Khóa luận tốt nghiệp 1 Học viện ngân hàng 1 LỜI NÓI ĐẦU 1 Tính cấp thiết của đề tài Thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam được chính thức đi vào hoạt động từ tháng 7/2000,tính cho tới thời điểm này c[.]
Trang 1LỜI NÓI ĐẦU
1.Tính cấp thiết của đề tài
Thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam được chính thức đi vào hoạtđộng từ tháng 7/2000,tính cho tới thời điểm này chỉ trong vòng hơn mười hainăm tồn tại và phát triển, TTCK đã có những bước phát triển vượt bậc,trở nênsôi động và là một trong những kênh cung cấp vốn cho nền kinh tế.Trên thịtrường hiện nay vai trò của các Công ty Chứng khoán là rất quan trọng, đặcbiệt là hoạt động môi giới của Công ty Chứng khoán Môi giới chứng khoán
là một hoạt động nghiệp vụ mang tính nhà nghề cao,đòi hỏi đặc biệt về kỹnăng,nghiệp vụ,chất lượng,đạo đức đồng thời đòi hỏi một môi trường hỗ trợchuyên nghiệp Hoạt động này không chỉ mang lại lợi ích cho khách hàng,cho nhà đầu tư, cho bản thân các Công ty Chứng khoán(CTCK) mà còn manglại lợi ích phát triển cho cả thị trường chứng khoán Cùng với sự ra đời củaTTCK Việt Nam,các công ty chứng khoán cũng được thành lập và đi vào hoạtđộng.Môi giới chứng khoán là nghiệp vụ cơ bản mà hầu hết mọi công tychứng khoán đều tham gia song ở mức độ rất thấp và không có sự gắn kếtquyền lợi,trách nhiệm với nhau và với khách hàng.Nghiệp vụ môi giới củacác công ty chứng khoán Việt Nam hiện nay chưa thực sự đúng với nghiệp vụmôi giới vẫn thường thấy trên thị trường chứng khoán trên thế giới
Công ty cổ phần chứng khoán MB đã có thời kỳ là một trong năm công tychứng khoán hàng đầu của Việt Nam.Sau hơn 12 năm hoạt động công ty đạtđược nhiều thành tích khen ngợi đặc biệt trong lĩnh vực môi giới chứngkhoán.Tuy nhiên,trong bối cảnh thị trường hiện nay để thu hút được đông đảonhà đầu tư và trở thành một hoạt động,dịch vụ có uy tín và chất lượng thì hoạtđộng môi giới sẽ phải thay đổi và phát triển hơn nữa.Trong quá trình thực tậptại Sở giao dịch-công ty cổ phần chứng khoán MB em đã quyết định chọn đề
Trang 2tài: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động môi giới chứng khoán tại Công ty Cổ phần Chứng khoán MB”.
2.Mục đích nghiên cứu
Mục đích của khóa luận trước hết là hệ thống những vấn đề chung,tổngquan nhất về hoạt động môi giới chứng khoán,sau đó phân tích thực trạnghoạt động môi giới chứng khoán tại công ty cổ phần chứng khoán MB và đềxuất ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động môi giới chứngkhoán của Công ty
3.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động môi giới chứng khoán củaCông ty cổ phần chứng khoán MB
Phạm vi nghiên cứu của đề tài là hoạt động môi giới chứng khoán củaCông ty cổ phần chứng khoán MB giai đoạn từ năm 2010 đến nay
4 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu như:phương phápkhảo sát thực tiễn,phương pháp đối chiếu,so sánh,phương pháp thốngkê,phương pháp phân tích tổng hợp…
Trang 3CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI
CHỨNG KHOÁN
1.1 Công ty chứng khoán
1.1.1 Khái niệm công ty chứng khoán
Thị trường Chứng Khoán (TTCK) là nơi diễn ra các giao dịch, mua bán,trao đổi các loại chứng khoán, là một bộ phận của thị trường tài chính trongviệc huy động vốn và sử dụng vốn của nền kinh tế thị trường.Một yếu tốkhông thể thiếu được trong quá trình hình thành và phát triển của TTCK làcác chủ thể tham gia kinh doanh trên thị trường:công chúng đầu tư, các doanhnghiệp, các tổ chức và chính quyền Để tạo thuận lợi cho việc huy động vốn,các nhà đầu tư mua bán chứng khoán thì cần thiết có sự tham gia của cáctrung gian tài chính, các CTCK – một định chế tài chính sẽ giúp thúc đẩy thịtrường hoạt động có trật tự, công bằng và hiệu quả Đây là một tổ chứcchuyên nghiệp trong lĩnh vực chứng khoán, họ sẽ giúp đỡ các chủ thể khácthực hiện công việc mà không tốn kém nhiều thời gian, công sức, tiền bạc nếu
họ tự mình làm
Theo Thông tư 210/2012/TT-BTC thì “Công ty Chứng khoán là doanhnghiệp hoạt động kinh doanh chứng khoán,thực hiện một,một số hoặc toàn bộcác nghiệp vụ: môi giới chứng khoán,tự doanh chứng khoán,bảo lãnh pháthành chứng khoán,tư vấn đầu tư chứng khoán”.Trên thực tế, một CTCKkhông nhất thiết phải thực hiện đầy đủ các nghiệp vụ trên, tuỳ theo loại hìnhnghiệp vụ mà CTCK được cấp phép có đáp ứng được các tiêu chuẩn quy địnhcủa loại hình nghiệp vụ đó không Tuy nhiên nghiệp vụ môi giới vẫn được coi
là nghiệp vụ cơ bản quan trọng mà hầu hết CTCK nào cũng tham gia.Nhiều
Trang 4nước trên thế giới đã xem CTCK là hạt nhân cơ bản của ngành công nghiệpchứng khoán, nó góp phần thúc đẩy nền tài chính quốc gia phát triển.
1.1.2 Đặc điểm của công ty chứng khoán
Công ty Chứng khoán vốn là một tổ chức hoạt động kinh doanh tronglĩnh vực chứng khoán, một bộ phận của thị trường tài chính, vì vậy sẽ mangnhững đặc điểm chung của tổ chức tài chính trung gian
- CTCK là tổ chức trung gian về giao dịch: Khi đó người mua và ngườibán không trực tiếp gặp nhau để thoả thuận giá cả và tiến hành giao dịch, mà
họ phải giao dịch thông qua hệ thống của Sở Giao Dịch.CTCK có nhiệm vụnhận lệnh của cả người mua và người bán, nhập tất cả các lệnh này vào cùngmột hệ thống của Sở Giao Dịch và hệ thống sẽ tự động so khớp các lệnh vớinhau, cuối cùng sẽ đưa ra một mức giá khớp tốt nhất với một khối lượng khớpnhất định
- CTCK là tổ chức trung gian về thông tin:CTCK sẽ thu thập xử lý vàphân tích thông tin liên quan đến chứng khoán và các thông tin khác thànhnhững thông tin có ích.Những thông tin này có thể được phục vụ miễn phícho khách hàng, có thể phục vụ cho việc ra quyết định đầu tư của CTCK hoặccũng có thể là những thông tin dịch vụ tài chính mà CTCK muốn bán để thulời Nhờ đó mà khách hàng có thể được sử dụng những thông tin hiệu quả cao
và với chi phí thấp, thấp hơn rất nhiều so với chi phí mà nhà đầu tư bỏ ra để
tự thu thập, xử lý thông tin…
-Trung gian về vốn:Chức năng này được thể hiện rõ trong nghiệp vụ cầmcố,ký quỹ,vay mua bán khống, ứng trước, repo của CTCK với khách hàng…Điều này nhằm mục đích tăng cơ hội cho khách hàng, đồng thời tạo thu nhậpcho việc đa dạng hoá hoạt động của công ty trên thị trường
-Trung gian thanh toán: Chức năng này được thể hiện thông qua việcthanh toán giữa người phát hành và nhà đầu tư, giữa người mua và người bán
Trang 5-Tính chuyên nghiệp cao, kiến thức rộng:Đối với CTCK thì tính chuyênnghiệp và kiến thức của nhân viên là rất cao Nó không chỉ bao gồm kiến thức
về tài chính mà còn bao gồm tất cả các mặt, lĩnh vực khác của thị trường -Mối quan hệ đa dạng: Được thể hiện trong mối quan hệ với khách hàng
là công chúng đầu tư, doanh nghiệp cần tư vấn trong huy động vốn, pháthành, bảo lãnh và với các tổ chức tín dụng khác…
-Tham gia vào các lĩnh vực cung cấp dịch vụ tài chính:Trên TTCK, đểcông việc mua bán và thanh toán giữa các chủ thể với nhau được thuận lợi đòihỏi phải có một hệ thống bổ trợ phục vụ cho hoạt động này Đó là các nghiệp
vụ môi giới, tư vấn, phân tích, thanh toán…
Đặc điểm khác
CTCK là một tổ chức kinh doanh có điều kiện, được sự quản lý của Nhànước, theo luật chứng khoán số 70/2006/QH11 và nghị định 58/2012/NĐ-CP,công ty chứng khoán phải là công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạnđáp ứng được những điều kiện sau:
- Về vốn: Vốn pháp định cho các nghiệp vụ kinh doanh của CTCK:Môi
giới chứng khoán là 25 tỷ đồng,tự doanh chứng khoán là 100 tỷ đồng,bảo lãnhphát hành chứng khoán là 165 tỷ đồng,tư vấn đầu tư chứng khoán là 10 tỷđồng
- Về nhân sự: các nhân viên kinh doanh phải có chứng chỉ hành nghề
chứng khoán
- Về vật chất: phải có đủ các cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho việc
kinh doanh chứng khoán như về diện tích sàn giao dịch, thiết bị văn phòng, hệthống máy tính cùng các phần mềm phục vụ hoạt động giao dịch chứngkhoán…
1.1.3 Các mô hình tổ chức kinh doanh chứng khoán của CTCK
Mô hình công ty đa năng
Trang 6Theo mô hình này, CTCK được tổ chức dưới hình thức một tổ hợp dịch
vụ tài chính tổng hợp Theo đó các ngân hàng thương mại sẽ hoạt động với tưcách là chủ thể kinh doanh chứng khoán, bảo hiểm, và kinh doanh tiền tệ Môhình này được biểu hiện dưới hai hình thức sau:
Loại đa năng một phần:Các ngân hàng muốn kinh doanh chứng
khoán,kinh doanh bảo hiểm phải lập công ty độc lập.Hiện nay, CTCK củaViệt Nam phần lớn được thành lập và hoạt động theo mô hình này
Loại đa năng toàn phần:Theo mô hình này,các ngân hàng thương mại
được phép kinh doanh tổng hợp (chứng khoán, bảo hiểm, tiền tệ)
Theo mô hình này các ngân hàng có thể kết hợp nhiều lĩnh vực kinh doanh đểgiảm bớt rủi ro trong hoạt động kinh doanh nhờ đa dạng hoá đầu tư, tăng khảnăng chịu đựng của ngân hàng trước những biến động của TTCK.Tuy nhiên,
mô hình cũng bộc lộ những hạn chế:khả năng chuyên môn không sâu như cáccông ty chứng khoán chuyên doanh khác,nếu thị trường có biến động mạnh
mà không tách bạch rõ các nghiệp vụ kinh doanh thì hoạt động kinh doanh sẽ
bị ảnh hưởng
Mô hình chuyên doanh chứng khoán
Theo mô hình này, hoạt động kinh doanh chứng khoán sẽ do các công ty độclập và chuyên môn hoá trong lĩnh vực chứng khoán đảm nhiệm không liênquan gì tới các ngân hàng
Mô hình này cũng bộc lộ rõ ưu điểm như hạn chế được rủi ro cho hệ thốngngân hàng, tạo điều kiện cho TTCK phát triển.Mô hình này được áp dụng ởnhiều nước,đáng chú ý là Mỹ,Nhật,Canada,Hàn Quốc.Tuy vậy,mô hình nàyvẫn tồn tại một số nhược điểm như: tăng chi phí về nhân sự,vốn thấp nênkhông tham gia bảo lãnh được những hợp đồng lớn
1.1.4 Phân loại công ty chứng khoán
1.1.4.1 Dựa vào loại hình tổ chức
* Công ty cổ phần
Trang 7Công ty cổ phần là một pháp nhân độc lập, với các chủ sở hữu là các cổđông Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về nợ và các nghĩa vụ tài sản khác củacông ty trong phạm vi số vốn đã góp vào công ty.Công ty cổ phần có quyềnphát hành chứng khoán ra công chúng theo quy định của pháp luật.
