quản lý nguồn thu chi ngân sách nhà nước tại chính quyền cấp xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh lâm đồng giai đoạn hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --- VŨ MINH THÔNG QUẢN LÝ NGUỒN THU CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ, PHƯỜNG, THỊ TRẤN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÂM ĐỒNG GIAI ĐOẠN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

VŨ MINH THÔNG

QUẢN LÝ NGUỒN THU CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ, PHƯỜNG, THỊ TRẤN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÂM ĐỒNG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

Đà Lạt – 2012

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

VŨ MINH THÔNG

QUẢN LÝ NGUỒN THU CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ, PHƯỜNG, THỊ TRẤN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÂM ĐỒNG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Chuyên ngành Tài chính và Ngân hàng

Mã số : 60 34 20

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS TRẦN ĐỨC VUI

Đà Lạt – 2012

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT i

DANH MỤC CÁC HÌNH ii

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ ii

DANH MỤC CÁC BẢNG i ii MỞ ĐẦU 1

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC, NGÂN SÁCH XÃ 6

1.1 Tổng quan về ngân sách nhà nước và ngân sách xã 6

1.1.1 Ngân sách nhà nước 6

1.1.2 Ngân sách xã trong hệ thống ngân sách nhà nước 8

1.1.3 Ngân sách xã và chức năng, vai trò của ngân sách xã 13

1.2 Nội dung quản lý ngân sách xã 16

1.2.1 Cơ chế quản lý ngân sách xã 16

1.2.2 Nguyên tắc quản lý ngân sách xã 16

1.2.3 Quản lý thu ngân sách xã 17

1.2.4 Quản lý chi ngân sách xã 20

1.2.5 Quản lý chu trình ngân sách xã 23

Chương 2.THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÂM ĐỒNG 30

2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tỉnh Lâm Đồng 30

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên 30

2.1.2.Tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Lâm Đồng 30

2.2 Thực trạng quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng 32

2.2.1 Tổ chức bộ máy và cơ chế quản lý NS xã 32

2.2.2 Quản lý khai thác nguồn thu ngân sách xã 36

2.2.3 Quản lý điều hành chi ngân sách xã 47

2.2.4 Quản lý chu trình ngân sách xã 52

2.3 Đánh giá công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh 58

2.3.1 Kết quả đạt 58

2.3.2 Hạn chế 61

2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế trong quản lý ngân sách xã 65

Chương 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÂM ĐỒNG 72

3.1 Những vấn đề đặt ra và cơ sở cho việc hoàn thiện công tác quản lý ngân sách xã 72

3.1.1 Định hướng phát triển kinh tế xã hội của Đảng, nhà nước 72

3.1.2 Định hướng công tác tài chính ngân sách giai đoạn 2010-2015 75

3.1.3 Định hướng phát triển kinh tế xã hội tỉnh Lâm Đồng 76

3.2 Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách xã ở Lâm Đồng 76

3.2.1 Hoàn thiện trong quản lý khai thác nguồn thu ngân sách xã 76

3.2.3 Hoàn thiện trong quản lý chu trình ngân sách xã 79

3.2.4 Củng cố bộ máy chính quyền cấp xã, nâng cao năng lực quản lý, điều hành ngân sách xã 80

3.2.5 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động ngân sách xã 82

3.2.6 Đẩy mạnh và tiếp tục hoàn thiện phân cấp quản lý ngân sách nhà nước 85

3.2.7.Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách xã qua Kho bạc nhà nước 87 3.3 Kiến nghị 88

