Bài 22 lớp đất trên trái đất docx (1)

Trong các tầng đất, tầng nào trực tiếp tác động đến sự sinh trưởng và phát triển của thực vật?. Thành phần của đất- Đất bao gồm nhiều thành phần: chất khoáng, chất hữu cơ, không khí và n

CHƯƠNG VI ĐẤT VÀ SINH

VẬT TRÊN TRÁI ĐẤT

TIẾT 70 - Bài 22

Quan sát những hình ảnh trên, em hãy cho biết lớp đất (hay

thổ nhưỡng) là gì?

Đất trồng : chỉ lớp đất mỏng khoảng 20 cm ở trên

• Quan sát hình 1, em hãy kể tên các tầng đất?

• Có mấy tầng đất chính? Tầng nào chứa chất mùn và có nhiều chất dinh dưỡng?

Trong các tầng đất, tầng nào trực tiếp tác động đến sự sinh trưởng và phát triển của thực vật? Vì sao?

1 CÁC TẦNG ĐẤT

1 Các tầng đất

- Khái niệm Lớp đất là lớp vật chất mỏng, vụn bở, bao phủ trên bề mặt các lục địa và đảo, được đặc trưng bởi độ phì.

- Lớp đất gồm có ba tầng:

+ Tầng chứa mùn + Tầng tích tụ.

+ Tầng đá mẹ.

- Trong đó tầng tích tụ có tác động mạnh mẽ đến sự sinh trưởng và phát triển của sinh vật

2.Thành phần của đất

• HS hoạt động cặp đôi để tìm hiểu về thành phần của đất

• Dựa vào H.2 và thông tin SGK, cho biết:

Các thành phần chính của đất?

Thành phần nào chiếm tỉ lệ lớn nhất?

Thành phần nào quan trọng nhất?

2 Thành phần của đất

- Đất bao gồm nhiều thành phần: chất khoáng, chất

hữu cơ, không khí và nước

- Tỉ lệ các thành phần trong đất thay đồi tuỳ thuộc vào điều kiện hình thành đất ở từng nơi

-Thành phần hữu cơ chiếm tỉ lệ nhỏ nhưng là đóng vai trò quan trọng nhất của đất

- Độ phì cao thì đất tốt, thực vật phát triển nhanh chóng, thuận lợi và ngược lại.

- Chất hữu cơ có nguồn gốc từ xác động động, thực vật trong đất gọi là chất mùn có màu đen hoặc xám thẫm

* Độ phì nhiêu của đất:

Là khả năng cung cấp cho thực vật nước chất dinh dưỡng và các yếu tố khác để thực vật sinh trưởng và phát triển

Khoáng chất trong đất

Chất mùn trong đất

Độ phì của đất là gì?

Là khả năng đất cung cấp cho thực vật nước, các chất dinh dưỡng

và các yếu tố khác (nhiệt độ, không khí…) để thực vật sinh trưởng và

phát triển.

• ? Tại sao chất hữu cơ chiếm tỉ lệ rất nhỏ trong đất nhưng lại có ý nghĩa quan trọng đối với

cây trồng?

* Độ phì nhiêu của đất:

Là khả năng cung cấp cho thực vật nước chất

dinh dưỡng và các yếu tố khác để thực vật sinh trưởng và phát triển

Hãy sưu tầm tư liệu, nghiên cứu để viết về vai trò của độ phì đối với sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng ở nước ta.

Câu 1 Em hãy vẽ sơ đồ tư duy về thành phần của đất

a Đá mẹ

Đá mẹ ảnh hưởng như thế nào đến sự hình thành đất?

3 Các nhân tố hình thành đất

* Các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình hình

thành đất: đá mẹ, khí hậu, sinh vật, địa hình và thời gian.

+ Quan trọng nhất là đá mẹ: là nguồn gốc sinh

ra thành phần khoáng trong đất

- Cung cấp các chất khoáng cho đất

- Ảnh hưởng đến màu sắc và tính chất lí hóa của đất; đất hình thành trên các loại đá mẹ khác

nhau sẽ có tính chất và màu sắc khác nhau.

