Một số giải pháp nhằm mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Bắc Á chi nhánh Thái Hà.DOC

Một số giải pháp nhằm mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Bắc Á chi nhánh Thái Hà

LỜI NÓI ĐẦU

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, thu nhập và đời sống vật chất tinh thần củangười dân được nâng cao, hàng hoá tiêu dùng cũng ngày càng trở nên phong phú,

đa dạng hơn với nhiều chủng loại mẫu mã khác nhau, đáp ứng tốt nhu cầu củangười tiêu dùng Tuy nhiên, với mức thu nhập như hiện nay, phần lớn người tiêudùng không thể chi trả cho tất cả nhu cầu mua sắm cùng một lúc, đặc biệt là nhữngvật dụng đắt tiền

Nắm bắt được thực tế đó, các NHTM đã thực hiện cung cấp dịch vụ cho vay tiêudùng dưới nhiều hình thức khác nhau nhằm tạo điều kiện cho khách hàng có thểthoả mãn nhu cầu của mình trước khi có khả năng thanh toán Chỉ trong một thờigian ngắn khi sản phẩm này có mặt trên thị trường, số lượng khách hàng tìm đếnvới ngân hàng đã tăng lên không ngừng, tạo ra nguồn thu nhập đáng kể cho ngânhàng Mặc dù vậy, so với hoạt động tín dụng nói chung thì cho vay tiêu dùng vẫnchỉ chiếm một tỷ trọng nhỏ cả về doanh số cho vay lẫn dư nợ và chưa thực sự pháthuy hết vai trò của nó Với tư cách là một trung gian tài chính quan trọng bậc nhấttrong nền kinh tế, các ngân hàng sẽ phải làm gì để đẩy mạnh hoạt động cho vay tiêu

dùng Để góp phần làm rõ vấn đề này, em chọn : “Một số giải pháp nhằm mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Bắc Á chi nhánh Thái Hà” làm đề tài luận văn tốt nghiệp Ngoài lời nói đầu và kết luận,

luận văn gồm 3 chương:

Chương I : Một số nội dung cơ bản về cho vay tiêu dùng của NHTM

Chương II : Thực trạng cho vay tiêu dùng tại NASB Thái Hà

Chương III : Một số giải pháp nhằm mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng tại NASB Thái Hà

1.1.1.2 Đặc điểm của cho vay tiêu dùng:

Cho vay tiêu dùng có hai đặc điểm cơ bản cần lưu ý là:

Về lãi suất cho vay: Từ trước đến nay, cho vay tiêu dùng vẫn được các

NHTM coi là khoản mục mang lợi nhuận khá cao với lãi suất “cứng nhắc” Điềunày có nghĩa là: Nó đủ bù đắp chi phí huy động vốn của ngân hàng, không như hầuhết các khoản vay kinh doanh hiện nay với lãi suất thay đổi theo điều kiện thịtrường Sở dĩ các khoản vay tiêu dùng có lãi suất cao vì nó có chi phí lớn nhất vàgặp rủi ro cao trong danh mục cho vay này

Về rủi ro trong vay vốn: Trong cho vay tiêu dùng, nguồn trả nợ thường là

thu nhập thường xuyên của người vay Thế nhưng, thu nhập này lại có thể thay đổinhanh chóng tuỳ theo tình trạng công việc và sức khoẻ người đi vay Ngân hàng sẽphải đối mặt với rủi ro khi người tiêu dùng bị đuổi việc, bị tai nạn…khiến họ không

có thu nhập để trả nợ Ngân hàng thường hạn chế rủi ro bằng cách yêu cầu ngườivay vốn mua bảo hiểm nhân thọ hoặc bảo hiểm tai nạn…

1.1.1.3 Vai trò của cho vay tiêu dùng:

Xuất phát từ đặc điểm của cho vay tiêu dùng, có thể thấy cho vay tiêu dùngđóng vai trò quan trọng:

 Đối với người tiêu dùng:

Thông thường, thu nhập của người tiêu dùng có tính chất ổn định, nhưng nếuchỉ dựa vào thu nhập hiện tại thì sẽ không đáp ứng được nhu cầu chi tiêu của mình.Cho vay tiêu dùng giúp cho người tiêu dùng giải quyết kịp thời nhu cầu về vốn.Nhờ đó người tiêu dùng được hưởng những lợi ích trước khi tích luỹ đủ tiền

 Đối với sự phát triển của nền kinh tế:

-Cho vay tiêu dùng góp phần cải thiện đời sống dân cư, giảm chi phí giaodịch xã hội qua việc tiết kiệm chi phí và thời gian cho cả ngân hàng và người sửdụng

-Cho vay tiêu dùng là hình thức được dùng để tài trợ cho những chi tiêu vềhàng hoá và dịch vụ trong nước Do đó, việc mở rộng cho vay tiêu dùng góp phầnquan trọng trong việc kích cầu, từ đó kích thích sản xuất phát triển, thúc đẩy tăngtrưởng kinh tế

1.1.2 Phân loại cho vay tiêu dùng của NHTM:

Khi cho vay nói chung cũng như cho vay tiêu dùng, các NHTM thường phânloại làm 4 loại theo các tiêu thức sau:

1.1.2.1 Căn cứ theo thời hạn vay:

Theo căn cứ này, cho vay tiêu dùng chia làm 3 loại chính:

Cho vay ngắn hạn: là loại cho vay có thời hạn ngắn, thường dưới 12 tháng và

được sử dụng bù đắp sự thiếu hụt vốn lưu động của các doanh nghiệp và các nhucầu chi tiêu ngắn hạn của cá nhân