-Ưu điểm: Số lượng người sở hữu công ty cổ phần lớn,việc thành lậpcông ty thuần túy dựa trên cơ sở góp vốn,nên khả năng huy động vốn vàchuyển nhượng vốn dễ dàng hơn
- Nhược điểm:tổ chức,quản lý của công ty dễ bị thay đổi do cổ phầnđược tự do chuyển nhượng
* Công ty hợp danh
Là loại hình công ty có từ hai chủ sở hữu trở lên,thường được hình thành trên
cơ sở có mối quan hệ thân tín
-Ưu điểm: Cơ cấu tổ chức gọn nhẹ,hoạt động trên nguyên tắc đồng thuận
và liên đới chịu trách nhiệm về mọi hoạt động của công ty
-Nhược điểm: khả năng huy động vốn của công ty hợp danh bị giới hạntrong số vốn mà các hội viên có thể đóng góp
*Công ty trách nhiệm hữu hạn
Đây là công ty mà trong đó các thành viên chịu trách nhiệm hữu hạn vềcác khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốngóp vào công ty
- Ưu điểm: Trách nhiệm của những thành viên giới hạn trong số vốn mà
họ đã góp.Phương diện huy động vốn,cũng đơn giản và linh hoạt hơn so vớicông ty hợp danh
-Nhược điểm:khả năng huy động vốn và chuyển nhượng vốn bị hạn chế
1.1.4.2 Phân loại theo hình thức kinh doanh
Theo hình thức này thì có 6 loại CTCK:
- Ngân hàng đầu tư: Tổ chức này được gọi là nhà bảo lãnh phát hành,
mua chứng khoán do công ty cổ phần phát hành và bán lại cho công chúng
Trang 8theo mệnh giá tính gộp cả lợi nhuận của công ty.
- Công ty môi giới: Công việc chủ yếu của công ty môi giới chứng khoán
là mua và bán chứng khoán cho khách hàng trên sở giao dịch mà công ty đó làthành viên
- Công ty buôn bán chứng khoán không nhận hoa hồng: công ty này
nhận chênh lệch qua việc mua bán chứng khoán nên họ đựơc gọi là nhà tạolập thị trường
- Công ty giao dịch phi tập chung: công ty này mua bán chứng khoán
trên thị trường OTC
- Công ty kinh doanh chứng khoán: Là công ty chủ yếu thực hiện hoạt động
tự doanh, tức là tự bỏ vốn và tự chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh của mình
- Công ty dịch vụ đa năng :Ngoài các dịch vụ cơ bản họ còn cung cấp
cho khách hàng dịch vụ niêm yết chứng khoán trên sở giao dịch chứng khoán,
tư vấn đầu tư chứng khoán, uỷ nhiệm giao dịch chứng khoán cho khách hàngtrên thị trường OTC
1.1.5 Vai trò công ty chứng khoán
CTCK có ba vai trò chủ yếu trên thị trường tài chính đó là trung gian huyđộng vốn,cung cấp một cơ chế xác định giá trị của các khoản đầu tư,tạo tínhthanh khoản cho chứng khoán
1.1.5.1 Vai trò trung gian huy động
Các CTCK chuyển vốn từ nơi dư thừa sang nơi có nhu cầu sử dụng vốn
Họ thường đảm nhiệm vai trò này qua các hoạt động bảo lãnh phát hành vàmôi giới chứng khoán
1.1.5.2 Tạo cơ chế xác định giá trị
CTCK thông qua Sở giao dịch chứng khoán và thị trường OTC, có chứcnăng cung cấp một cơ chế xác định giá trị chứng khoán nhằm giúp nhà đầu tư
có được sự đánh giá đúng thực tế và chính xác về giá trị khoản đầu tư của
Trang 9mình.Ngoài ra,công ty còn có một chức năng quan trọng là can thiệp trên thịtrường, góp phần điều tiết giá chứng khoán
1.1.5.3 Vai trò tạo tính thanh khoản cho chứng khoán
CTCK là trung gian tài chính,là cầu nối giữa các nhà đầu tư (NĐT)
CTCK sẽ giúp NĐT thực hiện mong muốn chuyển tiền mặt thành chứngkhoán và ngược lại,giúp cho các giao dịch mua,bán được thực hiện nhanhchóng và tốn ít chi phí về thời gian và tiền bạc
1.1.6 Các nghiệp vụ của công ty chứng khoán
Tùy thuộc vào quy định của từng nước mà các CTCK có thể thực hiệnmột hoặc một số nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán: môi giới chứngkhoán,tự doanh,bảo lãnh phát hành,tư vấn tài chính và đầu tư chứngkhoán,lưu ký chứng khoán…
1.1.6.1 Các nghiệp vụ cơ bản
Nghiệp vụ môi giới chứng khoán
Môi giới chứng khoán là hoạt động trung gian hoặc đại diện mua, bánchứng khoán cho khách hàng để hưởng hoa hồng.Công ty chứng khoán đạidiện cho khách hàng tiến hành giao dịch thông qua cơ chế giao dịch tại Sởgiao dịch chứng khoán hoặc thị trường OTC,đặt lệnh mua bán chứng khoántheo yêu cầu của khách hàng và CTCK phải thực hiện theo lệnh đó
Công ty chứng khoán cung cấp dịch vụ môi giới, tạo ra sự kết nối giữangười bán và người mua, đem đến cho khách hàng các loại sản phẩm và dịch
vụ tài chính Bộ phận môi giới cung cấp cho khách hàng các báo cáo nghiêncứu và các khuyến nghị đầu tư,giúp NĐT có những quyết định tỉnh táo
Nghiệp vụ tự doanh chứng khoán
Là việc công ty chứng khoán tiến hành các giao dịch mua, bán chứngkhoán cho chính mình tại Sở giao dịch chứng khoán hoặc trên thị trườngOTC Các CTCK thực hiện hoạt động tự doanh phải tách biệt giữa hoạt động
tự doanh và hoạt động môi giới Phải tuân thủ nguyên tắc thực hiện các lệnh
Trang 10của khách hàng trước hoạt động tự doanh của công ty.
