Dạy học bằng dự án giúp học sinh tích cực tự học khi học môn toán 10 bộ sách giáo khoa cánh diều

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VỆT NAM Độc lập Tự do Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi: Trường Chúng tôi ghi tên dưới đây: Số TT Họ và tên Ngày, tháng, năm sinh Nơi công tác Chức danh Trình độ chuyên môn Tỷ lệ (%) đóng góp 1 2 Là đồng tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Dạy học bằng dự án giúp học sinh tích cực tự học khi học môn Toán 10 bộ sách giáo khoa Cánh Diều”. Với những thông tin về sáng kiến cụ thể như sau: 1.Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Chúng tôi … là đồng tác giả, đồng thời là chủ đầu tư tạo ra sáng kiến. 2.Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Toán, cụ thể là phương pháp dạy học bằng dự án giúp học sinh tích cực tự học khi học bài “Tập hợp. Các phép toán trên tập hợp” trong bộ sách giáo khoa Cánh Diều với môn Toán lớp 10 tập 1. 3.Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: 16092022 tại lớp 10A2 trường THPT 4.Mô tả bản chất sáng kiến 4.1.Đối tượng đề nghị công nhận là sáng kiến Sáng kiến của tôi thuộc đối tượng “Giải pháp tác nghiệp” thuộc điểm c khoản 3 Điều 3 Thông tư số 182013TTBKHCN 4.2.Mô tả tính mới của sáng kiến Các giải pháp trước đó đã được giáo viên sử dụng trong giảng dạy môn Toán như: Hướng dẫn học sinh học tập nhóm trên lớp và học tập ở nhà trên Zalo nhóm lớp. Chấm vở học tập trên lớp của các em nhằm mục đích theo dõi việc chủ động học tập ghi bài vở đầy đủ của các em trên trường. Lập nhóm zalo lớp và nhóm Zalo chia học sinh theo từng tổ, nhóm nhỏ học tập cùng nhau. Chấm vở bài tập cá nhân của từng học sinh để theo dõi và quản lý học sinh tự giác, chủ động học tập tại nhà. Ra đề kiểm tra đánh giá học sinh theo từng chương, kiểm tra đánh giá học sinh qua từng bài học. Tạo nhóm Zalo các tổ trưởng để trao đổi thông tin và báo cáo theo tổ cho giáo viên thường xuyên. Thời gian học trên lớp giáo viên luôn đóng vai trò là trung tâm và giảng dạy cho học sinh cần phải hiểu các khái niệm, định lí, tính chất ngay tại thời điểm mình học. Với những học sinh bị hổng kiến thức, giáo viên luôn nhắc nhở học sinh cần sắp xếp thời gian bổ sung lại những kiến thức bị hổng bằng cách: tự học, tham gia tích cực hoạt động học tập nhóm được giáo viên sắp xếp trong lớp, tham gia trao đổi học hỏi cùng bạn trong lớp sau giờ học, trong nhóm zalo lớp, nhờ thầy cô giúp đỡ trong các buổi học. Tuy giáo viên đã sử dụng những giải pháp trên trong tiết học rất nhiều nhưng vẫn chưa thật sự giúp cho học sinh yêu thích học môn Toán và tự giác, chủ động, tích cực tự học trong việc học tập môn Toán. Trước tình hình thực trạng trên và trong năm học 2022 – 2023 khi học sinh cả nước học những bộ sách giáo khoa mới của lớp 10 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018. Việc đánh giá quá trình DẠY – HỌC, chúng ta sẽ đánh giá vào sản phẩm. Học sinh chính là sản phẩm và cũng là chủ thể của quá trình DẠY – HỌC. Để quá trình DẠY – HỌC được thành công thì học sinh phải biết tự học. Học sinh phải tự nỗ lực để chiếm lĩnh tri thức. Biết tự học thì tri thức mới biến thành sản phẩm của chính mình khi đi ra ngoài đời sống xã hội thực tế. Sản phẩm của học sinh chỉ được đánh giá một cách chính xác khi học sinh biết tự học.