Cho vay trung hạn: Cho vay trung hạn có thời hạn vay từ 12 tháng đến 60

tháng (5 năm) Loại hình tín dụng này được sử dụng cho vay doanh nghiệp muasắm tài sản cố định, cải tiến trang thiết bị công nghệ, mở rộng sản xuất kinh doanh,xây dựng các dự án mới có quy mô nhỏ và thời gian thu hồi vốn nhanh Doanhnghiệp cũng có thể vay thời hạn trung hạn dùng cho việc hình thành vốn lưu độngthường xuyên, nhất là đối với doanh nghiệp mới thành lập

Cho vay dài hạn: là loại hình cho vay có thời hạn trên 5 năm (nhưng tối đa

không quá thời gian hoạt động còn lại của doanh nghiệp, chủ thể xin vay) Loạihình cho vay này được cấp nhằm đáp ứng nhu cầu dài hạn như mua sắm trang thiết

bị mới, xây dựng nhà ở, mua sắm phương tiện vận tải cỡ lớn, xây mới xí nghiệp…

Thông thường các NHTM chủ yếu cho vay ngắn hạn do có độ rủi ro thấp hơn.Sang đầu những năm 70 trở lại đây, các NHTM đã có những chuyển đổi trong kinhdoanh, chuyển sang kinh doanh tổng hợp, nâng cao dần tỉ trọng của cho vay trung

và dài hạn

1.1.2.2 Căn cứ mức độ tín nhiệm với khách hàng:

Theo căn cứ này, cho vay tiêu dùng được phân làm 2 loại:

Cho vay không có đ ảm bảo: là loại hình tín dụng mà ngân hàng cho khách

hàng vay không cần có tài sản thế chấp, cầm cố hoặc bảo lãnh của bên thứ 3 chokhoản vay mà chỉ dựa vào uy tín của bản thân khách hàng Phạm vi áp dụng củaloại hình này thường rất hạn chế, chỉ các khách hàng có một số điều kiện nhất địnhnhư có mối quan hệ với ngân hàng thường xuyên, khả năng tài chính lành mạnh,trung thực trong kinh doanh…thì khi đó ngân hàng mới áp dụng hình thức cho vaynày

Cho vay có đ ảm bảo: là loại cho vay dựa trên cơ sở có các hình thức bảo

đảm cho khoản vay như thế chấp tài sản, cầm cố tài sản, hoặc có sự bảo lãnh củabên thứ ba Những sự đảm bảo này là căn cứ pháp lý để ngân hàng có thể có thêmnguồn thu nợ thứ hai, bổ sung cho nguồn thu nợ thứ nhất trong trường hợp nguồnthu này không chắc chắn cho khoản vay Trước đây các NHTM không được chovay không có đảm bảo, trừ các doanh nghiệp nhà nước làm ăn có hiệu quả hay chovay theo chỉ định của chính phủ

Từ 29/12/1999, chính phủ đã ban hàng nghị định số 178/199/NQĐ-CP về quychế đảm bảo tiền vay của tổ chức tín dụng, việc cho vay không đảm bảo của cácngân hàng được mở rộng hơn, các ngân hàng có quyền chủ động trong cho vayhơn

1.1.2.3 Dựa vào phương pháp hoàn trả:

Dựa vào căn cứ này, người ta chia hoạt động cho vay của NHTM thành 2 loại:

Cho vay có thời hạn: là loại cho vay có thoả thuận thời hạn trả nợ cụ thể theo

hợp đồng tín dụng hai bên kí kết Trong loại hình cho vay này bao gồm các hìnhthức sau:

+ Cho vay có 1 kì hạn trả nợ (cho vay phi trả góp) là loại cho vay thanh toánkhoản vay 1 lần theo thoả thuận trong hợp đồng tín dụng, thường là thanh toán khihết hạn hợp đồng

+ Cho vay hoàn trả nợ nhiều lần nhưng không có kì hạn trả nợ cụ thể, về việctrả nợ phụ thuộc vào khả năng tài chính của chủ thể đi vay Hình thức cho vay nàycũng có thể áp dụng trong kĩ thuật cho vay thấu chi.

+ Cho vay có nhiều kì hạn trả nợ cụ thể (cho vay trả góp) là loại hình cho vay

mà khách hàng thoả thuận sẽ phải trả vốn gốc và lãi theo định kì trong phạm vi hiệulực của hợp đồng tín dụng kí hết Loại hình này thường áp dụng trong cho vay muabất động sản hay nhà ở thương mại, cho vay tiêu dùng, cho vay kinh doanh nhỏ…

Cho vay không có thời hạn cụ thể: ngân hàng và khách hàng thoả thuận

trong hợp đồng về giá trị khoản vay nhưng không ghi thời hạn trả nợ cụ thể Ngânhàng cho phép khách hàng tự nguyện trả nợ khi có yêu cầu của ngân hàng tại bất cứthời điểm nào, song phải có thông báo trước cho bên đối tác trong một khoảng thờigian hợp lý được thoả thuận trong hợp đồng

1.1.2.4 Căn cứ xuất xứ tín dụng:

Người ta cũng căn cứ vào trình tự quá trình cấp tín dụng để phân loại tín dụng.Theo căn cứ này, tín dụng được chia làm các hình thức:

Cho vay trực tiếp: là hình thức tín dụng mà ngân hàng trực tiếp cấp vốn cho

người có nhu cầu và người vay cũng trực tiếp hoàn trả khoản vay và tiền lãi chongân hàng

Cho vay gián tiếp: là hình thức tín dụng mà ngân hàng tiến hành khoản cho

vay thông qua nghiệp vụ chiết khấu, mua lại các chứng từ có giá, chứng từ nợ phátsinh đang còn trong thời gian thanh toán