Đá mẹ là granit

Đá mẹ là badan

=>Đất màu xám

=> Đất màu đỏ

TÁC ĐỘNG CỦA KHÍ HẬU

* Khí hậu:

Khí hậu ảnh hưởng như thế nào đến sự hình thành đất?

Khí hậu Nhiệt đới Khí hậu Ôn đới

+ Khí hậu:

Ảnh hưởng đến sự phá hủy đá

Tăng độ ẩm trong đất

Ảnh hưởng gián tiếp thông qua thực vật

+ Khí hậu: Đặc biệt là nhiệt độ và lượng mưa tạo điều kiện thuận lợi hoặc khó khăn trong quá trình phân giải các chất khoáng

và chất hữu cơ trong đất.

c Sinh vật Sinh vật sinh ra thành

phần nào của đất?

+ Sinh vật: Là nguồn gốc sinh ra thành

ảnh 1

ảnh 2 Thực vật

Động vật

Sinh vật là nguồn gốc sinh ra thành phần hữu

cơ cho đất

Các nhân tố Tác động đến sự hình thành đất

đá bởi các yếu tố nhiệt và ẩm

đất

Thời gian Quyết định tuổi của đất

Con người Tác động mạnh mẽ đến đất, làm cho

đất tốt lên hay xấu đi

Quan sát hình 3.5, cho biết đất còn chịu ảnh hưởng của nhân

tố nào?

Hình 3.5 Các nhân tố hình thành đất

+ Địa hình:

- Độ cao: Càng lên cao tầng đất càng mỏng

- Độ dốc: Nơi bằng phẳng tầng đất dày hơn nơi dốc

+Thời gian: Biểu thị tác động tổng hợp của các nhân tố

- Thời gian hình thành lâu tầng đất dày

hơn.

+ Con người có ảnh hưởng rất lớn đến việc làm biến đổi tính chất của đất.

Con người

Phá rừng => gây xói mòn đất Sử dụng không hợp lí thuốc trừ sâu

Sạt lở đất

Cột A-Làm đất tốt lên Cột B-Làm đất xấu đi

* - Em hãy viết một đoạn văn ngắn nêu hiểu biết về các loại đất có ở địa phương em.

- Tìm những giải pháp nhằm nâng cao độ phì cho đất. 

Hoạt động luyện tập

• Em hãy vẽ sơ đồ tư duy về thành phần và các nhân tố hình thành đất

Sinh ra thành phần khoáng cho đất.

Ảnh hưởng trực tiếp bởi các yếu tố nhiệt và ẩm Nguồn cung cấp chất hữu cơ cho đất.

Ảnh hưởng tới tích lũy mùn của đất.

Quyết định tuổi của đất.

Tác động mạnh mẽ đến đất, làm cho đất tốt lên hay xấu đi.

ĐẤT

Nhóm

đất

Đất đen thảo nguyên

Đất pốt dôn

Đất đỏ vàng

Kể tên và xác định nơi phân bố chủ yếu của các nhóm đất?

- Chua, nghèo mùn, ít dinh

dưỡng Phân

bố

*Dựa vào quá trình hình thành và tính chất đất người ta

phân thành các nhóm đất chính khác nhau:

Nhóm

đất thảo nguyên Đất đen Đất pốt dôn Đất đỏ vàng

Đặc điểm  - Giàu mùn, có

màu đen đặc trưng.

- Tốt nhất thế giới

- Chua, nghèo mùn, ít dinh dưỡng.  - Đất có màu đỏ vàng.

- Tầng đất dày, chua, ít dinh dưỡng

Xi-bắc Hoa Kì, trung tâm Ca- na-đa

 Nhiệt đới: ĐNÁ,

Trung Phi,

(khu vực A-ma-dôn)

Đất pốt dôn Đất đen thảo nguyên

Đất đỏ vàng nhiệt đới

Theo tiếng Nga, pốt-dôn có nghĩa là “tro” Từ lâu, pốt-dôn trở thành thuật ngữ quốc tế Đất pốt-dôn phân bố chủ yếu ở Bắc Á, Bắc Âu, Bắc Mĩ trong giới hạn vĩ tuyến 45° đến vĩ tuyến 60 – 65° thuộc vùng ôn đới lạnh, có thực vật rừng lá kim Đất pốt-dôn chiếm khoảng 9% diện tích các lục địa.

