CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP CĐ_TCQTKD LỜI NÓI ĐẦU Nền kinh tế thị trường ở nước ta đang phát triển dưới sự điều tiết vĩ mô của nhà nước, xuất hiện ngày càng nhiều các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, cùng sản xuất, cạnh tranh và hoàn toàn bình đẳng trước pháp luật. Các doanh nghiệp đều hoạt động vì mục tiêu quan trọng nhất là lợi nhuận, bởi đó là điều kiện cơ bản để doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Nhà nước ta đã chủ trương phân chia nền kinh tế thành nhiều thành phần hoạt động theo cơ chế thị trường có định hướng XHCN và có sự quản lý của nhà nước. Trong nền kinh tế thị trường có sự cạnh tranh gay gắt thì bất kỳ một doanh nghiệp nào muốn tồn tại và phát triển phải có những phương án kinh doanh tối ưu nhất cho việc sản xuất. Nhằm phát huy tính chủ động sáng tạo trong doanh nghiệp để nâng cao chất lượng sản phẩm và hạ giá thành sản phẩm để đẩy nhanh quá trình tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp. Khi quyết định lựa chọn một phương án trước hết doanh nghiệp phải tính đến lượng chi phí bỏ ra để thực hiện sản xuất và kết qủa mang lại như thế nào để bù đắp những chi phí ấy. Mặt khác doanh nghiệp phải quản lý các chi phí sản xuất chặt chẽ, tính toán chính xác giá thành sản phẩm. Đây là một yêu cầu cần thiết và luôn là một trong những vấn đề quan tâm hàng đầu của mỗi doanh nghiệp. Ở một đơn vị trực thuộc Công ty cơ khí và xây dựng Viglacera như nhà máy gốm xây dựng Phú Xuyên khi mới được thành lập và đi vào cổ phần hoá các doanh nghiệp nhà nước như hiện nay thì việc kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm cũng được coi là rất cần thiết. Nhận thức được vấn đề này trong chuyên đề thực tập tốt nghiệp của mình, em đã chọn để tìm hiểu quá trình tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm của nhà máy gốm xây dựng Phú Xuyên _Viglacera làm đề tài thực tập. Để em hiểu rõ thêm về quá trình lý thuyết đã được học trên lớp và thực tế của Nhà máy về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm. Qua sự hướng dẫn chỉ bảo tận tình của thầy giáo Trần Đức Trần Đức Hùng Hùng và các giảng viên bộ môn kế toán trường CĐ_ QTKD cùng với các cán bộ, nhân viên phòng Tài chính_ kế toán Nhà máy gốm xây dựng Phú Xuyên _Viglacera đã hướng cho em chọn đề tài " Tổ chức công tác tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất" Nội dung chuyên đề ngoài phần mở đầu và kết luận bao gồm: §ç ThÞ Chiªn KT_36B1 1 1 CHUYấN THC TP C_TCQTKD PHN I: Lí LUN CHUNG V KT TP HP CHI PH SN XUT V TNH GI THNH SN PHM TRONG DOANH NGHIP SN XUT. PHN II: THC T CNG TC KT TP HP CHI PH SN XUT V TNH GI THNH SN PHM NH MY GM XY DNG PH XUYấN_ VIGLACERA. PHN III: NHNG í KIN HON THIN CễNG TC K TON TP HP CHI PH SN XUT V TNH GI THNH SN PHM TI NH MY GM XY DNG PH XUYấN _VIGLACERA . Vi kin thc, trỡnh cũn hn ch v cha cú iu kin tip xỳc nhiu vi thc t nờn bỏo cỏo tt nghip ca em khụng trỏnh khi nhng thiu sút nht nh. Kớnh mong s thụng cm v úng gúp ca cỏc Thy cụ giỏo, cỏc anh ch Phũng K toỏn Nh mỏy Gm xõy dng Phỳ Xuyờn_Viglacera bỏo cỏo ca em c hon thin hn. Em xin trõn thnh cm n s hng dn tõn tỡnh ca thy giỏo v cỏc anh ch phũng k toỏn cựng vi s giỳp ca cỏc thy cụ khoa k toỏn trong sut quỏ trỡnh hc tp, nghiờn cu v hon thin ti ny. Đỗ Thị Chiên KT_36B1 2 2 CHUYấN THC TP C_TCQTKD PHN I PHN I Lí LUN CHUNG V K TON TP HP CHI PH SN XUT V TNH GI THNH SN PHM TRONG DOANH NGHIP SN XUT. I. Nguyờn tc k toỏn chi phớ sn xut v tớnh giỏ thnh sn phm cỏc doanh nghip sn xut: m bo k toỏn y , chớnh xỏc chi phớ sn xut v tớnh giỏ thnh sn phm, cung cp thụng tin kp thi cho qun tr doanh nghip, cn quỏn trit cỏc nguyờn tc sau: 1. Phi nm vng ni dung v bn cht kinh t ca chi phớ: Chi phớ sn xut kinh doanh l biu hin bng tin ca ton b cỏc hao phớ v lao ng sng v lao ng vt hoỏ m doanh nghip ó b ra cú liờn quan n hot ng sn xut kinh doanh trong mt thi k nht nh ( thỏng, nm, quý). Núi cỏch khỏc, chi phớ sn xut l biu hin bng tin ca ton b hao phớ m doanh nghip phi tiờu dựng trong mt thi k thc hin quỏ trỡnh sn xut v tiờu th sn phm. Thc cht chi phớ l s dch chuyn vn_ chuyn dch giỏ tr ca cỏc yu t sn xut vo cỏc i tng tớnh giỏ ( sn phm, lao v, dch v). 