1.2 CHO VAY TIÊU DÙNG ĐỐI VỚI NHTM

1.2.1 Đặc điểm hoạt động cho vay tiêu dùng của NHTM trong nền kinh tế thị trường

Chúng ta đã biết rằng, hoạt động tín dụng của các NHTM hiện nay vẫn là hoạtđộng đem lại nguồn thu chủ yếu cho các ngân hàng Nó phản ánh năng lực hoạtđộng cũng như khả năng cạnh tranh của ngân hàng Một trong những hình thức cấptín dụng của ngân hàng là hoạt động cho vay tiêu dùng hay còn gọi là cho vay đờisống Hoạt động này tuy xuất hiện ở nước ta chưa lâu song nó đang ngày càngkhẳng định được vị trí của mình trong hoạt động cho vay của ngân hàng Đây cũng

là một hướng phát triển nhằm tăng sức cạnh tranh trong điều kiện các ngân hàng

đang phải cạnh tranh quyết liệt như hiện này cũng như trong thời gian tới khi chúng

ta gia nhập vào các tổ chức quốc tế

1.2.2 Các hình thức cho vay tiêu dùng của NHTM

Để cho vay tiêu dùng, các NHTM thường áp dụng các hình thức sau:

1.2.2.1 Căn cứ vào mục đích vay:

Cho vay tiêu dùng c ư trú: là các khoản cho vay nhằm tài trợ cho nhu cầu

mua sắm, xây dựng, cải tạo nhà ở khách hàng là cá nhân hay hộ gia đình

Cho vay tiêu dùng phi c ư trú: là các khoản cho vay nhằm tài trợ cho các

mục đích cho vay tiêu dùng khác như: mua sắm xe máy, ô tô, các đồ dùng gia đìnhđắt tiền và lâu bền khác hoặc trang trải chi phí du lịch, du học, bệnh viện…

1.2.2.2 Căn cứ vào phương thức hoàn trả:

Cho vay tiêu dùng trả một lần: đây là các khoản cho vay ngắn hạn của cá

nhân và hộ gia đình nhằm đáp ứng nhu cầu tiền mặt tức thời và được thanh toánmột lần khi khoản vay hết hạn Thường thì các khoản vay tiêu dùng loại này có quy

mô nhỏ và thời hạn tương đối ngắn (phần lớn không kéo dài quá 6 tháng) Phần lớncác khoản cho vay loại này được dùng để chi trả cho các chuyến đi nghỉ, tiền việnphí,…Nguồn hỗ trợ cho các khoản vay trả một lần này thường là một nguồn hoàntrả duy nhất khi hết hạn Việc trả nợ không dựa trên thu nhập thường xuyên mà từnhững nguồn như chứng khoán đến hạn (bao gồm giấy chứng nhận tiền gửi hoặctrái phiếu hay từ việc bán cổ phiếu) hoặc bất động sản dự kiến

Cho vay tiêu dùng trả góp: là hình thức trong đó người đi vay trả nợ (gồm

gốc lẫn lãi) cho ngân hàng hai hoặc nhiều lần liên tiếp theo những kì hạn nhất địnhtrong thời hạn cho vay, phương thức này được áp dụng để trả cho việc mua nhữngvật dụng đắt tiền (ô tô, thuyền, đồ dùng…) hoặc để trang trải các khoản nợ của giađình hoặc thu nhập từng thời kì của người đi vay không đủ để thanh toán hết mộtlần số nợ vay

Số tiền trả góp: Số tiền khách hàng phải trả khi mua trả góp lớn hơn số tiền

phải trả trong trường hợp khách hàng vay ngắn hạn Có sự chênh lệch này là do:cho vay trả góp thường có giới hạn và vì thế thường rủi ro hơn

Cho vay tiêu dùng tuần hoàn: là các khoản cho vay tiêu dùng trong đó ngân

hàng cho phép khách hàng sử dụng thẻ tín dụng hoặc phát hành loại séc được phépthấu chi dựa trên tài khoản vãng lai, theo phương pháp này, trong thời hạn cho vay

được thoả thuận trước, căn cứ vào nhu cầu chi tiêu và thu nhập kiếm được từng thời

kì, khách hàng được ngân hàng cho phép thực hiện và trả nợ nhiều kì một cách tuầnhoàn theo một hạn mức tín dụng

1.2.2.3 Căn cứ vào nguồn gốc khoản nợ

Theo căn cứ này, cho vay tiêu dùng được các NHTM áp dụng là cho vay trựctiếp và cho vay gián tiếp

1.2.2.3.1 Cho vay tiêu dùng trực tiếp:

Khái niệm: là các khoản cho vay tiêu dùng trong đó ngân hàng trực tiếp tiếpxúc và cho khách hàng vay cũng như trực tiếp thu nợ từ người này

Sơ đồ 1: Cho vay tiêu dùng trực tiếp

(1): Ngân hàng và người tiêu dùng kí hợp đồng vay

(2): Người tiêu dùng trả trước một số tiền khi mua tài sản cho công ty bán lẻ

(3): Ngân hàng thanh toán số tiền mua tài sản cho công ty bán lẻ

(4): Công ty bán lẻ giao tài sản cho người sử dụng

(5): Người tiêu dùng thanh toán tiền vay cho ngân hàng

So với cho vay tiêu dùng gián tiếp, cho vay tiêu dùng trực tiếp có một số ưu điểm:

Thứ nhất: Trong cho vay tiêu dùng trực tiếp, ngân hàng có thể tận dụng được

sở trường của nhân viên tín dụng Những người này thường được đào tạo chuyên môn và có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực tín dụng cho nên các quyết định trực tiếp của ngân hàng thường có chất lượng cao hơn so với trường hợp chúng ta quyết định bởi các công ty bán lẻ hay nhân viên của công ty bán lẻ

Ngân Hàng

Người tiêu dùng

Công tybán lẻ

3

Thứ hai: Cho vay tiêu dùng trực tiếp linh hoạt hơn cho vay tiêu dùng giántiếp.