Trang 1

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: Trường

Chúng tôi ghi tên dưới đây:

Số

TT

Họ và tên Ngày,

tháng, năm sinh

Nơi công tác Chức

danh

Trình độ chuyên môn

Tỷ lệ (%) đóng góp

1

2

Là đồng tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Dạy học bằng dự án giúp học sinh tích cực tự học khi học môn Toán 10 bộ sách giáo khoa Cánh Diều”.

Với những thông tin về sáng kiến cụ thể như sau:

1 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Chúng tôi … là đồng tác giả, đồng thời là chủ đầu tư tạo

ra sáng kiến

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Toán, cụ thể là phương pháp dạy học bằng dự án giúp

học sinh tích cực tự học khi học bài “Tập hợp Các phép toán trên tập hợp” trong bộ sách giáo khoa Cánh Diều với môn Toán lớp 10 tập 1

3 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: 16/09/2022 tại lớp 10A2 trường THPT

4 Mô tả bản chất sáng kiến

4.1 Đối tượng đề nghị công nhận là sáng kiến

Trang 2

- Sáng kiến của tôi thuộc đối tượng “Giải pháp tác nghiệp” thuộc điểm c khoản 3 Điều 3 Thông tư số 18/2013/TT-BKHCN

4.2 Mô tả tính mới của sáng kiến

Các giải pháp trước đó đã được giáo viên sử dụng trong giảng dạy môn Toán như:

- Hướng dẫn học sinh học tập nhóm trên lớp và học tập ở nhà trên Zalo nhóm lớp

- Chấm vở học tập trên lớp của các em nhằm mục đích theo dõi việc chủ động học tập ghi bài vở đầy đủ của các em trên trường

- Lập nhóm zalo lớp và nhóm Zalo chia học sinh theo từng tổ, nhóm nhỏ học tập cùng nhau

- Chấm vở bài tập cá nhân của từng học sinh để theo dõi và quản lý học sinh tự giác, chủ động học tập tại nhà

- Ra đề kiểm tra đánh giá học sinh theo từng chương, kiểm tra đánh giá học sinh qua từng bài học

- Tạo nhóm Zalo các tổ trưởng để trao đổi thông tin và báo cáo theo tổ cho giáo viên thường xuyên

- Thời gian học trên lớp giáo viên luôn đóng vai trò là trung tâm và giảng dạy cho học sinh cần phải hiểu các khái niệm, định lí, tính chất ngay tại thời điểm mình học

- Với những học sinh bị hổng kiến thức, giáo viên luôn nhắc nhở học sinh cần sắp xếp thời gian bổ sung lại những kiến thức bị hổng bằng cách: tự học, tham gia tích cực hoạt động học tập nhóm được giáo viên sắp xếp trong lớp, tham gia trao đổi học hỏi cùng bạn trong lớp sau giờ học, trong nhóm zalo lớp, nhờ thầy cô giúp đỡ trong các buổi học

Tuy giáo viên đã sử dụng những giải pháp trên trong tiết học rất nhiều nhưng vẫn chưa thật sự giúp cho học sinh yêu thích học môn Toán và tự giác, chủ động, tích cực tự học trong việc học tập môn Toán

Trước tình hình thực trạng trên và trong năm học 2022 – 2023 khi học sinh cả nước học những bộ sách giáo khoa mới của lớp 10 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 Việc đánh giá quá trình DẠY – HỌC, chúng ta sẽ đánh giá vào sản phẩm Học sinh chính là sản phẩm và cũng là chủ thể của quá trình DẠY – HỌC Để quá trình DẠY – HỌC được

thành công thì học sinh phải biết tự học Học sinh phải tự nỗ lực để chiếm lĩnh tri thức Biết

tự học thì tri thức mới biến thành sản phẩm của chính mình khi đi ra ngoài đời sống xã hội thực tế Sản phẩm của học sinh chỉ được đánh giá một cách chính xác khi học sinh biết tự học.

