Chương 3: Xác định và mô tả vấn đề Nghiên cứu khoa học

Chương 3: Xác định và mô tả vấn đề Nghiên cứu khoa học Chương 3: Xác định và mô tả vấn đề Nghiên cứu khoa học Chương 3: Xác định và mô tả vấn đề Nghiên cứu khoa học Chương 3: Xác định và mô tả vấn đề Nghiên cứu khoa học Chương 3: Xác định và mô tả vấn đề Nghiên cứu khoa học Chương 3: Xác định và mô tả vấn đề Nghiên cứu khoa học Chương 3: Xác định và mô tả vấn đề Nghiên cứu khoa học Chương 3: Xác định và mô tả vấn đề Nghiên cứu khoa học Chương 3: Xác định và mô tả vấn đề Nghiên cứu khoa học

XÁC ĐỊNH VÀ MÔ TẢ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Nguyễn Thị Hồng Vinh

vinhnth@buh.edu.vn

MỤC TIÊU

Biết được các bước xác định vấn đề nghiên cứu

Biết được tầm quan trọng và cách đặt mục tiêu nghiên cứu

Biết cách đặt câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu

NỘI DUNG

Xác định vấn đề nghiên cứu

Xác định mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Xây dựng giả thuyết nghiên cứu

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• Kumar (2011): chapter 4

XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Research problem

• Bất kỳ câu hỏi nào mà bạn muốn trả lời và bất kỳ giả định hoặc

sự xác nhận nào mà bạn muốn điều tra có thể trở thành một vấnđề/ chủ đề nghiên cứu

• Không phải tất cả các câu hỏi có thể được chuyển thành các vấn

đề nghiên cứu và một số chứng minh là rất khó nghiên cứu

• Một vấn đề có thể nghiên cứu

VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Research problem

• Tại sao xác định vấn đề nghiên cứu lại quan trọng

• Xác định vấn đề nghiên cứu là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quá trình nghiên cứu

• Xác định vấn đề nghiên cứu là xác định đích đến của nghiên cứu

• Vấn đề nghiên cứu là nền móng của ngôi nhà: Loại và thiết kế ngôi nhà phụ thuộc vào nền móng

• Khoa học kinh tế: những tồn tại, khó khăn, vướng mắc trong

quan hệ kinh tế giữa người và người trong xã hội

Các lĩnh vực nghiên cứu

Kinh tế học sản xuất Giáo dục, Giới, Y tế

Kinh tế học nông nghiệp Nhân lực, thị trường lao độngSinh kế và sinh kế nông thôn Quản trị doanh nghiệp

Đầu tư trực tiếp nước ngoài Quản trị marketing

Phát triển công nghiệp Năng lực cạnh tranh

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Ngân hàng

Đói nghèo và bất bình đẳng Tài chính

Kinh tế tài nguyên môi trường ……

Vấn đề nghiên cứu là gì?

Nguồn ý tưởng nghiên cứu

Thực tế

Báo, tạp

chí

Làm việc, cuộc sống

11

Khía cạnh nghiên cứu Về Nghiên cứu về

Tổng thể nghiên cứu Con người

(People)

Cá nhân, nhóm, tổ chức, cộng đồng

Họ cung cấp thông tin bắt buộc cho bạn hoặc bạn thu thập thông tin từ họ hoặc về họ

Lĩnh vực của chủ đề Vấn đề (Problem)

Chương trình (Programme)

Hiện tượng (Phenomenon)

Vấn đề, tình huống, các hiệp hội, nhu cầu, cơ cấu dân số, hồ sơ,v.v

Nội dung, cấu trúc, kết quả, đặc tính, sự thỏa mãn, khách hàng, nhà cung cấp, v.v