Thứ ba: Khi khách hàng có quan hệ trực tiếp với ngân hàng, có rất nhiều lợithế có thể phát sinh, có khả năng làm thoả mãn quyền lợi cho cả 2 phía như: kháchhàng có thể gửi tiền tại ngân hàng, sử dụng các dịch vụ khác của ngân hàng…

1.2.2.3.2 Cho vay tiêu dùng gián tiếp

Khái niệm: Cho vay tiêu dùng gián tiếp là hình thức cho vay trong đó ngânhàng mua những khoản nợ phát sinh do những công ty bán lẻ đã chịu hàng hoá haydịch vụ cho người tiêu dùng

Sơ đồ 2: Cho vay tiêu dùng gián tiếp

(1): Ngân hàng và công ty bán lẻ kí hợp đồng mua bán nợ Trong hợp đồng, ngânhàng thường đưa ra điều kiện về đối tượng khách hàng được bán chịu, số tiền bánchịu tối đa và loại tài sản bán chịu

(2): Công ty bán lẻ và người tiêu dùng kí kết hợp đồng mua bán chịu hàng hoá.Thông thường người tiêu dùng phải trả trước một phần giá trị tài sản

(3): Công ty bán lẻ giao tài sản cho người tiêu dùng

(4): Công ty bán lẻ bán bộ chứng từ bán chịu hàng hoá cho ngân hàng

(5): Ngân hàng thanh toán tiền cho công ty bán lẻ

(6): Người tiêu dùng thanh toán tiền trả góp cho ngân hàng

Người tiêudùng

1

4

6

2 5

3

* Ưu điểm của cho vay tiêu dùng gián tiếp:

- Cho phép ngân hàng tăng nhanh doanh số cho vay, là nguồn gốc của việc

mở rộng quan hệ với khách hàng và các hoạt động khác

- Có thể an toàn hơn cho vay tiêu dùng trực tiếp trong trường hợp công ty bán

lẻ là khách hàng truyền thống của ngân hàng

1.2.3 Điều kiện cho vay tiêu dùng của NHTM

Hoạt động tín dụng là một hoạt động luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, cho vay tiêudùng cũng vậy Do đó, các ngân hàng luôn có những biện pháp để hạn chế và kiểmsoát rủi ro Vì vậy, khi cho vay tiêu dùng các NHTM phải kiểm tra, đánh giá cácđiều kiện:

Uy tín ng ư ời vay: thẩm định thông qua phỏng vấn hoặc qua các mối quan hệ

của ngân hàng

N

ă ng lực pháp lý ng ư ời vay: Kiểm tra năng lực chịu trách nhiệm trước pháp

luật của người vay như năng lực hành vi, năng lực pháp luật dân sự

Mục đ ích vay vốn: kiểm tra xem mục đích vay vốn của khách hàng là để làm

gì, có phù hợp với chính sách tín dụng của ngân hàng không

Khả n ă ng trả nợ: Việc xác định khả năng trả nợ của khách hàng vay chủ yếu

dựa vào thu nhập định kì của khách hàng Ngân hàng cần xác định thu nhập còn lại

có thể dùng để trả nợ và những tài sản thuộc quyền sở hữu riêng của người vay Cụthể là ngân hàng cần xem xét tính xác thực của thu nhập thường xuyên (lương, lợitức); thẩm định tính hợp lý của các khoản chi tiêu (chi tiêu cho nhu cầu thiết yếu,chi tiêu không thường xuyên,…)

ánh giá về đ ảm bảo tín dụng: đánh giá các khoản bảo đảm của khách hàng

cho khoản vay như bảo lãnh tài sản hay tài sản đảm bảo

Tổng hợp tất cả các thông tin thẩm định, ngân hàng có quyết định cho kháchhàng vay hay không Chất lượng thẩm định của phương pháp này phụ thuộc vàokhả năng của cán bộ tín dụng cũng như những thông tin được cung cấp có chínhxác hay không

1.3 NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHO VAY TIÊU DÙNG

1.3.1 Nhân tố khách quan

Có rất nhiều nhân tố khách quan tác động đến hoạt động cho vay tiêu dùngnhư: môi trường kinh tế là nhân tố ảnh hưởng gián tiếp đến khả năng mở rộng hoạtđộng cho vay tiêu dùng của ngân hàng Khi nền kinh tế ổn định (tăng trưởng GDP

ổn định, lạm phát ở mức hợp lí, thu nhập bình quân đầu người cao…) thúc đẩy nhucầu vay tiêu dùng, từ đó làm tăng nhu cầu cho vay tiêu dùng Bên cạnh đó, môitrường xã hội cũng ảnh hưởng đến cho vay tiêu dùng: tình hình xã hội không ổnđịnh, an ninh trật tự không được đảm bảo, an toàn xã hội kém sẽ gây ra tâm lýkhông yên tâm đầu tư cho các nhà sản xuất, do đó sẽ gây giảm đầu tư Môi trườngpháp lý cũng vậy, trong nền kinh tế thị trường, tất cả các thành phần kinh tế đềuphải giới hạn trong khuôn khổ pháp luật Các ngân hàng cũng phải tuân theo cácquy định của nhà nước, luật của các tổ chức tín dụng, luật dân sự và các quy địnhkhác