Nghiệp vụ bảo lãnh phát hành
Bảo lãnh phát hành chứng khoán là việc công ty chứng khoán có chứcnăng bảo lãnh giúp tổ chức phát hành thực hiện các thủ tục trước khi chào bánchứng khoán, tổ chức việc phân phối và giúp bình ổn giá chứng khoán tronggiai đoạn đầu sau khi phát hành
Với nghiệp vụ này mà tổ chức phát hành sẽ chắc chắn thu được vốn từđợt phát hành và có kế hoạch sử dụng vốn sau khi phát hành thông qua sự tưvấn của công ty chứng khoán Đồng thời công ty chứng khoán sẽ thu được phíbảo lãnh
Nghiệp vụ tư vấn đầu tư chứng khoán
Hoạt động tư vấn là việc người tư vấn sử dụng kiến thức của mình đểđưa ra các lời khuyên, phân tích tình huống và có thể thực hiện một số côngviệc dịch vụ khác liên quan đến phát hành, đầu tư và cơ cấu tài chính chokhách hàng Các nguyên tắc của hoạt động tư vấn:
Các nhà tư vấn phải có tính trung thực, trách nhiệm đối với những hànhđộng tư vấn của mình vì lợi ích cao nhất của khách hàng Điều này đảm bảocho hoạt động tư vấn trở nên có hiệu quả và tạo sự tin tưởng từ phía kháchhàng
Giá của chứng khoán có thể thay đổi một cách ngẫu nhiên nên các nhà tưvấn không đưa ra một sự chắc chắn nào về giá cũng như giá trị của chứngkhoán mà mình đang tư vấn cho khách hàng mà họ chỉ là những người đưa racác thông tin, những lời khuyên sau đó khách hàng sẽ là người đưa ra quyếtđịnh đầu tư cuối cùng
Trong khi tư vấn cho khách hàng, nhà tư vấn cần phải nêu ra những rủi
ro mà nhà đầu tư có thể sẽ gặp phải khi quyết định đầu tư vào một cổ phiếunhất định
Trang 11Việc khách hàng lựa chọn đầu tư như thế nào phải do khách hàng tựquyết định, người tư vấn không được dụ dỗ hay mời chào khách hàng muahay bán một loại chứng khoán cụ thể nào đó
Những thông tin tư vấn đưa ra phải xuất phát từ những thông tin có tínhkhách quan và có độ tin cậy cao, trên cơ sở đó đưa ra những phân tích, tổnghợp một cách khoa học, logic các vấn đề nghiên cứu
1.1.6.2 Nghiệp vụ phụ trợ khác
Ngoài các nghiệp vụ cơ bản trên,CTCK còn thực hiện một số nghiệp vụphụ trợ khác nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ,đa dạng hóa sản phẩm,đápứng tốt hơn nhu cầu khách hàng
Nghiệp vụ tín dụng: được hiểu là các nghiệp vụ mà tổ chức tín dụng hay
CTCK sẽ cung ứng vốn cho khách hàng để khách hàng thực hiện nhữngthương vụ mua bán chứng khoán,qua đó tổ chức cung ứng vốn sẽ thu phícung cấp dịch vụ.CTCK có thể trực tiếp triển khai một số nghiệp vụ về bảnchất là nghiệp vụ tín dụng như: nghiệp vụ repo,hợp đồng bán và hợp đồngmua lại,ứng trước tiền bán,cầm cố chứng khoán…
Nghiệp vụ mua ký quỹ: là hình thức cấp tín dụng của CTCK cho khách
hàng của mình để họ mua chứng khoán và sử dụng chứng khoán để làm thếchấp cho khoản vay đó.Khách hàng chỉ cần ký quỹ một phần.Đến kỳ hạn trảnợ,khách hàng phải hoàn trả số tiền gốc và lãi vay cho CTCK.Nếukhông,CTCK là người sở hữu chứng khoán đã mua
Bán khống:là loại nghiệp vụ theo đó khách hàng đi vay chứng khoán để
bán với hy vọng giá chứng khoán trong tương lai lại sẽ giảm.Người đầu tư cóthể mua lại chứng khoán đã vay với giá thấp hơn giá trị vay
Lưu ký chứng khoán: là việc lưu giữ và bảo quản chứng khoán của
khách hàng và giúp khách hàng thực hiện các quyền đối với chứng khoán lưu
ký Khi thực hiện dịch vụ lưu ký chứng khoán,CTCK sẽ thu phí lưu ký chứngkhoán: phí gửi,rút,chuyển nhượng chứng khoán
Trang 12Ngoài ra CTCK còn đảm nhiệm một số nghiệp vụ phụ trợ khác như:quản
lý thu nhập cho khách hàng,quản lý danh mục đầu tư,cho vay ứng trước tiềnbán chứng khoán,cầm cố chứng khoán…
1.2 Hoạt động môi giới của công ty chứng khoán
1.2.1 Khái niệm
Hoạt động môi giới của công ty chứng khoán được hiểu là” hoạt độngtrung gian mua bán chứng khoán cho khách hàng để hưởng phí hoặc hoahồng”
Thông qua hoạt động môi giới, công ty chứng khoán sẽ chuyển đến kháchhàng các sản phẩm, dịch vụ tư vấn và kết nối giữa nhà đầu tư bán với nhà đầu
tư mua chứng khoán Người môi giới sẽ trở thành những người bạn, ngườichia sẻ những lo âu, căng thẳng và đưa ra những lời động viên kịp thời chonhà đầu tư, giúp nhà đầu tư có những quyết định tỉnh táo
Như vậy,hoạt động môi giới là một giao dịch kinh doanh của một công
ty chứng khoán, trong đó công ty chứng khoán đại diện cho khách hàng tiếnhành giao dịch thông qua cơ chế giao dịch tại sở giao dịch chứng khoán haytrên thị trường OTC mà chính khách hàng phải chịu trách nhiệm về kết quảkhi đưa ra quyết định giao dịch đó
1.2.2 Đặc điểm hoạt động môi giới chứng khoán
Môi giới là nghiệp vụ cơ bản của công ty chứng khoán Nghiệp vụ môigiới có ý nghĩa quan trọng trong việc thu hút khách hàng và tạo dựng hìnhảnh cho công ty chứng khoán Nghiệp vụ này có những đặc điểm cơ bản sau:
- Người môi giới phải là người trải qua kỳ thi sát hạch, có tầm hiểu biếtsâu rộng và giàu kinh nghiệm và được uỷ ban chứng khoán nhà nước cấp giấyphép hành nghề
- Độ rủi ro sẽ thấp vì khách hàng phải chịu trách nhiệm về kết quả giaodịch đem lại Rủi ro mà nhà môi giới thường gặp là nhà môi giới khác hay
Trang 13khách hàng thường không thực hiện đúng nghiệp vụ, không thanh toán đúngthời hạn.
- Thu nhập và chi phí khá ổn định: Công ty chứng khoán hưởng một tỷ
lệ hoa hồng tính trên tổng giá trị giao dịch Khoản hoa hồng này sau khi đã trừ
đi các khoản chi phí giao dịch chính của công ty phần còn lại là thu nhậpchính của công ty Nhìn chung nguồn thu nhập này khá ổn định và chiếm một
tỷ lệ khá cao trong tổng thu nhập của công ty
1.2.3 Chức năng của hoạt động môi giới chứng khoán
Chức năng cung cấp thông tin và tư vấn cho khách hàng
Khi nắm giữ một số lượng cổ phiếu nhất định,mỗi khi giá cổ phiếu đóbiến động lên hoặc xuống,nhà đầu tư phải đối mặt với một quyết định mới với
ba lựa chọn:bán cổ phiếu đi để thu một khoản lãi,tiếp tục nắm giữ với hi vọngtăng giá hoặc mua thêm để tăng số lượng nắm giữ
Để giúp khách hàng đưa ra được quyết định đầu tư,nhân viên môi giới sẽxem xét các yếu tố như,hệ số giá trên thu nhập,mô hình mẫu dự đoán về thunhập và giá;tình trạng chung trong nhóm ngành cổ phiếu,trạng thái tổng thểcủa thị trường chứng khoán, theo dõi các biểu đồ tăng trưởng,nghiên cứu cácbáo cáo tài chính và các dữ liệu thu thập được rồi sau đó đưa ra nhữngkhuyến nghị phù hợp nhất với từng khách hàng
Cung cấp những sản phẩm và dịch vụ tài chính, giúp khách hàng thực hiện được những giao dịch theo yêu cầu và vì lợi ích của họ
Nhà môi giới nhận lệnh từ khách hàng và thực hiện giao dịch của họ, xácđịnh giao dịch và chuyển kết quả giao dịch cho khách hàng Không nhữngvậy khi giao dịch được hoàn tất nhà môi giới phải tiếp tục theo dõi tài khoảncủa khách hàng, đưa ra các khuyến cáo và cung cấp thông tin; theo dõi tàikhoản để nắm bắt những thay đổi từ đó kịp thời thông báo cho khách hàng mà
có thể dẫn đến tình trạng thay đổi tài chính và mức độ chấp nhận rủi ro củakhách hàng để từ đó đưa ra những khuyến cáo hay những chiến lược phù hợp
Trang 141.2.4 Vai trò của hoạt động môi giới chứng khoán
Vai trò trung gian-kênh huy động vốn hiệu quả cho đầu tư và phát triển nền kinh tế.
Với vai trò là tổ chức trung gian cung cấp dịch vụ tài chính,công tymôi giới chứng khoán giúp cho hoạt động của thị trường chứng khoánđược diễn ra một cách ổn định và hiệu quả.Để thực hiện được điều nàycông ty môi giới chứng khoán sẽ thực hiện những chức năng sau:
-Tạo cơ chế huy động vốn bằng cách nối những người có tiền (nhàđầu tư) với những người có nhu cầu sử dụng vốn (tổ chức phát hành chứngkhoán)
- Cung cấp một cơ chế xác định giá cho các khoản đầu tư,can thiệptrên thị trường,góp phần điều tiết giá chứng khoán
-Cung cấp cơ chế chuyển các khoản đầu tư thành tiền,giảm thiểu thiệthại cho các nhà đầu tư khi tiến hành đầu tư
Trên thực tế,các công ty môi giới chứng khoán sẽ thu hút các nguồn vốntạm thời,nhàn rỗi của các tổ chức,cá nhân rồi tập hợp lại để đầu tư cho sảnxuất,kinh doanh của các doanh nghiệp.Nhờ có hệ thống mạng lưới các công
ty môi giới chứng khoán mà các loại cổ phiếu,trái phiếu,được lưu thông buônbán tấp nập trên thị trường chứng khoán;Qua đó,một lượng vốn khổng lồđược đưa vào đầu tư từ những nguồn vốn lẻ tẻ trong công chúng tập hợp lại
Góp phần làm giảm chi phí giao dịch:
Trên thị trường chứng khoán,với những sản phẩm và dịch vụ bậc cao đểthẩm định chất lượng và giá cả người ta cần một nguồn kinh phí lớn để phục
vụ cho việc thu thập,xử lý thông tin,đào tạo kỹ năng phân tích.Những chi phínày chỉ các công ty môi giới hoạt động chuyên nghiệp với quy mô lớn mới cókhả năng trang trải.Ngoài ra,sự hiện diện của một tổ chức trung gian chuyênnghiệp làm cầu nối cho bên mua và bên bán gặp nhau làm giảm chi phí tìmkiếm đối tác,chi phí soạn thảo,và chi phí giám sát
Trang 15 Tư vấn đầu tư chứng khoán
Khi thực hiện chức năng môi giới chứng khoán,các công ty môi giớichứng khoán và nhân viên môi giới phải cung cấp cho khách hàng các thôngtin về chứng khoán,cách thức,thời điểm mua bán chứng khoán và các vấn đề
có tính quy luật của hoạt động đầu tư chứng khoán.Dịch vụ tư vấn đầu tư cóthể được cung cấp qua các hình thức: Khuyến cáo,lập báo cáo,tư vấn trực tiếphoặc thông qua ấn phẩm về chứng khoán
Phát triển dịch vụ và sản phẩm trên thị trường:
Nhà môi giới chứng khoán có thể nắm bắt được nhu cầu của khách hàng
và phản ánh với người cung cấp sản phẩm và dịch vụ,từ đó đưa ra ý tưởngthiết kế sản phẩm và dịch vụ theo yêu cầu của khách hàng kết quả là cải thiện
đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ; nhờ đó ngày càng thu hút nhiều nguồn vốnnhàn rỗi trong xã hội phục vụ cho chiến lược đầu tư phát triển của đất nước
Cải thiện môi trường kinh doanh:
Góp phần hình thành nền văn hóa đầu tư: Hoạt động của công ty môigiới và nhân viên môi giới chứng khoán một khi đã thâm nhập sâu rộng vàocộng đồng doanh nghiệp và người đầu tư sẽ là một yếu tố quan trọng gópphần hình thành nên cái gọi là một nền văn hóa đầu tư Những đặc trưng chủyếu của một nền văn hóa đầu tư là:
- Ý thức và thói quen đầu tư trong cộng đồng
- Thói quen và kỹ năng sử dụng các dịch vụ đầu tư, mà phổ biến là dịch
vụ môi giới chứng khoán
- Môi trường pháp lý, sự hiểu biết và tuân thủ pháp luật
Tăng chất lượng và hiệu quả của dịch vụ nhờ cạnh tranh: Để thànhcông trong nghề môi giới chứng khoán, điều quan trọng là từng công ty môigiới và từng người môi giới phải thu hút được nhiều khách hàng tìm đến, giữchân được những khách hàng đã có và ngày càng gia tăng được khối lượng tàisản khách hàng ủy thác cho họ quản lý
Trang 16 Hình thành những dịch vụ mới trong nền kinh tế, tạo thêm việc làm vàlàm phong phú thêm cho môi trường đầu tư: Với phương thức hoạt động tìmđến khách hàng, đặc biệt là những khách hàng cá nhân và đem đến cho họnhững dịch vụ tài chính tốt nhất, nên công ty chứng khoán nào cũng có lựclượng những người bán hàng rất đông đảo.Nhìn chung,phát triển nghề môigiới chứng khoán là tạo ra được một lĩnh vực thu hút nhiều lao động có kỹnăng,làm phong phú thêm môi trường kinh doanh.
