Điều này làm cho người ta có thể hòa nhập những cảm giác, tư tưởng, và thái độ, bằng cách: 1 quan sát và cập nhật hóa Bậc Cha mẹ, 2 giải thoát Đứa trẻ khỏi thái độ “không ổn” của mình, 3
Trang 1Luis S R.Vas
KHÁM PHÁ SỨC MẠNH NỘI TÂM CỦA MÌNH DISCOVER THE POWER OF YOUR INNER SELF
NHỮNG PHƯƠNG CÁCH HIỆU QUẢ
ĐỂ GIA TĂNG SỨC KHỎE, HẠNH PHÚC,
VÀ SỰ TRƯỞNG THÀNH TINH THẦN
Lm Giuse Trần Đình Long, SSS
Chuyển ngữ 2012
Trang 2f Đạt được Sức mạnh thông qua NLP
g Đối thoại với Bộ não
2 Khả năng Thôi miên của Bạn: Yếu tố Chữa lành và Hoàn tất
3 Cất Gánh nặng cho Tâm trí Bạn
4 Tinh thần Làm chủ từ Phương Đông và Phương Tây
- Suy niệm về Nhịp đập Trái tim của Giáo phái Sufi
- Yoga Thích ngh
- Suy niệm Kitô giáo
Trang 3- Suy niệm Thiền
- Suy niệm Vipassana
- Lời Cầu nguyện Tập trung
- Đường lối của Chúa Thánh Thần
5 Thành công có Dự tính Trước
6 Phương pháp Thiền đối với việc Học hỏi
7 Biến Căng thẳng thành Năng lực
8 Một Chiến lược đối với Cuộc sống
9 Chữa lành Toàn diện
10 Luồng Tư tưởng: Nơi Kết hợp Hạnh phúc và Tính Sáng tạo
Trang 4Lời Giới Thiệu
Con người hiện đại sống trong một trạng thái thường xuyên lo lắng Những cuộc chiến tranh, nổi loạn, thiên tai vẫn đe dọa cuộc sống và tài sản của họ Sức ép công việc càng tạo ra những đòi hỏi thái quá đối với sức chịu đựng, sự uyển chuyển, tính sáng tạo, khả năng thích nghi và thần kinh con người Tình trạng lạm phát và những trách nhiệm gia đình buộc họ phải nhắm đến những thành tích và thu nhập càng ngày càng lớn hơn
Hậu quả thường là nỗi thất vọng, rối loạn cảm xúc, bệnh tật, suy nhược thần kinh Suốt hơn mấy thập niên qua, các nhà tâm lý thuộc các tôn giáo khác nhau vẫn triển khai các phương pháp để giúp con người đương đầu với những căng thẳng trong cuộc sống, và duy trì sự lành mạnh Carl Rogers phổ biến liệu pháp tập trung vào bệnh nhân, Fritz Perls phát minh liệu pháp Cấu trúc, Eric Berne khởi xướng cách Phân tích Giải quyết, Aaron Beck triển khai liệu pháp Nhận thức, Albert Ellis đề xuất liệu pháp Cảm xúc Lý trí Hình như so với những người khác, mỗi nhà tâm lý đều phù hợp hơn đối với một trạng thái cảm xúc đặc trưng, tính khí, trình độ giáo dục và điều kiện văn hóa Nhưng dường như tất
cả các nhà tâm lý đều làm việc tốt đẹp và nhanh chóng, khi điều trị chứng loạn thần kinh chức năng, hơn là khi phân tích tâm lý chính thống, vốn đã biến thành một bộ phận cực kỳ kéo dài và tốn kém Hiện nay, các liệu pháp chiết trung (eclectic) có khuynh hướng sử dụng từng phương pháp của liệu pháp, tùy theo khả năng phù hợp của nó đối với một tình huống đặc trưng Ngoài ra, trong nhiều trường hợp, sau khi học hỏi về phương pháp luận, hầu hết các phương pháp này
Trang 5đều có thể được chính bệnh nhân sử dụng để tự-điều trị, mà không có sự giám sát và không nguy hiểm cho bản thân họ
Ngành kinh doanh và công nghệ hiện đại dự định gia tăng sản lượng, đổi mới, thúc đẩy thành tích và thỏa mãn công việc, trong số các nhân viên của họ được tài trợ để nghiên cứu thành tựu đối với những mục tiêu này Hiện nay,
có vài nhà kinh doanh lớn hoặc trung bình, mà không có một
Ủy ban Nguồn Nhân lực phổ biến về cách đào tạo, được trù tính để gia tăng thành tích và hạnh phúc nơi các nhân viên của họ
Các trụ sở giáo dục cũng đang tài trợ việc nghiên cứu các phương pháp học hỏi đạt hiệu quả, để làm cho quá trình giáo dục phong phú hơn và thú vị hơn so với hiện nay
Đồng thời, nhờ việc tái khám phá những truyền thống tôn giáo Phương Đông, tâm lý học đã khám phá được những biên giới mới trong tiềm năng của tâm trí con người, để kiểm soát cơ thể và giải thoát tâm trí khỏi những bệnh tật thể lý, cũng như để kiểm soát hệ thống thần kinh tự động, vốn chi phối hoạt động không cố ý của cơ thể
Trong số các phương pháp này, nhiều phương pháp vẫn nằm rải rắc trong các bản nghiên cứu và nhật báo về kỹ thuật Lần đầu tiên, chúng tôi đưa chúng lại với nhau ở đây Mỗi phương pháp đều được giới thiệu bằng một nghiên cứu dựa trên đối tượng và hoàn cảnh cụ thể mà trong đó, nó đã được sử dụng thành công Các trường hợp đều rút ra từ các bài trình bày trong các cuộc hội nghị và chương trình mà trong đó các tác giả đã tham gia Tuy nhiên, tên và các trường hợp khác đều được hư cấu vì lý do để giữ bí mật Các độc giả nào quyết định thử nghiệm các phương pháp này đều
Trang 6được hoan nghênh khi viết thư cho tác giả về những kinh nghiệm của họ Những lời đề nghị về lời khuyên đều sẽ chỉ được chấp nhận, nếu kèm theo một phong bì có dán tem và
đề địa chỉ của người đó
Thời lượng và tình hình của từng phương pháp đều được chỉ định, nhằm tạo khả năng cho độc giả sử dụng nó trong thời gian rảnh rỗi, khi họ đang đợi một cuộc hẹn, đón
xe buýt hoặc tàu lửa, đứng chờ tại sân bay hoặc đang xếp hàng Điều này sẽ tạo khả năng cho độc giả nào thậm chí bận rộn nhất vẫn sử dụng được cuốn sách này
Tôi cũng hy vọng rằng cuốn sách này sẽ hữu ích đối với các chuyên viên tư vấn, các nhà tâm lý điều trị và chữa bệnh bằng lao động, và các nhà đào tạo trong việc quản lý nguồn nhân lực Những gợi ý của họ về việc cải thiện bản văn hiện thời và việc bao gồm cả các phương pháp bổ sung đều được quan tâm và, nếu được sử dụng, chúng sẽ được nhìn nhận với lòng biết ơn trong các ấn bản sau này
Luis S R.Vas Trụ sở Tiềm năng Con người
Trang 71
Tự-Hướng dẫn thành công
Balraj đã đạt được văn bằng Thạc sĩ Tâm lý, sau đó là bằng Cử nhân Quản trị Kinh doanh, và tham gia vào Bộ phận Tiếp thị của một công ty đa-sản phẩm Anh thành công sáng chói trong việc lên kế hoạch và thực hiện chiến lược tiếp thị của công ty, nhưng anh cũng trở nên không hòa hợp