1.3.2 Nhân tố chủ quan

Ngoài những nhân tố khách quan tác động đến cho vay tiêu dùng thì có cácnhân tố chủ quan tác động nữa như: vốn tự có của ngân hàng Vì là doanh nghiệphoạt động trên lĩnh vực tiền tệ nên vốn tự có của ngân hàng là cơ sở để thu hút cácnguồn vốn khác và là khởi đầu tạo uy tín cho ngân hàng Chính sách tín dụng cũngtác động không nhỏ đến việc mở rộng cho vay tiêu dùng như: hạn mức cho vay đốivới một khách hàng, kỳ hạn của khoản tín dụng, lãi suất cho vay và mức lệ phí…Ngoài ra còn có những nhân tố như: quy trình cấp tín dụng, thông tin tín dụng, côngtác tổ chức của ngân hàng, chất lượng nhân sự và cơ sở vật chất thiết bị đều lànhững nhân tố chủ quan

1.3.3 Các chỉ tiêu phản ánh mở rộng cho vay tiêu dùng của NHTM

Các NHTM phải mở rộng cho vay tiêu dùng của mình nhằm phản ảnh tốtnhất nhu cầu ngày càng lớn hơn của người tiêu dùng Vậy các chỉ tiêu phản ánh khảnăng mở rộng cho vay tiêu dùng của NHTM là những chỉ tiêu sau:

Doanh số cho vay: là chỉ tiêu phản ánh quy mô cấp cho vay tiêu dùng của

ngân hàng đối với nền kinh tế Đây là chỉ tiêu tuyệt đối phản ánh chính xác về hoạtđộng cho vay tiêu dùng Do đó, nếu kết hợp doanh số cho vay của nhiều thời kì, tacũng sẽ thấy phần nào xu thế về hoạt động cho vay tiêu dùng

 Chỉ tiêu phản ánh sự tăng trưởng doanh số tuyệt đối:

Giá trị tăng trưởng

doanh số tuyệt đối =

Tổng doanh sốCVTD năm (t) -

Tổng doanh sốCVTD năm (t-1)

 Chỉ tiêu phản ánh sự tăng trưởng doanh số tương đối:

Giá trị tăng trưởng

doanh số tương đối =

Giá trị tăng trưởng doanh số tuyệt đối

x 100%Tổng doanh số CVTD năm (t-1)

 Chỉ tiêu phản ánh sự tăng trư ng v t tr ng:ởng về tỉ trọng: ề tỉ trọng: ỉ trọng: ọng:

Tỷ trọng = Tổng doanh số của hoạt động cho vayTổng doanh số CVTD x 100%

D

ư nợ vay: là số tiền mà khách hàng đang nợ ngân hàng tại một thời điểm,

chỉ tiêu này thường được sử dụng kết hợp với chỉ tiêu doanh số cho vay nhằm phảnánh tình hình mở rộng cho vay tiêu dùng của ngân hàng Dư nợ là chỉ tiêu phản ánhkhối lượng tín dụng mà ngân hàng cấp cho nền kinh tế nhằm mục đích tiêu dùng tạimột thời điểm nhất định

 Chỉ tiêu phản ánh sự tăng trưởng dư nợ tuyệt đối:

Giá trị tăng trưởng

dư nợ tuyệt đối =

Tổng dư nợCVTD năm (t) -

Tổng dư nợCVTD năm (t-1)

 Chỉ tiêu phản ánh sự tăng trưởng dư nợ tương đối:

Giá trị tăng trưởng

dư nợ tương đối =

Giá trị tăng trưởng dư nợ tuyệt đối x 100%Tổng doanh số CVTD năm (t-1)

 Chỉ tiêu phản ánh sự tăng trưởng về tỷ trọng:

Tổng dư nợ của hoạt động cho vay

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NASB THÁI HÀ

2.1 MỘT SỐ NÉT LỚN VỀ NASB THÁI HÀ

2.1.1 Sự ra đời và phát triển của NASB Thái Hà

NH TMCP Bắc Á được thành lập theo quyết định số 183/QĐ-NH5 ngày01/09/1994 của thống đốc NHNN Trụ sở chính của ngân hàng hiện nay đặt tại 117Quang Trung-TP Vinh

Tên Tiếng Anh là: North Asian Commercial Joint-Stock Bank, viết tắt là NASB.

Trải qua hơn 13 năm hoạt động, NH TMCP Bắc Á đã trở thành một trong

số các NH TMCP lớn có hoạt động kinh doanh lành mạnh và là NH TMCP códoanh số lớn nhất khu vực miền Trung Việt Nam Mạng lưới hoạt động củaNASB hiện nay tương đối rộng Ngoài trụ sở chính ở Vinh, NASB đã có chinhánh ở những thành phố trọng điểm như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh,Thanh Hoá, Cần Thơ, Kiên Giang NASB là thành viên chính thức của hiệp hộithanh toán viễn thông liên ngân hàng toàn cầu, hiệp hội các ngân hàng Châu Á,hiệp hội các ngân hàng Việt Nam và phòng thương mại công nghiệp Việt Nam.NASB đã vinh dự được nhận cờ thi đua của Thủ tướng Chính phủ, bằng khencủa thống đốc Ngân hàng Nhà nước về thành tích hoạt động kinh doanh

NH TMCP Bắc Á chi nhánh Thái Hà (gọi tắt là NASB Thái Hà) ban

đầu là một trong những chi nhánh cấp II của NASB từ năm 1995 đến năm

2006 Đến 09/11/2006 thì chi nhánh Thái Hà được nâng cấp thành chi nhánhcấp I theo giấy phép kinh doanh số 0113014556 do Sở Đầu tư Hà Nội cấp Chinhánh có trụ sở tại số 80 - Nguyễn Chí Thanh - Quận Đống Đa – Thành phố HàNội Chi nhánh có mạng lưới phòng giao dịch được bố trí rải rác tại các địa bànđông dân cư như Thái Hà, Khâm thiên Phòng giao dịch Khâm Thiên được thànhlập ngày 12/03/2008

