cách mạng trước đó nhân loại từng trải qua, những thay đổi cực kì lớn

về mặt xã hội đã diễn ra qua từng cuộc cách mạng Quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa đã diễn ra một cách ngoạn mục và con người có thể sẽ không lường trước được các vấn đề xã hội và những tác động đến xã hội như thế nào trong tương lai sắp tới

An ninh mạng và quyền riêng tư là mối quan tâm chính Khi mà mọi dữ liệu đều được số hóa và chuyển vào máy tính, các thiết bị IoT dễ bị đe dọa và đôi khi những mối đe dọa này có thể là gây ra thảm họa khi bị đánh cắp những dữ liệu bảo mật quan trọng mang vị trí chiến lược

Kỹ năng và giáo dục của người lao động làm việc trong các quy trình dựa trên công nghiệp 4.0 cần phải được cải thiện Dưới sự thay đổi vượt trội của khoa học công nghệ, con người cũng phải thay đổi liên tục và cập nhật để có thể bắt kịp, hòa nhập vào thời đại Máy móc tự có những hạn chế Quá phụ thuộc vào các thiết bị công nghệ, máy móc có thể khiến doanh nghiệp sa vào những thiệt hại nghiêm trọng, hơn nữa các doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ lưỡng về tài chính bởi vì các chi phí chuyển dịch, thay đổi máy móc sẽ là rất lớn

 Công nghiệp 4.0 cho phép chuỗi giá trị thông minh và tích hợp kỹ thuật số cung cấp các khả năng gần như vô hạn Các giải pháp công nghiệp 4.0 giúp cải thiện đáng kể hiệu quả hoạt động, năng suất, chất lượng sản phẩm, quản

lý hàng tồn kho, sử dụng tài sản, thời gian tiếp thị, nhanh nhẹn, an toàn nơi làm việc và bền vững môi trường

III Thực trạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay

1 Thành tựu

a Trong lĩnh vực nông nghiệp

Ứng dụng công nghệ 4.0 trong đổi mới quy trình, điển hình là việc ứng dụng điện toán đám mây nhằm cung cấp sản phẩm đầu ra chất lượng cao và an toàn vệ sinh thực phẩm Và ứng dụng công nghệ thông tin vào nông nghiệp làm tăng năng suất sản lượng đáng kể so với cách trồng nông nghiệp kiểu cũ

Ứng dụng công nghệ 4.0 trong đổi mới kĩ thuật nông nghiệp, ví dụ: sự phát triển của công nghệ sonh học cho phép chọn, tạo ra những giống cây trồng, vật nuôi mới phù hợp với mục đích sử dụng Điều này tác động mạnh đến năng suất cũng như chất lượng cây trồng vật nuôi, từ đó tăng giá trị trong mỗi sản phẩm nông nghiệp Một ví dụ thực tế, công nghệ phần mềm SmartChick của Công ty Microsoft VIệt Nam là sản phẩm phục vụ nuôi gà thông minh, giups người dùng chăm sóc gà theo đúng quy trình an toàn sinh học Người dùng không cần nhiều kiến thức và kinh nghiệm vẫn có thể thu được những con gà chất lượng nhất sau thời gian nuôi SmartChick hoạt động tự động hoặc bán tự động thông qua công nghệ IOT, giúp người chăm sóc gà ở bất kỳ lúc nào và bất cứ nơi đâu thông qua internet

b Trong lĩnh vực sản xuất

Theo báo cáo của ILO”ASEAN in transformation: HOW technology is changing jobs and enterprises transformation” chỉ ra rằng phần lớn việc làm trong lĩnh vực sản xuất, đặc biệt là dệt may, quần áo và giày dép và ngành điện tử và các thiết bị điện tử sẽ bị tác động bởi cách mạng công nghiệp 4.0 Thương mại, đầu tư trực tiếp nước ngoài và các công nghệ hỗ trợ đều đóng góp vào tăng trưởng năng suất Trong những ngành công nghiệp đó, những thay đổi đáng kể trong trung hạn đến dài hạn thường xảy ra do có sự đột phá về công nghệ, ví dụ như công nghiệp in 3D,

robot công nghiệp, internet vạn vật, thiết kế đồ họa trên máy tính và máy soi chiếu

cơ thể v.v

Ví dụ thực tế, Hệ thống giám sát điều khiển tự động đồng bộ cho dây chuyền sản xuất, chế biến chè xanh sao lăn Hệ thống này hiện đang được sử dụng, vận hành tại Công ty Cổ phần chè Than Uyên (tỉnh Lai Châu) Theo đánh giá của các chuyên gia ngành chè, đây là dây chuyền sản suất chè có công suất lớn (sản xuấ chè 50 tấn chè tươi/ ngày), hiện đại nhất đang hoạt động tại Việt Nam Điều đáng nói là hệ thống thiết bị này do các chuyên gia Việt Nam tự thiết kế, chế tạo và lắp đặt chuyển giao cho nhà máy, trong đó các công đoạn quan trọng nhất được tự động hóa 100%