Quá trình hình thành đất là quá trình pốt-dôn hóa: đất được hình thành dưới rừng cây lá kim trong điều kiện khí hậu lạnh giá có độ bốc hơi nhỏ và lượng nước thấm lớn Do lớp thảm mục rừng lá kim nghèo chất tro, kiềm, đồng thời lại chứa các hợp chất khó tan như tan-nin, nhựa, sáp, li-nhin, nên hoạt động phân giải của vi sinh vật bị hạn chế, các sản phẩm phân giải thường có tính axit Ở điều kiện đủ và thừa ẩm, các hợp chất axit thấm xuống dưới, rửa trôi các hợp chất dễ tan, các phần tử sét và sau đó phá hủy cả các khoáng vật bền vững hơn Kết quả là hình thành đất pốt-dôn với tính chất chua, càng xuống sâu độ chua càng giảm do việc tích tụ các chất kiềm ở phía dưới Thành phần cơ giới của tầng trên nhẹ, chứa nhiều SiO2 Do sét bị rửa trôi, đất không có kết cấu, nghèo mùn, eác chất dinh dưỡng đều nghèo.

Nhìn chung, đất pốt-dôn là loại dất kém phì nhiêu, cần cải tạo mới có thể trờ thành đất trồng lúa mì, lúa mạch, đậu, khoai tây, táo… Hiện nay, về mặt kinh tế, đất pốt-dôn chủ yếu tập trung vào việc trồng rừng và chăn nuôi gia súc.

Phẫu diện của spodozol.

Đất trong hình chụp là  stagnopodzol  tại vùng núi cao của

Wales, nó chỉ ra trật tự điển hình của tầng đất mặt hữu cơ với lớp đất cái màu xám trắng bị tẩy trôi cùng tầng giàu sắt phía dưới.

Thảo nguyên ở miền tây Kazakhstan vào đầu mùa xuân

Phẫu diện đất đỏ vàng

Nhóm đất đỏ vàng có thể được sử dụng để trồng một số cây công nghiệp: Cao su, ca cao, cà phê, điều, Ngoài ra cũng có thể canh tác cây lương thực: lúa, ngô, sắn mì, có giá trị với việc trồng rừng và cây công nghiệp

Đặc tính của đất feralit là lớp vỏ phong hóa dày, đất thoáng khí, thoát nước, nghèo các chất badơ, nhiều oxit sắt, nhôm; đất chua, dễ bị thoái hóa.

Loại đất này thích hợp để trồng rừng, cây công nghiệp lâu năm, cây ăn quả và đồng cỏ cho chăn nuôi, nhưng không thích hợp để trồng lúa và các cây ngắn ngày Trong quá trình trồng trọt cần phải cải tạo đất, giảm độ chua, hạn hán, xói mòn, rửa trôi đất.

- Tìm hiểu về thông tin về loại đất chủ yếu có ở nước ta Nêu một số biện pháp để tăng hiệu quả

sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất ở địa phương em

Đây là nhân tố quan trọng nhất trong quá trình hình thành đất?

Đá mẹ

Khí hậu

Nhân tố nào tạo thuận lợi và khó khăn trong quá trình hình thành đất:

Sinh vật

Nguồn gốc sinh ra thành phần hữu cơ:

Đô phì

Thành phần qua trọng nhất của chất hữu cơ là:

Tấc đất, tấc vàng

Hoàn thành câu ca dao sau

Ai ơi chớ bỏ ruộng hoang Bao nhiêu……… bấy nhiêu

Câu 1: Dựa vào bản đồ H.5(SGK) cho biết tên nhóm đất phổ biến ở nước ta?

Câu 2.Tại sao để bảo vệ đất, chúng ta phải phủ xanh đất trống, đồi núi trọc?

Câu 3 Con người có tác động như thế nào đến sự biến đổi của đất?

Nghiên cứu SGK và tìm hiểu trước bài 23