1.2.5 Nguyên tắc hoạt động môi giới chứng khoán
Để đảm bảo cho quá trình giao dịch trên thị trường, đảm bảo quyền lợicho nhà đầu tư, công ty chứng khoán phải tuân thủ theo những nguyên tắchoạt động nhất định :
- Giao dịch trung thực và công bằng: Trong quá trình thực hiện mua,
bán chứng khoán cho nhà đầu tư nhân viên môi giới phải đảm bảo tính trungthực, công khai, không thiên vị Đối với các khoản phí môi giới cũng cần ápdụng một mặt bằng chuẩn đối với tất cả các khách hàng
- Kinh doanh có kỹ năng, tận tụy và có tinh thần trách nhiêm: Một
nhân viên môi giới cần hội đủ các yếu tố như phẩm chất đạo đức tốt, các kỹnăng nghề nghiệp như: kỹ năng tìm kiếm khách hàng, kỹ năng truyền đạt, kỹnăng khai thác thông tin, kỹ năng bán hàng…phải có tinh thần trách nhiệm,luôn luôn tận tụy và vì lợi ích cao nhất cho khách hàng của mình
- Trong hoạt động môi giới chứng khoán có đội ngũ nhân viên môi giới đã qua đào tạo và tuyển chọn kỹ lưỡng: đối với một nhân viên môi
giới trong quá trình tác nghiệp họ phải thể hiện là người có đủ năng lực cầnthiết bao gồm cả việc đào tạo hoặc có kinh nghiệm chuyên môn, phù hợp để
có thể làm tốt công việc được giao
- Công bố rõ thông tin về khả năng xung đột lợi ích: khi một nhân
viên môi giới có lợi ích trong một giao dịch với khách hàng, hoặc có mốiquan hệ làm nãy sinh xung đột về lợi ích, họ cần phải tự giác không làm tư
Trang 17vấn cho khách hàng hoặc chỉ làm khi đã công khai cho khách hàng biết về lợiích đó và được khách hàng chấp thuận Luôn luôn đảm bảo rằng nhân viênmôi giới đã làm mọi việc để khách hàng được đối xử công bằng Những thôngtin mà nhân viên môi giới cung cấp cho khách hàng phải đúng, đầy đủ khôngđược gây hiểu lầm…
- Ưu tiên lệnh của khách hàng trước lệnh tự doanh của công ty chứng khoán: đây là nguyên tắc cơ bản mà mọi nhân viên môi giới đều phải
tuân theo, khi khách hàng và CTCK có cùng mục đích thì luôn luôn phải ưutiên lệnh của khách hàng nhằm đảm bảo lợi ích cho khách hàng
- Tuân thủ các quy định pháp luật: Nhân viên môi giới cần nắm vững
và tuân thủ theo các nguyên tắc của ủy ban chứng khoán, của thị trường giaodịch chứng khoán Đảm bảo mọi khiếu nại của khách hàng đều được xem xétgiải quyết, hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật với hành vi của mình
1.2.6 Phân loại môi giới chứng khoán
Trên sở giao dịch chứng khoán, môi giới chứng khoán bao gồm:
- Các nhà môi giới của các công ty thành viên: thực hiện các giao dịch
cho khách hàng và hưởng các khoản hoa hồng mà khách hàng trả cho họ
-Môi giới hai đô la: là môi giới tự do, không thuộc về một CTCK nào.
Họ nhận làm môi giới trung gian để thương lượng đấu giá mua bán chứngkhoán cho các công ty môi giới thuê họ, hưởng hoa hồng từ các dịch vụ đó vàkhoản phí mà họ được hưởng là 2 đô la trên 100 cổ phiếu
-Các nhà tạo lập thị trường cạnh tranh: khi một chứng khoán giao dịch
trên sàn trở nên khan hiếm hay rơi vào tình trạng khó giao dịch Sở giao dịchyêu cầu các nhà tạo lập thị trường tiến hành giao dịch các chứng khoán này từtài khoản cá nhân hoặc tài khoản công ty của họ với các chào bán hay chàomua trên thị trường
Trên thị trường chứng khoán phi tập trung, môi giới chứng khoán là:
Trang 18-Các nhà tạo lập thị trường: Họ có nhiệm vụ là tạo tính thanh khoản cho
thị trường thông qua việc nắm giữ một lượng chứng khoán để sẵn sàng giaodịch với khách hàng, họ sẽ đưa ra các mức giá đặt mua và chào bán, và hưởngcác chênh lệch giá sau các giao dịch Họ được coi là động lực cho thị trườngOTC phát triển
1.2.7 Các kỹ năng của người môi giới chứng khoán
Thành công của công ty chứng khoán với hoạt dông môi giới phụ thuộcvào sự tinh thông nghiệp vụ cá nhân của lực lượng người môi giới trong công
ty Theo một số kết quả điều tra người ta cho rằng: Sự thành công của 20%nhà môi giới hàng đầu, những người đã chiềm lĩnh tới 80% tổng nguồn thucủa công ty Để đạt được những thành công này các nhà môi giới chuyênnghiệp cần phải có những kỹ năng cơ bản như sau:
Kỹ năng truyền đạt thông tin
Người môi giới trao đổi với khách hàng của mình thường xuyên và liêntục về nguồn thông tin thị trường cập nhật được Khách hàng tiếp cận thôngtin đó khác nhau, có sự phản hồi khác nhau.Chính vì vậy, nhà môi giới muốntruyền đạt thông tin tốt cần nhờ vào kỹ thuật sau:
- Thể hiện thái độ quan tâm: Để thành công trong công việc, nhà môi
giới phải đặt khách hàng lên trên hết, doanh thu chỉ là thứ hai Lợi ích cuảnhà môi giới gắn bó với lợi ích của khách hàng.Khi nói chuyện với kháchhàng nhà môi giới nên mỉm cười tạo ra sự thân thiện,thỉnh thoảng gọi tênhọ,lắng nghe chăm chú để khích lệ khách hàng nói về họ,hãy nói về mối quantâm của những người khác,làm sao cho khách hàng cảm thấy họ quan trọng
và làm điều đó một cách chân thành,để thể hiện sự tôn trọng khách hàng
- Clap: Người môi giới thực hiện bốn bước làm sáng tỏ vấn đề, coi là
chính đáng, thừa nhận và thăm dò.Trước khi giải quyết sự phản đối của mộtkhách hàng,điều quan trọng là người môi giới phải làm sáng tỏ vấn đề:phảibiết chắc chắn nguồn gốc đích thực của mối quan tâm của khách hàng.Người
Trang 19môi giới phải truyền tải được rằng môi giới xem sự thắc mắc hoặc lo ngại củakhách hàng là chính đáng và thừa nhận những thắc mắc của khách hàng,thừanhận và coi đó là chính đáng thể hiện sự tôn trọng và hiểu khách hàng.Sau khithể hiện sự hiểu biết và chấp nhận đối với mối quan tâm của kháchhàng,người môi giới phải thăm dò để xác định xem nhận định của mình cóđúng hay không và đưa ra đáp án hoặc câu trả lời cho thắc mắc đó.
- Điều chỉnh giọng nói, cách biểu lộ cảm xúc sao cho phù hợp với từng
khách hàng, từng hoàn cảnh cụ thể, phải thể hiện được sự coi trọng kháchhàng và những nhu cầu của khách
- Cần tạo sự tín nhiệm và lòng tin: Nhà môi giới cần phải nắm được
những kỹ thuật giao tiếp khiến cho khách hàng cảm nhận được một sự hòađồng, đồng cảm và từ đó dẫn đến sự tin cậy từ phía khách hàng đối với nhàmôi giới
Kỹ năng tìm kiếm khách hàng:có nhiều kênh tìm kiếm khách hàng như
thông qua bạn bè,người thân trong gia đình,dựa vào đầu mối do công ty gâydựng hoặc các tài khoản bàn giao lại,dựa vào nguồn khách hàng được giớithiệu tới,qua các chiến dịch viết thư,cuộc hội thảo,điện thoại…
Kỹ năng khai thác thông tin: Một trong những nguyên tắc của hoạt
động môi giới là phải hiểu khách hàng, nắm bắt nhu cầu tài chính, cách nghĩ,cách ra quyết định đầu tư…Chính vì lẽ đó, nhà môi giới cần có kỹ năng khaithác thông tin, tìm hiểu về khách hàng để thiết lập sự đồng cảm với kháchhàng, phát hiện các nhu cầu, mục tiêu, các vấn đề của khách hàng từ đó sắpxếp, xây dựng chiến lược riêng
Kỹ năng bán hàng: Tùy từng đối tượng khách hàng nhà môi giới có
cách tiếp cận riêng nhưng khi đã gặp gỡ hay trao đổi với khách hàng cần đưa
ra giải pháp cho vấn đề của khách hàng, giải thích rõ ưu và nhược điểm,những lợi ích thích hợp của sản phẩm hay dịch vụ
Trang 201.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng hoạt động môi giới của công ty chứng khoán
1.3.1 Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng hoạt động môi giới của công ty chứng khoán
Ta có thể hiểu chất lượng hoạt động môi giới chứng khoán thể hiện ởnhững lợi ích mà nó mang lại cho các chủ thể tham gia thị trường chứngkhoán nói riêng và cho nền kinh tế nói chung
Xét về giác độ của một công ty chứng khoán
Hoạt động môi giới chứng khoán đạt chất lượng tốt khi:
-Làm tăng vị thế và uy tín của công ty đồng thời mở rộng quan hệ với kháchhàng trong và ngoài nước
-Đem lại khoản thu lớn thường xuyên và ổn định cho công ty
Muốn đạt được điều đó, CTCK phải cung cấp các dịch vụ môi giới nhằmthoả mãn nhu cầu của khách hàng một cách tốt nhất, có sức cạnh tranh songvẫn đảm bảo tính an toàn và sinh lợi đồng thời vẫn tuân thủ đúng pháp luật vàcác quy định về chứng khoán và thị trường chứng khoán
Xét về giác độ khách hàng
Hoạt động môi giới được đánh giá là có chất lượng cao khi:
-Thông qua các dịch vụ môi giới mà khách hàng tiếp cận thông tin đáng tincậy,có được cơ hội đầu tư, kiếm thêm được nhiều lợi nhuận
-Mức phí môi giới thấp
-Thủ tục gọn nhẹ, nhập lệnh nhanh và chính xác
-Được hưởng một số lợi ích đi kèm như: được vay tiền để đầu tư có đảm bảobằng chứng khoán…
Xét về giác độ nhân viên môi giới
-Nhân viên môi giới được nhận thù lao một cách thoả đáng và được hưởngnhững chế độ đãi ngộ thích hợp
Trang 21-Nhân viên môi giới được đánh giá là có kinh nghiệm, có kiến thức, có đạođức nghề nghiệp, nhiệt tình và làm việc vì lợi ích của khách hàng.