Trang 3

Hiện nay, chương trình giáo dục Phổ thông mới thay vì đánh giá theo nội dung kiến thức thì đã chuyển sang tập trung vào đánh giá năng lực người học Sách giáo khoa vì thế cũng đưa các yếu tố thực tiễn vào mỗi bài học một cách sinh động, hấp dẫn hơn Để học sinh chủ động và sáng tạo hơn trong việc học tập của mình

Để học sinh yêu thích môn Toán học, để học sinh phát huy sự sáng tạo và tư duy, giải quyết vấn đề, cần phải thay đổi tư duy “học Toán chỉ để đi thi” và phụ huynh cũng cần giảm áp lực, kỳ vọng điểm số lên con cái.

Nguồn tri thức thì vô tận và đang bùng nổ nhanh chóng, bản thân giáo viên cũng không thể nào biết hết được và cũng không thể nào đi theo suốt cuộc đời các em Như vậy việc hướng dẫn học sinh tự học là rất cần thiết và cấp bách trước sự phát triển của xã hội và tri thức mới ngày nay Nhất là trong thời điểm học sinh lớp 10 đang sử dụng những bộ sách

giáo khoa mới trong năm học 2022 – 2023 này Hôm nay ta dạy học sinh biết tự học Ngày mai, học sinh mới biết lao động và sáng tạo Chứ không phải mãi đuổi theo nguồn

tri thức của nhân loại một cách khó nhọc mà vẫn không kịp

Việc tự học còn thể hiện bản lĩnh, tính cách và ý chí, nghị lực của học sinh, giúp học sinh đánh giá được năng lực của mình.

Như vậy, việc DẠY – HỌC TỰ HỌC đóng vai trò quan trọng cho việc hình thành nhân cách và tri thức cho mỗi học sinh Đó là tiền đề cho các em học tốt ở suốt cấp học

THPT, Đại học, Sau đại học và Học tập suốt đời như lời dạy của Bác Hồ đã từng dạy: “Học

để làm người – Học suốt đời” Năm 1956, Người đã có lời dạy trong bài nói chuyện tại lớp nghiên cứu chính trị khóa 1 – Trường Đại học Nhân Dân Việt Nam: “Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời Suốt đời phải gắn liền lý luận với công tác thực tế Không ai có thể tự cho mình đã biết đủ rồi, biết hết rồi Thế giới ngày ngày đổi mới, nhân dân ta ngày càng tiến lên, cho nên chúng ta phải tiếp tục học và hành để tiến bộ kịp nhân dân.” ( Trích Hồ Chí Minh toàn tập, tập 10, trang 377).

Vấn đề tự học, tự đào tạo cũng được Đảng và Nhà nước quan tâm sâu sắc từ nhiều

năm qua Nghị quyết trung ương V khóa 8 nêu rõ: “Tập trung sức nâng cao chất lượng dạy

và học, tạo ra năng lực tự học, tự sáng tạo của học sinh, đảm bảo mọi điều kiện và thời gian

tự học cho học sinh, phát triển mạnh mẽ phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân”.

Chính vì thế tôi đã nghiên cứu tìm hiểu và viết sáng kiến “Dạy học bằng dự án giúp học sinh tích cực tự học khi học môn Toán 10 bộ sách giáo khoa Cánh Diều” áp dụng

Trang 4

cho học sinh lớp 10A2 trường THPT Để tạo được động lực học tập và sự yêu mến đối với môn Toán trong quá trình học tập của các em thì tôi đã có sử dụng một vài phương pháp dạy học theo dự án trong quá trình giảng dạy như:

- Tạo sự hứng thú, tò mò của học sinh bằng cách đặt học sinh vào các tình huống cần giải quyết, đặc biệt là qua các trải nghiệm thực tiễn phù hợp với khả năng của học sinh

- Năng lực của mỗi học sinh là khác nhau, nên chương trình phù hợp với mỗi học sinh là rất quan trọng để tạo sự hứng thú Điều này có thể đạt được thông qua dạy học theo

dự án học tập nhóm giúp học sinh dễ dàng trao đổi, tương tác và học hỏi lẫn nhau qua bài học và trải nghiệm qua những tình huống thực tiễn Từ đó, học sinh dễ dàng tích lũy, rút ra bài học cho bản thân và ghi nhớ bài học sâu hơn