Nhân quả, mối quan hệ, nghiên cứu về một hiện tượng, v.v…

Thông tin mà bạn cần thu thập trả lời câu hỏi nghiên cứu về dịch vụ của bạn

Ví dụ xác định vấn đề nghiên cứu

• Giám đốc của một doanh nghiệp ngành nhựa tiết lộ rằng hiệnnay, toàn ngành đang gặp khó khăn Giá cả nguyên liệu nhậpkhẩu ngày càng tăng, và lao động có cũng xu hướng tăng giá.Rất nhiều nhà quản lý trong ngành đang đối mặt với bài toánphân bổ nguồn lực sản xuất, bao gồm vốn và lao động như thếnào cho hợp lý trong phạm vi doanh nghiệp để đạt hiệu quả sảnxuất tốt nhất trong bối cảnh giá hàng hóa đầu vào và lao độngcùng tăng nhưng với các nguyên nhân và tốc độ tăng giá khácnhau

Ví dụ xác định vấn đề nghiên cứu

• Trong hơn một thập niên gần đây, FDI vào Việt Nam ngày càngtăng Tuy nhiên, không phải tỉnh, thành phố nào cũng đượchưởng lợi trực tiếp từ FDI

• Lãnh đạo các tỉnh ít nhận được FDI muốn biết được tại sao cónhững tỉnh/ thành phố khác thu hút được nhiều FDI từ khíacạnh của cơ chế và môi trường đầu tư tỉnh

Thế nào là một vấn đề nghiên cứu tốt?

Cách xác định vấn đề nghiên cứu

• 1 Từ rộng: Xác định lĩnh vực bạn quan tâm

• Nếu là lĩnh vực quá rộng, hãy xác định một “lĩnh vực con” của lĩnh vực đó

• Nếu có thể, hãy xác định một lĩnh vực “cháu” của lĩnh vực đó

• Ví dụ: Bạn quan tâm đến lĩnh vực tài chính – ngân hàng

• Khủng hoảng tài chính

• Hoạt động ngân hàng

• Hoạt động của thị trường chứng khoán

• Các vấn đề tài chính ở khía cạnh vĩ mô

• Hiệu quả hoạt động của ngân hàng

• Rủi ro tín dụng của ngân hàng

• Khả năng sinh lời của ngân hàng

• Nợ xấu ngân hàng….

• Hoạt động của thị trường chứng khoán

Cách xác định vấn đề nghiên cứu

2 Đến hẹp: Xác định những chủ đề cụ thể bạn cảm thấy hứng thú/ quan

tâm đặc biệt trong lĩnh vực đó

• Liệt kê 4-8 chủ đề bạn thích trong “lĩnh vực con/ lĩnh vực cháu” mà bạn

đã xác định

• Xem lại danh sách chủ đề đã liệt kê và loại bỏ đi những chủ đề “không

tốt”

• Ví dụ: Bạn lựa chọn khả năng sinh lời của ngân hàng

• Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng

• Ảnh hưởng của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của ngân hàng

• Mối quan hệ giữa khả năng sinh lời và rủi ro thanh khoản của ngân hàng….

Cách xác định vấn đề nghiên cứu

3 Đến cụ thể: cụ thể hoá vấn đề nghiên cứu bằng mục tiêu

nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu

Các bước xây dựng một vấn đề nghiên cứu

• Bước 1:Xác định một lĩnh vực rộng hoặc chủ đề rộng mà bạn quan tâm

• Bước 2: Phân chia chủ đề lớn thành các chủ đề nhỏ

• Bước 3: Chọn một chủ đề nhỏ (vấn đề nghiên cứu) mà bạn thích nhất

• Bước 4: Đặt câu hỏi nghiên cứu

• Bước 5: Xác định mục tiêu nghiên cứu

• Bước 6: Kiểm tra tính chắc chắn của lựa chọn (đánh giá mục tiêu nguồn lực)

-• Bước 7: Kiểm tra tỉ mỉ lựa chọn

© Research Methodology, Third Edition by Ranjit Kumar (2011, SAGE)

1 Đặc điểm của người nghiện rượu

2 Nguyên nhân gây nghiện rượu

3 Quá trình trở thành người nghiện rượu

4 Ảnh hưởng của nghiện rượu đối với gia đình

5 Thái độ của cộng đồng đối với chứng nghiện rượu

6 Hiệu quả của mô hình điều trị

Bước 3

Lựa chọn

Ảnh hưởng của nghiện rượu đối với gia đình

Bước 4

Đưa ra các câu hỏi

1 Nghiện rượu tác động gì đối với quan hệ hôn nhân?

2 Nghiện rượu ảnh hưởng như thế nào đến cuộc sống

của con cái?