về mặt cá nhân với tất cả những người mà anh giao tiếp Anh đàn áp các cấp dưới, xấc láo đối với cấp trên, và thậm chí còn bị chính các khách hàng của công ty thực sự căm ghét
Họ vẫn mua những sản phẩm mà công ty tiếp thị, bởi vì các món hàng và chương trình khuyến mãi mà Balraj đã nghĩ ra đều quá hấp dẫn, không thể loại bỏ vì mối thù địch cá nhân Anh được khen ngợi khắp nơi, nhưng vẫn bị căm ghét như nhau Cuộc sống của gia đình anh cũng không thoải mái
Trang 8Tuy nhiên, tính cách xơ mòn của Balraj đã đưa anh đến thất bại, khi trong một cuộc họp liên bộ, nơi các nhà lãnh đạo Liên hiệp cũng đều hiện diện, một trong các nhà lãnh đạo của Liên hiệp đã bực bội đối với những nhận xét không khéo léo của anh Một cuộc khủng hoảng về các mối quan hệ lao động nảy sinh, hậu quả đe dọa gây ra một cuộc đình công Balraj ngay lập tức bị cách chức trưởng phòng tiếp thị Anh được tạm thời chuyển sang một bộ phận không-công tác, không có bổn phận cụ thể, và còn được yêu cầu tìm kiếm một công việc mới
Không có công việc nào sẵn có đối với Balraj, bởi vì tai tiếng về tính nóng nảy đã lan xa và rộng khắp trong ngành kinh doanh, hơn là năng lực tiếp thị của anh ta
Vì ít có công việc để làm, nên Balraj bắt đầu tham dự các chương trình đào tạo do Bộ phận Nguồn Nhân lực tổ chức Anh đã tham dự một chương trình về cách Phân tích Giải quyết, một chương trình khác về Liệu pháp Cảm xúc Lý trí, và nhận thấy cả hai chương trình này đều sáng chói Anh hiểu được thái độ của mình và phản ứng của mọi người đối với thái độ này dưới một ánh sáng mới Khi sử dụng các nguyên tắc mà anh học hỏi ở đây, anh đã thành công khi giải quyết các vấn đề trong gia đình, và quyết định hoàn toàn thay đổi nghề nghiệp của mình Anh còn tham dự một số khóa học về các phương pháp tư vấn, khi rời khỏi công ty, anh bắt đầu kinh doanh với tư cách là một nhà tư vấn về nhiều mục đích
Trong một thời gian ngắn, anh đã trở thành một nhà
tư vấn nổi tiếng và phổ biến, kiếm được nhiều tiền hơn cả trong bộ phận tiếp thị thuộc công ty trước đây của anh
Trang 9Sau đây là một vài trong số các phương pháp mà Balraj đã học hỏi và áp dụng, để giải quyết các vấn đề giữa
cá nhân với nhau, và các vấn đề nơi các thân chủ của anh
a Phân tích Giải quyết
Mục đích: Tự-nhận thức và những mối quan hệ tốt hơn
giữa cá nhân với nhau
Tư thế: Không quan trọng
Thời gian: Cùng chung với bất cứ hoạt động nào giữa cá
nhân với nhau
Lý thuyết: Liệu pháp Phân tích Giải quyết (TA) đã được
triển khai bởi nhà tâm lý Eric Berne, tác giả
cuốn ‘Games People Play’ (Những Ý đồ mà Con người Xử sự) và vài cuốn sách khác
Thomas Harris, tác giả cuốn ‘I’m OK’ (Tôi
Ổn) đã góp phần vào một số thuật ngữ của TA
Liệu pháp TA cho rằng trong bất cứ hoạt động nào giữa cá nhân với nhau, như nói chuyện với vợ, chồng, cấp trên, bạn đồng nghiệp hoặc người xa lạ, chúng ta đều ở một trong ba trạng thái của tâm trí (đã được đặt tên là Trạng thái Cái Tôi trong TA) Trước hết là tâm trạng của bậc Cha mẹ, vốn nuôi dưỡng một thái độ giáo điều, đòi hỏi người khác phải tuân theo các luật lệ, và duy trì những quy ước, khi xác
Trang 10định rằng họ nên cư xử chính xác như thế nào trong những hoàn cảnh nhất định Tâm trạng này diễn tả bất cứ tiêu chuẩn nào mà người ta đã được cha mẹ của mình hoặc những người có uy quyền dạy dỗ phải tuân giữ Những từ ngữ như:
“Không bao giờ”, “Luôn luôn”, “Đó là cách thức làm điều này”, “Bây giờ, con đừng cảm thấy khó chịu nữa” v.v vẫn xảy ra, khi bậc Cha mẹ nơi bạn đang nói
Tâm trạng thứ hai, hoặc Trạng thái Cái Tôi, là tâm trạng của đứa trẻ, diễn tả tất cả những cảm xúc của con người – yêu, ghét, tức giận, phẫn nộ, tò mò, ghen tị, và cả những tâm trạng tích cực như: tò mò, hăng hái, khôi hài v.v Khi chúng ta buông lỏng cho những cảm xúc này, thì
TA nói rằng Đứa trẻ nơi chúng ta đang tương tác
Trạng thái Cái Tôi cuối cùng là tâm trạng của Người lớn, vốn là một trong cách lý luận hợp lý khách quan, trong khi xử lý đối với bất cứ tình huống hoặc vấn đề nào
Mỗi người chúng ta đều có khuynh hướng bộc lộ những Trạng thái Cái Tôi của Cha mẹ, Đứa trẻ và Người lớn một cách riêng biệt trong những hoàn cảnh khác nhau, thường là không phù hợp, đưa đến đủ mọi loại phức tạp không cần thiết Một cấp trên có thể hành động như một bậc Cha mẹ đối với các cấp dưới, khi đòi hỏi sự vâng phục tuyệt đối trước những mệnh lệnh của họ, hơn là duy trì một mối quan hệ Người lớn cần thiết để giải quyết các vấn đề của Công ty Các cấp dưới nào đáp lại bằng trạng thái Cái Tôi của Trẻ con đều có thể rất phù hợp với loại cấp trên như vậy Nhưng không phải lúc nào cũng thế, bởi vì trạng thái Cái Tôi của Trẻ con cũng có thể chống đối bậc Cha mẹ, hậu quả gây
ra những vụ đụng chạm và giận dỗi Một trạng thái Cái Tôi của Người lớn không thể liên quan đến một cấp trên như
Trang 11vậy, cho đến khi nó có khả năng bằng cách này hay cách khác thuyết phục cấp trên cũng thay đổi sang trạng thái Cái Tôi của Người lớn
Sau đây là một số tương tác điển hình liên quan đến bậc Cha mẹ, Người lớn và Trẻ con:
A: “Bạn làm gì vào buổi tối?” (Người lớn)
B “ Có bất cứ công việc nào là của bạn không?” (Trẻ con)
C “Bạn phải làm cả đống việc” (Cha mẹ)
D “Tôi xin lỗi” (Trẻ con)
-
E “Đừng quấy rầy tôi Tôi còn phải làm việc ít nhất 2 giờ nữa, trước khi tôi có thể thưởng thức một tách trà (Trẻ con)
F “Tại sao bạn không làm việc thường xuyên hơn?” (Cha mẹ)
