năng lực cạnh tranh của chi nhánh ngân hàng đầu tư và phát triển lâm đồng

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --- NGUYỄN DUY THỂ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CHI NHÁNH NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN LÂM ĐỒNG LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG Đà

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN DUY THỂ

NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CHI NHÁNH NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN LÂM ĐỒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

Đà Lạt – 2012

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN DUY THỂ

NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CHI NHÁNH NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN LÂM ĐỒNG

Chuyên ngành Tài chính và Ngân hàng

Mã số : 60 34 20

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN HỒNG SƠN

Đà Lạt – 2012

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT……… i

DANH MỤC CÁC BẢNG……… iii

DANH MỤC CÁC HÌNH……… iv

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ………v

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 6

1.1 Khái niệm về cạnh tranh, lợi thế cạnh tranh và năng lực cạnh tranh 6 1.1.1 Khái niệm về cạnh tranh 6

1.1.2 Lợi thế cạnh tranh 8

1.1.3 Năng lực ( sức) cạnh tranh 8

1.2 Các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM 9 1.2.1 Tiềm lực tài chính 9

1.2.2 Năng lực hoạt động 12

1.2.3 Sự đa dạng và giá cả sản phẩm dịch vụ 12

1.2.4 Kênh phân phối 13

1.2.5 Nguồn nhân lực, năng lực quản lý và cơ cấu tổ chức 13

1.2.6 Năng lực công nghệ 15

1.2.7 Truyền tin và xúc tiến 15

1.2.8 Vị thế và danh tiếng 16

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các NHTM. 16 1.3.1 Các nhân tố quốc tế 17

1.3.2 Các nhân tố trong nước 18

1.4 Bài học kinh nghiệm trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của một số Ngân hàng lớn trên thế giới. 22

1.4.1 Kinh nghiệm từ Deutsche bank 22

1.4.2 Kinh nghiệm từ HSBC Holdings 24

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA BIDV LÂM ĐỒNG 27 2.1 Khái quát về BIDV và BIDV Lâm Đồng 27 2.1.1 Sơ lược về BIDV 27

2.1.2 Sơ lược về BIDV Lâm Đồng 35

2.2 Thực trạng năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng 38 2.2.1 Tình hình kinh tế xã hội tỉnh Lâm Đồng từ năm 2008 đến nay 38

2.2.2 Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng 41

2.3 Đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng 64 2.3.1 Điểm mạnh 64

2.3.2 Điểm yếu 65

2.3.3 Nguyên nhân 68

CHƯƠNG 3 : MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH 71

CỦA BIDV LÂM ĐỒNG TRONG THỜI GIAN TỚI 71

3.1 Chiến lược phát triển của BIDV đến năm 2020 71 3.2 Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng 72 3.2.1 Giải pháp về nguồn nhân lực, năng lực quản trị điều hành 72

3.2.2 Giải pháp nâng cao năng lực tài chính 77

3.2.3 Giải pháp phát triển sản phẩm dịch vụ 83

3.2.4 Giải phát đầu tư và ứng dụng công nghệ 93

3.3 Kiến nghị ……… 95

3.3.1 Đối với UBND tỉnh Lâm Đồng và các Sở, Ban ngành địa phương 95

3.3.2 Đối với chi nhánh Ngân hàng nhà nước tỉnh Lâm Đồng 95

3.3.3 Đối với hội sở chính BIDV 96

KẾT LUẬN……… 98

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 101

PHỤ LỤC

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việc gia nhập tổ chức thương mại thế giới WTO đã mang lại cho các doanh nghiệp Việt Nam nói chung

và các Ngân hàng thương mại Việt Nam nói riêng không ít cơ hội để thu hút nguồn vốn, đổi mới công nghệ, trao đổi kinh nghiệm về quản trị điều hành

Cùng với việc gia nhập WTO là cam kết mở cửa lĩnh vực Tài chính Ngân hàng Điều này không những mang đến cơ hội mà bên cạnh đó là những thách thức đặt ra cho các Ngân hàng thương mại Việt Nam khi phải cạnh tranh gay gắt với các Ngân hàng nước ngoài có tiềm lực tài chính mạnh hơn, sản phẩm dịch vụ đa dạng phong phú hơn

Để tồn tại và phát triển, các doanh nghiệp Việt Nam, các Ngân hàng thương mại Việt Nam buộc phải thay đổi, phải cải tổ mạnh mẽ hơn nữa về cơ cấu tổ chức, về công nghệ, về nguồn nhân lực và về sản phẩm dịch

vụ,

Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam( BIDV) cũng không nằm ngoài xu thế đó Mặc dù đã có những lợi thế cạnh tranh như : có bề dày lịch sử, có mạng lưới phủ khắp các tỉnh thành trong cả nước nhưng hoạt động của BIDV trong thời gian qua vẫn còn những tồn tại nhất định và phải đối mặt với nhiều thách thức phía trước