Tóm lại: Hoạt động môi giới có chất lượng khi nó đem lại mức lợi nhuận lớn
và uy tín cho CTCK, đem lại cơ hội kinh doanh, thu lợi và đảm bảo an toàn
về tài chính cho khách hàng, từ đó thúc đẩy nền kinh tế phát triển và hội nhậpquốc tế
Đối với CTCK việc đánh giá chất lượng hoạt động môi giới chính là đểnhằm phát triển công ty Vì vậy công ty không thể chỉ đánh giá những lợiích hiện tại mà hoạt động môi giới đem lại mà còn đánh giá tiềm năng pháttriển của nó trong tương lai
Thực tế hiện nay, tại Việt Nam chưa có một hệ thống các chỉ tiêu thốngnhất nào phản ánh hoàn toàn chính xác chất lượng hoạt động môi giới chứngkhoán Tuy nhiên theo em chất lượng hoạt động môi giới chứng khoán có thểđược đánh giá bằng cách xem xét một số chỉ tiêu sau:
Chỉ tiêu định tính: được thể hiện ở quy trình nghiệp vụ môi giới,quản
trị và hoạt động của công ty, tính chuyên nghiệp của sản phẩm dịch vụ, tácđộng của hoạt động môi giới chứng khoán tới các hoạt động khác
- Quy trình nghiệp vụ môi giới: Xem xét quy trình nghiệp vụ của công ty
đã tuân thủ quy định của pháp luật chưa và việc áp dụng quy trình đó vàothực tế của từng nhân viên môi giới như thế nào
- Quản trị và hoạt động của công ty: Ban lãnh đạo đã quản lý,giám sát
hoạt động môi giới ra sao,vấn đề quản trị rủi ro được tiến hành như thế nào.Hoạt động môi giới của CTCK có thể cung cấp và làm thoả mãn những đốitượng khách hàng nào, quy mô khách hàng, tính chuyên nghiệp của nhân viênmôi giới, quy mô và không gian của sàn giao dịch, cơ sở vật chất kỹ thuật vàcông nghệ phần mềm mà công ty đang sử dụng…
-Tính chuyên nghiệp của sản phẩm dịch vụ: Với những sản phẩm,dịch vụ
mà công ty cung cấp đã đem lại những thuận tiện gì cho khách hàng,khi thực
Trang 22hiện cung cấp những sản phẩm,dịch vụ đó bắt đầu từ việc đưa ra những kếtquả nghiên cứu, phân tích cho lời khuyên, đến việc theo dõi tài khoản và kịpthời đưa ra những khuyến nghị cần thiết cho khách hàng.
-Tác động của hoạt động môi giới tới các hoạt động khác: Khi hoạt động
môi giới hoạt động với chất lượng tốt sẽ kéo theo các hoạt động khác nhưhoạt động phân tích chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán, lưu ký chứngkhoán…phát triển và ngược lại Bởi vì những hoạt động đó thực hiện một sốnghiệp vụ nhằm bổ trợ cho hoạt động môi giới, giúp cho sản phẩm của hoạtđộng môi giới hoàn thiện hơn
Chỉ tiêu định lượng được thể hiện cụ thể như sau:
-Số lượng tài khoản chứng khoán tại công ty
Một công ty chứng khoán có chất lượng môi giới tốt luôn có số lượng tàikhoản lớn, có lượng khách hàng trung thành với công ty ở mức rất cao và sốlượng tài khoản tăng lên theo thời gian do khách hàng tìm đến CTCK mở tàikhoản càng nhiều Vì vậy để đánh giá chất lượng dịch vụ môi giới có tốt haykhông có thể quan tâm qua số lượng tài khoản của CTCK
-Biểu phí môi giới:Khi bắt đầu tìm đến CTCK để giao dịch, phí môi giới
là một trong những yếu tố đầu tiên mà khách hàng xem xét Một biểu phí caohơn tương đối so với các CTCK khác sẽ làm giảm đáng kể tính cạnh tranh củanghiệp vụ môi giới chứng khoán và điều đó làm giảm lãi thu được từ hoạtđộng môi giới của CTCK
-Doanh số từ hoạt động môi giới: là tổng giá trị giao dịch khớp lệnh tại
một công ty chứng khoán
Doanh số từ hoạt động môi giới nếu tăng lên qua các năm thể hiện quy
mô hoạt động môi giới tăng lên, điều đó cho thấy hoạt động môi giới đangtrong giai đoạn phát triển và đang được mở rộng, cũng có nghĩa là góp phầnnâng cao chất lượng hoạt động môi giới Tuy nhiên cần phải kết hợp phân tíchcác chỉ tiêu khác để đảm bảo việc ra quyết định chính xác
Trang 23-Doanh thu từ hoạt động môi giới là tổng giá trị mà công ty thu được từ
phí môi giới mà khách hàng trả khi sử dụng các sản phẩm dịch vụ của hoạtđộng môi giới của công ty
Doanh thu từ hoạt động môi giới được phân tích ngoài số tuyệt đối cònphải được xem xét trong mối tương quan với doanh thu từ các hoạt động kháccủa CTCK, tức là tỷ trọng doanh thu từ hoạt động môi giới trong tổng doanhthu của công ty
-Chi phí từ hoạt động môi giới
Đây là chỉ tiêu phản ánh các khoản tiền mà CTCK đã bỏ ra để thực hiệnviệc cung cấp các sản phẩm dịch vụ môi giới nhằm thoả mãn nhu cầu củakhách hàng Chi phí cho hoạt động môi giới không những phản ánh số tiền
mà Công ty đã chi trả trong hoạt động môi giới mà còn cho thấy mức độ hiệuquả của hoạt động môi giới.Nếu chi phí cho hoạt động này mà lớn nhưng tạo
ra được khoản doanh thu tương ứng thì hoạt động môi giới có hiệu quả,nhưngnếu chi phí bỏ ra không mang lại nguồn doanh thu tương ứng chứng tỏ côngtác quản lý chi phí chưa tốt
-Lãi thu được từ hoạt động môi giới
Đây cũng là một chỉ tiêu hết sức quan trọng cho biết khả năng sinh lờicủa hoạt động môi giới
Công thức như sau:
Lãi từ hoạt động môi giới = Doanh thu MGCK– Chi phí MGCK
1.3.2 Các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động môi giới chứng khoán
1.3.3.1Các nhân tố khách quan
Đây là những nhân tố bên ngoài tác động đến tất cả mọi CTCK và mọihoạt động của nó Nhân tố này bao gồm:
- Sự phát triển của nền kinh tế và sự ổn định về chính trị
Một nền kinh tế phát triển sẽ thúc đẩy sự phát triển của cả thị trườngchứng khoán và kéo theo đó là hoạt động môi giới phát triển và ngược lại Và
Trang 24một môi trường kinh doanh tốt chính là tiền đề tốt nhất cho sự phát triển củathị trường chứng khoán Sự ổn định về chính trị cũng là điều kiện thuận lợi đểthu hút các nhà đầu tư tham gia đầu tư vào thị trường.Ngược lại,khi nền kinh
tế ảm đạm,chậm phát triển sẽ tác động không tốt đến thị trường chứngkhoán,các nhà đầu tư sẽ ít tham gia đầu tư làm cho hoạt động môi giới chữnglại,từ đó doanh thu từ hoạt động môi giới đóng góp vào tổng doanh thu củacông ty không nhiều
- Sự phát triển của thị trường chứng khoán
TTCK là môi trường hoạt động của CTCK TTCK phát triển sẽ thúc đẩycác hoạt động: Môi giới,tư vấn đầu tư,lưu ký…phát triển và ngược lại khiTTCK kém phát triển thì nhà đầu tư sẽ hạn chế tham gia vào TTCK từ đó làmcho doanh thu từ các hoạt động trên giảm xuống
-Môi trường pháp lý: cơ sở pháp lý về đầu tư, về chứng khoán và TTCK
hoàn thiện và có hiệu lực cao là một nhân tố quan trọng trong việc giám sátcác hoạt động môi giới và xử lý các tranh chấp có thể xảy ra trong lĩnh vựchoạt động môi giới có liên quan trực tiếp đến lợi ích kinh tế của từng chủ thểtham gia
-Yếu tố chính sách: Chính sách khuyến khích đầu tư, chính sách thuế thu
nhập…mà chính phủ đưa ra đều có thể tạo điều kiện thuận lợi hay hạn chếhoạt động của các chủ thể tham gia trên TTCK
-Thị trường cạnh tranh: Các CTCK luôn nằm trong mối quan hệ cạnh
tranh với các CTCK khác Để tồn tại và phát triển mỗi CTCK sẽ đưa ra nhữngloại hình sản phẩm,dịch vụ riêng nhằm thu hút khách hàng đến với công ty.Điều đó tác động trực tiếp tới chất lượng dịch vụ, doanh thu, chi phí và lợinhuận của công ty
- Nhận thức của nhà đầu tư: Điều này phụ thuộc rất lớn vào sản phẩm
của các công ty chứng khoán mang lại Khi các sản phẩm và dịch vụ củaCTCK mang lại nhiều lợi ích sẽ khiến cho các nhà đầu tư có thói quen và sẵn
Trang 25sàng sử dụng dịch vụ của mình,họ sẽ tìm đến các nhà môi giới nhờ tưvấn.Nếu tư vấn tốt các nhà môi giới sẽ giữ chân được khách hàng từ đó thúcđẩy hoạt động môi giới phát triển làm doanh thu từ hoạt động này tăng lên
-Mức thu nhập và tiết kiệm của dân cư: đây là yếu tố không thể thiếu khi
xem xét các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động môi giới củaCTCK Mức thu nhập và tỷ lệ tiết kiệm cao, tức là nhà đầu tư có khả năng tàichính tham gia tích cực trên thị trường, có khả năng mua các dịch vụ mà cácCTCK chuyên nghiệp thực hiện nghiệp vụ môi giới cung cấp
Tóm lại có rất nhiều yếu tố tác động tới chất lượng hoạt động môi giới
Do vậy các CTCK cần phải xem xét một cách tổng thể các nhân tố đó để chủđộng trong công tác quản lý, tạo điều kiện nâng cao chất lượng hoạt động môigiới một cách thuận lợi
1.3.3.2 Các nhân tố chủ quan
Nhân tố chủ quan là nhân tố mang tính nội tại từ bản chất của hoạt độngmôi giới, đây là nhân tố chính có ảnh hưởng lớn tới chất lượng hoạt động môigiới nói riêng và hiệu quả hoạt động của CTCK nói chung Nhân tố này baogồm các yếu tố sau:
-Uy tín và quy mô hoạt động của công ty: Đây là yếu tố có ảnh hưởng
không nhỏ tới chất lượng hoạt động môi giới Uy tín công ty là tài sản vôhình, là yếu tố mang tính cạnh tranh giữa các công ty với nhau Nhất là đốivới những nhà đầu tư mới tham gia thị trường bao giờ họ cũng tìm cho mìnhcông ty có uy tín để được tư vấn cho các quyết định đầu tư của mình sao cho
an toàn và hiệu quả nhất.Đối với một số công ty thì bề dày hoạt động và quy
mô lớn đã tạo ra được uy tín cho công ty
-Chiến lược kinh doanh của công ty: Chiến lược kinh doanh của công ty
là những kế hoạch dài hạn mà công ty đề ra nhằm thực hiện những mục tiêu
mà công ty đang hướng tới Những mục tiêu đó có sát với khả năng thực tếcủa công ty hay không, kế hoạch đề ra có đúng hướng hay không, có phù hợp
Trang 26với hoàn cảnh hay không,… Hoạt động môi giới là một trong số các hoạtđộng của công ty nên nó cũng hướng tới mục đích chung của công ty.Nếutrong chiến lược chung đó, công ty không chú trọng đến hoạt động môi giớihoặc chưa đặt hoạt động môi giới trong mối quan hệ với các hoạt động khácthì chất lượng hoạt động môi giới của công ty sẽ không cao.Và ngược lại nếutrong chiến lược kinh doanh của công ty đã chú trọng hơn vào hoạt động môigiới thì sẽ kích thích hoạt động này phát triển.