-
G “Mấy giờ rồi?” (Người lớn)
H “Ba giờ” (Người lớn)
Trang 12Trong cuộc sống, một trong ba trạng thái Cái Tôi nói chung vẫn chi phối, xác định lối sống của một người Chẳng hạn, lối sống chiếm ưu thế hơn của Trẻ con là tán thành và phản đối chính mình, hoặc sợ hãi thế giới chung quanh Theo thuật ngữ TA, lối sống này được diễn tả như: “Tôi không ổn, bạn ổn” Đứa trẻ hay chống đối cũng có thể diễn
tả sự phản đối thế giới cũng như bản thân: “Tôi không ổn, bạn không ổn”
Lối sống chiếm ưu thế hơn của Cha mẹ nuôi dưỡng
sự tán thành chính mình và phản đối thế giới: “Tôi ổn, bạn không ổn” Lối sống chiếm ưu thế hơn của Người lớn là tán thành lẫn nhau: “Tôi ổn, bạn ổn”
TA giúp người ta trở nên ý thức về những Trạng thái Cái Tôi trong những hoạt động tương tác khi chúng xảy ra, mang lại tầm quan trọng tương đồng cho từng Trạng thái Cái Tôi, và cho phép diễn tả một trạng thái phù hợp nhất trong những tình huống Điều này làm cho người ta có thể hòa nhập những cảm giác, tư tưởng, và thái độ, bằng cách: (1) quan sát và cập nhật hóa Bậc Cha mẹ, (2) giải thoát Đứa trẻ khỏi thái độ “không ổn” của mình, (3) hướng dẫn Người lớn hoạt động mà không bị nhiễm trạng thái của Cha mẹ hoặc Trẻ con Người ta cũng có thể học hỏi để nhận ra những “Ý đồ” của mình và những người khác – thuật ngữ của TA đối với những hành động thường được đảm trách một cách vô thức để được “trả tiền”, chẳng hạn như “những hành động tích cực” (diễn tả sự tán thành), hoặc ngay cả “những hành động tiêu cực”, diễn tả sự phản đối Để minh họa, một nhân viên làm việc chăm chỉ mà vẫn bị cấp trên phớt lờ, làm mất
đi những hành động tích cực, và có thể có ý đồ vắng mặt Đây là một ý đồ mà người đó xử sự, nhằm làm cho mình
Trang 13được chú ý, ngay cả nếu hậu quả là họ bị khiển trách, bởi vì
họ thích một hành động tiêu cực hơn là bị phớt lờ
Hiện nay, nhiều công ty vẫn sử dụng TA trong các chương trình đào tạo của họ Chẳng hạn, một công ty Hàng Không đã triển khai một chương trình được gọi là Phân tích Giải quyết dành cho cách Đối xử với Khách hàng (TACT), trong đó, các nhân viên bán hàng và thủ quỹ đều được dạy
dỗ để nhận biết một (khách hàng) có thể đang ở trạng thái gì – và phản ứng đối với trạng thái cái tôi thực sự của chính mình Chẳng hạn, một khách hàng la lối và đe dọa nhân viên, hoặc thọc bàn tay qua cửa sổ có thể ở trong trạng thái cái tôi của Trẻ con Một khách hàng cư xử giống như một
“bậc Cha mẹ” sẽ độc đoán và đòi hỏi, có thể để đưa ra những lời phát biểu chung chung Trong trạng thái cái tôi của Người lớn, việc thực hiện quyết định là một phần trong bộ
ba, người đó sẽ bình tĩnh và hợp lý Người điều khiển chương trình đào tạo nói: “Chúng ta cố gắng chuyển lối cư
xử sang mức độ của Người lớn, nhưng đôi khi, bạn phải đóng một vai trò khác Nếu một khách hàng tức giận phát xuất từ trạng thái Cái Tôi của Trẻ con, thì có thể nhân viên muốn lâm vào trạng thái nặng nề của bậc Cha mẹ Người đó
có thể nói điều gì đó như: “Loại thái độ này không chấp nhận được ở đây”
Những thuật ngữ “hành động” và “vỗ về” rất quan trọng trong TACT Một nhân viên nói: “Thông thường, tất
cả những điều mà khách hàng cần là một hành động Chỉ cần
tử tế với họ, và họ sẽ trấn tĩnh lại”
Sau đây là thủ tục sẽ giúp bạn nhận ra những trạng thái cái tôi khác nhau trong hành động:
Trang 14Thủ tục: Bước 1:
Hãy xem xét một hành động tương tác mới đây mà bạn đã có đối với một đồng nghiệp hoặc cấp trên Hãy cố gắng tìm hiểu xem có phải mình đã tương tác như là Trẻ con cho đến Cha mẹ, Trẻ con cho đến Người lớn, Người lớn cho đến Người lớn, hoặc Cha mẹ cho đến Trẻ con hay không Hành động tương tác này có phù hợp không? Bạn có bất cứ
ý đồ nào đối với người nói chuyện với mình, hoặc người đó đối với bạn không? Phải chăng một trong hai người đang mong đợi những hành động từ người kia? v.v
Bước 3:
Hãy cố gắng nhờ vợ/ chồng, hoặc một người bạn phân tích Trạng thái Cái Tôi của bạn, khi cả hai người đang tương tác với nhau Hãy đọc và thảo luận những cuốn sách
về TA, như “Tôi ổn, Bạn ổn”, và cố gắng áp dụng những thấu hiểu về chúng vào cuộc sống của bạn
Để theo dõi nguồn gốc những cảm giác không vui của bạn, như tức giận, lo lắng, hồi hộp, và chấn chỉnh chúng, Amy B Barris và Tiến sĩ Thomas Harris đã phát minh và
Trang 15trình bày một phương pháp hữu ích khác trong cuốn Staying
OK (Nói Đồng ý)
Theo dõi:
Mục đích: Để xử lý những cảm giác không phù hợp và
phản tác dụng
Tư thế: Không quan trọng
Thời gian: Không giới hạn, nhưng có thể phân chia thành
những khoảng thời gian 10 phút
Thủ tục:
Bước 1:
Hãy thừa nhận cảm giác đối với bản thân Đôi khi, bạn không công nhận rằng mình tức giận, ngay cả khi những người khác vạch ra cho bạn rằng bạn tức giận! Sự thừa nhận những cảm giác của mình chính là bước đầu tiên để xử lý chúng
Bước 2:
Hãy thừa nhận rằng chính Đứa trẻ trong bạn đang trải nghiệm những cảm giác tiêu cực, vốn là một hình thức của
sự tổn thương về mặt cảm xúc
Trang 16Bước 3:
Từ hoặc cụm từ nào tóm tắt tốt nhất cảm giác đó? Phải chăng đó là: “ngu xuẩn”, “Bạn sẽ không bao giờ đạt tới bất cứ điều gì”, “thất bại”, “không phù hợp với bất cứ điều gì”, “thật là trơ tráo” ? Có thể đôi khi trong quá khứ, bạn đã từng bị tố cáo bằng những lời này, và cảm giác càng củng cố lời tố cáo
Bước 4:
Sự kiện gì mới đây đã gây ra cảm giác này? Phải chăng lời chế nhạo của vợ/ chồng bạn? Thất bại trong việc thực hiện điều gì đó? Một sai lầm tồi tệ? Người khác nào đó
đã đạt được điều mà bạn mong muốn?