- Không khí lớp học nên vui vẻ, thân thiện và cởi mở giữa cô và trò để học sinh có thể dễ dàng bày tỏ ý kiến, quan điểm Điều này có thể đạt được bằng cách tổ chức một số trò chơi nhỏ trước khi học, giáo viên vui vẻ hỏi thăm chuyện trò cùng các em trước khi vào bài học thay vì kiểm tra bài cũ trước khi học bài mới môn Toán Việc kiểm tra bài cũ của học sinh có thể đạt được xuyên suốt trong các buổi học của các tiết luyện tập và làm bài tập

- Một phương pháp dạy học hiện đại mà nhiều nước áp dụng đó là: Dạy học qua những dự án gắn liền với thực tế Học sinh sẽ hứng thú hơn khi đi tìm lời giải trong quá trình thực hiện dự án, đồng thời còn phát huy được nhiều năng lực khác như: phát hiện và giải quyết vấn đề, mô hình hóa, suy luận và cả kĩ năng làm việc nhóm, thuyết trình, lãnh đạo, quản lý

Dưới đây là một số bài học theo dự án mà tôi đã hướng dẫn học sinh thực hiện:

- Dự án dạy học bằng trò chơi: Bài học “Câu chuyện chiếc bình” Dự án dùng trong giảng

dạy bài “Tập hợp Các phép toán trên tập hợp” của môn Toán 10 tập 1 bộ sách giáo khoa Cánh Diều

4.3 Mô tả các bước thực hiện sáng kiến

Dự án dạy học bằng trò chơi: Bài học “Câu chuyện chiếc bình”.

- Tên dự án: Bài học “ Câu chuyện chiếc bình”

- Nội dung bài học: Giúp học sinh nhận biết, hiểu được các khái niệm tập hợp và các phần

tử của tập hợp, biết xác định số phần tử của tập hợp, các tập hợp con của tập hợp

- Yêu cầu:

+ Yêu cầu học sinh về nhà xem trước nội dung bài học của bài “Tập hợp Các phép toán trên tập hợp”

Trang 5

+ Học sinh biết làm việc nhóm, thể hiện tinh thần đoàn kết và trách nhiệm trong công việc + Học sinh biết nhận xét và phát huy khả năng nói, khả năng trình bày tư duy, đánh giá vấn

đề trong cuộc sống, biết nhận định và đưa ra ý kiến, quan điểm cá nhân, lập trường riêng của mình

+ Yêu cầu học sinh rút ra nội dung bài học và cảm nhận buổi học qua trò chơi và nộp lại bài tập báo cáo cho giáo viên

+ Tùy theo yêu cầu từng giáo viên bộ môn đưa ra yêu cầu đánh giá phù hợp với nội dung bài học của môn

+ Đối với môn Toán lớp 10 yêu cầu các em học sinh xác định được tập hợp qua hình ảnh chiếc bình, các phần tử của từng tập hợp qua hình ảnh chiếc bình và các thành phần trong chiếc bình; xác định được số phần tử của tập hợp; xác định được số các tập hợp con của tập hợp

- Mục tiêu:

+ Giúp học sinh có khả năng tư duy, sáng tạo và phát triển năng lực của bản thân

+ Mong muốn học sinh vận dụng kiến thức liên môn của các môn học: Toán, Vật lí, Hóa học, Ngữ văn, Giáo Dục Công Dân vào thực tiễn cuộc sống qua dự án học tập bằng trò chơi: Bài học “Câu chuyện chiếc bình”

+ Nhằm giáo dục cho học sinh ý thức về phẩm chất đạo đức, lối sống tích cực và tư duy nhạy bén, biết sắp xếp thời gian cho phù hợp giữa các môn học, các hoạt động của bản thân, các hoạt động của lớp, của nhà trường, của gia đình cho học sinh trong trường THPT Thống Nhất