2. Phõn loi chi phớ sn xut hp lý theo yờu cu ca cụng tỏc qun lý v k toỏn: Do chi phớ sn xut kinh doanh cú rt nhiu loi nn cn thit phi phõn loi chi phớ nhm to thun li cho cụng tỏc qun lý v k toỏn chi phớ. phõn loi chi phớ l vic sp xp cỏc loi chi phớ khỏc nhau vo tng nhúm theo nhng c trng nht nh. Trờn thc t, cú rt nhiu cỏch phõn loi khỏc nhau, tuy nhiờn, la chn tiờu thc phn loi no l phi da trờn yờu cu ca cụng tỏc qun lý v k toỏn. 3. Phi phõn nh chi phớ vi giỏ thnh sn phm v nm rừ mi quan h gia chỳng: Giỏ thnh sn phm l biu hin bng tin ca ton b cỏc khon hao phớ v lao ng sng v lao ng vt hoỏ cú liờn quan n khi lng cụng tỏc, sn phm, lao v ó hon thnh. V thc cht, chi phớ v giỏ thnh l hai mt khỏc nhau ca quỏ trỡnh sn xut. Chi phớ sn xut phn ỏnh mt hao phớ sn xut, cũn giỏ thnh sn phm phn ỏnh mt kt qa sn xut. Tt c nhng khon chi phớ phỏt sinh ( k ny hay k trc chuyn sang) v cỏc chi phớ tớnh trc cú liờn quan n khụớ lng sn phm, dch v, ó hon thnh trong k s to nờn ch tiờu giỏ thnh sn phm. Núi cỏch khỏc, giỏ thnh sn phm l biu tng bng tin ton b cỏc khon chi phớ m doanh nghip b ra bt k k no nhng cú liờn quan n khi lng cụng vic, sn phm ó hon thnh trong k. S mi quan h gia chi phớ v giỏ thnh sn phm: Chi phớ d dang u k Chi phớ phỏt sinh trong k Tng giỏ thnh sn phm Chi phớ sn xut d dang cui k Đỗ Thị Chiên KT_36B1 3 3 CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP CĐ_TCQTKD Qua sơ đồ ta thấy: Tổng giá thành sản phẩm hoàn thành = chi phí dở dang đầu kỳ + chi phí phát sinh trong kỳ ( đã trừ các khoản ghi giảm chi phí) - chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ. 4. Phải nắm được các cách phân loại giá thành khác nhau phục vụ cho công tác quản lý và kế toán: Để đáp ứng các yêu cầu của quản lý, kế toán và kế hoạch hoá giá thành cũng như yêu cầu xây dựng giá cả hàng hoá, giá thành được xem xét dưới nhiều góc độ, nhiều phạm vi tính toán khác nhau. Mỗi một cách phân loại có một tác dụng khác nhau đối với công tác quản lý và kế toán. Gía thành có thể được phân theo phạm vi, theo thời điểm tính giá thành và theo nguồn số liệu. 5. Xác định đối tượng và phương pháp kế toán chi phí sản xuất, tính gía thành sản phẩm phù hợp: Để kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm được chính xác, đòi hỏi công việc đầu tiên mà các nhà quản lý phải làm là xác định đối tượng kế toán chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành sản phẩm. Xác định đối tượng kế toán chi phí sản xuất chính là việc xác định giới hạn tập hợp chi phí mà thực chất là xác định nơi phát sinh chi phí và chịu chi phí. Còn xác định đối tượng tính giá thành chính là việc xác định sản phẩm, bán thành phẩm, công việc, lao vụ có thể và cần thiết phải tính giá thành một đơn vị. Do có sự khác nhau cơ bản giữa đối tượng kế toán chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành mà có sự phân biệt giữa phương pháp kế toán chi phí và phương pháp tính giá thành sản phẩm. Phương pháp kế toán chi phí sản xuất là một phương pháp hay hệ thống các phương pháp. Hệ thống phương pháp được sử dụng để tính giá thành sản phẩm và đơn vị sản phẩm, nó mang tính thuần tuý kỹ thuật tính toán chi phí cho từng đối tượng tính giá thành. 6. Xác định trình tự kế toán và tổng hợp chi phí sản xuất thích ứng: Bước 1: Tập hợp các chi phí cơ bản có liên quan trực tiếp cho từng đối tượng sử dụng. Bước 2: Tính toán và phân bổ giá trị dịch vụ của các ngành sản xuất kinh doanh phụ cho từng đối tượng sử dụng trên cơ sở khối lượng dịch vụ phục vụ và giá thành đơn vị dịch vụ. Bước 3: Tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất cho các đối tượng có liên quan. Bước 4: Xác định chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ. Tuỳ theo phương pháp kế toán hàng tồn kho áp dụng trong doanh nghiệp mà nội dung, cách thức kế toán chi phí sản xuất có những điểm khác nhau. II. Chi phí sản xuất: Chi phí sản xuất là biểu tượng bằng tiền của toàn bộ lao động sống và lao động vật hoá, cùng các chi phí khác mà doanh nghiệp đã chi ra để tiền hành hoạt động sản xuất trong một thời kỳ nhất định. Nói cách khác, chi phí sản xuất là sự chuyển dịch giá trị của các yếu tố sản xuất bao gồm tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động của con người vào đối tượng tính giá thành. Sự tham gia của các yếu tố này vào quá trình sản xuất có sự khác nhau và do đó đã hình thành nên các khoản chi phí tương ứng như chi phí về nguyên vật liệu (NVL), chi phí về tiền công, tiền trích bảo hiểm