Bước 5:
Trong trường hợp này, con người Cha mẹ nơi bạn đang nói gì với Đứa trẻ nơi bạn, và Đứa trẻ phản ứng như thế nào? Bạn có thể hình dung được sự trao đổi không? Hãy thử hình dung điều này trong vòng vài phút Qua việc thực hành, bạn sẽ có khả năng làm điều đó một cách gần như ngay lập tức Hãy cố gắng hình dung rằng Cha mẹ và Đứa trẻ là hai người khác, không phải là bạn Sự xa cách với các nhân vật chính sẽ giúp bạn dễ dàng hơn trong việc tái tạo cuộc đối thoại
Trang 17Bước 6:
Bây giờ, bạn có thể làm gì một cách khác biệt? Bạn
đã để cho Người lớn nơi bạn quan sát tình hình Hãy nghĩ đến một số giải pháp của Người lớn đối với vấn đề: Làm sáng tỏ một điểm cùng với người đã gây ra vấn đề này, để phát hiện xem người đó có ý muốn nói điều mà bạn hiểu không; nếu chính hành động của bạn gây ra vấn đề, thì hãy đặt người nào đó vào vị trí của mình Bạn có phê phán người
đó một cách khắc nghiệt, giống như bạn phê phán đang bản thân không?
Bước 7:
Lần tới, phải chăng bạn sẽ phản ứng một cách khác biệt? Chắc hẳn bây giờ bạn đã quyết định rằng mình sẽ phản ứng như vậy Hãy cam đoan rằng sẽ không phải là Đứa trẻ đang phản ứng lại một cách không phù hợp, với những cảm giác có hại hơn Thay vào đó, bạn có thể làm cho Người lớn nơi bạn phản ứng không? Như thế nào?
Qua phương pháp này, bạn sẽ đạt được sự thấu hiểu hơn đối với những cảm giác của mình, và có một cách xử lý
để kiểm soát chúng
Trang 18Kịch bản
Một khái niệm quan trọng trong TA là Kịch bản Eric Berne đã nói: “Kịch bản là một kế hoạch cuộc đời, dựa trên quyết định được thực hiện trong thời thơ ấu, do cha mẹ củng cố, các sự kiện theo sau biện minh, và lên tới tột đỉnh trong một khả năng chọn lựa” Chẳng hạn, cha mẹ
có thể nói với con họ: “Mày sẽ không bao giờ đạt tới bất cứ điều gì trong cuộc đời” Khi tin tưởng vào sự khôn ngoan hiểu biết tất cả mọi sự của cha mẹ nó, đứa con sẽ tiếp thu dự báo này, hạ thấp tầm nhìn, từ bỏ những hoài bão của mình,
và kết thúc bằng sự thất bại Bất cứ khi nào các bạn bè hoặc những người hảo tâm khích lệ đứa con cố gắng hơn và đạt được một mục tiêu quan trọng, thì lời dự báo của cha mẹ lại diễn ra giống như một cuộn băng trong tâm trí nó, và khiến
nó bỏ cuộc ngay cả trước khi cố gắng
Tuy nhiên, đây không phải là một sự kiện phổ biến Đứa con khác có thể phản ứng một cách khác hẳn so với dự báo của cha mẹ nó Dự báo có thể khiến đứa con tức giận, động viên nó bằng mọi giá chứng tỏ rằng cha mẹ nó sai lầm trong lãnh vực mà họ phán đoán là quan trọng Chẳng hạn, nếu cha mẹ là luật sư, thì cuối cùng đứa con có thể trở thành một thẩm phán, chỉ để chọc tức ông bố, mặc dù đứa con không hề có sở thích đặc biệt đối với ngành luật, và thích trở thành một nhà khoa học hoặc giáo viên hơn
Trong cả hai trường hợp được mô tả trên đây, phản ứng của đứa con đều không phù hợp Đứa con nên có khả năng tự quyết định điều gì phù hợp nhất với mình, và đi theo
Trang 19vận mệnh của mình, không bị đè nặng bởi những ý thích chợt nảy sinh của cha mẹ
Liệu pháp Phân tích Giải quyết mô tả nhiều kịch bản
đa dạng, nhưng đại khái, chúng có thể được phân chia thành
ba loại: kịch bản của người chiến thắng, kịch bản của người thua cuộc, và kịch bản của người không-chiến thắng Theo Berne, những người chiến thắng hiểu biết mình muốn gì, đi theo và đạt được điều đó Những người thua cuộc có thể đi theo điều họ mong muốn, nhưng bằng cách này hay cách khác, họ lại thất bại trong việc đạt được điều đó Những người không-chiến thắng ổn định với một kịch bản tầm thường Họ không chiến thắng cũng không thua cuộc
Trong việc đạt được sự tự do từ một kịch bản không phù hợp, bước đầu tiên là ý thức rằng mình đang đi theo một kịch bản như vậy, rồi sau đó, thực hiện một nỗ lực có ý thức
để khắc phục điều đó, với sự giúp đỡ của các bạn bè và cố vấn nào có đủ tư cách nhận biết những khả năng và tính khí của bạn
Bởi vì các kịch bản đều do Cha mẹ kiểm soát, nên để
tự giải thoát khỏi họ, người ta phải thoát khỏi quyền kiểm soát của Cha mẹ, và buông lỏng đối với (Trạng thái cái Tôi của) cả Đứa trẻ lẫn Người lớn Sau đây là phương pháp:
Trang 20Thoát khỏi các Kịch bản
Mục đích: Để giải thoát mình khỏi sự chi phối bởi quyền
lực từ thời thơ ấu
Tư thế: Không quan trọng
Thời gian: Không giới hạn, nhưng có thể phân chia thành
những khoảng thời gian 10 phút
Thủ tục: Bước 1:
Khi không còn bị quấy rầy, bạn hãy tự hỏi mình mong muốn điều gì từ cuộc sống, lớn và nhỏ, nếu tiền bạc, sức khỏe v.v không bị hạn chế Hãy làm một bản danh sách dài tùy thích: Một thanh sôcola? Một kỳ nghỉ bên ngoài thị trấn? Một căn nhà mới lớn hơn? Một chiếc xe thể thao? Thể lực tốt hơn? Công việc riêng? Để trở thành nhà độc tài thế giới? Cả một đoàn người phục vụ? Một chiếc du thuyền? Một chiếc vòng cổ kim cương? Mỗi ngày ba chiếc sà-ri (áo của phụ nữ Ấn Độ)? 10 triệu đồng rupi? Sở hữu một căn biệt thự ở Thụy Sĩ? Sở hữu một hậu cung bao gồm các phụ nữ trên toàn thế giới? Thực hiện một chuyến đi vòng quanh thế giới?
Phát minh một hình thức năng lực tự do ?