3.3.1 Về cơ chế phân cấp 88

3.3.2 Về tổ chức bộ máy và chính sách chế độ 90

3.3.3 Về chế độ kế toán ngân sách xã 91

KẾT LUẬN 93

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

1

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm qua, ngân sách nhà nước với tư cách là công cụ quản lý vĩ mô của nhà nước đã thực sự góp phần vào việc điều chỉnh có hiệu quả nền kinh tế Tuy nhiên bên cạnh những mặt tích cực, ngân sách nhà nước hiện tại cũng còn bộc lộ những hạn chế, bất cập nhất định Thực tiễn đời sống kinh tế xã hội hiện nay đang đặt ra những yêu cầu, thách thức mới đòi hỏi công tác quản lý ngân sách nhà nước ở các cấp phải được tiếp tục đổi mới, ngày càng hoàn thiện, đi vào quản lý chiều sâu nhằm đạt hiệu quả cao hơn nữa

Việc nghiên cứu tìm những giải pháp đổi mới trong công tác quản lý nguồn thu chi ngân sách nhà nước tại cấp xã có ý nghĩa quan trọng, góp phần vào việc nâng cao hiệu lực quản lý ngân sách, thực hành tiết kiệm chống lãng phí và góp phần thúc đẩy việc phát triển kinh tế xã hội của cả nước nói chung và của từng địa phương nói riêng Đó cũng là lý do tác giả chọn đề tài “Quản lý hoạt động thu chi ngân sách nhà nước tại chính quyền cơ sở cấp xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng ” làm luận văn thạc sĩ

2 Tình hình nghiên cứu:

Việc nghiên cứu quản lý thu, chi ngân sách nhà nước nói chung và ngân sách xã nói riêng ở nước ta trong những năm qua đã có nhiều công trình nghiên cứu như:

- Luận án tiến sĩ kinh tế “Đổi mới cơ chế phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước” của tác giả Nguyễn Việt Cường, trường Đại học Tài chính Kế toán Hà Nội, năm 2001

- Luận văn thạc sĩ “Các biện pháp tăng cường quản lý thu, chi ngân sách các tỉnh duyên hải miền Trung” của tác giả Phan Văn Dũng, năm 2001

- Luận án tiến sĩ kinh tế “Hoàn thiện cơ chế phân cấp ngân sách của các cấp chính quyền địa phương” của tác giả Phạm Đức Hồng, trường Đại học Tài chính Kế toán Hà Nội, năm 2002

-Luận văn Thạc sĩ “Quản lý ngân sách xã tại Lâm Đồng” của tác giả Phùng Thị Hiền, năm 2006

-Luận văn Thạc sĩ “Hoàn thiện quản lý ngân sách xã, phường, thị trấn tại tỉnh Quảng Trị theo hướng tự cân đối “ của tác giả Thái Văn Ngọc, năm 2008

-Luận văn Thạc sĩ “Quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn tỉnh Đồng Nai” của tác giả Nguyễn Thị Thùy Linh, năm 2009…

Tại tỉnh Lâm Đồng trong giai đoạn từ năm 2007 cho đến nay chưa có thêm công trình nào nghiên cứu về quản lý thu, chi ngân sách xã Điều đó cho thấy việc nghiên cứu đề tài này là vấn đề mới đang đặt ra, đòi hỏi phải

đi sâu nghiên cứu , phân tích để từ đó đưa ra được những giải pháp thiết thực nhằm đạt được mục đích quản lý thu, chi ngân sách xã đạt được hiệu quả Trong quá trình nghiên cứu, tác giả sẽ tiếp thu, kế thừa có chọn lọc thành quả nghiên cứu của các công trình đã có và các tài liệu liên quan đến luận văn này

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài:

-Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về ngân sách xã và quản lý ngân sách xã

-Phân tích đánh giá thực trạng quản lý ngân sách xã tại tỉnh Lâm Đồng

-Đề xuất một số giải pháp để đổi mới công tác quản lý ngân sách xã nhằm nâng cao hiệu quả và hiệu lực quản lý ngân sách nhà nước tại cấp xã

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu luận văn là:

+ Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu về quản lý nguồn thu chi ngân sách nhà nước tại chính quyền cấp cơ

sở xã, phường, thị trấn

2

+ Phạm vi nghiên cứu: Luận văn tập trung vào nghiên cứu về thực trạng quản lý nguồn thu ngân sách nhà nước tại chính quyền cấp cơ sở xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Lâm đồng trong thời gian từ 2007 đến 2011

5 Phương pháp nghiên cứu

Việc nghiên cứu luận văn dựa trên phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lên nin, trên cơ sở quan điểm đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước về ngân sách nhà nước

và quản lý ngân sách xã; đồng thời sử dụng các phương pháp nghiên cứu như: thống kê, phân tích, so sánh, tổng hợp, kết hợp lý luận với thực tiễn để xác định và giải quyết những vấn đề đặt ra

6 Dự kiến đóng góp mới của luận văn

Thông qua việc phân tích đánh giá thực trạng quản lý hoạt động thu chi ngân sách nhà nước tại chính quyền cơ sở cấp xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, luận văn chỉ ra những kết quả đạt được, những tồn tại hạn chế và nguyên nhân của nó Qua đó đề xuất một số giải pháp thực tế nhằm củng cố và nâng cao hiệu quả hiệu lực quản lý ngân sách xã, đưa hoạt động quản lý điều hành thu chi ngân sách của chính quyền xã đi vào

nề nếp

7 Kết cấu của luận văn: Ngoài phần mở đầu và kết luận, Luận văn được kết cấu gồm 3 chương:

Chương 1 Những vấn đề lý luận chung về ngân sách nhà nước, ngân sách xã

Chương 2 Thực trạng quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng trong thời gian qua

Chương 3 Giải pháp đổi mới quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC, NGÂN SÁCH

XÃ

1.1 Tổng quan về ngân sách nhà nước và ngân sách xã

1.1.1 Ngân sách nhà nước:

Theo Luật Ngân sách Nhà nước được Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 16/12/2002: Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong dự toán đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của nhà nước

Ngân sách nhà nước (NSNN) bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương Ngân sách trung ương là ngân sách của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các cơ quan khác ở trung ương Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND) theo quy định của Luật Tổ chức HĐND và UBND (gồm ngân sách cấp tỉnh, ngân sách cấp huyện và ngân sách cấp xã)

1.1.2 Ngân sách xã trong hệ thống ngân sách nhà nước

1.1.2.1 Định nghĩa về ngân sách xã :

Ngân sách xã là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của chính quyền Nhà nước cấp xã nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng của Nhà nước cấp cơ sở trong khuôn khổ đã được phân công, phân cấp quản lý Ngân sách xã là kế hoạch thu chi của chính quyền cấp xã được xây dựng thực hiện trong thời gian một năm Ngân sách xã do UBND cấp xã xây dựng, quản lý và do Hội đồng nhân dân cấp xã giám sát việc thực hiện

1.2.1.2 Ngân sách xã là một bộ phận trong hệ thống ngân sách nhà nước:

Hệ thống NSNN tại Việt Nam là một chỉnh thể thống nhất bao gồm 4 cấp ngân sách tương ứng với 4 cấp chính quyền Nhà nước, ngân sách xã là một bộ phận trong hệ thống ngân sách nhà nước nên nó cũng mang đầy

đủ những đặc điểm chung của ngân sách nhà nước

1.1.2.3 Đặc thù của ngân sách xã:

3

-Ngân sách xã là cấp ngân sách cơ sở gắn liền với chính quyền cấp xã Ngân sách xã thể hiện sống động và

cụ thể các quan hệ của Nhà nước mang tính khả thi như thế nào; hiệu lực quản lý của Nhà nước đạt được ở mức

độ nào

- Ngân sách xã vừa là cấp ngân sách hoàn chỉnh vừa là đơn vị dự toán , phải thực hiện đồng thời nhiệm vụ thực hiện ngân sách và sử dụng ngân sách đã phân bổ