2.1.2 Chức năng và nhiệm vụ của NASB Thái Hà

Cũng như các NHTM khác, NASB Thái Hà là một tổ chức trung gian tàichính với những chức năng cơ bản sau:

* Huy động vốn

- Huy động và nhận tiền gửi của các cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức tín dụngkhác dưới các hình thức tiền gửi có kì hạn, không kì hạn, tiền gửi thanh toán Hìnhthức tiền gửi bằng đồng Việt Nam, ngoại tệ Hình thức tiền gửi trong và ngoài nước

- Vốn huy động qua phát hành các giấy tờ có giá, chứng chỉ tiền gửi

- Huy động vốn bằng cách vay vốn của các tổ chức tài chính, tín dụng trongnước và ngoài nước khi được tổng giám đốc NASB cho phép

* Cho vay

- Cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn

- Mua cổ phiếu, trái phiếu trên thị trường tài chính Ngoài ra còn góp vốn vàocác doanh nghiệp, mua cổ phần của doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác khiđược NASB cho phép

* Kinh doanh dịch vụ ngân hàng: NASB đã liên kết với một số ngân hàng

khác để hình thành mạng lưới máy rút tiền tự động, dịch vụ thẻ Ngoài ra, ngân hàngcòn thu phát tiền mặt, đổi tiền, mua bán vàng bạc, nhận bảo quản, cất giữ, chiết khấuthương phiếu và các loại giấy tờ có giá khác, nhận uỷ thác cho vay của các tổ chứctài chính tín dụng, của các tổ chức cá nhân trong và ngoài nước…

* Kinh doanh ngoại hối: mua bán ngoại tệ, thanh toán quốc tế, bảo lãnh, tái

bảo lãnh, chiết khấu, tái chiết khấu bộ chứng từ và các dịch vụ khác về ngoại hốitheo chính sách quản lí ngoại hối của chính phủ, của NHNN và của NASB

* Thực hiện các hoạt động bảo lãnh như: bảo lãnh đảm bảo tham gia dự

thầu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh đảm bảo hoàn trả tiền ứng trước, bảolãnh vay vốn, bảo lãnh đảm bảo thanh toán, bảo lãnh đảm bảo chất lượng sản phẩm,bảo lãnh nghĩa vụ tài chính, bảo lãnh phát hành chứng khoán, bảo lãnh đối ứng vàcác hình thức bảo lãnh ngân hàng khác cho các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trongnước

* Tìm hiểu, nghiên cứu và phân tích tình hình biến động kinh tế và thị trường

liên quan đến hoạt động kinh doanh tiền tệ và đề ra kế hoạch kinh doanh của NASBThái Hà cho phù hợp với kế hoạch kinh doanh của NASB

* Thực hiện các nhiệm vụ khác do Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc

NASB giao

2.1.3 Cơ cấu bộ máy tổ chức của NASB Thái Hà

Sơ đồ cơ cấu bộ máy tổ chức của NASB Thái Hà

* Chức năng, nhiệm vụ của các phòng ban:

- Phòng Giám đốc: điều hành hoạt động của chi nhánh Thái Hà Giám đốc là

người đại diện theo uỷ quyền và là người điều hành cao nhất mọi hoạt động của chinhánh Thái Hà Thực hiện công tác phải chịu trách nhiệm trước Tổng giám đốc vàHội đồng quản trị NASB và trước pháp luật về hoạt động kinh doanh, về các mụctiêu, nhiệm vụ của chi nhánh

- Phòng Tín dụng: có 5 người, trong đó có 1 trưởng phòng, 1 phó phòng và 3

nhân viên

+ Phòng Tín dụng thực hiện các nghiệp vụ: cho vay, bảo lãnh, cho thuê…Hoạtđộng của phòng có liên quan trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của ngân hàngnên quy trình phân tích tín dụng được tiến hành một cách chặt chẽ có kế hoạchnhằm hạn chế tối đa rủi ro mà vẫn đem lại lợi nhuận cao cho ngân hàng

+ Phân tích doanh nghiệp, khách hàng vay theo quy trình nghiệp vụ, đánh giátài sản đảm bảo nợ vay Sau đó quyết định trong hạn mức được giao hoặc trìnhduyệt các khoản cho vay bảo lãnh, tài trợ thương mại

+ Quản lí hậu giải ngân: giám sát liên tục các khách hàng vay về tình hình sửdụng vốn vay, thường xuyên trao đổi với khách hàng để nắm vững tình trạng kháchhàng Thực hiện cho vay, thu nợ theo quy định, xử lí, gia hạn nợ, đôn đốc kháchhàng trả nợ đúng hạn, chuyển nợ quá hạn, thực hiện các biện pháp thu nợ

- Phòng Kế toán ngân quỹ: có 10 người, trong đó có 1 trưởng phòng, 1 phó

phòng, 3 thủ quỹ và 5 kế toán viên

Phòng Giám Đốc

Phòng Tín

Dụng

Phòng Kế Toán Ngân Quỹ

Phòng Thanh Toán Quốc Tế

Phòng Hành Chính Nhân Sự

+ Thực hiện các dịch vụ nhận tiền gửi thanh toán, tiền gửi tiết kiệm bằng nội

tệ, ngoại tệ Mở tài khoản và cấp sổ tiết kiệm cho khách hàng, thực hiện giải ngânđối với các khoản tiền vay, thu lãi theo định kì…

+ Thực hiện công tác kế toán cho toàn bộ hoạt động của chi nhánh, lập vàphân tích các báo cáo tài chính, kế toán của chi nhánh, thực hiện kế toán chi tiêunội bộ, tham mưu cho Giám đốc về thực hiện chế độ tài chính kế toán