Là chi nhánh cấp một trực thuộc Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam, hoạt động của chi nhánh ngân hàng Đầu tư và Phát triển Lâm Đồng cũng đang chịu sự cạnh tranh gay gắt của các Ngân hàng thương mại trên địa bàn Chính vì vậy, việc đánh giá đúng đắn thực trạng và tìm các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của chi nhánh là một đòi hỏi cần thiết và cấp bách

Với những lý do trên và mong muốn góp phần nâng cao vị thế của chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Lâm Đồng trong thời gian tới và xây dựng hệ thống BIDV trở thành định chế tài chính hàng đầu Việt

Nam, tác giả đã chọn đề tài ‘Năng lực cạnh tranh của chi nhánh Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Lâm

Đồng’ làm luận văn tốt nghiệp của mình

2 Tình hình nghiên cứu

Đã có rất nhiều cuốn sách, luận án, bài báo đề cập đến năng lực cạnh tranh ở những góc độ khác nhau, đây là nguồn tư liệu rất quý giá cho việc nghiên cứu của tác giả luận văn Có thể kể đến một số nghiên cứu dưới đây :

- Michael E.Porter “Cha đẻ” chiến lược cạnh tranh(2008), Lợi thế cạnh tranh quốc gia, Nhà xuất bản Trẻ

Tác giả cuốn sách này đã thay đổi hoàn toàn quan niệm của chúng ta về quá trình tạo dựng và duy trì sự thịnh vượng trong nền kinh tế toàn cầu hiện đại Bên cạnh đó tác giả cũng đã cung cấp nhiều bài học phong phú, giải thích tại sao và như thế nào mà các ngành công nghiệp, các khu vực và các quốc gia thành công hay thất bại

- Trần Sửu(2006), Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong điều kiện toàn cầu hóa, Nhà xuất bản Lao

động Trong cuốn sách này, tác giả đã đề cập tới những cơ hội và thách thức của toàn cầu hóa đối với các nước, các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, các yếu tố cầu thành năng lực cạnh tranh và một số tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, thực trạng năng lực cạnh tranh của một số doanh nghiệp Việt Nam và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam

- PGS, TS Nguyễn Thị Quy (2005), Năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại trong xu thế hội nhập, Nhà xuất bản Lý luận chính trị Công trình này tác giả tập trung vào 4 nội dung chính sau : Năng lực

cạnh tranh và đánh giá năng lực cạnh tranh của hệ thống ngân hàng thương mại của một quốc gia, kinh nghiệm cải cách hệ thống ngân hàng ngân thương mại nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của một số nước

2

trên thế giới, thực trạng cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam, giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam

- Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Thị Mỹ Duyên, năm 2007 với đề tài Một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam đến năm 2015 Đề tài này tác giả tập trung

phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam so với các ngân hàng thương mại trong nước và các chi nhánh ngân hàng nước ngoài, qua đó tác giả đã đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam đến năm 2015

Ngoài ra còn một số bài viết khác được đăng trên các tập chí chuyên ngành, trên các trang web đề cập đến cạnh tranh và năng lực cạnh tranh

Nói chung, các cuốn sách, luận văn, bài báo kể trên chưa có công trình nào nghiên cứu về „Năng lực cạnh tranh của chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Lâm Đồng‟, như vậy về cơ bản nội dung và mục đích

nghiên cứu của luận văn không trùng lắp với các đề tài nghiên cứu khác mà tác giả được biết qua tìm hiểu

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu của luận văn

Đánh giá năng lực cạnh tranh của chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Lâm Đồng, qua đó đề xuất các giải phápnhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của chi nhánh trong thời gian tới

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của NHTM, xem xét các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh và các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của các NHTM

- Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Lâm Đồng; nêu rõ những điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân

- Đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Lâm Đồng trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu

Năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng

* Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung : Tình hình hoạt động chung của chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Lâm Đồng trong thời gian qua và hệ thống các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng

Về không gian : Ngoài phần sơ lược về Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam thì những vấn đề nghiên cứu được giới hạn trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng

Về thời gian : Nội dung nghiên cứu được giới hạn trong khoảng thời gian ( 2008 – 2011)

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp lý luận chủ yếu sau :

- Phương pháp so sánh

- Phương pháp phân tích tổng hợp

- Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

- Phương pháp thống kê số liệu và quy nạp

- Phương pháp điều tra xã hội học thông qua bảng hỏi

6 Dự kiến những đóng góp mới của luận văn

- Đánh giá được thực trạng năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng, trong đó, làm rõ những điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân

3

- Đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng trong thời gian tới

7 Bố cục của luận văn

- Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài được trình bày gồm 3 chương :

Chương 1 : Một số vấn đề lý luận cơ bản về năng lực cạnh tranh của Ngân hàng thương mại Chương 2 : Thực trạng năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng

Chương 3 : Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng trong thời gian tới

4

CHƯƠNG I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG

THƯƠNG MẠI

1.1 Khái niệm về cạnh tranh, lợi thế cạnh tranh và năng lực cạnh tranh

1.1.1 Khái niệm về cạnh tranh

Với cách tiếp cận khác nhau sẽ có các khái niệm khác nhau về cạnh tranh, tuy nhiên về mặt tổng quát có thể hiểu: Cạnh tranh là quan hệ kinh tế mà ở đó các chủ thể kinh tế ganh đua nhau tìm mọi biện pháp để đạt mục tiêu kinh tế của mình, thông thường là chiếm lĩnh thị trường, giành lấy khách hàng cũng như các điều kiện sản xuất, thị trường có lợi nhất Mục đích cuối cùng của các chủ thể kinh tế trong quá trình cạnh tranh là tối đa hóa lợi ích Đối với người sản xuất kinh doanh là lợi nhuận, đối với người tiêu dùng là lợi ích tiêu dùng và sự tiện lợi

1.1.2 Lợi thế cạnh tranh

Có nhiều quan điểm về lợi thế cạnh tranh, nhưng những quan điểm đó đều có một điểm chung như sau : lợi thế cạnh tranh là cái làm cho doanh nghiệp khác biệt hơn so với đối thủ cạnh tranh hoặc làm những cái mình có mà đối thủ không có, nhờ đó doanh nghiệp đạt được mục tiêu nhất định của mình

1.1.3 Năng lực ( sức) cạnh tranh

Từ những khái niệm khác nhau, có thể hiểu khái quát: Năng lực cạnh tranh của NHTM là khả năng huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực có giới hạn nhằm mục đích đa dạng và nâng cao chất lượng, tiện ích các dịch vụ tài chính Ngân hàng, từ đó đảm bảo cho việc duy trì lợi nhuận và thị phần

1.2 Các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM

Để đánh giá chính xác năng lực cạnh tranh của NHTM chúng ta cần đánh giá theo phương pháp định tính và phương pháp định lượng Khi đánh giá theo phương pháp định lượng thì chúng ta không thể dùng 1 chỉ tiêu nào đó mà phải sử dụng một hệ thống các chỉ tiêu, bao gồm : 1 Tiềm lực tài chính ; 2 Năng lực hoạt động; 3 Sự đa dạng và giá cả sản phẩm dịch vụ ; 4 Kênh phân phối; 5 Nguồn nhân lực, năng lực quản lý và

cơ cấu tổ chức; 6 Năng lực công nghệ; 7 Truyền tin và xúc tiến; 8 Vị thế và danh tiếng

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các NHTM

Thông thường người ta đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM qua các yếu tố nội tại của chính ngân hàng đó, tuy nhiên các yếu tố này đôi khi bị tác động bởi nhiều nhân tố bên ngoài, cả trong nước lẫn quốc tế Các nhân tố bên ngoài có ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các NHTM: 1 Các nhân tố quốc tế, bao gồm : Các nhân tố thuộc về chính trị ; Đối thủ cạnh tranh quốc tế , 2 Các nhân tố trong nước, bao gồm : Các nhân tố kinh tế; Các nhân tố về chính trị - pháp luật ; Nhân tố về trình độ khoa học công nghệ; Các nhân tố

về văn hóa, tâm lý xã hội; Các nhân tố thuộc môi trường ngành

1.4 Bài học kinh nghiệm trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của một số Ngân hàng lớn trên thế giới

1.4.1 Kinh nghiệm từ Deutsche bank

Thứ nhất, muốn làm cho khách hàng thỏa mãn, tăng doanh thu và lợi nhuận phải đào tạo được một đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp Thứ hai, muốn chiếm lĩnh thị trường cần phải tạo được sự khác biệt so với đối thủ cạnh tranh dựa vào lý luận đơn giản: cam kết dài hạn với khách hàng của mình Thứ ba, lấy khách hàng

làm mục tiêu trong mọi hoạt động, quan tâm đến nhu cầu của khách hàng hơn là chỉ đưa ra cho họ những sản phẩm