1.1.2.4 Phân cấp quản lý ngân sách xã

Là một cấp trong hệ thống NSNN, ngân sách xã được phân cấp quản lý phù hợp với chức năng nhiệm vụ của chính quyền cấp xã Phân cấp quản lý ngân sách xã phải đảm bảo các yêu cầu: Phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế xã hội của cấp xã; đảm bảo nguyên tắc tập trung dân chủ; đảm bảo tính hiệu quả và tính công bằng 1.1.3 Ngân sách xã và chức năng, vai trò của ngân sách xã

Ngân sách xã cung cấp các phương tiện vật chất nhằm đảm bảo cho sự tồn tại và hoạt động của bộ máy chính quyền nhà nước ở cơ sở Ngân sách xã là công cụ đặc biệt quan trọng để chính quyền xã thực hiện quản lý toàn diện các hoạt động kinh tế, xã hội tại địa phương Ngân sách xã góp phần quan trọng trong việc tạo dựng và phát triển kết cấu hạ tầng nông nghiệp, nông thôn

1.2 Nội dung quản lý ngân sách xã:

1.2.1 Cơ chế quản lý ngân sách xã

Cơ chế quản lý ngân sách cấp xã là việc triển khai thực hiện các Luật, chế độ, chính sách cũng như các công cụ quản lý ngân sách cấp xã nhằm giúp cho hoạt động của chính quyền cấp xã đảm bảo tuân thủ theo đúng pháp luật của Nhà nước

1.2.2 Nguyên tắc quản lý ngân sách xã:

1.2.2.1- Nguyên tắc quản lý thu ngân sách xã: Toàn bộ các khoản thu ngân sách xã phát sinh trên địa bàn

đều phải phản ánh vào ngân sách cấp xã

1.2.2.2- Nguyên tắc quản lý chi ngân sách cấp xã:

-Chi đầu tư phát triển: phải thực hiện đầy đủ theo quy định của Nhà nước về quản lý đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) và phân cấp của tỉnh

- Chi thường xuyên: phải đảm bảo nguyên tắc quản lý theo dự toán; nguyên tắc hiệu quả; nguyên tắc bảo đảm sự tự chủ về tài chính của đơn vị sử dụng ngân sách và nguyên tắc chi trả trực tiếp qua KBNN

1.2.3 Quản lý thu ngân sách xã

1.2.3.1- Phương pháp quản lý thu ngân sách xã:

a- Biện pháp quản lý thu ngân sách xã: UBND xã có nhiệm vụ tham khảo ý kiến của Hội đồng tư vấn thuế,

phối hợp với cơ quan thuế nhằm đảm bảo thu đúng, thu đủ và kịp thời mọi khoản thu thuế phí vào NSNN, phối hợp với các ban ngành đoàn thể xã và bộ máy quản lý ở cấp thôn, tổ dân phố để tiến hành thu các khoản như thu

sự nghiệp, thu huy động nhân dân đóng góp, các khoản thu khác để nộp vào ngân sách

b- Nội dung quản lý thu ngân sách xã:

- Các khoản thu ngân sách cấp xã hưởng một trăm phần trăm (100%) Là các khoản thu dành cho cấp xã sử dụng toàn bộ để chủ động về nguồn tài chính bảo đảm các nhiệm vụ chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển

- Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm giữa ngân sách xã, thị trấn với ngân sách cấp trên: bao gồm các khoản thu theo quy định của Luật NSNN, các khoản thu phân chia do HĐND cấp tỉnh bổ sung thêm

- Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp xã : Bao gồm thu bổ sung cân đối và thu bổ sung có mục tiêu

1.2.4 Quản lý chi ngân sách xã :

1.2.4.1- Nội dung nhiệm vụ chi ngân sách xã:

4

Theo quy định của Luật NSNN nội dung chi ngân sách xã bao gồm:

-Chi đầu tư phát triển: để đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội

- Chi thường xuyên: gồm chi cho hoạt động của các cơ quan Nhà nước, Đảng, Đoàn thể ở cấp xã; chi các

sự nghiệp, chi quốc phòng an ninh của xã và chi thường xuyên khác ở cấp xã

1.2.4.2- Quản lý chi ngân sách xã:

a Chi đầu tư phát triển: Thực hiện chi theo đúng dự toán, không để nợ XDCB, chiếm dụng vốn dưới nhiều hình thức Sử dụng vốn đầu tư XDCB phải đảm bảo tính hợp lý và hiệu quả

b Quản lý chi thường xuyên: Phải quản lý và cấp phát theo dự toán; quản lý bằng hệ thống định mức chi tiêu bao gồm định mức phân bổ dự toán và định mức chi cho từng mục chi

1.2.4.3- Cân đối ngân sách xã: cân đối ngân sách xã phải đảm bảo nguyên tắc không vượt quá nguồn thu

quy định

1.2.5 Quản lý chu trình ngân sách xã:

1.2.5.1- Chuẩn bị và lập dự toán ngân sách xã: Việc chuẩn bị và lập dự toán ngân sách do các cơ quan trực

thuộc UBND lập Quy định bắt buộc dự toán NSNN phải được lập từ cơ sở theo đúng trình tự và thời gian quy định

1.2.5.2- Chấp hành ngân sách: Tổ chức điều hành ngân sách theo dự toán đã được HĐND thông qua, tập

trung đầy đủ, kịp thời mọi nguồn thu ngân sách cấp xã và cấp phát các khoản chi cho những nhu cầu đã được xác định trong dự toán

1.2.5.3- Quyết toán ngân sách: Kết thúc năm ngân sách, UBND xã tiến hành khoá sổ kế toán, lập tổng

quyết toán thu chi ngân sách đã thực hiện và trình HĐND phê chuẩn

Tóm lại:

Ngân sách xã là cấp ngân sách gắn với cấp chính quyền cơ sở, là công cụ tài chính quan trọng để chính quyền nhà nước cấp xã thực hiện được mọi chức năng nhiệm vụ được giao Việc đổi mới và nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách xã nhằm đáp ứng yêu cầu công cuộc đổi mới là một việc cấp bách và cần thiết của của cả nước nói chung và của tỉnh Lâm Đồng nói riêng

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÂM ĐỒNG 2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tỉnh Lâm Đồng

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên

Lâm Đồng là tỉnh miền núi phía Nam Tây Nguyên có độ cao trung bình từ 800 - 1.000 m so với mặt nước biển, diện tích tự nhiên 9.774 km2, địa hình đa dạng tạo ra những yếu tố tự nhiên khác nhau về khí hậu, thổ nhưỡng, động thực vật

2.1.2.Tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Lâm Đồng

2.1.2.1- Về kinh tế: Cơ cấu kinh tế bước đầu đã có sự chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng ngành công

nghiệp, dịch vụ, giảm dần tỷ trọng ngành nông nghiệp tuy nhiên hiện tại vẫn dựa vào sản xuất nông nghiệp là chủ yếu Lĩnh vực công nghiệp từng bước được củng cố, nhưng hầu hết các doanh nghiệp thuộc quy mô vừa và nhỏ Nhìn chung còn có những khó khăn nhất định

2.1.2.2 -Về hành chính, xã hội: Lâm Đồng có 148 xã, phường, thị trấn thuộc 2 thành phố và 10 huyện Dân

số toàn tỉnh tính đến năm 2011 là 1.218,8 ngàn người , trong đó đồng bào dân tộc ít người chiếm khoảng 19% Lực lượng lao động của tỉnh hiện có trên 665 ngàn người, chủ yếu là lao động nông nghiệp (chiếm 66,4%) Chất lượng lao động không đồng đều giữa các vùng

5

2.1.2.3 -Một số khó khăn: Tốc độ tăng trưởng kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng thế mạnh của địa

phương; Sản xuất nông nghiệp, công nghiệp hầu hết còn ở quy mô nhỏ; Du lịch là thế mạnh nhưng phát triển chưa tương xứng với tiềm năng