xã hội (BHXH)…Các chi phí này phát sinh trong kỳ được tập hợp, tính toán và phân bổ cho từng đối tượng tính giá. 1. Bản chất và nội dung kinh tế của chi phí sản xuất: §ç ThÞ Chiªn KT_36B1 4 4 CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP CĐ_TCQTKD Trong sự phát sinh và phát triển của loài người đã gắn liền với quá trình sản xuất. Nền sản xuất xã hội của bất kỳ phương thức sản xuất nào cũng gắn liền với sự vận động và tiêu hao các yếu tố cơ bản tạo nên qúa trình sản xuất. Nói cách khác, quá trình sản xuất hàng hoá là quá trình kết hợp giữa 3 yếu tố: tư liệu sản xuất, đối tượng lao động và sức lao động. Đồng thời, qúa trình sản xuất hàng hoá cũng chính là quá trình tiêu hao của chính bản thân các yếu tố trên. Như vậy, để tiến hành sản xuất hàng hoá, người sản xuất phải phân bổ chi phí về thù lao lao động, về tư liệu lao động và đối tượng lao động. Chính vì thế, sự hình thành nên các chi phí sản xuất để tạo ra giá trị sản phẩm sản xuất là tất yếu khách quan, không phụ thuộc vào ý trí chủ quan của con người sản xuất. Ta cần phân biệt chi phí và chi tiêu. Chi phí là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hoá cần thiết cho quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh mà doanh nghiệp phải chi ra trong một thời kỳ kinh doanh. Như vậy, chỉ được tính là chi phí của kỳ kế toán những hao phí về tài sản và lao động có liên quan đến khối lượng sản phẩm sản xuất ra trong kỳ chứ không phải mọi khoản chi ra trong kỳ kế toán. Ngược lại, chi tiêu là sự giảm đi đơn thuần các loại vật tư, tài sản, tiền vốn của doanh nghiệp, bất kể nó được dùng vào mục đích gì. Chi phí và chi tiêu là hai khái niệm khác nhau nhưng có quan hệ mật thiết với nhau. Chi tiêu là cơ sở phát sinh của chi phí, không có chi tiêu thì không có chi phí. Tổng số chi phí trong kỳ của doanh nghiệp bao gồm toàn bộ giá trị tài sản hao phí hoặc tiêu dùng hết cho qúa trình sản xuất kinh doanh tính vào kỳ này. Chi phí và chi tiêu không những khác nhau về lượng mà còn khác nhau về thời gian, có những khoản chi tiêu kỳ này nhưng lại tính vào chi phí kỳ sau ( chi mua NVL về nhập kho nhưng chưa sử dụng) và có những khoản tính vào chi phí kỳ này nhưng thực tế chưa chi tiêu ( chi phí trích trước). Sự khác biệt giữa chi tiêu và chi phí trong các doanh nghiệp là do đặc điểm tính chất và phương thức chuyển dịch giá trị của từng loại tài sản vào quá trình sản xuất và yêu cầu kỹ thuật kế toán chúng. 2. Phân loại chi phí sản xuất: Chi phí sản xuất của doanh nghiệp bao gồm nhiều khoản chi có nội dung công dụng và mục đích khác nhau trong quá trình sản xuất. Vì vậy, để phục vụ cho công tác quản lý sản xuất và kế toán tập hợp chi phí sản xuất, có thể phân loại chi phí sản xuất theo các tiêu thức khác nhau. Việc phân loại chi phí sản xuất trong một doanh nghiệp theo tiêu thức khoa học và hợp lý không chỉ có ý nghĩa đối với kế toán mà còn là tiền đề quan trọng của việc kế hoạch hoá chi phí, kiểm tra của toàn doanh nghiệp. 2.1. Phân loại chi phí theo yếu tố chi phí: Theo cách phân loại này, căn cứ vào nội dung, tính chất kinh tế của chi phí sản xuất khác nhau để đưa ra các yếu tố chi phí, mỗi yếu tố chi phí chỉ bao gồm những chi phí có cùng một nội dung kinh tế, không phân biệt chi phí đó phát sinh ở lĩnh vực nào, ở đâu và mục đích tác dụng của chi phí như thế nào. Vì vậy cách phân loại này còn gọi là phân loại chi phí theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí. Toàn bộ chi phí được chia thành 7 yếu tố sau: _ Yếu tố NVL: bao gồm toàn bộ giá trị NVL chính, vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, công cụ, dụng cụ…sử dụng vào sản xuất kinh doanh ( loại trừ giá trị dụng không hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi cùng với nhiên liệu, động lực) _ Yếu tố nhiên liệu, động lực sử dụng vào qúa trình sản xuất kinh doanh trong kỳ ( trừ số dùng không hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi). _ Yếu tố lương và các khoản phụ lương: phản ánh tổng số tiền lương và phụ cấp mang tính chất lượng phải trả cho công nhân viên chức. §ç ThÞ Chiªn KT_36B1 5 5 CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP CĐ_TCQTKD _ Yếu tố BHXH, BHYT, KPCĐ: phản ánh số trích theo tỷ lệ quy định trên tổng số tiền lương và phụ cấp lương phải trả công nhân viên tính theo chi phí. _ Yếu tố khấu hao tài sản cố định (TSCĐ): phản ánh tổng số khấu hao TSCĐ phải tính trong kỳ của tất cả TSCĐ sử dụng cho sản xuất kinh doanh. _ Yếu tố chi phí dịch vụ ngoài: phản ánh toàn bộ chi phí dịch vụ mua ngoài dùng vào sản xuất kinh doanh. _ Yếu tố chi phí khác bằng tiền: bao gồm các chi phí khác bằng tiền chưa phản ánh ở các yếu tố trên dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh. Phân loại chi phí sản xuất theo yếu tố chi phí có tác dụng rất lớn trong quản lý chi phí sản xuất, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng và phân tích định mức vốn lưu động làm cơ sở cho việc phân tích đánh giá tình hình thực hiện dự toán chi phí sản xuất, lập báo cáo chi phí sản xuất trong thuyết minh báo cáo tài chính và lập dự toán chi phí sản xuất cho kỳ sau. 2.2. Phân loại chi phí sản xuất theo khoản mục chi phí trong giá thành sản phẩm: Căn cứ vào ý nghĩa của chi phí trong giá thành sản phẩm và để thuận tiện cho việc tính giá thành sản phẩm, chi phí được phân theo khoản mục. Cách phân loại này dựa vào công cụ của chi phí và mức phân bố chi phí theo từng đối tượng. Theo quy định hiện hành, giá thành toàn bộ sản phẩm bao gồm 5 khoản mục chi phí sau: _ Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: bao gồm toàn bộ giá trị NVL liên quan trực tiếp đến việc sản xuất, chế tạo sản phẩm hay thực hiện lao vụ, dịch vụ. _ Chi phí nhân công trực tiếp : gồm toàn bộ tiền lương ( tiền công) và các khoản phụ cấp mang tính chất tiền lương trả cho công nhân trực tiếp sản xuất, chế tạo sản phẩm hay thực hiện các lao vụ, dịch vụ cùng với các khoản trích theo tỷ lệ quy định cho các quỹ KPCĐ, BHXH, BHYT ( phần trích vào chi phí). _ Chi phí sản xuất chung: gồm toàn bộ các chi phí còn lại phát sinh trong phạm vi phân xưởng, bộ phận sản xuất sau khi đã loại trừ chi phí NVLvà chi phí nhân công trực tiếp nói trên. _ Chi phí bán hàng: gồm toàn bộ các khoản chi phí phát sinh liên quan đến việc tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá, lao vụ, dịch vụ trong kỳ. _ Chi phí quản lý doanh nghiệp: bao gồm toàn bộ các khoản chi phí phát sinh liên quan đến quản trị kinh doanh và quản lý hành chính trong phạm vi toàn doanh nghiệp mà không tách được cho bất kỳ hoạt động hay phân xưởng nào. 2.3. Phân loại chi phí theo cách thức kết chuyển chi phí: Theo cách thức kết chuyển toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh được chia thành chi phí sản phẩm và chi phí thời kỳ. Chi phí sản phẩm là chi phí gắn liền với các sản phẩm được sản xuất ra hoặc được mua, còn chi phí thời kỳ là những chi phí làm giảm lợi tức trong một kỳ nào đó, nó không phải là một phần giá trị sản phẩm được sản xuất ra hoặc được mua nên được xem là các phí tổn, cần được khấu trừ từ lợi nhuận của thời kỳ mà chúng phát sinh. 2.4. Phân loại chi phí sản xuất theo quan hệ của chi phí với khối lượng công việc, sản phẩm hoàn thành, chi phí được chia thành biến phí và định phí: _ Biến phí ( chi phí khả biến) là những chi phí thay đổi về tổng số, về tỷ lệ so với khối lượng công việc hoàn thành, chẳng hạn chi phí về nguyên liệu, nhân công trực tiếp. Cần lưu ý các chi phí biến đổi nếu tính trên một đơn vị sản phẩm thì lại có tính cố định. _ Định phí là những chi phí không đổi về tổng số so với khối lượng công việc hoàn thành, chẳng hạn các chi phí về khấu hao TSCĐ, chi phí thuê mặt bằng, phương §ç ThÞ Chiªn KT_36B1 6 6 CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP CĐ_TCQTKD tiện kinh doanh…các chi phí này nếu tính cho đơn vị sản phẩm thì lại có tính biến đổi nếu số lượng sản phẩm thay đổi. Việc phân loại này có tác dụng rất lớn đối với quản trị doanh nghiệp, trong việc phân tích điểm hoà vốn và phục vụ cho việc ra các quyết định quản lý cần thiết để hạ giá thành sản phẩm, tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh. 2.5. Phân loại chi phí theo phương thức tập hợp chi phí sản xuất và mối quan hệ đối với đối tượng chịu chi phí: Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất bao gồm: _ Chi phí trực tiếp. _ Chi phí gián tiếp. Nghiên cứu 2 loại chi phí này có ý nghĩa đối với việc xác định phương pháp kế toán tập hợp và phân bổ chi phí cho các đối tượng một cách đúng đắn, hợp lý. 2.6. Phân loại chi phí theo nội dung cấu thành của chi phí: _ Chi phí đơn nhất. _ Chi phí tổng hợp. Phân loại chi phí thành chi phí đơn nhất và chi phí tổng hợp có tác dụng giúp cho việc nhận thức vị trí của từng loại chi phí trong việc hình thành sản xuất nhằm tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất một cách thích hợp. 3. Đối tượng và phương pháp kế toán chi phí sản xuất: Xác định đối tượng kế toán chi phí sản xuất là công việc đầu tiên và quan trọng của tổ chức kế toán quá trình sản xuất. Tổ chức kế toán quá trình sản xuất bao gồm 2 giai đoạn kế tiếp nhau và có mối quan hệ mật thiết với nhau. Đó là giai đoan kế toán chi tiết chi phí sản xuất phát sinh theo từng sản phẩm, nhóm sản phẩm, đơn đặt hàng, giai đoạn công nghệ, phân xưởng…và giai đoạn tính giá thành sản phẩm. Việc phân chia này xuất phát từ yêu cầu quản lý, kiểm tra và phân tích chi phí. Có thể nói, việc phân chia quá trình kế toán thành 2 giai đoạn là do sự khác nhau cơ bản về giới hạn tập hợp chi phí trong kế toán chi phí sản xuất. Như vậy, xác định đối tượng kế toán chi phí sản xuất là việc xác định giới hạn tập hợp mà thực chất là xác định nơi phát sinh chi phí và chịu chi phí. trên cơ sở đối tượng kế toán chi phí, kế toán lựa chọn phương pháp kế toán ( tập hợp) chi phí tương ứng. Nội dung chủ yếu của các phương pháp kế toán chi phí sản xuất theo từng đối tượng đã xác định, phản ánh các chi phí phát sinh có liên quan đến đối tượng, hàng tháng tổng hợp chi phí theo từng đối tượng. Mỗi phương pháp kế toán chỉ thích ứng với một loại đối tượng kế toán cho nên tên gọi của các phương pháp này là biểu tượng mà nó cần tập hợp và phân loại chi phí. III. Giá thành sản phẩm: Giá thành sản phẩm là chi phí sản xuất tính cho một khối lượng hoặc một đơn vị sản phẩm ( công việc, lao vụ) do doanh nghiệp sản xuất đã hoàn thành. Giá thành sản phẩm là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh chất lượng hoạt động sản xuất, cụ thể là kết qủa sử dụng các loại tài sản, vật tư, lao động, tiền vốn trong quá trình sản xuất. Đồng thời, giá thành còn là một căn cứ quan trọng để định giá bán và xác định hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất. 1. Bản chất và nội dung kinh tế của giá thành sản phẩm: Giá thành sản phẩm là một phạm trù của sản xuất hàng hoá, phản ánh lượng giá trị của những hao phí về lao động sống và lao động vật hoá đã thực sự chi ra cho sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Trong giá thành sản phẩm chỉ bao gồm những chi phí tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào quá trình sản xuất, tiêu thụ phải được bồi hoàn để tái sản §ç ThÞ Chiªn KT_36B1 7 7 CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP CĐ_TCQTKD xuất ở doanh nghiệp mà không bao gồm những chi phí phát sinh trong kỳ kinh doanh của doanh nghiệp. Những chi phí đưa vào giá thành sản phẩm phải phản ánh được giá trị thực của các tư liệu sản xuất dùng cho sản xuất, tiêu thụ và các khoản chi tiêu khác có liên quan tới việc bù đắp giản đơn hao phí lao động sống. Mọi cách tính toán chủ quan, không phản ánh đúng các yếu tố giá trị trong gía thành đều có thể dẫn đến việc phá vỡ các quan hệ hàng hoá tiền tệ, không xác định được hiệu quả kinh doanh và không thực hiện được tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng. 2. Phân loại giá thành: Để giúp đỡ cho việc nghiên cứu và quản lý tốt giá thành sản phẩm cũng như yêu cầu xây dựng giá cả hàng hoá, kế toán phân loại giá thành theo 2 cách chủ yếu sau: 2.1. Phân theo thời điểm và nguồn số liệu để tính toán giá thành: Theo cách phân loại này giá thành sản phẩm được chia làm 3 loại : _ Giá thành kế hoạch. _ Gía thành định mức. _ Giá thành thực tế Việc theo dõi và quản lý chặt chẽ các loại giá thành trên có ý nghĩa khác nhau ở từng góc độ quản lý, cũng như việc tính toán xác định chúng xuất phát từ cơ sở số liệu riêng và vào thời điểm khác nhau. Giá thành kế hoạch là mục tiêu phấn đấu của doanh nghiệp, còn giá thành định mức là công cụ quản lý định mức của doanh nghiệp trong sản xuất, giúp cho việc đánh giá đúng đắn các giải pháp kinh tế kỹ thuật doanh nghiệp đã áp dụng, nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh. Song chỉ tiêu quan trọng nhất đòi hỏi phải có sự quan tâm đúng mức của doanh nghiệp đó là giá thành thực tế. Đây là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh toàn bộ kết quả phấn đấu của doanh nghiệp trong việc tổ chức và sử dụng các giải pháp kinh tế_ kỹ thuật trong quá trình sản xuất, là cơ sở để xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. 2.2. Phân theo phạm vi phát sinh chi phí: Theo phạm vi phát sinh chi phí giá thành sản phẩm được chia làm 2 loại: _ Giá thành sản xuất ( còn gọi là giá thành công xưởng ) là chỉ tiêu phản ánh tất cả những chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất, chế tạo sản phẩm trong phạm vi phân xưởng sản xuất như: chi phí NVL trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung tính cho những sản phẩm là căn cứ để tính toán giá vốn hàng bán và lãi gộp ở các doanh nghiệp sản xuất. _ Giá thành tiêu thụ ( còn gọi là giá thành toàn bộ hay giá thành đầy đủ) là chỉ tiêu phản ánh toàn bộ các khoản chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Giá thành tiêu thụ sản phẩm được tính theo công thức: Giá thành toàn bộ của sản phẩm = Giá thành sản xuất của sản phẩm + Chi phí bán hàng + Chi phí quản lý doanh nghiệp Giá thành toàn bộ của sản phẩm ( công việc, lao vụ) được tiêu thụ. giá thành toàn bộ của sản phẩm là căn cứ để tính toán, xác định lãi trước thuế của doanh nghiệp. Qua cách phân loại này có tác dụng giúp cho nhà quản lý biết được kết quả kinh doanh ( lãi, lỗ) của từng mặt hàng, từng loại dịch vụ mà doanh nghiệp kinh doanh. Tuy nhiên, do những hạn chế nhất định khi lựa chọn tiêu thức phân bổ chi phí bán hàng và chi phí quản lý cho từng mặt hàng, từng loại dịch vụ nên cách phân loại này chỉ còn mang ý nghĩa học thuật, nghiên cứu. 3. Đối tượng và phương pháp tính giá thành sản phẩm: §ç ThÞ Chiªn KT_36B1 8 8 CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP CĐ_TCQTKD 3.1. Xác định đối tượng tính giá thành sản phẩm: Vì sự khác nhau cơ bản về giới hạn tập hợp chi phí trong kế toán chi phí sản xuất và sản phẩm hoàn thành cần phải tính giá thành một đơn vị, việc kế toán quá trình sản xuất cần phải phân thành 2 giai đoạn: giai đoạn xác định đối tượng tập hợp chi phí và giai đoạn xác định đối tượng tính giá thành sản phẩm. Về thực chất, xác định đối tượng tính giá thành chính là việc xác định sản phẩm, bán thành phẩm, công việc, lao vụ, nhất định đòi hỏi phải tính giá thành một đơn vị sản phẩm. Cần phân biệt được đối tượng kế toán chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành ngay cả khi chúng đồng nhất là một, cần dựa vào đặc điểm quy trình công nghệ sản xuất ( giản đơn hay phức tạp) vào loại hình sản xuất ( đơn chiếc, hàng loạt) vào yêu cầu trình độ quản lý tổ chức kinh doanh ( cao, thấp). 3.2. Xác định phương pháp tính gia thành sản phẩm: – Phương pháp trực tiếp (còn gọi là phương pháp giản đơn): phương pháp này được áp dụng trong các doanh nghiệp thuộc loại hình sản xuất giản đơn, số lượng mặt hàng ít, sản xuất với khối lượng lớn và chu kỳ sản xuất ngắn như các nhà máy điện, nước, các doanh nghiệp khai thác. Đối tượng kế toán là từng loại sản phẩm dịch vụ. Giá thành sản phẩm theo phương pháp này được tính bằng cách trực tiếp lấy tổng số chi phí sản xuất sản phẩm cộng hoặc trừ số chênh lệch giữa giá trị sản phẩm dở dang đầu kỳ so với cuối kỳ chia cho số lượng sản phẩm hoàn thành. – Phương pháp tổng cộng chi phí: áp dụng với các doanh nghiệp mà quá trình sản xuất sản phẩm được thực hiện ở nhiều bộ phận sản xuất, nhiều giai đoạn công nghệ. Giá thành sản phẩm được xác định bằng cách cộng chi phí sản xuất của các bộ phận, chi tiết sản phẩm hay tổng chi phí sản xuất của các giai đoạn, bộ phận sản xuất tạo nên thành phẩm: Giá thành sản phẩm = Z 1 + Z 2 + … + Zn – Phương pháp hệ số: phương pháp này được áp dụng trong những doanh nghiệp mà trong cùng một quá trình sản xuất cùng sử dụng cùng một thứ nguyên liệu và một lượng lao động nhưng thu được đồng thời nhiều sản phẩm khác nhau và chi phí không tập hợp riêng cho từng loại sản phẩm được mà phải tập hợp chung cho cả quá trình sản xuất. – Phương pháp tỷ lệ chi phí: trong các doanh nghiệp sản xuất nhiều loại sản phẩm có quy cách, phẩm chất khác nhau như may mặc, dệt kim, đóng giầy, cơ khí chế tạo ( dụng cụ, phụ tùng)… để giảm bớt khối lượng kế toán, kế toán thường tiến hành tập hợp chi phí sản xuất theo nhóm sản phẩm cùng loại. Căn cứ cào tỷ lệ chi phí giữa chi phí sản xuất thực tế với chi phí sản xuất kế hoạch ( hoặc định mức) kế toán sẽ tính ra gía thành đơn vị và tổng giá thành sản phẩm của từng loại. Giá thành thực tế đơn vị sản phẩm từng loại = Giá thành kế hoạch ( hoặc định mức) đơn vị sản phẩm từng loại * Tỷ lệ chi phí Tỷ lệ chi phí = Tổng giá thành thực tế của tất cả sản phẩm Tổng giá thành kế hoạch ( hoặc định mức ) của tất cả sản phẩm §ç ThÞ Chiªn KT_36B1 9 9 CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP CĐ_TCQTKD – Phương pháp loại từ giá trị sản phẩm phụ: đối với các doanh nghiệp mà trong cùng một quá trình sản xuất, bên cạnh các sản phẩm chính thu được còn có thể thu được những sản phẩm phụ, để tính giá trị sản phẩm chính kế toán phải loại trừ giá trị sản phẩm phụ ra khỏi tổng chi phí sản xuất sản phẩm. Giá trị sản phẩm phụ có thể được xác định theo giá có thể sử dụng được, giá ước tính, giá kế hoạch, giá nguyên liệu ban đầu… 4. Phương pháp tính giá thành sản phẩm trong một số loại hình doanh nghiệp chủ yếu: 4.1. Doanh nghiệp sản xuất giản đơn: Thường là những doanh nghiệp sản xuất một hoặc một số ít mặt hàng với khối lượng lớn, chu kỳ sản xuất ngắn, sản phẩm dở dang không có hoặc không đáng kể như các doanh nghiệp khai thác than, quặng, hải sản…Do số lượng mặt hàng ít nên đối tượng kế toán chi phí sản xuất được tiến hành theo sản phẩm, mỗi mặt hàng sản xuất được mở 1 sổ ( hoặc thẻ) kế toán chi phí sản xuất. Việc tính giá thành thường được tiến hành vào cuối tháng theo phương pháp trực tiếp ( giản đơn) hoặc phương pháp liên hợp. 4.2. Doanh nghiệp sản xuất theo đơn đặt hàng: Đối với doanh nghiệp này thì đối tượng kế toán chi phí sản xuất là từng đơn đặt hàng cụ thể. Đối tượng tính gía thành sản phẩm là sản phẩm của từng đơn đặt hàng. Đặc điểm của việc kế toán chi phí trong các doanh nghiệp này là toàn bộ chi phí phát sinh đều được tập hợp theo từng đơn đặt hàng , không kể số lượng sản phẩm của đơn đặt hàng đó nhiều hay ít, quy trình công nghệ giản đơn hay phức tạp. Việc tính giá thành ở trong các doanh nghiệp này chỉ tiến hành khi đơn đặt hàng hoàn thành nên kỳ tính giá thành thường không nhất trí với kỳ báo cáo. Đối với đơn đặt hàng đến kỳ báo cáo chưa hoàn thành thì toàn bộ chi phí đã tập hợp theo đơn đặt hàng đó đều coi là sản phẩm dở dang cuối kỳ chuyển kỳ sau. Đối với đơn đặt hàng đã hoàn thành thì tổng chi phí đã tập hợp được theo đơn đó chính là tổng giá thành sản phẩm của đơn đặt hàng và giá thành đơn vị sẽ tính bằng cách lấy tổng giá thành sản phẩm của đơn đặt hàng chia cho số lượng sản phẩm trong đơn. 4.3. Doanh nghiệp có tổ chức bộ phận sản xuất kinh doanh phụ: Sản xuất kinh doanh phụ là ngành được tổ chức ra để phục vụ cho sản xuất kinh doanh . sản phẩm , lao vụ của sản xuất kinh doanh phụ được sử dụng phục vụ cho các nhu cầu của sản xuất kinh doanh chính, phần còn lại có thể cung cấp cho bên ngoài. Phương pháp tính giá thành sản phẩm tuỳ thuộc vào đặc điểm công nghệ và mối quan hệ giữa các bộ phận sản xuất phụ trong doanh nghiệp. – Trường hợp không có sự phục vụ lẫn nhau giữa các bộ phận sản xuất kinh doanh phụ hoặc giá trị và khối lượng phục vụ không đáng kể. Chi phí sản xuất được tập hợp riêng theo từng bộ phận, từng hoạt động sản xuất kinh doanh phụ. Giá thành sản phẩm của từng bộ phận được tính theo phương pháp trực tiếp. – Trường hợp có sự phục vụ lẫn nhau đáng kể giữa các bộ phận sản xuất kinh doanh phụ. Với các doanh nghiệp có tổ chức nhiều bộ phận sản xuất phụ và giữa chúng có sự phục vụ lẫn nhau thì có thể áp dụng một trong các phương pháp giá thành sau : + Phương pháp đại số: là phương pháp xây dựng và giải các phương trình đại số để tính giá thành sản phẩm, lao vụ của sản xuất kinh doanh phụ phục vụ các đối tượng. + Phương pháp phân bổ lẫn nhau theo gía thành ban đầu: theo phương pháp này, trước hết tính giá thành đơn vị ban đầu của từng bộ phận sản xuất kinh doanh phụ và xác định giá trị phục vụ lẫn nhau giữa chúng. Xác định giá trị sản phẩm, lao vụ của sản xuất phụ phục vụ cho các bộ phận khác theo gía thành đơn vị mới: §ç ThÞ Chiªn KT_36B1 10 10 [...]... cũn gi l chi phớ trớch trc) l nhng chi phớ thc t cha phỏt sinh nhng c ghi nhn l chi phớ ca k k toỏn õy l nhng khon chi phớ trong k hoch ca n v m do tớnh cht hoc yờu cu qun lý nờn c tớnh trc vo chi phớ kinh doanh cho cỏc i tng chu chi phớ nhm m bo cho giỏ thnh sn phm, lao v, chi phớ bỏn hng, chi phớ qun lý khi t bin tng khi nhng khon chi phớ ny phỏt sinh Xu hng ca cỏc nh k toỏn l nhng khon chi phớ ny... dng ti khon 622 " chi phớ nhõn cụng trc tip" Ti khon ny cui k khụng cú s d v c m chi tit theo tng i tng k toỏn chi phớ 3 K toỏn cỏc chi phớ tr trc: Chi phớ tr trc ( cũn gi l chi phớ ch phõn b) l cỏc khon chi phớ thc t ó phỏt sinh nhng cha tớnh ht vo chi phớ sn xut kinh doanh ca k ny m c tớnh cho 2 hay nhiu k k toỏn sau ú õy l nhng khon chi phớ phỏt sinh mt ln quỏ ln hoc do bn thõn chi phớ phỏt sinh... vn phi b ra mt s khon chi phớ duy trỡ hot ng nh tin cụng lao ng, khu hao TSC, chi phớ bo dngCỏc khon chi phớ chi ra trong thi gian ny c coi l thit hi v ngng sn xut Vi nhng khon chi ny theo k hoch d kin, k toỏn ó theo dừi ti khon 335 " chi phớ phi tr" Trng hp ngng sn xut bt thng, cỏc chi phớ b ra trong thi gian ny do khụng c chp nhn nờn phi theo dừi riờng trờn ti khon 1381 " chi tit thit hi v ngng... theo tng a im phỏt sinh chi phớ sau ú mi tin hnh phõn b cho cỏc i tng chu chi phớ liờn quan Tiờu chun s dng phõn b chi phớ sn xut chung cú th l: Phõn b theo chi phớ tin cụng trc tip Phõn b theo chi phớ vt liu trc tip Phõn b theo chi phớ tin cụng v chi phớ vt liu trc tip Phõn b theo nh mc chi phớ sn xut chung tp hp v phõn b chi phớ sn xut chung, k toỏn s dng ti khon 627 " chi phớ sn xut chung" v... 6 ti khon cp 2 627.1: chi phớ nhõn viờn phõn xng 627.2: chi phớ vt liờu phõn xng 627.3: chi phớ dng c sn xut 627.4: chi phớ khu hao TSC 627.7: chi phớ dch v mua ngoi 627.8: chi phớ khỏc bng tin 7 Tng hp chi phớ sn xut v ỏnh gớa sn phm d dang: 7.1 ỏnh giỏ sn phm d dang theo chi phớ nguyờn vt liu chớnh: Theo phng phỏp ny, ton b chi phớ ch bin d dang c tớnh ht cho thnh phm Do vy, trong sn phm d dang ch... kinh t ca chi phớ: theo tiờu thc ny cỏc chi phớ ging nhau xp vo mt yu t, bao gm: +Chi phớ nguyờn vt liu +Chi phớ nhiờn liu, ng lc +Tin lng v cỏc khon cú tớnh cht lng +Cỏc khon trớch theo lng nh BHXH, BHYT, KPC +Khu hao TSC +Chi phớ dch v mua ngoi +Chi phớ bng tin khỏc -Phõn loi theo cụng dng ca chi phớ: +Chi phớ nguyờn vt liu trc tip +Chi phớ nhõn cụng trc tip +Chớ phớ sn xut chung 4 i tng tp hp chi phớ... tớnh vo giỏ vn hng bỏn, vo chi phớ khỏc hay tr vo qu d phũng ti chớnh Đỗ Thị Chi n 14 KT_36B1 CHUYấN THC TP 15 C_TCQTKD 6 K toỏn chi phớ sn xut chung: Chi phớ sn xut chung l nhng chi phớ qun lý, phc v sn xut v nhng chi phớ sn xut ngoi 2 khon NVL trc tip v NVL trc tip phỏt sinh cỏc phõn xng, i sn xut nh chi phớ nhõn viờn phõn xng chi phớ vt liu, cụng c dng c, khu hao TSC Chi phớ sn xut chung c tp hp... khon chi phớ tr trc cú liờn quan n t 2 niờn k toỏn tr lờn s c a vo d toỏn trớch trc Thuc chi phớ phi tr trong doanh nghip thng bao gm: _ Chi phớ sa cha TSC trong k hoch _ Thit hi v ngng sn xut trong k hoch _ Chi phớ bo hnh sn phm trong k hoch _ Lói tin vay cha n hn tr _ Tin thuờ TSC, mt hng kinh doanh, dng c, cụng c cha tr _ Cỏc dch v mua ngoi s cung cp _ Qu d phũng tr cp mt vic lm Cỏc khon chi phớ... kinh t C 2 loi sn phm hng núi trờn c chi tit thnh sn phm hng trong nh mc v sn phm hng ngoi nh mc Nhng sn phm hng m doanh nghip d kin s xy ra trong quỏ trỡnh sn xut c coi l hng trong nh mc õy l nhng sn phm hng c coi l khụng trỏnh khi trong quỏ trỡnh sn xut nờn phn chi phớ trong nhng sn phm ny c coi l chi phớ sn xut sn phm chớnh 5.2 K toỏn thit hi v ngng sn xut: Trong thi gian ngng sn xut vỡ nhng nguyờn... chi phớ vt liu chớnh V c im k toỏn chi phớ sn xut theo phng phỏp kim kờ nh k: 1 K toỏn chi phớ NVL: Vỡ c im ca phng phỏp kim kờ nh k nờn chi phớ vt liu xut dựng rt khú phõn nh c l xut cho mc ớch sn xut, qun lý hay cho tiờu th sn phm Vỡ vy phc v cho vic tớnh toỏn giỏ thnh sn phm, lao v, dch v, k toỏn cn theo dừi chi tit cỏc chi phớ phỏt sinh liờn quan n tng i tng phn ỏnh cỏc chi phớ vt liu ó xut dựng . chi phí: Theo cách thức kết chuyển toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh được chia thành chi phí sản phẩm và chi phí thời kỳ. Chi phí sản phẩm là chi phí gắn liền với các sản phẩm được sản xuất. nằm trong sản phẩm hoàn thành +. .+ Chi phí chế biến bước n nằm trong sản phẩm hoàn thành = Giá thành sản phẩm 5. Kết luận chung về công tác tập hợp chi phí sản xuất và giá thành sản. cần tập hợp và phân loại chi phí. III. Giá thành sản phẩm: Giá thành sản phẩm là chi phí sản xuất tính cho một khối lượng hoặc một đơn vị sản phẩm ( công việc, lao vụ) do doanh nghiệp sản xuất