phát triển mạng lưới chi nhánh của ngân hàng thương mại cổ phần xuất nhập khẩu việt nam trên địa bàn tây nguyên

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --- NGUYỄN THỊ XUÂN HỒNG PHÁT TRIỂN MẠNG LƯỚI CHI NHÁNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM TRÊN ĐỊA BÀN TÂY NGUYÊN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN THỊ XUÂN HỒNG

PHÁT TRIỂN MẠNG LƯỚI CHI NHÁNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM TRÊN ĐỊA BÀN

TÂY NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

Đà Lạt – 2012

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN THỊ XUÂN HỒNG

PHÁT TRIỂN MẠNG LƯỚI CHI NHÁNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN XUẤT NHẬP

Chuyên ngành: Tài chính và Ngân Hàng

Mã số: 60 34 20

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN ANH TUẤN

Đà Lạt – 2012

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NHTM VÀ MẠNG LƯỚI CHI NHÁNH CỦA CÁC NHTM 7

1.1 Ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng thương mại 7

1.1.1 Ngân hàng thương mại 7

1.1.2 Chi nhánh ngân hàng thương mại 12

1.1.3 Phân loại chi nhánh ngân hàng 15

1.2 Mối quan hệ giữa trụ sở chính và chi nhánh của NHTM 17

1.2.1 Các mô hình tổ chức mối liên hệ giữa chi nhánh và trụ sở chính 17

1.2.2 Vai trò của chi nhánh đối với hoạt động kinh doanh của NHTM 20

1.3 Các chiến lược phát triển hệ thống chi nhánh ngân hàng thương mại: 22

1.3.1 Phát triển hệ thống mạng lưới chi nhánh tại thị trường sẵn có với các sản phẩm truyền thống 22

1.3.2 Phát triển hệ thống mạng lưới chi nhánh PGD tại các thị trường mới với các sản phẩm truyền thống của ngân hàng 23

1.3.3 Phát triển hệ thống mạng lưới chi nhánh PGD tại các thị trường sẵn có với các sản phẩm truyền thống kết hợp với các sản phẩm mới hiện đại, độc đáo phù hợp với từng thị trường phát triển 23

1.3.4 Phát triển hệ thống mạng lưới chi nhánh, PGD tại các thị trường mới với các sản phẩm truyền thống kết hợp với các sản phẩm mới hiện đại, độc đáo phù hợp với từng thị trường phát triển 24

1.3.5 Mở rộng chi nhánh thông qua hoạt động M&A: 24

1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển mạng lưới chi nhánh 25

1.4.1 Các nhân tố chủ quan 25

1.4.2 Các nhân tố khách quan 29

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VIỆC PHÁT TRIỂN MẠNG LƯỚI EXIMBANK TRÊN ĐỊA BÀN CÁC TỈNH TÂY NGUYÊN 32

2.1 Vài nét khái quát về Eximbank 32

2.1.1 Lịch sử và cơ cấu tổ chức 32

2.1.2 Một số chỉ tiêu kinh doanh chủ yếu của Eximbank 36

2.2 Phát triển mạng lưới chi nhánh của Eximbank trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên 41

2.2.1 Khái quát về sự phát triển chi nhánh của Eximbank trên toàn quốc giai đoạn 2007 đến nay 41

2.2.2 So sánh sự phát triển chi nhánh của Eximbank với một số ngân hàng

thương mại khác 45

2.2.3 Quá trình phát triển các chi nhánh của Eximbank trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên 47

2.2.4 Hiệu quả hoạt động của các chi nhánh của Eximbank trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên 49

2.3 Đánh giá những thành công và những tồn tại trong quá trình phát triển các chi nhánh của Eximbank 52