Hãy dành nhiều ngày theo ý muốn của bạn, để làm một bản danh sách bao quát Hãy để cho trí tưởng tượng của
Trang 21bạn bay bổng Yêu cầu duy nhất là các điều khoản đều tự nhiên và cụ thể Hãy cam đoan như vậy
Nếu bạn cảm thấy hứng thú về việc này, thì bạn có thể đoan chắc rằng đó là trạng thái của Trẻ con Nếu bạn cảm thấy đó là một công việc bổn phận, thì đó là trạng thái của bậc Cha mẹ – hãy phớt lờ nó đi
Bước 2:
Hãy để cho Người lớn nơi bạn phê phán những hậu quả và tính thực tế của những điều khoản trong bản danh sách của bạn Một thanh sôcola có thể không đáng mong ước nếu bạn bị thừa cân Hãy đánh giá những khó khăn trong việc đạt được từng điều khoản dựa trên bậc thang 10 điểm,
từ điều khoản dễ dàng nhất đến khó khăn nhất – sau khi gạch
bỏ điều khoản nào không đáng mong ước
Bước 3:
Khi khởi sự bằng điều khoản dễ đạt được nhất, bạn hãy bắt đầu hoàn thành từng điều khoản một, theo thứ tự ưa thích nhất của mình Hãy phân chia những điều khoản khó khăn nhất thành các bước, để hoàn tất mỗi điều khoản một lúc, trong một khung thời gian cụ thể Mỗi bước không nên quá khó hoàn tất, sao cho có thể duy trì sự hứng thú của bạn đối với điều khoản này Hãy mơ tưởng đến việc đạt được những mong muốn của mình, và quan sát xem bạn cảm thấy thế nào Hãy tự thưởng công cho mình bằng cách nào đó, sau mỗi bước thành công
Trang 22Bước 5:
Khi những thành tích của bạn phát triển, hãy nhớ lại những thành tích này bất cứ khi nào bạn có nhiều điều khó hoàn tất hơn Hãy sử dụng bất cứ phương pháp nào khác trong cuốn sách này, mà bạn cảm thấy là sẽ giúp đỡ mình
Dần dần, bạn sẽ từ bỏ được trạng thái của bậc Cha
mẹ và kịch bản về lối sống mà trạng thái này đã viết ra cho bạn Và bạn sẽ phát triển một trạng thái mới của bậc Cha mẹ, phát xuất từ kinh nghiệm trưởng thành của bạn về những điều đúng đắn và sai trái
Trang 23b Liệu pháp Nhận thức
Ramesh là viên chức quản trị trong một hội phát triển nhà ở Sau khi phục hồi từ một thời kỳ đau yếu ngắn khiến anh phải nhập viện, anh đã triển khai việc cưỡng bách mình phải rửa tay cứ sau mỗi 10 phút hoặc đại khái như vậy Mỗi lần, anh đều bồn chồn một lúc, và không tập trung chú ý được, cho đến khi anh đi tới bồn và rửa tay Bởi vì anh sống tại Mumbai, và phải đi làm bằng tàu lửa, cách nhà hơn một giờ, nên anh vẫn phải tạm thời ngắt quãng cuộc hành trình của mình mấy lần, đi xuống các trạm trên đường để rửa tay Thậm chí anh còn phải thức dậy nhiều lần giữa đêm để nhượng bộ sự bắt buộc này của mình Khi không thể rửa tay được, thì vẫn đưa đến hậu quả là nỗi lo lắng trầm trọng
Cuối cùng, khi anh không còn có thể tiếp tục thói quen rửa tay của mình được nữa, thì anh đã đến một nhà tâm
lý điều trị được đào tạo về liệu pháp nhận thức Nhà tâm lý phát hiện rằng nỗi sợ hãi đối với vi khuẩn đã đưa Ramesh thường xuyên đến với bồn rửa tay Việc thẩm vấn thêm còn bộc lộ rằng bất cứ khi nào Ramesh nghĩ đến những con vi trùng, thì anh đều tưởng tượng là mình đang nằm hấp hối trên giường vì bị chứng bệnh nhiễm trùng nào đó Trong câu chuyện của họ, nhà tâm lý tình cờ đưa cho Ramesh một bức tượng nhỏ từ trên bàn của ông, mà Ramesh coi như một vị thần Sau khi quan sát bức tượng, Ramesh tự bào chữa và đi tới bồn rửa tay, nhưng nhà tâm lý đã khóa cửa phòng Do bị mắc kẹt, nên Ramesh bắt đầu thở nặng nề, nhịp tim đập nhanh, và đỏ mặt lên Anh bắt đầu bị ho, và cảm thấy rất yếu Nhà tâm lý đã vạch ra cho Ramesh rằng ngay cả nếu anh bị nhiễm trùng, thì tình trạng nhiễm trùng vẫn sẽ không
Trang 24bộc lộ quá sớm đến thế “Tôi bắt buộc anh ta phải tạm ngưng hình ảnh trong tâm trí mình, và thường xuyên đánh giá tình hình Tôi nói với anh ta rằng tôi đã từng sờ vào bức tượng hàng tá lần rồi, chỉ cho tất cả các bệnh nhân của tôi, và từ khi tôi nhận được bức tượng này cách đây 7 năm, cả tôi lẫn các bệnh nhân của tôi, không một ai bị nhiễm trùng cả Bí quyết nằm trong việc khám phá những tư tưởng tự động và những hình ảnh đều liên kết với sự cưỡng bách của anh ta Phần còn lại thật dễ dàng Ramesh đã học hỏi để hướng tâm trí khỏi hình ảnh gây sợ hãi mà anh vẫn biết là vô lý, và đã mất đi nỗi sợ hãi của mình”
Việc nắm bắt được những tư tưởng tự động hoặc tầm nhìn của bạn ngay trước khi nỗi lo lắng tấn công, rồi sau đó, thử thách tính hợp lý của tư tưởng đó, thông qua bất cứ phương tiện nào sẵn có, thì cuối cùng sẽ loại bỏ được nỗi lo lắng
Cũng có thể áp dụng phương pháp này để giải quyết những xung đột giữa cá nhân với nhau như sau:
Nắm bắt được những Tư tưởng Tự động của Bạn
Mục đích: Cải thiện những Mối Quan hệ Liên Bản vị và
Kiểm soát Cảm xúc
Tư thế: Không quan trọng
Thời gian: Không giới hạn, nhưng có thể phân chia thành
những khoảng thời gian 10 phút
Trang 25Thủ tục:
Bài tập này dựa trên liệu pháp nhận thức, đề xuất rằng các vấn đề liên bản vị giữa chồng và vợ, cấp trên và cấp dưới, các đồng nghiệp và những người khác, đều diễn ra như
là hậu quả của cách giải thích sai về những động cơ, tư tưởng và cảm giác của người khác
Tiến sĩ Aaron Beck đề xuất một thủ tục sáu bước, để cải thiện những mối quan hệ liên bản vị của bạn