3 Những ảnh hưởng nào của nghiện rượu đến tài chính gia đình?

2 Để xác định cách thức nghiện rượu ảnh hưởng đến cuộc sống

con cái theo các khía cạnh khác nhau

3 Để tìm hiểu những ảnh hưởng của chứng nghiện rượu đối với tình hình tài chính của gia đình

3 Rằng bạn có chuyên môn kỹ thuật

để thực hiện nghiên cứu

Bước 6

Đánh giá

Đánh giá các mục tiêu này theo mức độ:

1 Công việc liên quan

2 Thời gian có sẵn của bạn

3 Các nguồn lực tài chính của bạn

4 Chuyên môn kỹ thuật của bạn (và của người hướng dẫn)

Các bước xây dựng một vấn đề nghiên cứu

© Research Methodology, Third Edition by Ranjit Kumar (2011, SAGE)

Đặc điểm của các gia đình xảy ra bạo lực Đặc điểm nạn nhân của bạo lực gia đình Đặc điểm của thủ phạm

Lý do của bạo lực gia đình

Mở rộng loại bạo lực gia đình Tác động của bạo lực gia đình Tác động của bạo lực gia đình đối với trẻ nhỏ

Dịch vụ dành cho các nạn nhân của BLGĐ Hiệu quả của các dịch vụ cung cấp cho các nạn nhân của bạo lực gia đình

Phạm vi bạo lực gia đình trong cộng đồng

Phân chia chủ đề bạo lực gia đình thành các chủ đề nhỏ

Bạo lực gia đình

XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Purpose of research/ Purpose of statement

Mục tiêu nghiên cứu Research objectives

• Mục tiêu (Objectives) là những điều (goals) bạn đặt ra để đạt đượctrong nghiên cứu của mình

• Mục tiêu tổng quát (Main objective): Một mệnh đề tổng quát thểhiện mục đích chính của nghiên cứu

• Một nghiên cứu chỉ có 1 mục tiêu tổng quát

• Mục tiêu cụ thể (sub-objectives): các khía cạnh cụ thể của chủ đề màbạn muốn điều tra trong khung nghiên cứu của bạn

• Một nghiên cứu có thể có nhiều mục tiêu cụ thể

• Mỗi mục tiêu cụ thể chỉ liên quan đến môt khía cạnh của nghiên cứu

© Research Methodology, Third Edition by Ranjit Kumar (2011, SAGE)

Rõ ràng Hoàn

chỉnh Cụ thể

Nhận dạng các biến chính có tương quan

Nhận dạng hướng của các mối quan hệ

Nghiên cứu mô tả

Nghiên cứu kiểm định giả thuyết

Nghiên cứu tương quan (thí nghiệm hoặc không thí

Đặc điểm của mục tiêu nghiên cứu

• Khi phát biểu mục tiêu nghiên cứu:

• Dùng từ có chỉ định hành động cụ thể: xác định

(determine), tìm ra (find out), đo lường (measure), khám phá/ làm sáng tỏ (expore)….

• Cách sử dụng từ để phát biểu mục tiêu có thể phản ánh loại của nghiên cứu: mô tả, tương quan, thực nghiệm….

Đặc điểm của mục tiêu nghiên cứu

• Phân tích mô tả thực trạng rủi ro tín dụng tại các NHTMCP Việt Nam

• Phân tích mô tả thực trạng khả năng sinh lời tại các NHTMCP Việt Nam

• Đo lường ảnh hưởng của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của NHTMCP Việt Nam

Ghi nhớ:

▪ Kết quả luôn được so sánh với mục tiêu!