+ Sau mỗi ngày, mỗi tháng, mỗi quý, mỗi năm, phòng phải cân đối vốn củachi nhánh, hoàn thành các chứng từ sổ sách và sắp xếp lưu trữ

- Phòng Thanh toán quốc tế: trên cơ sở các hạn mức, khoản vay, bảo

lãnh, L/C đã được phê duyệt, phòng thanh toán quốc tế thực hiện các nghiệp vụtrong tài trợ thương mại, phục vụ các giao dịch thanh toán xuất nhập khẩu chokhách hàng

- Phòng Hành chính nhân sự

+ Tham mưu cho giám đốc trong việc thực hiện các chủ trương, chính sáchcủa nhà nước và của ngành về tổ chức cán bộ, lao động và tiền lương, bảo hiểm xãhội với người lao động

+ Thực hiện công tác hành chính: quản lí, lưu trữ, bảo mật Thực hiện côngtác hậu cần cho chi nhánh: lễ tân, quản lí phương tiện, tài sản Thực hiện công tácbảo vệ an ninh và tài sản cho chi nhánh và cho khách hàng

2.2 TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NASB THÁI HÀ

2.2.1 Kết quả hoạt động kinh doanh của NASB Thái Hà

Trong hai năm vừa qua, thế giới có nhiều biến động lớn về tình hình kinh tế,

chính trị, đặc biệt là cuộc khủng hoảng tài chính bắt nguồn từ nước Mỹ trong năm

2008 đã ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu, trong đó có Việt Nam Thị trường tàichính nước ta biến động thất thường, NHNN phải liên tục sử dụng các công cụ củachính sách tiền tệ để bình ổn thị trường Điều này đòi hỏi các NHTM cũng phảithay đổi để thích nghi, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế đang biến động khôngngừng Trước tình hình đó, NASB Thái Hà đã nỗ lực không ngừng để có đượcnhững kết quả hết sức khả quan Điều này thể hiện qua báo cáo kết quả hoạt độngkinh doanh của NASB qua hai năm 2007 và năm 2008

Bảng 1.2: Kết quả hoạt động kinh doanh của NASB Thái Hà

n v : tri u ngĐơn vị: triệu đồng ị: triệu đồng ệu đồng đồng

(Nguồn: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh NASB Thái Hà năm 2007,2008)

Từ bảng số liệu trên, ta thấy năm 2008, thu nhập đạt 65.276 triệu đồng, tăng28.186 triệu đồng, tương đương tăng 75,99% so với năm 2007 Thu nhập củaNASB Thái Hà chủ yếu là thu từ lãi cho vay, thu từ phí bảo lãnh, thu phí dịch vụthanh toán, thu từ tham gia thị trường tiền tệ, thu từ việc cho vay đầu tư vào các dự

án, thu từ phí dịch vụ ngân quỹ…và các khoản thu từ phí dịch vụ khác

Chi phí cũng tăng lên tương ứng: năm 2007 chi phí là 30.186 triệu đồng, đếnnăm 2008 chi phí là 49.282 triệu đồng, tăng 19.096 triệu đồng tức 63,2% so vớinăm 2007 Chi phí hoạt động tăng lên chủ yếu là do phải trả lãi tiền gửi, chi phí nộpbảo hiểm, bảo toàn tiền vay cho khách hàng, chi phí cho nhân viên ngày càng tăng

và các chi phí khác cũng tăng do lạm phát và biến động của khủng hoảng kinh tế.Việc mở thêm phòng giao dịch Khâm Thiên vào đầu năm 2008 cũng là một lí dokhiến chi phí tăng lên

Nhưng thu nhập luôn lớn hơn chi phí nên lợi nhuận qua 2 năm vẫn tăng Lợinhuận gộp từ năm 2007 là 6.904 triệu đồng thì năm 2008 đã lên tới 15.933 triệuđồng, tăng 130,7% so với năm 2007

Có được những kết quả tốt đẹp trên là nhờ sự chỉ đạo đúng đắn và chiến lượccủa ban Giám đốc điều hành NASB cũng như sự nỗ lực hết mình của NASB Thái

Hà để không những tồn tại được mà ngày càng lớn mạnh như ngày hôm nay

2.2.2 Thực trạng huy động vốn của NASB Thái Hà

Huy động vốn là hoạt động vô cùng quan trọng của một trung gian tàichính nói chung và của các NHTM nói riêng Các ngân hàng không thể pháttriển nếu chỉ dựa vào nguồn vốn nội bộ mà còn phải tìm kiếm các nguồn từ bênngoài Nắm bắt được tầm quan trọng của hoạt động tạo vốn, NASB Thái Hà luônxây dựng một cơ cấu nguồn vốn hợp lý và áp dụng nhiều biện pháp để huy độngnguồn vốn tạm thời nhàn rỗi ở tầng lớp dân cư Bên cạnh việc huy động vốn từcác nguồn truyền thống như: tiền gửi thanh toán, tiền gửi có kì hạn, tiền gửi củacác tổ chức cá nhân trong nước, NASB Thái Hà đã vươn tới thị trường liên ngânhàng và thị trường quốc tế nhằm đáp ứng nhu cầu vốn bức thiết cho hoạt độngcủa chi nhánh Trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt như hiện nay,việc huy động vốn với nguồn chi phí thấp đã và đang là một trong những tháchthức của các NHTM Để đảm bảo khả năng cạnh tranh, NASB Thái Hà đã ápdụng mức lãi suất không chỉ phù hợp với sự thay đổi của lãi suất thị trường màcòn hấp dẫn, thu hút khách hàng bằng các chương trình huy động vốn đặc biệtnhư: TGTK dự thưởng với tài sản lớn, TGTK tham gia dự thưởng hàng quý

Bảng 2.2: Tình hình huy động vốn của NASB Thái Hà

Do chú trọng công tác tạo vốn, coi việc tạo vốn là nền tảng cho mọi hoạtđộng nên trong 2 năm qua, nguồn vốn huy động được của ngân hàng tăng đều Cụthể là: tốc độ huy động vốn năm 2008 tăng 55% so với năm 2007 Nguồn vốn huyđộng tăng lên là do ngân hàng áp dụng chế độ lãi suất linh hoạt cùng với việc mởrộng các kì hạn cho vay, thu hút nhiều đối tượng tham gia.