Bước 1: Học hỏi cách nắm bắt những tư tưởng tự động của bạn
Khi thái độ của người nào đó gây tức giận cho bạn, thì bạn hãy cố gắng khám phá xem mình giải thích thái độ
đó như thế nào, tới chừng mức mà nó liên quan đến bạn, nghĩa là, những tư tưởng nào tự động xảy ra với bạn, khi thái
độ đó gây ra sự phẫn nộ nơi bạn Có thể những tư tưởng tự động này : “Anh ta/ cô ta không quan tâm đến tôi”, “Anh ta/
cô ta muốn lợi dụng tôi”, “Anh ta/ cô ta bỏ ra ngoài để làm
bẽ mặt tôi” thường không được biện minh Chúng xuất hiện
từ cách giải thích sai về những vẻ mặt, giọng nói, cử chỉ vẫn được bạn và người khác sử dụng với những mục đích khác nhau Hãy tự hỏi: Chứng cứ gì ủng hộ cách giải thích của tôi,
và chứng cứ gì chống lại nó? Hãy cố gắng không thiên vị, như thể cuộc tranh cãi xảy ra giữa người khác và người khác nào đó, và bạn là trọng tài
Trang 26Bước 2: Thực hành việc nắm bắt những tư tưởng tự động của bạn
Bất cứ khi nào bạn trải nghiệm một cảm xúc – bực tức, vui mừng, buồn phiền, oán giận – thì bạn hãy cố gắng xác định tư tưởng tự động đi kèm theo cảm xúc này Tiến sĩ Beck nói: “Chính việc học hỏi để hiểu được những tư tưởng lướt qua tâm trí bạn mang lại cho bạn sức mạnh vượt trên những cảm xúc mà chúng tiến triển”
Bước 3: Hướng sang một phản ứng hợp lý
Hãy xem xét điều gì có thể là nguyên nhân đối với thái độ của người khác, từ quan điểm của chính người đó
Bước 4: Kiểm tra tính chính xác nơi những tư tưởng tự động của bạn
Hãy hỏi người khác, mà không đưa ra những lời tố cáo, xem những tư tưởng tự động của bạn có bộc lộ sự thật
về những ý định hoặc cảm giác của người đó, khi nhấn mạnh vào thái độ của họ Phản ứng của người đó có thể khai sáng
Bước 5: Thay đổi những Nhận thức của Bạn
Nét tính cách của con người có thể được nhìn một cách tích cực hoặc tiêu cực Bạn có thể coi một người “tự tin” đối với người khác như là “quá áp bức và huyênh hoang”, người khác là “lạnh nhạt” hoặc “vô trách nhiệm”, người khác là “vội vã” hoặc “nóng nảy” v.v Sự thay đổi về những nhận thức của bạn có thể cải thiện các mối quan hệ
Trang 27Bước 6: Các mối quan hệ hệ tại ở việc đáp ứng những nhu cầu
Hãy cố gắng ghi nhớ rằng mối quan hệ tốt đẹp hệ tại
ở việc cùng nhau đáp ứng những nhu cầu Để cải thiện mối quan hệ của bạn, hãy thử khám phá xem những nhu cầu của người khác là gì, và bạn có đang đáp ứng chúng hay không Đôi khi, chỉ lúc người ta làm cho người khác cảm thấy thoải mái về bản thân họ, thì mới củng cố được mối quan hệ
lý
Trang 28Sự kiện mà chúng ta thường tin là gây ra tình trạng tức giận, lo lắng, sợ hãi, buồn phiền, được đặt tên là “Sự kiện Hoạt hóa” hoặc “A” Theo sau “A” là một niềm tin phi
lý “iB”, đáp lại, nó đưa đến một hậu quả không phù hợp về mặt cảm xúc hoặc thái độ “iC” – ABC của RET
Phương cách điều trị đối với những rắc rối về cảm xúc của chúng ta bao gồm việc theo dõi Sự kiện Hoạt hóa (A), nhận ra Niềm tin phi lý (iB), thay thế vào đó bằng một Niềm tin Hợp lý (rB), sao cho theo sau là một kết quả phù hợp về mặt cảm xúc hoặc thái độ (aC) Sự đa dạng về lý trí không dễ dàng thay thế được các niềm tin phi lý Chúng phải được Khám phá, Phân biệt và Tranh luận (D), cho đến khi đưa đến kết quả là tác động cảm xúc (E) phù hợp Chuỗi ABCDE này được biết đến như là DIBS – Tranh luận (D) về
Hệ thống (S) Niềm tin (B) Phi lý (I)
Thủ tục DIBS như sau:
Chẳng hạn, khi bạn trải nghiệm cơn tức giận, thì bạn hãy nhận ra sự kiện hoạt hóa A, điều này thường dễ dàng, rồi sau đó, bạn hãy cố gắng khám phá:
1 Niềm tin nào liên quan đến sự kiện này đã gây ra cơn tức giận của bạn Ít nhất thì sự kiện làm nổ ra cơn tức giận này có thể là một lời lăng mạ vô cớ Cơn tức giận của bạn dựa trên niềm tin rằng “anh ta không nên cư xử theo cách thức bất công như vậy đối với tôi”
2 Bạn có thể biện minh cho niềm tin này dựa trên lý trí không? Có lẽ anh ta có một quan điểm khác về tình huống, mà có thể bạn không chấp nhận được Ngoài
ra, không hề có quy luật nào nói rằng anh ta không
Trang 29nên hành động một cách bất công đối với bạn, mặc
dù có thể bạn rất không ưa điều đó Với niềm tin rằng anh ta không nên cư xử theo cách thức như vậy đối với bạn, thì bạn đang thực sự đòi hỏi anh ta cư xử theo cách thức mà bạn muốn
3 Liệu có hợp lý không, khi bạn mong đợi một cá nhân
tự do phải luôn luôn hành động theo những đòi hỏi của bạn?
4 Có phải bạn không thể nghĩ đến những điều tồi tệ nào khác hơn là lời lăng mạ bạn, mà anh ta có thể cư xử đối với bạn?
Cách phân tích DIBS này sẽ tạo khả năng cho bạn thành công trong việc tranh luận về niềm tin phi lý của mình,
và thay thế cơn tức giận chỉ bằng nỗi ngán ngẩm (hậu quả phù hợp)
Phương pháp tương tự có thể xử lý được nỗi lo lắng, nỗi buồn phiền, thất vọng, tự-thán, vỡ mộng Sau đây là một bản danh sách những niềm tin phi lý phổ biến nhất, và những cách giải thích hợp lý tương ứng về chúng, mà Tiến sĩ Albert Ellis đã biên soạn:
Trang 30Phi lý
1 Tôi tuyệt đối cần được
mọi người yêu thương
hoàng và tai họa, khi các
sự việc lại không xảy ra
theo cách thức mà tôi
muốn chúng xảy ra!