-Mô hình tổ chức và cách thức quản lý: Việc công ty hoạt động theo một
mô hình nào có ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động của công ty Mô hình tổchức phải phù hợp với các hoạt động khác của công ty Nó phải thoả mãn tínhđơn giản, gọn nhẹ nhưng hoạt động hiệu quả Việc tách bạch các phòng banchức năng vừa tạo ra tính độc lập tương đối giữa các phòng ban với nhau, vừatạo ra tính tự chủ trong các phòng ban, đồng thời tạo ra tính chuyên môn hoátrong hoạt động tại công ty.Khách hàng sẽ dễ dàng,thuận tiện trong việc tìmkiếm các phòng ban, không làm mất nhiều thời gian của khách hàng từ đólàm tăng niềm tin vào công ty,tiến hành đầu tư chứng khoán nhiều hơn kéotheo hoạt động môi giới phát triển
-Hệ thống thông tin và việc phân tích: Hệ thống thông tin là toàn bộ
những dữ liệu thông tin mà công ty thu thập được từ nhiều nguồn khác nhau
Hệ thống thông tin này sau khi đã được phân tích rất có ý nghĩa trong việcmôi giới cho khách hàng Nếu những thông tin này chính xác, hợp pháp, cậpnhật sẽ giúp cho nhà môi giới tư vấn cho khách hàng tốt hơn, mang lại lợi íchcho khách hàng, làm cho khách hàng tin tưởng vào người môi giới của công
ty mình hơn
-Cơ sở vật chất kỹ thuật: Nếu CTCK trang bị máy móc hiện đại, công
nghệ tiên tiến thì không những bộ phận phân tích xử lý thông tin một cáchnhanh nhất và hiệu quả mà quá trình xử lý lệnh,nhận lệnh,xác nhận lệnh củakhách hàng dễ dàng, nhanh chóng và chính xác hơn
Trang 27-Các sản phẩm dịch vụ môi giới cung cấp cho khách hàng: nếu các sản
phẩm,dịch vụ cung cấp mà thoả mãn được nhu cầu của khách hàng thì kháchhàng sẽ trung thành với công ty đồng thời thu hút thêm được nhiều kháchhàng mới đến với công ty
-Nhân tố con người: Là yếu tố quan trọng hàng đầu cho sự phát triển của
hoạt động môi giới Đây chính là những người trực tiếp tiếp xúc, bán các sảnphẩm dịch vụ cho khách hàng nên thành công của họ cũng là thành công củacông ty Nhà môi giới phải không ngừng nâng cao chuyên môn, trau dồi các
kỹ năng cần thiết như: kỹ năng truyền đạt thông tin, kỹ năng bán hàng…ngoài ra họ còn phải luôn giữ vững đạo đức nghề nghiệp, đây là yếu tố quantrọng để tạo lập niềm tin của khách hàng
Kết luận chương 1:
Qua tìm hiểu chương 1 chúng ta hiểu được các vấn đề liên quan tới mộtcông ty chứng khoán,hoạt động môi giới chứng khoán và đặc biệt là các chỉtiêu đánh giá chất lượng hoạt động môi giới chứng khoán từ đó sẽ giúp chúng
ta có cơ sở để phân tích thực trạng hoạt động này tại công ty cổ phần chứngkhoán MB
Trang 28CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN TẠI
CÔNG TY CỔ PHẦN CHỨNG KHOÁN MB
2.1Khái quát về công ty cổ phần chứng khoán MB
2.1.1 Giới thiệu chung về công ty cổ phần chứng khoán MB
Tên công ty là: Công ty Cổ phần Chứng khoán MB,tên tiếng Anh là: MBSecurities Joint Stock Company và được viết tắt là MBS.Địa chỉ: Số 3 LiễuGiai, Ba Đình, Hà Nội
MBS được thành lập năm 2000 dưới hình thức Công ty Trách nhiệm hữuhạn một thành viên theo quyết định Số 78/2000/Ngân hàng Quân Đội do Chủtịch Hội đồng quản trị Ngân hàng thương mại Cổ phần Quân Đội ban hànhngày 12/04/2000.Công ty CP Chứng khoán MB là một trong 5 công ty chứngkhoán đầu tiên tại Việt Nam Đến nay, Công ty cổ phần chứng khoán MB đã
đi vào hoạt động được hơn 12 năm, và đã trải qua các dấu mốc quan trọngsau:
Năm 2000 MBS có vốn điều lệ là 9 tỷ đồng,năm 2003 tăng vốn điều lệlên 43 tỷ đồng và khai trương chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh,năm 2006tăng vốn điều lệ lên 120 tỷ đồng và chuyển trụ sở chính tới 273 Kim Mã,HàNội,năm 2007 chuyển thành công ty cổ phần đồng thời tăng vốn điều lệ lên
300 tỷ đồng,năm 2008 tăng vốn điều lệ lên 420 tỷ đồng,sang năm 2009 MBSkhai trương chi nhánh Hải Phòng,tăng vốn điều lệ lên 800 tỷ đồng và trởthành công ty chứng khoán có thị phần môi giới số một tại HSX vàHNX.Năm 2010,MBS tăng vốn điều lệ lên 1.200 tỷ đồng và vẫn giữ vị trí sốmột về thị phần môi giới chứng khoán trên hai sàn HSX và HNX.Năm 2011,Thay đổi Tổng giám đốc: Ông Lưu Trung Thái thay ông Lê Đình Ngọc,công
ty cũng chuyển địa điểm trụ sở chính về 98 Ngụy Như Kon Tum.Năm 2012Công ty đổi tên thành Công ty Cổ phần Chứng khoán MB và thay đổi logo và
Trang 29hệ thống nhận diện mới.Cho tới năm 2013 Công ty đã thay đổi địa chỉ trụ sởchính về tòa nhà số 3 Liễu Giai, Ba Đình, Hà Nội.
Sau 12 năm không ngừng phát triển, MBS đã trở thành một trong nhữngcông ty chứng khoán hàng đầu Việt Nam.Với thế mạnh là công ty thành viêncủa Tập đoàn MB, MBS liên tục vươn lên đạt các mốc phát triển mới cả vềquy mô và nghiệp vụ Vốn điều lệ của MBS đã tăng dần qua các năm từ 9 tỷVNĐ lên 1.200 tỷ VNĐ
2.1.2 Các dịch vụ chủ yếu
2.1.2.1 Dịch vụ chứng khoán
MBS cung cấp nhiều sản phẩm,dịch vụ tư vấn tài chính đa dạng chokhách hàng cá nhân và khách hàng tổ chức.Các sản phẩm,dịch vụ chứngkhoán cơ bản gồm:mở tài khoản giao dịch chứng khoán,môi giới chứng khoán
và lưu ký chứng khoán.Các sản phẩm,dịch vụ tài chính gồm:ứng trước tiềnbán,hỗ trợ thanh khoản,ký quỹ và các dịch vụ hỗ trợ tài chính khác
Open 24:Dịch vụ mở tài khoản giao dịch trực tuyến
Sms 24:Dịch vụ thông báo kết quả khớp lệnh,tra cứu kết quả khớp lệnh và số
dư tài khoản,tra cứu thông tin thị trường và thông tin chứng khoán qua tinnhắn Sms
2.1.2.2 Dịch vụ nghiên cứu
Trang 30MBS đã xây dựng hai hệ thống báo cáo nghiên cứu dành cho nhà đầu tư
cá nhân và nhà đầu tư tổ chức bao gồm các nghiên cứu về kinh tế,cổ phiếu vàthị trường nợ.Các nhà đầu tư cá nhân có thể tìm thấy nhiều thông tin hữu íchthông qua các báo cáo hằng ngày như The Investor Daily,the InvestorStrategies,The Investor Express.Đối với nhà đầu tư tổ chức,MBS cung cấpcác báo cáo nghiên cứu về kinh tế vĩ mô thông qua Vietnam Outlook,VietnamFixed Income và Vietnam Strategies.Thời gian tới MBS sẽ cung cấp thêmmột số sản phẩm nghiên cứu khác như Commodity Report cùng các sản phẩmnghiên cứu đặc thù phục vụ những khách hàng riêng của MBS
2.1.2.3 Dịch vụ ngân hàng đầu tư
Hoạt động dịch vụ ngân hàng đầu tư được MBS rất chú trọng phát triểnbao gồm:tư vấn phát hành cổ phiếu,tư vấn trái phiếu,tư vấn M&A và tư vấntài chính.MBS tư vấn cho khách hàng các phương án,thủ tục,và yêu cầu pháp
lý trong việc phát hành cổ phiếu và trái phiếu.Với một mạng lưới kháchhàng,đối tác,tổ chức đa dạng như các ngân hàng thương mại,công ty bảo hiểm
và các quỹ đầu tư,tạo nên lợi thế để MBS giúp khách hàng doanh nghiệp huyđộng vốn thành công qua chào bán riêng lẻ hoặc chào bán ra công chúng.Bêncạnh đó,MBS luôn có sự hậu thuẫn của Ngân hàng TMCP Quân đội,một nhàđầu tư lớn trên thị trường trái phiếu.Đây là một yếu tố thuận lợi để MBS vàMBB có thể giúp các doanh nghiệp phát hành trái phiếu thành công
Dịch vụ tư vấn M&A của MBS giúp khách hàng tìm kiếm đối tác phùhợp nhất,kết nối bên mua và bên bán trên tinh thần vì lợi ích của haibên.Công ty cung cấp các dịch vụ trọn gói cho bên bán và bên mua từ cáckhâu lên kế hoạch cấu trúc giao dịch,xác định bên mua hoặc bên bán mụctiêu,thẩm định đặc biệt,định giá,thương lượng mua bán,và hỗ trợ các vấn đềthủ tục pháp lý cần thiết để đảm bảo giao dịch thành công.MBS cung cấp chokhách hàng các giải pháp giải quyết các vấn đề khó khăn về tài chính,thúc đẩy
sự phát triển và tăng trưởng của doanh nghiệp với trình độ chuyên môn vững
Trang 31chắc,thái độ phục vụ cẩn thận và tận tụy.Các dịch vụ tư vấn tài chính củaMBS gồm:Tư vấn cổ phần hóa,tư vấn niêm yết,tư vấn tái cơ cấu tài chính vàvốn.tư vấn về quan hệ cổ đông và tư vấn chuyển đổi doanh nghiệp.
