Thiết kế Kế hoạch và ứng dụng công nghệ thông tin tổ chức dạy học gắn với chủ đề Khối đa diện trong chương trình Toán lớp 12 theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Tên sáng kiến
Thiết kế kế hoạch và ứng dụng công nghệ thông tin vào tổ chức dạy học chủ đề Khối đa diện trong chương trình Toán lớp 12 nhằm nâng cao kỹ năng phát triển năng lực học sinh Việc tích hợp công nghệ thông tin giúp bài học trở nên sinh động, hấp dẫn và tăng cường khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh Chương trình hướng tới việc phát triển năng lực tư duy, giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua các hoạt động học tập mới mẻ Điều này góp phần thúc đẩy phương pháp dạy học hiện đại, phù hợp với xu hướng đổi mới giáo dục và đáp ứng yêu cầu của thời đại công nghệ số.
2 Ngày sáng kiến đƣợc áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử : tháng 09/2021
3 Các thông tin cần bảo mật: Không
4 Mô tả các giải pháp cũ thường làm
Trước khi áp dụng giải pháp mới, phương pháp giảng dạy Toán học chủ yếu dựa vào phương pháp truyền thống, với phần lớn bài tập luyện tập và rèn kỹ năng được cung cấp dưới dạng văn bản trên giấy và chấm thủ công Điều này gây ra mất nhiều công sức và thời gian cho giáo viên trong việc chữa bài và phản hồi cho học sinh, dẫn đến khó khăn trong việc kịp thời hỗ trợ Những hạn chế này khiến học sinh mất hứng thú với môn học, dễ quên kiến thức sau khi học và cảm thấy sợ hãi, đặc biệt trong phân môn Hình học không gian.
Vào đầu năm 2020, trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, ngành giáo dục đã phải đối mặt với yêu cầu giãn cách xã hội, khiến nhiều trường học phải tạm thời đóng cửa và học sinh nghỉ học để phòng tránh dịch bệnh Trong bối cảnh này, các trường học đã nhanh chóng tìm kiếm giải pháp dạy học từ xa nhằm mục tiêu “tạm dừng đến trường không dừng học”, chuyển đổi từ hình thức giảng dạy trực tiếp sang trực tuyến qua các nền tảng công nghệ và phần mềm hỗ trợ Để đảm bảo hiệu quả học tập, các nền tảng công nghệ đã được nâng cấp tính năng và cung cấp nhiều công cụ miễn phí như Padlet, Azota, Classpoint, Quizizz, Kahoot giúp biến các bài tập thành trò chơi, kích thích sự tham gia và tương tác của học sinh Trường THPT Yên Dũng số 3 đã đầu tư hạ tầng công nghệ gồm 27/30 phòng học có tivi kết nối internet và 30 bộ phát wifi để phục vụ tốt cho việc dạy học trực tuyến Theo Thông tư số 32/2020/TT-BGD&ĐT, học sinh được phép sử dụng điện thoại và thiết bị khác để học tập khi có sự cho phép và giám sát của giáo viên, điều này đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức dạy học trực tuyến thành công.
Thông tư số 26/2020/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định rằng kiểm tra, đánh giá thường xuyên có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức như trực tiếp hoặc trực tuyến thông qua hỏi-đáp, viết, thuyết trình, thực hành, thí nghiệm, và sản phẩm học tập, với số lần không giới hạn Điều này đồng nghĩa với việc giáo viên cần đầu tư nhiều thời gian và công sức cho việc chấm và chữa bài kiểm tra Việc kết hợp giữa kiểm tra trực tiếp và trực tuyến giúp giáo viên tiết kiệm thời gian, nâng cao hiệu quả công tác đánh giá học sinh.
Kể từ khi thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT có hiệu lực, việc cho phép học sinh mang điện thoại và thiết bị điện tử có kết nối internet đã được sự đồng thuận từ nhà trường, phụ huynh và học sinh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc học tập Theo thống kê, hơn 90% học sinh của trường sở hữu điện thoại hoặc thiết bị điện tử phục vụ học tập qua internet Việc sử dụng công nghệ thông tin trong các tiết học, đặc biệt trong dạy học Hình học không gian trong Toán học, ngày càng phổ biến và được áp dụng thường xuyên hơn, giúp học sinh hứng thú và tích cực hơn với học tập.