2.2 Thực trạng quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng

2.2.1 Tổ chức bộ máy và cơ chế quản lý ngân sách xã

2.2.1.1 Về tổ chức bộ máy quản lý ngân sách xã: Tại Sở Tài chính có bộ phận quản lý ngân sách xã thuộc

phòng Ngân sách, ở phòng Tài chính Kế hoạch cấp huyện có tổ chuyên quản ngân sách xã, ở cấp xã có Ban Tài chính thuộc UBND cấp xã

2.2.1.2 Về cơ chế quản lý ngân sách xã:

a Các chính sách chế độ: Tại Lâm Đồng, cơ chế quản lý thu chi ngân sách xã được thực hiện trên cơ sở Luật Ngân sách và các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật Ngân sách, các Luật và văn bản pháp quy khác có liên quan của Trung ương và địa phương

b Các công cụ quản lý ngân sách xã:

+ Đối với cơ chế tự kiểm tra: giúp cho UBND xã kịp thời phát hiện những sai sót trong quản lý điều hành ngân sách xã để điều chỉnh, khắc phục Tuy nhiên, việc tự kiểm tra chưa được thực hiện thường xuyên và toàn diện, giám sát còn ở giác độ nhỏ lẻ

+Đối với cơ chế kiểm tra, thanh tra: Qua kiểm tra, thanh tra giúp kịp thời phát hiện và chấn chỉnh những sai phạm, nhưng chủ yếu tập trung ở những xã lớn ở khu vực trung tâm huyện, chưa chú trọng những xã khó khăn, vùng sâu vùng xa

2.2.2 Quản lý khai thác nguồn thu ngân sách xã

2.2.2.1- Kết quả thu ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng

Quy mô thu ngân sách xã ngày càng tăng Nhưng sự cách biệt về quy mô thu giữa các xã là rất lớn

2.2.2.2 - Tỷ trọng thu ngân sách xã:

Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ và thu hưởng 100% về quy mô đều tăng nhưng tỷ trọng trên tổng thu lại giảm, trong khi tỷ trọng nguồn thu bổ sung lại tăng, cho thấy tốc độ tăng thu ngân sách xã không kịp đáp ứng với nhu cầu tăng chi ngân sách xã

Thu ngân sách xã hưởng 100% chưa giữ vị trí quan trọng trong cơ cấu thu ngân sách xã và chưa đảm bảo được nhiệm vụ chi của xã

2.2.2.3 - Các khoản thu ngân sách xã:

Đối với các xã, thị trấn: Các khoản thu trong từng thời kỳ cũng có sự thay đổi, ngoài các khoản thu Luật NSNN quy định thì trong mỗi giai đoạn tỉnh còn phân cấp thêm một số khoản thuế để tăng nguồn thu cho xã, thị trấn

Đối với các phường: NS phường không được hưởng các khoản thu phân chia nên nguồn thu nhìn chung là còn hạn hẹp

2.2.2.4 - Cơ cấu từng nguồn thu:

Cơ cấu nguồn thu ngân sách xã từng thời kỳ có sự thay đổi Nguồn thu chiếm tỷ trọng cao đã chuyển từ thuế chuyển quyền sử dụng đất và lệ phí trước bạ sang thu từ khu vực ngoài quốc doanh, phản ánh cơ cấu nguồn thu đã ổn định và bền vững hơn

2.2.2.5 - Phân cấp thu ngân sách cấp xã

Ngoài các khoản thu thực hiện phân cấp theo quy định của luật Ngân sách, còn có các khoản thu phân cấp theo thẩm quyền của HĐND tỉnh, từ đó đã tạo cho nhiều địa phương chủ động nguồn thu để không những đáp

6

ứng đủ nhu cầu chi thường xuyên mà còn có nguồn để chi đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giúp thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế xã hội địa phương