2.1.3 Mô hình tổ chức của công ty
Biểu đồ 2.1 Mô hình tổ chức của Công ty cổ phần chứng khoán MB
(Nguồn:Phòng nhân sự MBS)
Mô hình tổ chức của MBS về cơ bản giống mô hình tổ chức của công ty
cổ phần.Ngân hàng quân đội là cổ đông lớn nhất của công ty.Hội đồng quảntrị bầu ra ban tổng giám đốc để điều hành hoạt động của công ty
Trang 32Năm 2011 có sự thay đổi thành viên Hội đồng quản trị ,Ban kiểm soát vàban điều hành.Ngày 26/12/2011 bổ nhiệm ông Lưu Trung Thái làm Tổnggiám đốc công ty thay ông Lê Đình Ngọc.
Tính đến ngày 31/12/2012 số lượng cán bộ,nhân viên MBS là 278 giảm sovới năm 2011 là 129 người.Trong năm 2012,MBS đã thực hiện thay đổichính sách về lương đối với cán bộ nhân viên theo hướng cạnh tranh với thịtrường,phù hợp với năng lực của từng người và gắn với kết quả thực hiệncông việc của người lao động.Hằng năm,công ty mua bảo hiểm sức khỏe chongười lao động,tổ chức các chương trình vui chơi,giải trí nhằm nâng cao chấtlượng đời sống tinh thần và vật chất cho cán bộ nhân viên
2.2 Thực trang hoạt động môi giới chứng khoán tại công ty cổ phần chứng khoán MB
2.2.1 Các chỉ tiêu định tính
2.2.1.1 Quy trình nghiệp vụ môi giới
Bước 1: Hoạt động phát triển cơ sở khách hàng
Để nâng cao được thị phần trên thị trường chứng khoán thì các nhà môigiới của công ty luôn chủ động ,tích cực tìm kiếm khách hàng,phát triển cơ sởkhách hàng cho công ty.Nguồn khách hàng tiểm năng đến từ các mối quanhệ,qua danh sách được cung cấp,các sàn giao dich chứng khoán,…
Bước 2: Mở tài khoản
Khi mở tài khoản,khách hàng cá nhân cần cung cấp chứng minh thư hợplệ:chứng minh thư được cấp không quá 15 năm,không rách nát,rõ số,rõdấu.Nếu là khách hàng tổ chức cần:Đăng ký kinh doanh(sao y công chứng),quyết định bổ nhiệm đại diện theo pháp luật(sao y công chứng),chứng minhthư đại diện theo pháp luật(sao y công chứng),giấy giới thiệu đối với ngườikhông phải là đại diện theo pháp luật.Sau đó,người môi giới hướng dẫn họ
Trang 33điền đầy đủ thông tin vào phiếu lấy thông tin khách hàng,sau đó bộ phậnnghiệp vụ sẽ kiểm tra tính hợp pháp,hợp lệ của hồ sơ,tiến hành mở tài khoảncủa khách hàng trên hệ thống,kích hoạt tài khoản của khách hàng sau đó trảhợp đồng cho khách hàng,lưu giữ lại một bản hồ sơ tại CTCK.
Bước 3:Khách hàng nộp tiền vào tài khoản
Khách hàng có thể đến ngân hàng để nộp tại quầy hoặc tiến hành chuyểnkhoản
Bước 4: Nhận lệnh
Việc nhận và xử lý lệnh cho khách hàng là nhiệm vụ quan trọng của nhânviên môi giới.Khách hàng có thể đặt lệnh thông qua ba phương thức:qua điệnthoại-contact 24,qua internet-stock 24 hoặc trực tiếp
Với dịch vụ contact 24:khách hàng đăng ký dịch vụ rồi gọi tới số tổng đài
19009088 nhấn phím 3 để gặp nhân viên đặt lệnh.Với dịch vụ stock 24,kháchhàng có thể tự đặt lệnh tại nhà với máy tính có kết nối mạng.Trường hợp đặtlệnh trực tiếp:với khách hàng thuộc bộ phận RCS họ lên chi nhánh hoặcphòng giao dịch MBS gần nhất viết phiếu lệnh rồi giao cho nhân viên nhậplệnh;Đối với khách hàng thuộc BDS và PCS người nhận và thực hiện lệnh làBDS hoặc PCS
Bước 5: Thực hiện lệnh
Sau khi khách hàng đặt lệnh,CTCK chuyển lệnh đó tới thị trường giaodịch khoán khách hàng yêu cầu để thực hiện.Trên thị trường tập trung,lệnhgiao dịch của khách hàng sẽ được khớp với nhau hình thành giá cả theophương thức đấu giá của thị trường.Trên thị trường OTC,việc mua bán chứngkhoán dựa trên cơ sở thỏa thuận giữa bên mua và bên bán,CTCK nhập lệnhvào hệ thống giao dịch để xác nhận kết quả
Bước 6: Thanh toán tiền và chuyển giao chứng khoán
Sau khi giao dịch thành công,đến ngày thanh toán,công ty chứng khoán
sẽ thanh toán tiền cho khách hàng thông qua hệ thống ngân hàng chỉ định
Trang 34thanh toán và giao chứng khoán thông qua hình thức chuyển khoản tại trungtâm lưu ký chứng khoán.Sau khi hoàn tất các thủ tục giao dịch tại Sở giaodịch,công ty chứng khoán sẽ thanh toán tiền cho khách hàng thông qua hệthống tài khoản giao dịch của khách hàng mở tại công ty chứng khoán
2.2.1.2 Quản trị và hoạt động của công ty
Hiện nay, MBS đã triển khai đầy đủ các nghiệp vụ của một công tychứng khoán bao gồm tư vấn đầu tư, môi giới chứng khoán, lưu ký chứngkhoán, tư vấn tài chính,tự doanh và bảo lãnh phát hành chứng khoán.Công ty
đã tiến hành phát triển hoạt động môi giới trên hai khối khách hàng cá nhân
và khách hàng tổ chức,mỗi khách hàng là một đối tác riêng biệt,có điều kiệntài chính,mục tiêu đầu tư khác nhau và đều hướng tới một sự tăng trưởng tàichính bền vững.Một số nhà đầu tư tổ chức mà công ty đã và đang duy trì mốiquan hệ kinh doanh là quỹ đầu tư,công ty bảo hiểm,ngân hàng,công ty tưvấn,công ty quản lý quỹ,… Mạng lưới chi nhánh và các phòng giao dịch củaMBS đã được mở rộng và hoạt động có hiệu quả tại nhiều thành phố trọngđiểm như Hà Nội,Thành Phố Hồ Chí Minh,Hải Phòng
Nhận thức được những rủi ro phải đối mặt như rủi ro thị trường,pháplý,thanh toán,hoạt động,…Ban lãnh đạo của MBS đã thành lập bộ phận quản
lý rủi ro nhằm nhận dạng và phòng ngừa rủi ro gặp phải.Bên cạnh đó, bộ phậnkiểm soát nội bộ là đơn vị thường xuyên tham mưu cho ban lãnh đạo nhữngnguy cơ,rủi ro tiềm ẩn thông qua các báo cáo kiểm soát định kỳ tất cả các đơnvị.Trong giai đoạn 2010-2012 hoạt động quản trị rủi ro của công ty là chưatốt,đặc biệt là rủi ro pháp lý:là rủi ro phát sinh từ việc không tuân thủ các quyđịnh pháp lý liên quan đến hoạt động kinh doanh.Với sản phẩm hợp đồng hợptác kinh doanh,công ty chứng khoán đã lách luật thông qua một số trung giannhư ngân hàng MB,công ty vinaconex viettel để cung cấp một lượng vốn lớncho khách hàng,nhằm hưởng lãi suất.Khi khách hàng vay tiền để mua chứngkhoán,họ sẽ phải sử dụng một phần chứng khoán của mình làm tài sản đảm
Trang 35bảo,giai đoạn 2010-2012 khi giá chứng khoán giảm xuống,theo đúng quyđịnh nếu tỷ lệ đảm bảo nhỏ hơn 35% thì MBS sẽ tiến hành bán ngay tài sảnđảm bảo của khách hàng,nhưng trong công ty có một số trường hợp nhờ quenbiết và cơ chế quản lý lỏng lẻo mà tỷ lệ đảm bảo giảm xuống còn 10% thìMBS mới tiến hành bán tài sản đảm bảo của khách hàng.Điều này làm công
ty gặp nhiều rủi ro,thua lỗ lớn vào năm 2011
Hiện nay,có hai cách đánh thuế thu nhập.Cách một thu 0,1% trên tổnggiá trị giao dịch khi nhà đầu tư bán chứng khoán, cách này thuận lợi cho nhàđầu tư là khi bán chứng khoán mới bị thu tiền,xong giao dịch nào giải quyếtdứt điểm giao dịch đó không cần lưu lại hồ sơ giấy tờ trong cả năm và quyếttoán rắc rối vào cuối năm,cách này khá dễ dàng, thuận tiện cho người nộpthuế và cả cơ quan thuế,nhưng nếu lỗ nhà đầu tư vẫn phải chịu thuế thu nhậpđiều này không khuyến khích nhà đầu tư tham gia thị trường.Cách hai,cuốimỗi năm nhà đầu tư đăng ký 20% trên tổng lợi nhuận của nhà đầu tư,cách nàyphù hợp với nhà đầu tư kinh doanh chứng khoán có danh mục đầu tư lớn,giaodịch nhiều,liên tục Tuy nhiên,với cách này thủ tục hành chính cồng kềnh vàviệc theo dõi số liệu khó khăn làm nhà đầu tư không muốn tham gia vào thịtrường
MBS đã thu hút và phát triển được một đội ngũ nhân sự năng động,nhiệttình trong đó có hàng chục chuyên gia phân tích và hàng trăm chuyên viênquan hệ khách hàng cá nhân và tổ chức được đào tạo bài bản, có tư cách đạođức tốt, không ngừng phấn đấu để cung cấp dịch vụ và các giải pháp kinhdoanh cho khách hàng với sự cẩn trọng, chuyên nghiệp và trách nhiệm caonhất.Với MBS:Khách hàng luôn là trung tâm của mọi hoạt động,nhân lực làtài sản quý giá và luôn cần có sự thử thách,tăng trưởng bền vững là mục tiêutrọng yếu và lâu dài từ đó công ty định hướng vào phát triển các dịch vụ thuậntiện nhất cho khách hàng dựa vào các tiềm lực tài chính,kỷ luật kinh doanh vàcông nghệ tiên tiến của công ty.Tuy vậy,trong phòng môi giới của MBS số
Trang 36lượng nhân viên môi giới đã có chứng chỉ hành nghề môi giới chứng khoán làrất ít và kỹ năng truyền đạt thông tin của một số nhân viên môi giới là chưatốt:đôi khi khách hàng hỏi nhiều thì tỏ thái độ không hài lòng,làm cho kháchhàng có thể chuyển từ người môi giới này sang một người môi giới khác cùngcông ty hoặc họ sẽ chuyển sang hợp tác với công ty chứng khoán khác.
2.2.1.3Tính chuyên nghiệp của các sản phẩm,dịch vụ
Hiện nay,sản phẩm Stock 24 của MBS đã được cải tiến và nâng cấp vớinhiều tính năng vượt trội đem lại cho khách hàng sự nhanh chóng và tiện lợitối đa.Sản phẩm này có tính bảo mật cao khi sử dụng thẻ ma trận để đăngnhập ngoài số tài khoản và mật khẩu đăng nhập.Có nhiều danh mục chứngkhoán thuận tiện cho việc theo dõi,giao dịch một lúc nhiều tài khoản(tàikhoản chính,tài khoản ủy quyền),có thể đặt lệnh 24/24,kiểm tra tổng tài sản
và số dư tiền.Và đặc biệt sản phẩm này cho phép giao dịch tiền trực tuyếnnhư:chuyển khoán nội bộ và chuyển khoản ra ngoài ngân hàng.Các chuyêngia MBS giới thiệu sản phẩm mới M.Stock24 của MBS Đây là ứng dụng vớitính năng, tiện ích đầy đủ của Stock24 trên các dòng điện thoại Smart Phone
để tạo thêm kênh giao dịch cho khách hàng, giúp các khách hàng của MBS cóthể giao dịch mọi lúc, mọi nơi
Để đáp ứng nhu cầu kinh doanh của khách hàng,MBS đã cung cấp cácdịch vụ tài chính như Margin,BCC+.Margin là sản phẩm MBS cho khách hàngvay tiền để giao dịch mua chứng khoán trên tài khoản ký quỹ của kháchhàng.Hiện nay số lượng mã cho vay là 120 mã,tỷ lệ cho vay là 50%,thời hạncho vay 3 tháng,lãi suất 16%/năm với hạn mức 23 tỷ.BCC+ là sản phẩm hợptác giữa ba bên,Vinaconex Vettel là bên góp vốn cho khách hàng vay cònMBS là trung gian quản lý tài khoản.Với sản phẩm này số lượng mã cho vay
là 168,tỷ lệ cho vay là 60%,cho vay 3 tháng với lãi suất 16,8%/năm với cùnghạn mức của Margin, khách hàng có thể rút tiền khi còn dư nợ
Trang 37Ngoài ra,MBS còn cung cấp cho khách hàng sản phẩm hỗ trợ như:Sứcmua ứng trước,với sản phẩm này MBS cung cấp sức mua cho khách hàng căn
cứ vào tiền bán chứng khoán chưa về trong 3 ngày giao dịch T,T+1,T+2,sảnphẩm này ưu việt hơn sản phẩm ứng trước tiền bán là không tính phí tối thiểu50.000đ,phí dịch vụ chỉ tính trên một ngày với lãi suất 0,06%/ngày
2.2.1.4 Tác động của hoạt động môi giới tới các hoạt động khác
Hoạt động môi giới và các hoạt động bổ trợ như:hoạt động nghiêncứu,đầu tư và phân tích có mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau.Các hoạtđộng này thực hiện một số nghiệp vụ nhằm bổ trợ cho hoạt động môigiới,giúp cho sản phẩm của hoạt động môi giới :margin,BCC+,… hoàn thiệnhơn.Với đội ngũ nhân sự giàu kinh nghiệm và chuyên nghiệp của Khối nghiêncứu luôn xây dựng một cơ sở dữ liệu phong phú,cập nhật những thông tin mớinhất về thị trường,các ngành kinh tế chủ chốt và các công ty hàng đầu.Cácbáo cáo ngành chuyên sâu,báo cáo công ty mà khối nghiên cứu cung cấp chokhách hàng đã góp phần giúp nhà đầu tư hiểu biết sâu hơn về những khíacạnh cơ bản của cổ phiếu và đánh giá lượng cung cầu dẫn dắt giá cổ phiếutrên thị trường.MBS đã xây dựng hai hệ thống báo cáo nghiên cứu dành chonhà đầu tư cá nhân và nhà đầu tư tổ chức bao gồm các nghiên cứu về kinhtế,thị trường cổ phiếu và thị trường nợ.Trong hoạt động đầu tư,tận dụng cơhội thị trường,Ban Đầu tư đã tiến hành cơ cấu lại danh mục theo hướng nắmgiữ cổ phiếu có cơ bản tốt và tính thanh khoản cao
Hoạt động MGCK còn ảnh hưởng tới sự phát triển của hệ thống côngnghệ thông tin.Trong năm 2012,Trung tâm công nghệ thông tin của MBSđóng vai trò rất quan trọng trong hoạt động của công ty.Với mục tiêu nângcao năng suất lao động,Trung tâm công nghệ thông tin đã và đang chuẩn hóacác phần mềm hiện hành,xây dựng phần mềm cho các đơn vị như kếtoán,nghiệp vụ,nâng cấp hệ thống giao dịch đáp ứng yêu cầu kinh doanh củakhối dịch vụ chứng khoán,đảm bảo hệ thống Core hoạt động ổn định,liên tục
Trang 38Hoạt động môi giới còn tác động đến sự phát triển của hoạt động lưu kýchứng khoán Doanh thu hoạt động lưu ký chứng khoán tăng trong các năm.Năm 2010 doanh thu hoạt động lưu ký chứng khoán là 3128 triệu đồng đếnnăm 2011 là 4413 triệu đồng tăng 41.08% so với năm 2010 Năm 2012 doanhthu hoạt động lưu ký chứng khoán là 7280 triệu đồng tăng 64.96% so với năm2011.
2.2.2 Các chỉ tiêu định lượng
2.2.2.1 Số lượng tài khoản khách hàng mở tại MB
Biểu đồ 2.2 Số lượng tài khoản giao dịch tại Công ty cổ phần chứng khoán MB
Tổng số tài khoản tại MBS
(Nguồn: Báo cáo thường niên của MBS năm 2012) Nhìn chung số lượng tài khoản khách hàng giao dịch tại MBS tăng nhẹ
từ năm 2010 tới nay.Năm 2010,nghiệp vụ môi giới là một trong những nghiệp
vụ thành công nhất của MBS,điều đó là do công ty đã chủ động đưa ra cácchính sách linh hoạt phù hợp với nhu cầu của khách hàng từ đó khách hàngngày càng đặt niềm tin vào chất lượng dịch vụ của MBS.Kết thúc năm2010,số lượng tài khoản quản lý đạt 45.729 tài khoản(tăng 69,7% so với năm
Trang 392009) giúp công ty lọt vào danh sách top 10 công ty chứng khoán có số lượngtài khoản lớn nhất.
Sang năm 2011,nền kinh tế khó khăn dẫn đến TTCK giao dịch ảm đạmnhưng MBS đã không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ,củng cố lòng tinđối với khách hàng nhằm giữ vững mạng lưới khách hàng hiện có và thu hútthêm khách hàng mới.Kết thúc năm 2011,số lượng tài khoản quản lý đạt hơn
51000 tài khoản(tăng 12,6% so với năm 2010) mức tăng này ít hơn so vớinhững năm trước.Một nhân tố ảnh hưởng khiến số lượng tài khoản năm 2011của các CTCK tăng là do thông tư 74 ngày 1/6/2011,theo khoản 2 điều 7 củathông tư này thì NĐT được phép mở một tài khoản tại một CTCK,thuận lợihơn so với trước đây là mỗi NĐT chỉ được mở một tài khoản
Trong năm 2012, sản phẩm phần mềm giao dịch trực tuyến Stock24 củaMBS đã được cải tiến và nâng cấp với nhiều tính năng vượt trội, đem lại chokhách hàng sự nhanh chóng và tiện lợi tối đa Tỷ lệ đặt lệnh qua Stock24 tăng
từ 60% trong tháng 1 lên 80,8% vào tháng 12 Sản phẩm này đã giúp MBSthu hút nhiều khách hàng trong điều kiện thị trường cạnh tranh khốc liệt.Cùng với đó là các dịch vụ tài chính chất lượng như Margin;BCC+…đã đượccung cấp cho khách hàng Kết thúc năm 2012, số lượng tài khoản quản lý đạthơn 55.000 tài khoản tăng 3775 tài khoản (tăng 20,6% so với năm 2010 vàtăng 7% so với năm 2011).`
2.2.2.2 Biểu phí dịch vụ tại MBS