Sau khi Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT, chúng tôi đã tiến hành điều tra thực tế về việc tổ chức dạy học hình thành năng lực cho học sinh môn Toán ở nhà trường Cuộc khảo sát dựa trên 4 câu hỏi chính nhằm đánh giá cách giáo viên áp dụng các phương pháp giảng dạy phù hợp Kết quả cho thấy việc thực hiện các hoạt động hướng tới phát triển năng lực của học sinh còn gặp nhiều khó khăn, tuy nhiên, đa số giáo viên đã nhận thức rõ tầm quan trọng của việc tích hợp các kỹ năng trong quá trình giảng dạy Các phản hồi từ các giáo viên đã góp phần chỉ rõ các yếu tố cần cải thiện để nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Toán theo tinh thần thông tư mới.
Với 3 câu hỏi 1,2,3 tôi thu được kết quả như sau:
Câu hỏi Các phương án trả lời
1)Theo thầy (cô) việc ứng dụng công nghệ Rất cần thiết 10 71
Câu hỏi Các phương án trả lời
SL % thông tin tổ chức dạy học hình thành năng lực cho HS trong dạy học Toán học có cần thiết không?
2)Thầy (cô) có thường xuyên ứng dụng công nghệ thông tin tổ chức dạy học hình thành năng lực cho HS không?
3)Thầy (cô) đã bao giờ xây dựng Kế hoạch và ứng dụng công nghệ thông tin gắn với chủ đề
Khối đa diện theo định hướng phát triển năng lực học sinh chưa?
Dưới đây là các điểm chính của bài viết: Đa số giáo viên (71%) đánh giá cao vai trò và sự cần thiết của việc phát triển năng lực cho học sinh thông qua quá trình dạy học Tuy nhiên, việc tổ chức hoạt động dạy học để nâng cao năng lực cho học sinh vẫn còn hạn chế, với chỉ khoảng 28% giáo viên thực hiện thường xuyên Việc xây dựng các hoạt động dạy học phù hợp để phát triển năng lực học sinh đóng vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng giáo dục.
Dù công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong đổi mới phương pháp dạy học, thực tế còn ít giáo viên tổ chức dạy học liên quan đến chủ đề Khối đa diện bằng công nghệ, với khoảng 85% giáo viên chưa từng áp dụng Theo câu hỏi về khó khăn trong việc ứng dụng công nghệ thông tin, kết quả cho thấy nhiều giáo viên gặp phải các rào cản như thiếu kiến thức hoặc kỹ năng sử dụng công nghệ, hạn chế về nguồn lực và thiết bị, cũng như thiếu sự hỗ trợ từ phía nhà trường Điều này cho thấy cần có các giải pháp đào tạo và hỗ trợ nhằm nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ trong dạy học hình thành năng lực cho học sinh.
Theo khảo sát, 93% giáo viên được phỏng vấn cho biết không đủ thời gian để thực hiện các công việc do lượng kiến thức trong mỗi tiết học còn nặng và số tiết đứng lớp hàng tuần còn nhiều Điều này cho thấy áp lực lớn đặt lên giáo viên trong việc phân bổ thời gian giảng dạy hiệu quả Việc thiếu thời gian khiến giáo viên gặp khó khăn trong việc chuẩn bị bài giảng và nâng cao chất lượng dạy học Các yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động giảng dạy và kết quả học tập của học sinh Chính vì vậy, cần có các giải pháp hợp lý nhằm giảm tải cho giáo viên và nâng cao hiệu quả công tác giảng dạy.