c Trong lĩnh vực dịch vụ

Dịch vụ chịu tác động lớn bởi dịch bệnh Covid-19 kéo dài trong hơn 1 năm qua đã gây ra nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình kinh tế toàn thế giới nói chung

và Việt nam nói riêng, nó khiến nhiều doanh nghiệp trong nước phải thay đổi cách vận hành để thích ứng cũng như tồn tại với thời cuộc Bằng chứng là nhiều thương hiệu bán lẻ đã nhanh chóng điều chỉnh mô hình king doanh của mình cho phù hợp với nhu cầu của người tiêu dùng Các doanh nghiệp tập trung nhiều hơn vào các kênh bán hàng trực tuyến qua ứng ứng dụng điệnn thoại Các công ty công nghệ cũng đưa ra các giải pháp hỗ trợ mua hàng online như “Be đi chơi, Grab Mart, Ngay đến các ông lớn như Tiki, Shopee, Lazada cũng xuất hiện thường xuyên hơn trên các chiến dịch quảng cáo, khuyến khích hấp dẫn nhằm tiếp cận nhiều hơn đến người tiêu dùng

2 Những hạn chế

Quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa đã diễn ra một cách ngoạn ngục và người Việt Nam có thể không lường trước được những vấn đề xã hội và những tác động đến xã hội như thế nào trong tương lai sắp tới

An ninh mạng và quyền riêng tư là mối quan tâm chính Khi mọi dữ liệu đều được

số hóa và chuyển vào máy tính, các thiết bị internet vạn vật dễ bị đe dọa và đôi khinhững mối đe dọa này có thể gây ra thảm họa khi bị đánh cắp những dữ liệu bảo mật quan trọng mang vị trí chiến lược

Kỹ năng và giáo dục người lao động làm việc trong các quy trình dựa trên công nghiệp 4.0 cần phải được cải thiện Dưới sự thay đổi vượt trội của khoa học công nghệ, Việt Nam cũng phải thay đổi liên tục và cập nhật để có thể bắt kịp, hòa nhập vào thời đại Máy móc tự có những hạn chế, quá phụ thuộc vào các thiết bị công nghệ, máy móc có thể khiến doanh nghiệp Việt sa vào những thiệt hại nghiêm trọng

IV Gi i pháp ả

Đứng trước sự chuyển biến của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư Việt Nam cần hành động nhanh chóng để có thể bắt kịp thời đại, rút ngắn khoảng cách với thế giới, cụ thể:

Thứ nhất là đảm bảo thể chế không bị tụt lại trong cuộc chạy đua với công nghệ để

mở đường cho các công nghệ và phương thức sản xuất mới ( được các chuyên gia gọi là nền kinh tế mới – new economy) đi vào cuộc sống

Thứ hai là phải có cách thức thúc đẩy để đảm bảo kỹ năng không bị tụt lại so với công nghệ Nếu không sẽ dẫn tới những bất ổn xã hội do có một nhóm ít kĩ năng sẽ

bị tụt lại phía sau

Thứ ba là không thể thúc đẩy công nghệ nếu như những vấn đề cơ cấu vẫn còn tồn đọng và những cơ chế thị trường cơ bản chưa được xác lập

Thứ tư là học tập kinh nghiệm ứng phó của các nước khác, đặc biệt là các nước đi trước trong cách mạng công nghệ 4.0 là hết quan trọng, giúp Việt Nam có thể tránh được những vấn đề mà nước đó gặp phải

C.KẾT LUẬN

Tóm lại nếu tận dụng tốt cơ hội và vượt qua được các thách thức,Việt Nam sẽ có khả năng thu hẹp khoảng cách phát triển với các nước tiên tiến hơn, và sớm thực hiện được mục tiêu trở thành các nước công nghiệp hóa theo hướng hiện đại Trong trường hợp ngược lại, khoảng cách phát triển với các nước đi trước sẽ tiếp tục gia tăng

Do vậy Việt Nam cần thực hiện một chương trình nghị sự kép: một là tiếp tục giải quyết những vấn đề liên quan đến kinh tế, xã hội và môi trường còn tồn đọng từ giai đoạn tăng trưởng trước đây, hai là nhanh chóng tận dụng những cơ hội và vượt lên những thách thức mới xuất hiện liên quan đến cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tăng tốc trên phạm vi toàn cầu