Tuy nhiên cấp phường không được điều tiết các khoản thu phân chia theo tỷ lệ nên ngân sách hạn hẹp Mặt khác tạo khoảng cách về thu ngân sách giữa thị trấn và xã: Do nguồn thu NSNN tập trung trên địa bàn thị trấn, nên khi được điều tiết 70% thì ngân sách thị trấn dư nguồn Trong khi những xã nguồn thu NSNN trên địa bàn hạn hẹp thì số thu không đủ đảm bảo hoạt động cho xã

2.2.3 Quản lý điều hành chi ngân sách xã

2.2.3.1- Chi ngân sách xã từ năm 2007 đến năm 2011:Quy mô chi ngân sách xã ngày càng tăng

2.2.3.2 - Cơ cấu các khoản chi ngân sách xã: Tỷ trọng chi thường xuyên giảm trong khi tỷ trọng chi đầu tư

tăng cho thấy chi ngân sách xã đã chuyển biến sang xu thế tích cực hơn

2.2.3.3- Chi ngân sách cấp xã theo các lĩnh vực:

-Chi thường xuyên: Chi cho hoạt động quản lý nhà nước, Đảng, Đoàn thể chiếm tỷ trọng cao nhất và quan trọng nhất

- Chi đầu tư phát triển: bao gồm chi đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng của xã và chi mua sắm, sửa chữa lớn trang thiết bị, tài sản

2.2.3.4 Phân cấp chi ngân sách cấp xã

- Chi đầu tư phát triển : phân cấp quản lý đầu tư và xây dựng cho cấp xã thực hiện theo quyết định số 54/2009/QĐ-ngày 10/6/2009 của UBND tỉnh Lâm Đồng

- Chi thường xuyên: Các nội dung chi được phân cấp theo quy định của Luật NSNN, được xác định và đưa vào dự toán chi ngân sách xã thông qua định mức phân bổ ngân sách

2.2.4 Quản lý chu trình ngân sách xã:

2.2.4.1- Công tác lập dự toán:

Quy trình lập dự toán hiện nay còn phức tạp do phải qua nhiều bước, thực chất là quá trình thỏa hiệp về số thu và thương lượng về nhiệm vụ chi Khuynh hướng “tăng chi, giảm thu” dẫn đến tình trạng không tích cực trong lập dự toán ngân sách xã

2.2.4.2- Chấp hành ngân sách xã : UBND xã sử dụng các biện pháp tổng hợp về kinh tế - tài chính và hành

chính nhằm biến các chỉ tiêu, các nhiệm vụ thu, chi ngân sách đã được ghi trong dự toán ngân sách xã thành hiện thực

2.2.4.3- Kế toán và quyết toán ngân sách cấp xã

- Công tác kế toán ngân sách cấp xã : Được thực hiện theo chế độ kế toán ngân sách và tài chính cấp xã, hiện đã được tin học hóa để nâng cao hiệu quả công tác hạch toán, nhưng kế toán ngân sách xã nhiều nơi còn thụ động, thiếu khả năng tổng hợp, đánh giá và phân tích các thông tin

-Quyết toán ngân sách cấp xã: hàng năm UBND xã tiến hành khóa sổ và quyết toán ngân sách xã theo thời gian và lập các báo cáo theo quy định

2.3 Đánh giá công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh

2.3.1 Kết quả đạt:

Trong giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2011, công tác quản lý ngân sách xã có nhiều chuyển biến tích cực:

kỷ luật tài chính được tăng cường, sự công khai, minh bạch và phân định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong quản lý, điều hành NS cùng với việc thực hiện những chế tài nghiêm minh, từng bước làm lành mạnh hoá tài chính cấp cơ sở, gia tăng hiệu quả sử dụng các nguồn lực tài chính, thúc đẩy kinh tế tăng trưởng và góp phần

ổn định an ninh - trật tự ở địa phương