▪ Kết quả phải nhất quán với mục tiêu!

▪ Kết quả nghiên cứu phải là nội dung đạt được so với mục tiêu!

Phát biểu mục tiêu nghiên cứu như thế nào?

ic - Cụ

thể

Measur able - Đo được

Achieva ble - Có thể thực hiện

được

Releva

nt -Gắn với vấn đề

nghiên cứu

Time bound

- Đúng hạn

29

Lưu ý về vấn đề nghiên cứu

XÁC ĐỊNH CÂU HỎI VÀ GIẢ

THUYẾT NGHIÊN CỨU

Research questionsResearch hypothesis

Câu hỏi nghiên cứu Research questions

• Khi thực hiện một nghiên cứu là tìm câu trả lời cho một vấn đềnào đó

• Bản chất của câu hỏi nghiên cứu liên quan đến các hành động:khám phá, mô tả, kiểm định, so sánh, đánh giá tác động, đánhgiá quan hệ, đánh giá nhân quả,

• Câu hỏi nghiên cứu giúp xác định câu trả lời phù hợp và cụ thể cho vấn

đề nghiên cứu

Câu hỏi nghiên cứu Research questions

• Bản chất của câu hỏi nghiên cứu liên quan đến các hành động:

khám phá, mô tả, kiểm định, so sánh, đánh giá tác động, đánh giá quan hệ, đánh giá nhân quả,

• Câu hỏi nhằm mô tả sự vật, hiện tượng của nghiên cứu

• Câu hỏi nhằm so sánh các sự vật, hiện tượng với nhau

• Câu hỏi nhằm tìm hiểu quan hệ giữa các đặc tính của sự vật hiện tượng nghiên cứu

• Câu hỏi nhằm tìm hiểu quan hệ nhân quả giữa các đặc tính của sự vật hiện tượng

• Câu hỏi về các giải pháp, ý kiến, chính sách

Câu hỏi nghiên cứu Research questions

• Làm sao để viết câu hỏi nghiên cứu?

• Câu hỏi nghiên cứu được rút ra từ vấn đề nghiên cứu

• Gắn với mục tiêu nghiên cứu

• Có thể có một hoặc nhiều câu hỏi nghiên cứu

• Bao nhiêu câu hỏi nghiên cứu là đủ?

Xác định câu hỏi nghiên cứu

• Kết quả mong muốn

đạt được (Các mối

ảnh hưởng cần xác định)

3 Câu hỏinghiên cứu

• Câu hỏi trực

tiếp rút ra từ vấn đề nghiên cứu

• Với khám phá từ

nghiên cứu, hành động nào được khuyến nghị?

Vấn đề nghiên cứu

• Lợi nhuận của các ngân hàng thương mại Việt Nam

Mục tiêu nghiên cứu

• Tìm ra các nhân

tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của các ngân hàng

thương mại Việt Nam

• Đề xuất giải pháp cải thiện tình hình

Câu hỏi nghiên cứu

• Lợi nhuận ngân hàng có tăng hay không?

• Các yếu tố đặc trưng ngành, yếu

tố kinh tế vĩ mô nào có ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng?

• Mức độ tác động của các yếu tố đó?

Xác định câu hỏi nghiên cứu – Ví dụ

Giả thuyết nghiên cứu Research hypothesis

• Giả thuyết nghiên cứu:

• Sự tiên đoán của một đề xuất

• Một sự phỏng đoán hợp lý (mang tính linh cảm hoặc dựa trên kiến thức) về bản chất của mối quan

hệ giữa hai hay nhiều hơn các biến, được trình bày dưới dạng một phát biểu có thể kiểm chứng được (Pellegrini, 2010)

Giả thuyết nghiên cứu Research hypothesis

• Đặc điểm của giả thuyết nghiên cứu

• Đơn giản, cụ thể và rõ ràng các khái niệm

• Ví dụ, so sánh hai giả thuyết nghiên cứu sau:

• Thu nhập trung bình của nhân viên văn phòng nam ở TPHCM cao hơn thu nhập trung bình của nhân viên văn phòng nữ