4 Hầu hết nỗi bất hạnh của
con người đều gây ra từ
Hợp lý
1 Người ta không tuyệt đối cần được đón nhận tình yêu thương hoặc sự tán thành từ tất cả những người có ý nghĩa Người
ta có thể tập trung vào việc yêu thương, hơn là được yêu thương
2 Không phải lúc nào cũng cần đổ lỗi hoặc trừng phạt những người hành động sai trái, nhưng chỉ nên coi như họ dại dột hoặc rối loạn cảm xúc
mà thôi
3 Mọi sự không nhất thiết xảy ra theo cách thức người ta mong muốn chúng xảy ra, và đối với tất cả những điều người
ta hiểu biết, thì những cách thức này có thể tốt hơn những cách thức mà bản thân họ mong ước
4 Tất cả mọi sự bất hạnh của con người đều gây ra hoặc kéo dài, do quan
Trang 31bên ngoài, và bị thúc ép
do những người và sự
kiện bên ngoài
5 Nếu điều gì đó nguy
hiểm hoặc có thể nguy
hiểm hoặc đáng sợ, thì
người ta nên thực sự lo
lắng về nó
6 Khi người ta tránh đương
đầu với những khó khăn
của cuộc đời và những
8 Người ta nên triệt để
thành thạo, đầy đủ, thông
minh và đạt được tất cả
mọi khía cạnh có thể có
của cuộc đời
điểm mà qua đó người ta chấp nhận các sự kiện, hơn là do chính bản thân các sự kiện
5 Nếu điều gì đó nguy hiểm, thì người ta nên đương đầu với nó, và cố gắng làm cho nó trở nên không nguy hiểm, chứ không biến nó thành một tai họa
6 Phương cách duy nhất
để giải quyết các vấn đề khó khăn là thẳng thắn đương đầu với chúng
7 Thật tốt hơn nhiều khi đứng trên đôi chân của mình, và đạt được niềm tin nơi bản thân và những khả năng của mình, để chịu đựng những hoàn cảnh khó khăn trong cuộc sống
8 Người ta nên chấp nhận rằng bản thân mình bất toàn, với những giới hạn nói chung của con người, và những khả
Trang 329 Người ta nên học hỏi từ kinh nghiệm trong quá khứ, nhưng không nên gắn bó một cách thái quá vào chúng, hoặc bị chúng gây thành kiến
10 Những khiếm khuyết hoặc yếu đuối của người khác đều phần lớn là các vấn đề của họ, và việc gây sức ép để họ thay đổi không chắc giúp họ thay đổi
11 Con người thường hạnh phúc nhất, khi họ tích cực và cực kỳ say mê thực hiện những hoạt động theo đuổi bên ngoài bản thân họ
12 Người ta có quyền kiểm soát rất lớn trên những cảm xúc của mình, nếu
họ chọn tiếp tục học hỏi những cách bày tỏ mới
mẻ, đúng đắn, như
Trang 33những cách thức được đưa ra trên đây
d Liệu pháp Cấu trúc
Radha là một nữ sinh 15 tuổi đang học năm cuối ở trường Cô bé đã từng là một học sinh giỏi, nhưng hiện nay, những điểm số của cô bắt đầu giảm xuống, và cô không còn khả năng học nữa Cô bé nói với nhà tư vấn trong trường rằng
mẹ cô chính là nguyên nhân Cô coi như bà quá khắt khe, bất công đối với mình, và trừng phạt cô vì những lý do nhỏ nhặt nhất Cả cô bé này lẫn bà mẹ đều buộc phải trải qua Liệu pháp Cấu trúc một cách riêng biệt để giải quyết các vấn đề của họ
Liệu pháp Cấu trúc cố gắng đưa đối tượng đến việc:
1 Sống trong hiện tại, không mơ tưởng đến quá khứ hoặc tương lai, hoặc về những người vắng mặt và những điều mà bạn không có
2 Ngừng tưởng tượng và suy nghĩ quá nhiều, thay vào
đó, hãy trải nghiệm thực tế thông qua các giác quan của mình
3 Diễn tả những cảm giác của mình, thay vì phê phán
và vận động những người khác làm điều mà bạn muốn họ làm
Trang 344 Học hỏi để trải nghiệm những cảm giác không thú vị một cách thản nhiên, cũng như những cảm giác thú
vị
5 Xác định tư cách đạo đức của bạn trong việc nhận trách nhiệm đối với tất cả mọi hành động, cảm giác
và tư tưởng của mình – đừng đổ lỗi cho người khác
6 Hãy chấp nhận con người của mình như nó là, chứ không phải như bạn nghĩ hoặc những người khác mong muốn cho bạn như vậy Sau đây là một số phương pháp sẽ giúp bạn thực hiện được toàn bộ điều này:
Nhận thức
Mục đích: Để học hỏi sống trong hiện tại
Tư thế: Không quan trọng
Thời gian: Mỗi lần 10 phút
Thủ tục:
1 Phát biểu với chính mình những câu bắt đầu bằng
“Tôi ý thức rằng ”: “Tôi ý thức rằng mình đang ngồi”, “Tôi ý thức rằng mình đang suy nghĩ”, “Tôi ý thức được độ cứng của cái ghế”, “Tôi ý thức được những màu sắc trong phòng”, “Tôi ý thức được tiếng
Trang 35ồn bên ngoài” v.v Hãy thường xuyên làm điều này mỗi lần trong vòng 10 phút theo khả năng của bạn
2 Hãy nghĩ đến một nơi nào mà bạn cảm thấy đặc biệt thoải mái Hãy thử trải nghiệm tất cả mọi chi tiết – màu sắc, âm thanh, mùi vị, tư tưởng, cảm giác liên quan đến nơi đó Hãy thử hình dung mình như là một trong những màu sắc, một trong những mùi vị, một trong những cảm giác – mỗi lần một thứ, mỗi thứ trong vòng vài phút Hãy so sánh kinh nghiệm của bạn với những màu sắc, mùi vị, đối tượng khác v.v Bài tập này sẽ mang lại sự kích thích cho trí tưởng tượng của bạn, và tạo khả năng cho bạn giải quyết các vấn đề của mình một cách sáng tạo hơn
3 Từ nơi đặc biệt của bạn, hãy trở lại với nơi mà bạn đang thực sự có mặt, và trở nên ý thức về những thứ chung quanh bạn một cách càng sống động càng tốt Sau đó, hãy trở lại với nơi đặc biệt của bạn Hãy dành một khoảng thời gian ở đó và trở lại Bạn có cảm thấy khó khăn trong việc đi tới đi lui không? Những cảm giác ở mỗi nơi là gì? Bạn thà ở đâu thì hơn – trong tưởng tượng hoặc trong thực tế? Bài tập này sẽ giúp bạn chấp nhận thực tế một cách toàn tâm toàn ý hơn
4 Hãy đặt hai cái ghế dựa trong một căn phòng, nơi bạn
có thể tự nhốt mình trong đó Hãy ngồi trên một cái ghế dựa, và hình dung rằng cha mẹ, các đồng nghiệp hoặc cấp trên của mình đang ngồi trên cái ghế kia Hãy bắt đầu đối thoại với họ, trong khi đương đầu với các vấn đề mà bạn đang có đối với họ Khi bạn đã
có tiếng nói của mình, hãy ngồi trên cái ghế kia, và
Trang 36chấp nhận quan điểm của người khác, và trả lời đối với những nhận xét của mình Hãy tiếp tục câu chuyện trong vòng vài phút, và nhận xét xem mình
có thể học hỏi được điều gì đó về những cảm giác của mình đối với người khác hay không Phương pháp này sẽ giúp bạn quan hệ tốt hơn
Trang 37f Đạt được Sức mạnh thông qua NLP