2.3.1 Thành công 52

2.3.2 Những tồn tại 53

2.3.3 Nguyên nhân 54

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN MẠNG LƯỚI EXIMBANK TẠI CÁC TỈNH TÂY NGUYÊN TRONG GIAI ĐOẠN TỚI 57

3.1 Chiến lược và định hướng phát triển của Eximbank trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên 57

3.1.1 Chiến lược 57

3.1.2 Định hướng 58

3.2 Những thuận lợi và thách thức trong việc phát triển chi nhánh ngân hàng trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên 59

3.2.1 Những thuận lợi 59

3.2.2 Những thách thức 61

3.3 Những giải pháp phát triển hệ thống chi nhánh của Eximbank 64

3.3.1 Giải pháp hoàn thiện về chiến lược mở rộng mạng lưới chi nhánh 64

3.3.2 Giải pháp về nguồn nhân lực 66

3.3.3 Giải pháp về tài chính 69

3.3.4 Giải pháp về mô hình tổ chức 70

3.4 Kiến nghị 73

3.4.1 Kiến nghị với NHNN 73

3.4.2 Kiến nghị với Chính phủ 75

KẾT LUẬN 77

TÀI LIỆU THAM KHẢO 79

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Xây dựng và mở rộng mạng lưới hoạt động là một vấn đề có tính chiến lược ở mỗi tổ chức kinh

tế nói chung và của mỗi ngân hàng nói riêng Mỗi một ngân hàng tùy theo hình thức kinh doanh, năng lực điều hành và thế mạnh sản phẩm của họ sẽ có những chiến lược mở rộng mạng lưới hoạt động khác nhau Trong những năm gần đây do kinh tế thị trường phát triển, đặc biệt là khi thị trường tài chính Việt Nam đang dần mở cửa theo lộ trình cam kết WTO, tốc độ mở rộng mạng lưới các ngân hàng thương mại diễn ra một cách nhanh chóng trên địa bàn cả nước Bên cạnh mục tiêu mang lại sản phẩm dịch vụ phục vụ tốt hơn cho người sử dụng và cung cấp nguồn vốn tín dụng cho nền kinh tế địa phương cuộc chạy đua mở rộng mạng lưới của các ngân hàng hiện nay còn vì do nguyên nhân của áp lực cạnh tranh, chiếm lĩnh thị trường với các ngân hàng bạn trên thị trường

Tây Nguyên là một trong bảy vùng kinh tế - sinh thái của nước ta, gồm có 5 tỉnh: Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng với tổng diện tích khá rộng lớn chiếm khoảng gần 16.8% diện tích cả nước và khoảng 6 triệu dân Ngân hàng Thương Mại Cổ Phần Xuất Nhập Khẩu Việt Nam (sau đây gọi tắt là Eximbank) là một trong những ngân hàng thương mại đầu tiên ở Việt Nam Tính đến ngày 31/12/2010, Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam đã có 183 chi nhánh trên cả nước và

đã thiết lập quan hệ đại lý với hơn 852 Ngân hàng và chi nhánh ngân hàng ở hơn 80 quốc gia trên thế giới Song nếu xét số lượng và mật độ các điểm hoạt động của Eximbank trên cả nước so với các ngân hàng thương mại cổ phần khác có cùng quy mô và bề dày lịch sử hoạt động có thể kể đến như ACB, Sacombank thì mạng lưới Eximbank hiện vẫn còn khá thưa thớt chưa xứng tầm Trong đó, đến nay, trên địa bàn năm tỉnh Tây Nguyên Eximbank chỉ mới mở chi nhánh hoạt động tại 2 tỉnh là Lâm Đồng

và Đăk Lăk Hơn thế nữa, hai chi nhánh vẫn hoạt động riêng lẻ độc lập chưa có tính liên kết hỗ trợ cao nên chưa phát huy hết tiềm năng của địa bàn hoạt động, thiếu tính cạnh tranh so với các ngân hàng bạn

Xuất phát từ những nguyên nhân trên, tác giải đã quyết định lựa chọn vấn đề “Phát triển mạng lưới chi nhánh của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Xuất Nhập Khẩu Việt Nam trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên” làm đề tài nghiên cứu của luận văn

2 Tình hình nghiên cứu:

2.1 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài:

Các công trình nghiên cứu nước ngoài đã đề cập đến các khá nhiều vấn đề của việc mở rộng mạng lưới chi nhánh ngân hàng từ chiến lược mở rộng đến lựa chọn mục tiêu cũng như các chính sách ảnh hưởng đến hoạt động này, tuy nhiên các nghiên cứu này chủ yếu về các ngân hàng tại các nước phát triển, có số vốn, công nghệ cũng như kinh nghiệm quản lý lâu đời, trong khi đó Việt Nam là một nước đang phát triển với những đặc thù và điều kiện kinh tế xã hội chính trị riêng mà chưa một nghiên

cứu nào đã đề cập Trong khi đó, các công trình nghiên cứu trong nước chưa có công trình nào nghiên cứu một cách có hệ thống lý thuyết cũng như áp dụng chúng vào thực tế tại các ngân hàng thương mại Việt Nam trong hoạt động phát triển mạng lưới chi nhánh Vì vậy, việc hệ thống hóa những vấn đề lý luận về phát triển mạng lưới chi nhánh và áp dụng cụ thể vào trường hợp Eximbank trên địa bàn Tây Nguyên là một vấn đề mới và không trùng lặp với các công trình đã được công bố trước đây

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

Mục đích nghiên cứu của luận văn là làm rõ và trả lời các câu hỏi sau:

- Cơ sở nào cho các NHTM xây dựng và mở rộng mạng lưới chi nhánh của mình? Các NHTM

có những mô hình nào trong việc phát triển mạng lưới ?

- Eximbank đã phát triển mạng lưới chi nhánh như thế nào trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên? Những thành công và hạn chế của sự phát triển này?

- Trong thời gian tới để thực hiện được chiến lược phát triển của mình, Eximbank cần có những giải pháp và đề xuất gì trong việc phát triển mạng lưới chi nhánh ở Tây Nguyên ?

Để trả lời câu hỏi trên, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn bao gồm:

- Hệ thống hoá một số vấn đề cơ bản về chi nhánh ngân hàng và phát triển chi nhánh ngân hàng thương mại

- Đánh giá thực trạng phát triển mạng lưới của Eximbank trên địa bàn Tây Nguyên: những thành công, hạn chế và nguyên nhân

- Đưa ra các giải pháp áp dụng vào mở rộng mạng lưới Eximbank trên địa bàn Tây Nguyên

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu:

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Đề tài tập trung vào nghiên cứu hoạt động phát triển mạng lưới chi nhánh của Eximbank tại các tỉnh Tây Nguyên, trong đó tập trung vào 02 đối tượng chính là chi nhánh và phòng giao dịch của ngân hàng Đây là 2 đối tượng mà các ngân hàng hiện nay đang tập trung nguồn lực để phát triển và mở rộng

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

Đề tài tập trung nghiên cứu vào hoạt động phát triển mạng lưới của Eximbank ở Tây Nguyên trong các 5 năm gần đây (2007-2012)

5 Phương pháp nghiên cứu:

Để luận giải các vấn đề lý luận và thực tiễn của đề tài, luận văn sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, thống kê có chọn lọc kết hợp với phương pháp so sánh kết quả trên cơ sở vận dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

Trong quá trình phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn cũng như đánh giá tính khả thi của các giải pháp, luận văn còn sử dụng các công thức toán học, bảng biểu và đồ thị minh hoạ để làm tăng tính trực quan và sức thuyết phục của đề tài

6 Dự kiến những đóng góp mới của luận văn

Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng thương mại, mối quan hệ giữa chi nhánh và ngân hàng chính

Đánh giá thực tiễn hoạt động phát triển chi nhánh của Eximbank trên đại bàn các tỉnh Tây Nguyên từ đó nêu bật được thành công, hạn chế và nguyên nhân

Đề xuất một số giải pháp giúp Eximbank phát huy tốt hơn hiệu quả kinh doanh và hỗ trợ trong việc tiếp cận các sản phẩm dịch vụ tài chính – ngân hàng của khách hàng ở một số vùng miền đặc biệt như Tây Nguyên trên cơ sở phát triển mạng lưới chi nhánh

7 Bố cục của luận văn:

Ngoài phần mở đầu và kết luận luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung về NHTM và mạng lưới chi nhánh của các NHTM Chương 2 Thực trạng việc phát triển mạng lưới Eximbank trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên Chương 3 Một số kiến nghị và giải pháp đối với hoạt động phát triển mạng lưới Eximbank tại các tỉnh Tây Nguyên trong giai đoạn tới

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NHTM VÀ MẠNG LƯỚI CHI

NHÁNH CỦA CÁC NHTM

1.1 Ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng thương mại

1.1.1 Ngân hàng thương mại

1.1.1.1 Khái niệm NHTM

NHTM là một trong những định chế tài chính mà đặc trưng là cung cấp đa dạng các dịch vụ tài chính với nghiệp vụ cơ bản là nhận tiền gửi, cho vay và cung ứng các dịch vụ thanh toán Ngoài ra, NHTM còn cung cấp nhiều dịch vụ khác nhằm thoả mãn tối đa nhu cầu về sản phẩm dịch vụ của xã hội

1.1.2 Chi nhánh ngân hàng thương mại:

Để mở rộng hoạt động kinh doanh của mình trên cùng một địa bàn, trên một tỉnh khác, trên một khu vực địa lý khác, thậm chí ở các quốc gia khác, các NHTM bắt buộc phải mở chi nhánh để đại diện

cho mình cung cấp một phần hay toàn bộ các dịch vụ ngân hàng mà NHTM đó đang thực hiện Chức năng, vị trí, quy mô cũng như cách hiểu về chi nhánh ngân hàng là rất đa dạng

Tại Việt Nam, theo quy định tại Quyết định số 13/2008/QĐNHNN ngày 29/04/2008 của Thống

đốc Ngân hàng Nhà nước về việc quy định về mạng lưới hoạt động của ngân hàng thương mại thì: Chi nhánh là đơn vị phụ thuộc ngân hàng thương mại, có con dấu, thực hiện hoạt động kinh doanh theo

ủy quyền của ngân hàng thương mại

Tuy nhiên nếu hiểu chi nhánh chính là mạng lưới các văn phòng, trụ sở làm việc của ngân hàng, thì khía niệm chi nhánh ngân hàng có thể đồng nghĩa với mạng lưới ngân hàng theo Quyết định 13/2008/QĐNHNN đó là "Mạng lưới hoạt động của ngân hàng thương mại bao gồm: sở giao dịch, chi nhánh, văn phòng đại diện, đơn vị sự nghiệp, phòng giao dịch, quỹ tiết kiệm, máy giao dịch tự động

và điểm giao dịch"

1.1.3 Phân loại chi nhánh ngân hàng:

- Phân loại Bách khoa toàn thư mở:

+ Chi nhánh truyền thống hay có trụ sở cố định

+ Chi nhánh trong trung tâm

+ Chi nhánh ngân hàng xanh

Cách phân loại này tập trung vào địa điểm đặt chi nhánh và các dịch vụ mà chi nhánh thực hiện

- Phân loại theo Quyết định 13/2008/QĐNHNN ngày 29/04/2008 gồm: sở giao dịch, chi nhánh, văn phòng đại diện, đơn vị sự nghiệp, phòng giao dịch, quỹ tiết kiệm, máy giao dịch tự động

Mặc dù các NHTM đều thực hiện việc tổ chức theo Quyết định này những về chi tiết mỗi NHTM lại có hệ thống các tiêu chí riêng để phân loại chi nhánh của chính nó, ví dụ:

+ Dựa theo tiêu chí quy mô và hiệu quả hoạt động các ngân hàng thương mại phân loại mạng lưới hoạt động theo các cấp: chi nhánh cấp 1, chi nhánh cấp 2, chi nhánh cấp 3, phòng giao dịch, quỹ tiết kiệm, điểm giao dịch…

+ Dựa theo tiêu chí địa điểm hoạt động phân thành chi nhánh miền Bắc, Chi nhánh miền Trung, Chi nhánh miền Nam

1.2 Mối quan hệ giữa trụ sở chính và chi nhánh của NHTM

1.2.1 Các mô hình tổ chức mối liên hệ giữa chi nhánh và trụ sở chính

Về mô hình tổ chức, các NHTM đang tổ chức theo 2 dạng:

+ Phân cấp quản lý theo loại hình nghiệp vụ

+ Phân cấp quản lý theo thị trường và đối tượng phục vụ (hay còn gọi là quản lý theo nhóm khách hàng)

1.2.2 Vai trò của chi nhánh đối với hoạt động kinh doanh của NHTM

- Sử dụng hiệu quả nguồn vốn điều lệ và tăng cường năng lực tài chính:

- Củng cố và gia tăng thị phần đồng thời phát triển thương hiệu:

- Hệ thống chi nhánh là nơi thực hiện các chính sách và triển khai chiến lược kinh doanh của ngân hàng Đây cũng là đơn vị trực tiếp thực hiện hoạt động kinh doanh chủ yếu và mang lại lợi nhuận chính củaNHTM

- Thúc đẩy quá trình đa dạng hóa và hoàn thiện các dịch vụ ngân hàng tạo nên các sản phẩm và phong cách kinh doanh đặc trưng từng ngân hàng

1.3 Các chiến lược phát triển hệ thống chi nhánh ngân hàng thương mại:

1.3.1 Phát triển hệ thống mạng lưới chi nhánh tại thị trường sẵn có với các sản phẩm truyền thống

1.3.2 Phát triển hệ thống mạng lưới chi nhánh PGD tại các thị trường mới với các sản phẩm truyền thống của ngân hàng

1.3.3 Phát triển hệ thống mạng lưới chi nhánh PGD tại các thị trường sẵn có với các sản phẩm truyền thống kết hợp với các sản phẩm mới hiện đại, độc đáo phù hợp với từng thị trường phát triển

1.3.4 Phát triển hệ thống mạng lưới chi nhánh, PGD tại các thị trường mới với các sản phẩm truyền thống kết hợp với các sản phẩm mới hiện đại, độc đáo phù hợp với từng thị trường phát triển

1.3.5 Mở rộng chi nhánh thông qua hoạt động M&A

1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển mạng lưới chi nhánh

1.4.1 Các nhân tố chủ quan

- Quy mô và tiềm lực tài chính:

- Năng lực quản lý và khả năng kinh doanh:

- Nhân tố công nghệ

- Nguồn nhân lực

- Chiến lược phát triển mạng lưới của mỗi ngân hàng

1.4.2 Các nhân tố khách quan

- Môi trường chính trị - pháp luật (Các quy định của pháp luật):

- Nhân tố kinh tế - xã hội:

- Nhân tố quốc tế :

- Đối thủ cạnh tranh:

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VIỆC PHÁT TRIỂN MẠNG LƯỚI EXIMBANK TRÊN ĐỊA

BÀN CÁC TỈNH TÂY NGUYÊN 2.1 Vài nét khái quát về Eximbank

2.1.1 Lịch sử và cơ cấu tổ chức

Eximbank được thành lập vào ngày 24/05/1989 theo quyết định số 140/CT của Chủ Tịch Hội Đồng Bộ Trưởng với tên gọi đầu tiên là Ngân hàng Xuất Nhập Khẩu Việt Nam (Vietnam Export Import Bank), là một trong những Ngân hàng thương mại cổ phần đầu tiên của Việt Nam Năm 2011, Eximbank tăng vốn điều lệ lên 12.355 tỷ đồng

- Cơ cấu tổ chức của Eximbank bao gồm:

+ Đại hội đồng cổ đông