Bảng trên cho thấy, trong cơ cấu nguồn vốn thì tiền gửi của các tổ chứckinh tế chiếm tỉ trọng cao mặc dù có giảm trừ 59,65% năm 2007 xuống còn57,89% năm 2008 do trong năm 2008 có sự giảm sút về kinh tế Tuy nhiên, huyđộng vốn của các tổ chức kinh tế vẫn là nguồn chủ yếu của ngân hàng do chinhánh luôn tạo mối quan hệ tốt với các tổ chức kinh tế có nguồn tiền gửi lớn.Nhưng đây là nguồn vốn ngắn hạn, thời gian không ổn định vì doanh nghiệp cóthể rút một lượng vốn lớn một cách đột ngột khi cần vào các thời điểm nhạycảm sẽ làm mất tính ổn định của nguồn vốn tại chi nhánh, ảnh hưởng lớn đếncác hoạt động sử dụng vốn Nên chi nhánh cần phải giữ tỉ trọng dư nợ phù hợp

để không làm mất tính ổn định trong cơ cấu nguồn vốn Do đó, chi nhánh phảixác định đúng đối tượng khách hàng trọng tâm, sử dụng các chính sách hiệu quả

Nguồn tiền gửi của tổ chức kinh tế giảm đi, nhưng do việc mở thêm 2phòng giao dịch tại những điểm đông dân cư nên nguồn tiền gửi của dân cư tăngnhẹ từ 114.166 triệu đồng năm 2007 lên 185.169 triệu đồng năm 2008, tăng62% so với năm 2007 và tỉ trọng cũng tăng từ 40,35% năm 2007 lên 42,11%năm 2008 Nguồn tiền gửi dân cư này phụ thuộc rất nhiều vào tình hình biếnđộng trên thị trường và khả năng phân tích, đánh giá của khách hàng trướcnhững thay đổi về kinh tế và lãi suất để đưa ra quyết định

Qua bảng số liệu này, ta thấy tiền gửi không kì hạn vẫn chiếm tỉ trọngthấp trong tổng nguồn vốn (năm 2008 chỉ chiếm 8,25%) trong khi đó, tiền gửitiết kiệm có kì hạn lại chiếm tỉ trọng áp đảo (năm 2008 chiếm tới 91,75%) Điều

đó chứng tỏ ngân hàng còn chưa có những sản phẩm dịch vụ hấp dẫn thu hútloại tiền gửi có chi phí thấp này

Tiền gửi nội tệ ngày càng tăng lên một cách rõ rệt: năm 2008 là 437.730triệu đồng tăng 55,8%, tương ứng tăng 156.825 triệu đồng so với năm 2007 Tiềngửi nội tệ tăng lên nhiều do trong 2 năm vừa qua lãi suất thị trường cao, thị trườngchứng khoán cũng như thị trường bất động sản gần như đóng băng, người dân có

xu hướng gửi tiền tiết kiệm cho an toàn

Tiền gửi ngoại tệ trong năm 2008 đạt 1.999 triệu đồng, tăng 1,73% so vớinăm 2007 do năm 2008, lãi suất huy động cao nên Việt kiều gửi nhiều ngoại tệ vềđầu tư và gửi tiết kiệm ở Việt Nam để hưởng lãi suất cao Tuy nhiên đáng lẽ nguồntiền gửi ngoại tệ phải tăng lên nhanh và nhiều thì ở đây chỉ tăng 1,73% Rõ ràng,NASB Thái Hà chưa thực sự quan tâm và chú trọng nhiều đến việc huy động loạitiền này Đây cũng là một điều ngân hàng cần chú ý để có thể tăng nguồn vốn huyđộng trong thời gian tới.

Tóm lại, mặc dù có những hạn chế nhất định trong việc huy động vốn, songNASB Thái hà đã góp phần tích cực trong việc đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh

tế, đảm bảo phát triển bền vững

2.2.3 Hoạt động sử dụng vốn của NASB Thái Hà

Phần lớn các NHTM thu được lợi nhuận chủ yếu bằng cách cho vay (bán tàisản nợ và dùng tiền thu được để mua tài sản có) Tiền cho vay là một món nợ vớimột cá nhân hoặc một tổ chức nhưng lại là một tài sản của ngân hàng vì nó manglại thu nhập cho ngân hàng Từ những ngày đầu thành lập đến này, NASB Thái Hà

đã không ngừng lớn mạnh, đáp ứng nhu cầu vay vốn kịp thời của các tổ chức và cánhân trong nền kinh tế Chính vì vậy mà uy tín của ngân hàng không ngừng đượccủng cố, tạo niềm tin không chỉ với những người gửi tiền mà với cả những ngườivay tiền, những người có nhu cầu vốn trong nền kinh tế

Bảng 3.3: Tình hình sử dụng vốn của NASB Thái Hà

%

1.Theo thời gian

Ngắn hạn 75.742 63,3 100.069 64,5 24.327 32,1Trung và dài hạn 43.912 36,7 55.076 35,5 11.164 25,42

2.Theo đối tượng

Tổ chức kinh tế 75.665 68,9 102.085 65,8 26.420 34,9( Nguồn: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh NASB Thái hà năm 2007,2008)