Mục đích: Sử dụng bộ não của mình để tạo ra những thay đổi
Tư thế: Không quan trọng
Thời gian: Có thể học hỏi trong những khoảng thời gian 10
Bandler nói với cử tọa đang chăm chú của ông: “Tôi mong các bạn hãy thử một số cuộc thử nghiệm rất đơn giản, nhằm hướng dẫn cho các bạn đôi chút về việc làm thế nào để
có thể học hỏi cách điều hành bộ não của mình Các bạn hãy nghĩ đến một kinh nghiệm rất thú vị trong quá khứ – có lẽ kinh nghiệm mà từ lâu nay các bạn đã không nghĩ đến Hãy ngưng lại một lúc để trở về với ký ức đó, và đoan chắc rằng các bạn nhận thấy những điều mà các bạn đã từng nhận thấy, khi sự kiện thú vị đó xảy ra Các bạn có thể nhắm mắt lại, nếu điều này làm cho các bạn dễ dàng hơn khi hồi tưởng
“Khi các bạn nhìn vào ký ức thú vị đó, tôi mong muốn các bạn hãy thay đổi sự trong sáng của hình ảnh, và nhận ra những cảm giác của mình thay đổi như thế nào để
Trang 38đáp lại Trước hết, hãy làm cho hình ảnh này càng lúc càng trong sáng hơn Rồi các bạn hãy làm cho nó càng lúc càng
mờ nhạt hơn Bây giờ, các bạn hãy làm cho nó trong sáng hơn trở lại Điều này làm cho cách thức các bạn cảm thấy thay đổi như thế nào? Luôn luôn có những ngoại lệ, nhưng đối với hầu hết các bạn, khi các bạn làm cho hình ảnh trong sáng hơn, thì sự trong sáng thường gia tăng cường độ của những cảm giác nơi các bạn
“Bao nhiêu người trong số các bạn có bao giờ nghĩ đến việc cố ý thay đổi sự trong sáng của một hình ảnh nội tâm, để cảm thấy sự khác biệt? Hầu hết các bạn chỉ để cho
bộ não của mình tùy tiện chỉ cho các bạn thấy bất cứ hình ảnh nào mà nó muốn, và đáp lại, các bạn cảm thấy thoải mái hoặc khó chịu Bây giờ, các bạn hãy nghĩ đến một ký ức không thú vị, điều gì đó mà các bạn cảm thấy khó chịu mỗi khi nghĩ đến Rồi các bạn hãy làm cho hình ảnh đó càng lúc càng mờ nhạt hơn Nếu các bạn gạt bỏ sự trong sáng đủ xa, thì nó sẽ không còn quấy rầy các bạn nữa Sự trong sáng là một trong nhiều thứ mà các bạn có thể thay đổi những thứ khác là: kích thước, màu sắc, khoảng cách, chiều sâu, thời gian, sự sáng tỏ, sự tương phản, hình chiếu (slide) hoặc phim ảnh, tốc độ, sự trong suốt v.v Đối với những ai trong các bạn thực sự mong muốn học hỏi cách điều hành bộ não của mình, thì những người đó hãy chọn bất cứ kinh nghiệm nào,
và cố gắng thay đổi từng yếu tố trong số những yếu tố liên quan đến thị giác này”
Bandler tiếp tục vạch ra các phương pháp khác, để xử
lý kinh nghiệm bối rối của những tham dự viên về quá khứ của họ: chiếu bộ phim về một kinh nghiệm tâm thần như vậy, và nếu điều này vẫn còn làm cho bạn cảm thấy khó
Trang 39chịu, thì hãy chiếu lại lần nữa, nhưng lần này, hãy chơi nhạc xiếc như thể bạn làm thế! Như một sự chọn lựa, hãy chiếu bộ phim ngược lại từ cuối đến đầu, như thể bạn đang quay nó lại từ đầu, rất nhanh Badler đảm bảo rằng bằng cách này, có thể biến các bi kịch thành hài kịch
Mặc dù trên 15 năm qua, NLP chưa được những người sáng lập trình bày công khai, nhưng phương pháp này
đã có thời gian đạt được tính phổ biến trong một bộ phận của công ty, phần nào bởi vì tựa đề đáng sợ của nó Tuy nhiên,
từ đó, phương pháp này có đà, nhờ những người truyền bá
như: Anthony Robbins (Unlimited Power – Sức mạnh Vô hạn), và Tiến sĩ Harry Alder (NLP, The New Art and Science of Getting What You Want – NLP, Nghệ thuật Mới
và Khoa học để Đạt được những Điều Bạn Mong muốn),
người đã từng viết những cuốn sách bán chạy nhất về đề tài này Những cuốn sách của Bandler và Grinder đều được xuất bản một cách riêng tư, và không có được một độc giả lớn
Những người thực hành phương pháp NLP đều bắt đầu khám phá được một vốn lớn các phương pháp tâm lý, để cải thiện những khả năng và thái độ của họ
Chẳng hạn, các viên chức nào có nhu cầu, nhưng gặp khó khăn trong việc xem xét một tình hình từ quan điểm của các cấp dưới của họ (hoặc bất cứ người nào khác), thì đều có thể thử quy định này: Trước hết, hãy chiếu một bộ phim về
sự kiện có vấn đề trong tâm trí bạn, theo như bạn có thể nhớ được; rồi sau đó, hãy chiếu một bộ phim về cùng một sự kiện, nhìn vào nó qua vai của người khác, sao cho bạn có thể
tự nhìn thấy mình khi cuộc tranh luận diễn ra Hãy chiếu suốt bộ phim, từ đầu đến cuối, nhìn xem nó từ quan điểm
Trang 40này Theo Bandler, cách này có thể tạo ra sự khác biệt lớn lao
Một khái niệm quan trọng trong NLP thuộc về những
ký ức liên kết và phân tách “Những ký ức liên kết nghĩa là trở lại và làm sống lại kinh nghiệm, trong khi nhìn xem nó từ đôi mắt của chính mình Bạn có thể nhìn thấy bàn tay đằng trước mặt mình, nhưng bạn không thể xem được gương mặt của mình Ký ức phân tách nghĩa là nhìn vào ký ức từ bất
cứ quan điểm nào khác với từ đôi mắt của bạn Như thể bạn
là người khác đang xem một bộ phim về bản thân mình Khi bạn nhớ lại một ký ức liên kết, thì bạn trải nghiệm lại phản ứng cảm giác ban đầu mà bạn đã từng có vào lúc đó Khi bạn nhớ lại một ký ức phân tách, thì bạn có thể nhìn thấy chính mình đang có những cảm giác ban đầu này trong hình ảnh, nhưng không cảm thấy chúng trong cơ thể mình Tình huống lý tưởng là nhớ lại những ký ức thú vị được liên kết, sao cho bạn có thể dễ dàng thưởng thức tất cả những cảm giác tích cực đi kèm theo chúng Khi bị phân tách khỏi những cảm giác không thú vị của mình, thì bạn vẫn sẽ có toàn bộ thông tin thị giác, về việc có thể bạn cần tránh né hoặc đối phó với điều gì trong tương lai, nhưng không có phản ứng cảm giác không thú vị Tại sao một lần nữa bạn lại cảm thấy không thoải mái? Điều mà bạn đang dạy cho bộ não mình làm, đó là liên kết với những ký ức thú vị, và phân
tách khỏi những ký ức không thú vị Bộ não của bạn sẽ đạt
được ý tưởng này một cách khá sớm, và tự động làm điều tương tự đối với tất cả những ký ức khác của bạn” Bandler nhấn mạnh rằng: “Việc dạy cho người nào đó cách liên kết
và phân tách như thế nào và khi nào, là một trong những phương cách sâu xa nhất và thâm nhập nhất, để thay đổi