+ 10/14 (chiếm 71%) GV được phỏng vấn cho biết: Không đủ phương tiện dạy học + 13/14 (chiếm 93%) GV được phỏng vấn cho biết: Mất nhiều thời gian thiết kế
Kế hoạch và ứng dụng công nghệ thông tin tổ chức dạy học gắn với chủ đề Khối đa diện theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Tất cả giáo viên được phỏng vấn đều đồng ý rằng, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức dạy học về chủ đề Khối đa diện giúp học sinh hứng thú hơn trong quá trình học Sử dụng công nghệ thông tin làm cho bài học sinh động, thúc đẩy tinh thần học tập tích cực hơn và nâng cao khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh Nhờ đó, kết quả học tập của học sinh sẽ đạt hiệu quả cao hơn, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường.
Một trong những nguyên nhân chính khiến hiệu quả dạy học chưa cao là do 15% giáo viên được phỏng vấn cho biết họ cảm thấy không phù hợp với trình độ của học sinh Ngoài ra, quá trình đánh giá và thi cử hiện nay chưa chú trọng đến hoạt động dạy học gắn liền với thực tiễn như năng lực giải quyết vấn đề thực tế và tư duy sáng tạo Nhiều giáo viên còn thiếu hướng dẫn cụ thể về việc thiết kế và tổ chức các hoạt động giáo dục liên quan đến chủ đề Khối đa diện nhằm phát triển năng lực học sinh.
Từ thực trạng hiện tại, tác giả đã điều tra thực tế 381 học sinh khối 12 trường THPT Yên Dũng số 3 về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức dạy học môn Toán Nghiên cứu tập trung vào phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh thông qua câu hỏi, nhằm nâng cao hiệu quả học tập và kỹ năng tư duy của học sinh Kết quả cho thấy việc ứng dụng công nghệ thông tin đã góp phần thúc đẩy hoạt động học tập linh hoạt, sáng tạo hơn và giúp học sinh phát triển năng lực tư duy, phản biện tốt hơn Điều này chứng tỏ rằng sử dụng công nghệ trong giảng dạy môn Toán có tác động tích cực đến quá trình hình thành và phát triển năng lực của học sinh.
Câu hỏi Các phương án trả lời
1) Các thầy (cô) ứng dụng công nghệ thông tin tổ chức dạy học môn Toán ở mức độ nào?
2) Em có thích các giờ học có ứng dụng công nghệ thông tin không?
3) Em có nguyện vọng gì trong các giờ học môn Toán học?
Rất muốn ứng dụng CNTT
Kết quả nghiên cứu cho thấy việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Toán của giáo viên vẫn chưa diễn ra đều đặn và hiệu quả Trong thực tế, hầu hết giáo viên vẫn chủ yếu sử dụng phương pháp truyền thống, mặc dù học sinh rất háo hức khi được học với các công cụ công nghệ Một số giáo viên còn gặp khó khăn trong việc thành thạo các phần mềm và điện thoại di động hỗ trợ dạy học trực tiếp và trực tuyến, dẫn đến việc khai thác công nghệ chưa tối đa để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập.
Việc nghiên cứu, trải nghiệm và mở rộng các giải pháp phần mềm hỗ trợ trong giảng dạy – học tập là rất cần thiết để khắc phục hạn chế của giáo viên và học sinh, thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học phù hợp với sự phát triển của khoa học và thực tế hiện nay Đồng thời, các giải pháp này giúp đảm bảo phù hợp với xu hướng đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá, nâng cao hiệu quả học tập và giảng dạy Để áp dụng hiệu quả các giải pháp này trong các lớp học, tác giả đã thực hiện khảo sát về số lượng học sinh sở hữu thiết bị điện tử như điện thoại, laptop có kết nối internet, trong đó phân tích các thiết bị do phụ huynh mua hoặc cho mượn phục vụ học tập trực tuyến.
Học sinh truy cập đường liên kết trên forms.office.com để làm bài khảo sát, nhằm thu thập ý kiến và phản hồi của học sinh Kết quả khảo sát cho thấy các ý kiến đa dạng, phản ánh đúng thực trạng và mong muốn của học sinh về các vấn đề học tập và hoạt động ngoại khóa Quá trình điều tra qua phiếu khảo sát này giúp nhà trường nắm bắt chính xác hơn các nhu cầu và nâng cao chất lượng giáo dục Thông qua việc phân tích kết quả khảo sát, chúng tôi có thể đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh.