quản lý tài chính theo mô hình công ty mẹ công ty con tại tổng công ty xây dựng thăng long

Với các tiêu chí nêu trên, đề tài: "Quản lý tài chính theo mô hình Công ty mẹ - công ty con tại Tổng công ty Xây Dựng Thăng Long" được tác giả lựa chọn làm luận văn tốt nghiệp với mong

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

TRẦN THỊ HUYỀN

QUẢN LÝ TÀI CHÍNH THEO MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ CÔNG TY CON TẠI TỔNG CÔNG TY XÂY DỰNG THĂNG LONG

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

Hà Nội – Năm 2013

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

TRẦN THỊ HUYỀN

QUẢN LÝ TÀI CHÍNH THEO MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ CÔNG TY CON TẠI TỔNG CÔNG TY XÂY DỰNG THĂNG LONG

Chuyên ngành: Tài chính và Ngân hàng

Mã số: 60 34 20

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN VĂN ĐỊNH

Hà Nội – Năm 2013

MỤC LỤC

Danh mục các các chữ viết tắt i

Danh mục các bảng ii

Danh mục các sơ đồ iii

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH THEO MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON 5

1.1 KHÁI QUÁT VỀ MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON 5

1.1.1 Khái niệm 5

1.1.2 Phân loại 7

1.1.3 Đặc điểm mối quan hệ mô hình công ty mẹ- công ty con: 12

1.2 QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TRONG MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ CÔNG TY CON 15

1.2.1 Khái niệm quản lý tài chính doanh nghiệp (TCDN) 15

1.2.2 Nội dung quản lý tài chính doanh nghiệp (TCDN) 17

1.2.3 Quản lý tài chính theo mô hình công ty mẹ công ty con 20

1.3 YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ TÀI CHÍNH THEO MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ- CÔNG TY CON 47

1.4 KINH NGHIỆM QUỐC TẾ TRONG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH THEO MÔ HÌNH MẸ- CON 48 1.4.1 Đặc điểm 48 1.4.2 Cấu trúc 52

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA TỔNG CÔNG TY XÂY DỰNG THĂNG LONG 54

2.1 KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA CÔNG TY TRƯỚC KHI ÁP DỤNG MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ- CÔNG TY CON 54 2.1.1 Khái quát quá trình hình thành và phát triển của công ty: 54 2.1.2 Mô hình tổ chức quản lý của Công ty 55

2.1.3 Ngành nghề kinh doanh của Tổng công ty xây dựng Thăng Long

60

2.1.4 Sự phân cấp và tính tập trung trong quyết định quản lý tài chính

62

2.1.5 Kết quả hoạt động huy động vốn và hoạt động thanh khoản (trước đổi mới) 62

2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA TLG KHI ÁP DỤNG MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON 63 2.2.1 Tổ chức bộ máy của TLG theo mô hình Công ty mẹ - công ty con:

63

2.2.2 Thực trạng quản lý tài chính 70 2.2.3 Đánh giá công tác quản lý tài chính 96 2.3 NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY HIỆN NAY 108

2.3.1 Sử dụng các nguồn tài trợ dài hạn và công tác lập kế hoạch tài chính 108 2.3.2 Về sức cạnh tranh và điều kiện để hội nhập khu vực và quốc tế

108

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ĐỔI MỚI QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở TỔNG CÔNG TY XÂY DỰNG THĂNG LONG THEO MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ CÔNG

TY CON 110 3.1 ĐỊNH HƯỚNG CHIẾN LƯỢC CỦA TLG TRONG THỜI GIAN TỚI 110 3.1.1 Tái cấu trúc doanh nghiệp 110 3.1.2 Áp dụng triệt để tính minh bạch& hiệu quả quản lý tài chính 111 3.2 NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ĐỔI MỚI TỔ CHỨC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI TỔNG CÔNG TY XÂY DỰNG THĂNG LONG 112 3.2.1.Hoàn thiện công tác quản lý tài chính theo mô hình mẹ -con 112 3.2.2 Hoạt động tài trợ 114

3.2.3 Quản lý đầu tư 115

3.2.4 Nâng cao năng lực quản lý vốn lưu động 124

3.2.5 Tăng cường khả năng kiểm soát tài chính nội bộ 128

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 130

A KẾT LUẬN 130

B KIẾN NGHỊ 131

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 132

1.Tính cấp thiết của đề tài:

Trong mấy năm gần đây kể từ khi nước ta gia nhập WTO, nền kinh tế nước ta đã có sự chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, ngoài sự cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước thì còn có sự thâm nhập, chiếm lĩnh thị phần của các doanh nghiệp nước ngoài Do vậy các doanh nghiệp đã có sự phân cực, trạnh tranh gay gắt

và quyết liệt hơn Để tồn tại, phát triển và khẳng định thương hiệu của mình thì các doanh nghiệp cần phải xác định cho mình một chiến lược đúng đắn, bởi một chiến lược sai lầm thì hậu quả của doanh nghiệp phải gánh là rất nặng nề

Việc hoạch định chiến lược phải tính đến nhiều yếu tố khách quan bên ngoài và chủ quan bên trong doanh nghiệp, phân tích có hệ thống các thông tin để làm căn cứ hoạch định hoạt động của doanh nghiệp trong ngắn hạn và trong dài hạn, tập trung mọi nỗ lực và các nguồn lực vào các mục tiêu chính sao cho có hiệu quả nhất, ứng phó với những tình huống bất định, thích nghi với sự thay đổi

Là đơn vị đầu ngành trong lĩnh vực xây dựng Cầu, hầm (được kiểm chứng bằng các sản phẩm đã khai thác

và đưa vào sử dụng và chiếm thị phần khá lớn so với các đơn vị cùng ngành) Qua quá trình nhìn lại, đằng sau những thành công và lợi nhuận của doanh nghiệp thì Tổng công ty vẫn còn rất nhiều hạn chế, chưa tận dụng được thế mạnh của mình để vượt lên hẳn so với doanh nghiệp cùng ngành Các kết quả kinh doanh vẫn chưa tương xứng với tiềm lực sẵn có cũng như ngành mũi nhọn mà Tổng công ty đang hoạt động

Sau khi gia nhập WTO, trong xu thế hội nhập, hợp tác và cạnh tranh với các tổ chức, tập đoàn cùng ngành trong nước, khu vực và thế giới thì lợi thế cạnh tranh của ngành mũi nhọn ( cầu, hầm) của tổng công ty ngày càng rút ngắn hơn so với các đơn vị cùng ngành khác bởi các đơn vị cùng ngành kia cũng đang được hội tụ

và tích lũy đầy đủ các thế mạnh mà tổng công ty đang có

Trước bối cảnh trên, việc tìm kiếm và xây dựng một giải pháp ổn định, một chiến lược quản lý tài chính cho Tổng công ty xây dựng Thăng Long thực sự cần thiết Quản lý tài chính hiệu quả không chỉ giúp Tổng công

ty phát triển ổn định, bền vững, mang lại lợi ích cho Doanh nghiệp mà còn nằm trong Chiến lược phát triển của Chính Phủ về quy hoạch Tổng công ty là một tập đoàn, một hạt nhân lớn của nền kinh tế đất nước Điều này đóng một vai trò hết sức quan trọng cho sự thành công của doanh nghiệp nói chung và Tổng công

ty xây dựng Thăng Long nói riêng, nó vạch ra con đường để cho các doanh nghiệp/Tổng công ty Thăng Long phát triển Bản thân tổng công ty xây dựng Thăng Long hiện tại chưa tiến hành phân tích, xây dựng và lựa chọn chiến lược kinh doanh cũng như quản lý tài chính cho mình một cách bài bản, hệ thống Vì vậy việc tiến hành nghiên cứu, phân tích để xây dựng và lựa chọn chiến lược quản lý tài chính sao cho phù hợp với Tổng công ty là điều hết sức cần thiết

Với các tiêu chí nêu trên, đề tài: "Quản lý tài chính theo mô hình Công ty mẹ - công ty con tại

Tổng công ty Xây Dựng Thăng Long" được tác giả lựa chọn làm luận văn tốt nghiệp với mong muốn vận

dụng các kiến thức đã học để góp phần vào sự phát triển bền vững của Tổng Công ty trong tình hình hiện nay

1 Tình hình nghiên cứu của luận văn

Về mặt cơ sở lý thuyết của công tác quản lý tài chính tác giả vận dụng những kiến thức đã học trong quá trình học tập bộ môn “Tài chính công ty nâng cao” tại nhà trường Về mặt thực tiễn tác giả sử dụng các nghiên cứu luận văn của nhiều học viên các trường đại học trong cả nước về một số vấn đề liên quan như:

“Một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư tại Công ty Cổ phần Sông Đà 10”;“ Công tác lập dự án đầu tư tại Tổng công ty cổ phần xuất nhập khẩu và xây dựng Việt Nam (Vinaconex): Thực trạng và giải pháp”; “Đổi mới tổ chức, quản lý ở Công ty Vận tải đa phương thức theo mô hình Công ty mẹ - công ty con”

Tuy nhiên, những nghiên cứu này chỉ mới đề cập sơ lược về việc quản lý vốn hoặc quản lý dự án đầu tư mà chưa đi sâu vào nghiên cứu quy trình quản lý tài chính và việc áp dụng như thế nào cho mô hình công ty mẹ- công ty con

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

Luận văn nghiên cứu về cơ sở lý luận của công tác quản lý tài chính và xây dựng khung phân tích áp dụng cho các doanh nghiệp áp dụng mô hình công ty mẹ- công ty con Phân tích thực trạng và đánh giá về công tác quản lý tài chính tại Tổng công ty xây dựng Thăng Long Xác định được các hạn chế và những khó khăn trong công tác này và đề xuất các giải pháp thực tế nhằm nâng cao chất lượng công tác quản lý tài chính tại công ty

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận văn

a Đối tượng :

Công tác quản lý tài chính tại Tổng công ty xây dựng Thăng Long

Các doanh nghiệp áp dụng mô hình công ty mẹ- công ty con

b Phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu tại Tổng công ty xây dựng Thăng Long& 1 số công ty xây dựng nói riêng cũng như các công ty

sử dụng mô hình công ty mẹ- công ty con nói chung

- Tập trung vào phân tích, xây dựng công tác quản lý tài chính cho Tổng công ty xây dựng Thăng Long giai đoạn 2009-2011 và kế hoạch 5 năm

c Đóng góp của luận văn

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận của công tác quản lý tài chính theo mô hình công ty mẹ công ty con

- Áp dụng khung lý thuyết vào phân tích công tác quản lý tài chính và chỉ ra các điểm hạn chế tại công ty

- Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại tổng công ty

d Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, vận dụng quan điểm, đường lối chính sách của Đảng, nghị quyết của Đảng bộ Tổng công ty xây dựng Thăng Long, đồng thời nghiên cứu hình thức chuyển đổi tổ chức theo mô hình Công ty mẹ - công ty con của Tổng công ty xây dựng Thăng Long Trong đó coi

trọng phương pháp đúc kết các bài học từ việc tham khảo kinh nghiệm về công tác quản lý tài chính theo mô hình công ty mẹ- công ty con tại các công ty khác

Nguồn dữ liệu chủ yếu sử dụng là Bản báo cáo thường niên của Tổng công ty, của các Tổng công ty khác trong cùng ngành Từ đó, sử dụng các phương pháp nghiên cứu như:

- Phương pháp tổng hợp

- Phương pháp phân tích

- Phương pháp thống kê so sánh

- Phương pháp chuyên gia

e Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý tài chính theo mô hình công ty mẹ- công ty con

Chương 2: Thực trạng quản lý tài chính của Tổng công ty xây dựng Thăng Long

Chương 3: Giải pháp chủ yếu đổi mới quản lý tài chính ở Tổng công ty xây dựng Thăng Long theo mô hình công ty mẹ công ty con

CHƯƠNG 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH THEO MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON

1.1 KHÁI QUÁT VỀ MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON

1.1.1Khái niệm

Theo diễn giải của chuẩn mực kế toán quốc tế ISA (International Accounting Standard):

Công ty mẹ (Parent company) là một thực thể pháp lý có ít nhất một đơn vị trực thuộc – công ty con (Subsidiary)

Công ty con là thực thể pháp lý bị kiểm soát bởi công ty mẹ

Kiểm soát ở đây được hiểu là:

(1) sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp nhiều hơn 50% số phiếu bầu;

(2) sở hữu 50% số phiếu bầu hoặc ít hơn nhưng nắm quyền đối với hơn 50% số phiều

1.1.2Phân loại

- Mô hình kiên kết chủ yếu bằng vốn

- Mô hình liên kết theo dây chuyền sản xuất-kinh doanh

- Mô hình liên kết giữa nghiên cứu khoa học với sản xuất - kinh doanh

- Liên kết theo chiều dọc

- Liên kết theo chiều ngang: Là sự liên kết giữa các công ty lớn

- Liên kết Conglomerat:

Một số mô hình Công ty mẹ - công ty con

Cartel, Syndicate,Trust, Consrtium, Concern, Conglomrate

Trong đó Concern và Conglomerate là hai hình thức tổ chức phổ biến của TNC hiện đại và có những đặc thù khác nhau như sau:

1.1.3Đặc điểm mối quan hệ mô hình công ty mẹ- công ty con:

Công ty mẹ và công ty con là hai thực thể pháp lý độc lập

Công ty mẹ có lợi ích kinh tế nhất định liên quan đến hoạt động của công ty con

Công ty mẹ chi phối đối với các quyết định liên quan của công ty con là quan hệ giữa hai bên và mang tính tương đối (không can thiệp vào công ty cháu)

Mô hình quan hệ này sẽ tạo cho cơ cấu tổ chức của các công ty trong nhóm có chiều sâu không hạn chế

Sự khác biệt mô hình công ty mẹ- công ty con với mô hình tổng công ty- đơn vị thành viên

1.2 QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TRONG MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ CÔNG TY CON

1.2.1 Khá niệm quản lý tài chính doanh nghiệp(TCDN)

“Quản lý tài chính doanh nghiệp là các hoạt động nhằm phối hợp và bố trí các dòng tiền tệ trong doanh nghiệp nhằm đạt được mục tiêu của doanh nghiệp Quản lý tài chính bao gồm các hoạt động làm cho luồng tiền tệ của công ty phù hợp trực tiếp với các kế hoạch”7, 8, 9

1.2.2 Nội dung quản lý tài chính doanh nghiệp(TCDN)

Quản lý tài chính doanh nghiệp (TCDN) tập trung vào 3 quyết định:

- Quyết định đầu tư

- Quyết định tài trợ- quyết định về nguồn vốn

- Quyết định hoạt động tác nghiệp (thanh toán ngắn hạn)

1.2.3Quản lý tài chính theo mô hình công ty mẹ công ty con

Họat động kinh doanh thông thường

Hoạt động đầu tư và sở hữu các công ty con

1.2.3.1 Quản lý tài chính của công ty mẹ

 Quản lý đầu tư:

- Đầu tư dự án, mua sắm tài sản cố định phục vụ SXKD:

-Đầu tư tài chính vào công ty con

- Công ty mẹ còn tham gia vào các quyết định đầu tư của công ty con với tư cách phối hợp

 Họat độnghuy động vốn:

- Huy động vốn chủ sở hữu

- Huy động vốn vay

 Quản lývốn lưu động

a Quản lý tiền mặt

b Quản lý các khoản phải thu

c Quản lý hàng tồn kho

1.2.3.2 Quản lý tài chính của các công ty con

Công ty con là 1 pháp nhân độc lập, có báo cáo tài chính riêng và vì vậy cách thức quản lý tài chính của công

ty con cũng cần tuân thủ quy trình của doanh nghiệp thông thường và thêm một số yêu cầu khác

Các Công ty con độc lập tự chủ trong hoạt động sản xuất kinh doanh theo ngành nghề

Công ty con độc lập thông qua luận chứng kinh tế kỹ thuật có thể đề nghị công ty mẹ đầu tư

Công ty con độc lập quản lý, sử dụng linh hoạt nguồn vốn của Công ty mẹ giao và chịu trách nhiệm trước Công ty mẹ về nguồn vốn đó

1.2.3.3 Mối quan hệ quản lý tài chính của công ty mẹ và công ty con

Các quyết định đầu tư lớn nhỏ của các công ty con nhà nước vẫn lệ thuộc vào các quyết định của ban lãnh đạo các công ty mẹ

Công ty hạch toán phụ thuộc vào tổng công ty về hạch toán kinh tế : báo cáo tài chính hàng năm được hợp nhất với báo cáo tài chính công ty mẹ

Các công ty con có quyền sử dụng hợp lý số vốn của mình, thực hiện các kế hoạch kinh doanh theo mục tiêu Công ty mẹ và các Công ty con là các pháp nhân độc lập (trừ các Công ty hạch toán phụ thuộc và báo sổ Công ty mẹ là hạt nhân có thực lực kinh tế mạnh, có chức năng quy hoạch phát triển chung, khống chế và điều chỉnh mức độ chi phối vốn, tài sản vào các Công ty con Hầu hết các Công ty con hiện nay thuộc loại liên kết tương đối chặt chẽ với Công ty mẹ

1.3 YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ TÀI CHÍNH THEO MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ- CÔNG TY

CON

- Sự tích tụ và tập trung tư bản

- Yếu tồ về vị trí: vai trò của ngành, lĩnh vực hoạt động đối với những ngành nghề then chốt

- Nhu cầu phát triển về cạnh tranh

- Điều kiện về tính chặt chẽ trong liên kết giữa các doanh nghiệp

- Khả năng thu hút sự tham gia rộng rãi và có hiệu quả của các thành phần kinh tế khác, kể cả đầu tư nước ngoài

- Điều kiện về qui mô và phạm vi hoạt động của doanh nghiệp

1.4 KINH NGHIỆM QUỐC TẾ TRONG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH THEO MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ- CÔNG TY CON

Học tập kinh nghiệm của các nước trên thế giới, trong đổi mới sắp xếp DNNN là chuyển tổng công

ty, công ty nhà nước độc lập sang mô hình Công ty mẹ - công ty con

Chúng ta cần đổi mới tư duy và xác lập yếu tố thị trường trong việc chuyển đổi theo mô hình công

ty mẹ - công ty con

Một vấn đề cần lưu ý là, mặc dù công ty mẹ và công ty con là hai thực thể pháp lý độc lập, và nếu công ty con là công ty có trách nhiệm hữu hạn thì công ty mẹ chỉ chịu trách nhiệm đối với phần vốn góp hay

cổ phần của mình mà thôi, nhưng có trường hợp phải xét trách nhiệm liên đới

1.4.2 Mô hình

Tổng công ty đã có các thành viên hạch toán phụ thuộc và thành viên hạch toán độc lậpđều là đơn vị trực thuộc tổng công ty, do đó chỉ có tổng công ty mới có tư cách pháp nhân, còn các công ty thành viên thì không có tư cách pháp nhân độc lập

Còn theo mô hình Công ty mẹ- công ty con thì tổ hợp công ty mẹ và các công ty con đều có tư cách pháp nhân riêng, quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con là bình đẳng như giữa các pháp nhân kinh

tế với nhau

1.4.3 Cấu trúc

Công tác tổ chức hoạt động và chuyển đổi các tổng công ty, DNNN theo mô hình Công ty mẹ - Công ty con nhằm chuyển từ liên kết hành chính, cơ chế giao vốn sang cơ chế đầu tư tài chính, tạo sự liên kết bền chặt, xác định rõ quyền lợi, trách nhiệm về vốn và lợi ích kinh tế giữa các công ty có tư cách pháp nhân thì vấn đề quản lý tài chính càng phải đặt lên hàng đầu vì nếu không sẽ rơi vào tình trạng mất kiểm soát gây khó khăn cho việc tạo đà phát triển thành các tập đoàn

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA TỔNG CÔNG TY XÂY DỰNG THĂNG LONG

2.1 KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA CÔNG TY TRƯỚC KHI ÁP DỤNG MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ- CÔNG TY CON

2.1.1 Khái quát quá trình hình thành và phát triển của công ty:

2.1.2 Mô hình tổ chức quản lý của Công ty

2.1.3 Ngành nghề kinh doanh của Tổng công ty xây dựng Thăng Long

2.1.4 Sự phân cấp và tính tập trung trong quyết định quản lý tài chính

2.1.5 Kết quả hoạt động quản lý đầu tư

* Năng lực công nghệ và thiết bị

*Kết quả sản xuất kinh doanh của Công ty

Hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty không ngừng được phát triển

Công ty đã chiếm lĩnh dần các thị trường và các dự án đầu tư lớn trên thị trường miền Bắc và trong

cả nước