Bước 1: Mỗi lớp chia thành 4 nhóm học sinh Danh sách nhóm lớp 10A2:

1/ Nguyễn Thị

Hương Giang

-Trưởng nhóm

2/ Nguyễn Thị Trang

Thư

3/ Trần Hồ Minh

Tiến

4/ Nguyễn Đình

Hiếu

1/ Lê Việt Đức – Trưởng nhóm

2/ Phan Đỗ Thế Hoàng

3/ Phạm Duy Đông 4/ Phạm Công Hiếu 5/ Đỗ Tuấn Tú 6/ Triệu Thị Thùy Trang

1/ Phạm Hoàng Thế Sang – Trưởng nhóm

2/ Lê Bá Xướng 3/ Lê Bá Ngọc 4/Lê Thanh Hải 5/ Phạm Quang Vũ 6/ Nguyễn Hoàng Như Ý

1/ Trần Long Nhật – Trưởng nhóm

2/ Nguyễn Thị Tuyết Nhung

3/ Vi Đăng Dương 4/ Nguyễn Minh Dương

5/ Bùi Thị Huyền Trang

Trang 6

5/ Lý Khánh Duy 7/ Trần Thị Thảo Vy 7/ Lăng Duy Mạnh 6/ Nông Thị Thủy

Bước 2: Phân công nhiệm vụ cho học sinh trong nhóm từ tiết học trước:

- Mỗi nhóm sẽ phân công nhiệm vụ cho từng học sinh cụ thể:

+ 1 bạn nhóm trưởng: làm nhiệm vụ thông báo, giám sát hoạt động các bạn trong nhóm và báo cáo cho giáo viên

+ 1 học sinh chuẩn bị 1 chiếc bình lớn khoảng 2 lít

+ 1 học sinh chuẩn bị 1 bịch nhỏ sỏi hoặc đá

+ 1 học sinh chuẩn bị 1 bịch cát khô và sạch

+ 1 học sinh chuẩn bị 1 chai đựng 1 lít nước

+ 1 học sinh chuẩn bị 10 quả bóng bàn nhựa loại nhỏ

Hình 1: Học sinh 4 nhóm lớp 10A2 chuẩn bị để tham gia trò chơi của tiết học Bước 3: Tiến trình hoạt động giáo dục cho học sinh qua trò chơi:

- Giáo viên hướng dẫn học sinh chơi trò chơi vận động “Chuyền bóng vào bình” thể hiện

tinh thần đồng đội, sự linh hoạt, nhạy bén và kỹ năng khéo léo của các em

Trang 7

- Thể lệ trò chơi: Lần lượt học sinh trong nhóm sẽ phân công thứ tự từng bạn lấy bóng từ bịch đựng bóng để ở bàn dưới cùng của dãy bàn nhóm mình và chạy lên bỏ vào bình đựng bóng đặt ở bàn đầu tiên của dãy bàn nhóm mình Học sinh chuyền bóng theo thứ tự, không chen lấn Bạn lấy bóng đưa bóng vào bình và về chỗ ngồi thì bạn tiếp theo mới được di chuyển đi lấy bóng Nếu vi phạm thì quả bóng đó sẽ không được tính Thời gian chơi trò chơi là 1 phút.

- Giáo viên sẽ mời thêm 1 học sinh tham gia làm giám sát hoạt động chơi trò chơi của các nhóm cùng giáo viên

Hình 2: Học sinh Phạm Hoàng Thế Sang tham gia trò chơi

Trang 8

- Sau 1 phút, khi trò chơi kết thúc giáo viên sẽ ghi kết quả số bóng của từng nhóm chuyền được vào bình trên bảng:

+ Nhóm 1: 8 quả bóng

Bước 4: Sau khi học sinh tham gia chơi trò chơi xong, giáo viên yêu cầu học sinh các

nhóm về lại vị trí ngồi nghiêm túc theo nhóm mình Giáo viên dẫn dắt đặt câu hỏi qua trò

chơi thể hiện sự tư duy và sáng tạo cho học sinh: “Theo các em chiếc bình đã được chứa đầy hay chưa?”