5

1.4.2 Kinh nghiệm từ HSBC Holdings

Thứ nhất, muốn đặt được mục đích kinh doanh cần khám phá và khai thác sự đa dạng đến từ nhân viên và khách hàng Thứ hai, để tồn tại và cạnh tranh với các đối thủ phải nhạy cảm trong dự đoán thị trường và văn

hóa nước sở tại để đi đầu trong các dịch vụ mới

6

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA BIDV LÂM ĐỒNG 2.1 Khái quát về BIDV và BIDV Lâm Đồng

2.1.2 Sơ lược về BIDV Lâm Đồng

2.2 Thực trạng năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng

2.2.1 Tình hình kinh tế xã hội tỉnh Lâm Đồng từ năm 2008 đến nay

2.2.2 Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng

2.2.2.1 Thực trạng về vốn, huy động vốn và cho vay

 Vốn kinh doanh

Với khả năng huy động vốn tại địa phương và sự hỗ trợ từ hội sở chính BIDV, nguồn vốn kinh doanh của BIDV Lâm Đồng khá dồi dào

Bảng 2.8 Cơ cấu nguồn vốn huy động BIDV Lâm Đồng giai đoạn 2008 - 2011

Đơn vị : tỷ đồng

Phân theo khách

hàng

Phân theo kỳ hạn

Phân theo loại tiền

% tăng trưởng của

BIDV

% Tăng trưởng của

toàn ngành NH Lâm

Đồng

30.1 43.6 19.6

Nguồn: Báo cáo tổng kết của BIDV, NHNN Lâm Đồng các năm 2008-2011

Công tác huy động vốn đã được BIDV Lâm Đồng đặc biệt quan tâm, chi nhánh đã chú trọng đa dạng hóa các sản phẩm huy động, đổi mới phong cách phục vụ, điều hành lãi suất một cách linh hoạt và tăng cường công tác tiếp thị, khuyến mại đối với khách hàng gửi tiền Qua đó nguồn vốn huy động của chi nhánh có sự tăng trưởng đáng kể giai đoạn 2008 -2011

Không những tăng trưởng về quy mô, cơ cấu huy động vốn của chi nhánh cũng đã có sự chuyển biến theo chiều hướng tích cực

 Khả năng tự chủ nguồn vốn cho vay

Bảng 2.9 So sánh tỷ lệ nguồn vốn huy động và dư nợ của BIDV Lâm Đồng giai đoạn 2008-2011

Đơn vị : Tỷ đồng

7

Tổng nguồn vốn huy động 650,7 912,5 1,186 1,267

% Tổng nguồn vốn huy

động/ Tổng dư nợ

56.29 61.08 66.33 67.11

Nguồn: Báo cáo tổng kết BIDV Lâm Đồng các năm 2008-2011

Tỷ lệ Tổng nguồn vốn huy động/ tổng sư nợ của BIDV Lâm Đồng liên tục tăng trong giai đoạn

2008-2011, chứng tỏ khả năng tự chủ về nguồn vốn của chi nhánh đã được cải thiện

Tuy vậy công tác huy động vốn của chi nhánh vẫn còn một số tồn tại nêu sau : Tốc độ tăng trưởng nguồn vốn huy động của chi nhánh còn thấp hơn tốc độ tăng trưởng bình quân của các NHTM trên địa bàn Tỷ trọng tiền gửi kỳ hạn trên 12 tháng trong tổng nguồn vốn huy động chưa có sự chuyển biến qua các năm Trong việc huy động vốn bằng ngoại tệ, chi nhánh chưa chú trọng huy động các ngoại tệ khác ngoài USD

Biểu đồ 2.3 Thị phần huy động vốn của BIDV Lâm Đồng và một số NHTM trên địa bàn năm 2011

26.4

8.6 7.8 7.6 8.2

2.6

38.8

Agribank BIDV Vietcombank Vietinbank Sacombank ACB

NHTM khác

Nguồn : báo cáo tổng kết NHNN Lâm Đồng năm 2011

So với các NHTM trên địa bàn thị phần huy động vốn của BIDV đứng thứ 2, sau Agribank Điều đó chứng tỏ rằng khả năng cạnh tranh về huy động vốn của BIDV khá tốt

Hoạt động cho vay

Mặc dù BIDV Lâm Đồng đang cố gắng chuyển dịch cơ cấu lợi nhuận từ các sản phẩm truyền thống như cho vay, huy động vốn qua thu phí dịch vụ Tuy nhiên, hiện nay hoạt động cho vay vẫn là một trong hai mảng nghiệp vụ mang lại lợi nhuận lớn nhất cho BIDV Lâm Đồng, do đó việc tăng trưởng quy mô dư nợ luôn được chi nhánh quan tâm thực hiện

Bảng 2.10 Quy mô, cơ cấu dƣ nợ tín dụng BIDV Lâm Đồng

giai đoạn 2008 – 2011

Đơn vị : tỷ đồng