• Kinh tế Việt Nam có mức tăng trưởng cao hơn kinh tế Campuchia

Giả thuyết nghiên cứu Research hypothesis

• Đặc điểm của giả thuyết nghiên cứu

• Phù hợp với mục tiêu

• Liên quan đến những khái niệm có thể đo lường được

• Có khả năng kiểm chứng được

• Được phát biểu dựa trên cơ sở lý thuyết

• Giả thuyết nên:

Đánh giá và lựa chọn giả thuyết

Giả thuyết nghiên cứu Research hypothesis

Giả thuyết nghiên cứu Research hypothesis

• Quan hệ giữa câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu

• Vấn đề nghiên cứu: tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đến tăng trưởng kinh tế

• Mục tiêu nghiên cứu: đo lường ảnh hưởng của đầu tư trực tiếp nước ngoài đến tăng trưởng kinh tế

• Câu hỏi nghiên cứu: FDI tác động đến tăng trưởng GDP như thế nào?

• Giả thuyết nghiên cứu: FDI có ảnh hưởng tích cực đến GDP

• Quá trình nghiên cứu: chứng minh giả thuyết trên là đúng

Giả thuyết nghiên cứu Research hypothesis

• Cách đặt giả thuyết nghiên cứu

• Chuyển sang dạng câu khẳng định

• Định hướng trước câu trả lời dựa trên cơ sở lý thuyết

• Tuy nhiên, cách này không thực hiện được khi câu hỏi nghiên cứu không phản ánh quan hệ nhân quả:

• Quá trình đa dạng hoá dịch vụ của các NHTM diễn ra ra sao?

• Chính sách thu hồi đất, giải toả, đền bù và tái định cư được áp dụng ở vùng nghiên cứu tác động như thế nào đến đời sống hộ gia đình?

Giả thuyết nghiên cứu Research hypothesis

• Một giả thuyết nghiên cứu có thể sẽ không phù hợp hoặc khó thiết lập nếu:

• Không có cơ sở lý thuyết

• Không xác lập được một bộ biến số có quan hệ nhân quả với nhau

• Muốn mô tả một kinh nghiệm, một vấn đề

• Muốn so sánh giữa hai tình huống hay vấn đề kinh tế với nhau

• Có nên phát biểu giả thuyết nghiên cứu hay không còn phụ thuộc vào bản chất của nghiên cứu

• Thường phù hợp để diễn tả quan hệ giữa các biến

Giả thuyết nghiên cứu Research hypothesis

• Đánh giá và chọn giả thuyết nghiên cứu

• Giả thuyết được phát biểu phù hợp với mục tiêu của nghiên cứu

• Có thể kiểm định được

• Tốt hơn các giả thuyết cạnh tranh khác

ĐẶT TÊN NGHIÊN CỨU

Research title

Tên đề tài

• Tên đề tài tốt khi đọc vào có thể hiểu được nghiên cứu

về vấn đề gì

• Nghiên cứu về vấn đề gì (vấn đề nghiên cứu)

• Nghiên cứu để làm gì (mục tiêu nghiên cứu)

• Đơn vị nghiên cứu là gì

• Nghiên cứu ở đâu (phạm vi thời gian, không gian, lĩnh vực)

Tên đề tài

• Các yếu tố tác động đến việc thu hút FDI và tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu

• Các giải pháp cho thị trường bất động sản Việt Nam

• Khảo sát và phân tích quan hệ tăng trưởng và công bằng xã hội trong việc giải quyết nhà ở cho người có thu nhập thấp ở TP.HCM

• Các yếu tố tác động đến thu nhập của hộ sau khi bị giải toả trên địa bàn huyện Châu Thành, tỉnh Long An

Hoạt động nhóm

Xác định:

• Vấn đề nghiên cứu lựa chọn? Tại sao?

• Mục tiêu nghiên cứu (tổng quát và cụ thể)

• Câu hỏi nghiên cứu

• Giả thuyết nghiên cứu