- Học sinh tự do trao đổi, phân tích và tư duy về câu hỏi của giáo viên và những tình huống bài học qua trò chơi theo quan điểm cá nhân và tập thể Học sinh phát biểu trả lời câu hỏi trên theo từng nhóm:

+ Nhóm 1: Bình đã được chứa đầy

+ Nhóm 2: Bình đã được chứa đầy bóng

+ Nhóm 3: Bình đã được chứa đầy

+ Nhóm 4: Bình chưa được chứa đầy

Bước 5: Giáo viên nhận xét câu trả lời của các nhóm và tiếp tục đặt câu hỏi: “Theo các em thì chiếc bình còn có thể chứa thêm được vật gì từ những thứ mà các em đã chuẩn bị? Giáo viên mời một số học sinh nêu quan điểm cá nhân của mình:

- Bạn: Lê Việt Đức trả lời: Chiếc bình còn có thể chứa thêm đá, cát, nước

- Bạn: Trần Hồ Minh Tiến trả lời: Chiếc bình còn có thể chứa không khí, đá, cát, nước

- Bạn: Phạm Công Hiếu trả lời: Chiếc bình còn có thể chứa thêm cát, đá, nước

- Giáo viên sẽ tổng kết, nhận xét câu trả lời của các em Chiếc bình nếu chỉ chứa bóng thì vẫn còn những khoảng trống nhỏ để có thể chứa được đá, cát và nước Và việc chúng ta muốn bỏ chúng vào bình thì cần phải được đưa vào theo thứ tự: đá (sỏi), cát và nước Nếu chúng ta không đưa theo thứ tự như vậy thì chúng ta sẽ không bỏ đủ các thứ này vào bình được

Bước 6: Giáo viên tiếp tục cho các nhóm chơi trò chơi bỏ hết những vật đã chuẩn bị

vào bình nhanh nhất Nhóm nào bỏ những vật này vào bình nhanh nhất, sạch sẽ và về vị trí nhóm mình trước nhất thì chiến thắng Hoạt động này học sinh thực hiện trong 1 phút 30 giây

Trang 9

Hình 3: Học sinh hoạt động nhóm thể hiện tinh thần đồng đội đoàn kết, giúp đỡ nhau

hoàn thành nhiệm vụ.

Hình 4: Giáo viên theo dõi, quan sát tinh thần làm việc của các nhóm

Trang 10

- Giáo viên ghi kết quả của hoạt động này trên bảng:

+ Vị trí 1: Nhóm 3

- Giáo viên đưa ra hình ảnh chiếc bình được coi là một tập hợp có tên “Chiếc bình”, còn bóng, đá(sỏi), cát, nước là những phần tử của tập hợp có tên “Chiếc bình” Từ những phần

tử trong chiếc bình ta lấy ra một vài phần tử tạo thành một tập hợp khác Tập được tạo ra trong số những phần tử của chiếc bình là một tập con của tập “Chiếc bình”

- Giáo viên yêu cầu học sinh xác định tên một vài tập con của tập “Chiếc bình” Giáo viên cho các nhóm thảo luận 5 phút và đưa ra câu trả lời ghi vào giấy A4 Dưới đây là kết quả:

- Tập con 1: “Chiếc

bình chứa bóng”

bình chứa đá”

bình chứa cát”

bình chứa nước”

bình chứa bóng, đá”

bình chứa bóng, cát”

bình chứa bóng,

nước”

bình chứa đá, cát”

bình chứa đá, nước”

bình chứa bóng, đá, cát, nước”

bình chứa bóng, nước”

bình chứa đá, nước”

bình không chứa gì”

Tiêu đề	Dạy học bằng dự án giúp học sinh tích cực tự học khi học môn toán 10 bộ sách giáo khoa cánh diều
Trường học	Trường THPT
Chuyên ngành	Toán
Thể loại	Sáng kiến
Năm xuất bản	2022
Thành phố	Việt Nam

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	1,45 MB
File đính kèm	Dạy học bằng dự án khi học môn Toán 10.rar (1 MB)