UBND TØnh KonTum 1 UBND TỈNH KON TUM KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH LỚP 9 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NĂM HỌC 2021 2022 Môn NGỮ VĂN Thời gian 150 phút (không kể thời gian giao đề) Ngày thi 18/3/2022 Câ[.]
Trang 1Môn: NGỮ VĂN
Thời gian: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Ngày thi: 18/3/2022
Câu 1 (8,0 điểm)
“Vòng tay mẹ chính là chiếc nôi tuyệt vời nhất vỗ về tâm hồn con.”
(Trích http://www.tudiendanhngon.vn)
Viết bài văn nghị luận chia sẻ về “chiếc nôi tuyệt vời nhất” của tâm hồn em.
* Thí sinh tự do lựa chọn “chiếc nôi tuyệt vời nhất” có thể là mẹ/cha/ông/ bà
Câu 2 (12,0 điểm)
Trong các tác phẩm văn học, ta vẫn thường bắt gặp những điểm sáng thẩm mĩ giàu ý nghĩa nhân sinh:
Đó là hình ảnh “Đầu súng trăng treo” (Đồng chí - Chính Hữu)
Đó là âm thanh vui tươi, rộn ràng, đầy hứng khởi của người dân làng chài: “Câu
hát căng buồm cùng gió khơi” (Đoàn thuyền đánh cá - Huy Cận)
Đó là “ngọn lửa”,“bếp lửa” của tình yêu thương, của niềm tin…(Bếp lửa - Bằng
Việt)
Và còn nhiều tác phẩm khác cũng chứa đựng những điểm sáng thẩm mĩ giàu ý nghĩa nhân sinh giúp ta trải nghiệm cuộc sống ở những tầng mức và những chiều sâu đáng kinh ngạc
Từ những trải nghiệm trong quá trình cảm thụ tác phẩm văn học, em hãy viết bài văn với chủ đề: Ý nghĩa của điểm sáng thẩm mĩ với tâm hồn con người
HẾT
- Thí sinh không được sử dụng tài liệu.
- Giám thị không được giải thích gì thêm.
ĐỀ THI CHÍNH THỨC
Trang 2UBND TỈNH KON TUM KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH LỚP 9
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NĂM HỌC 2021 - 2022
Môn: Ngữ văn
HƯỚNG DẪN CHẤM THI
(Hướng dẫn gồm 03 trang)
I HƯỚNG DẪN CHUNG
1 Bản Hướng dẫn chấm chỉ định hướng các yêu cầu cơ bản cần đạt của đề,
Giám khảo cần nắm vững đáp án, biểu điểm để đánh giá hợp lí các mức độ năng lực
của học sinh, tránh đếm ý cho điểm Cần đánh giá cao tính sáng tạo và năng khiếu bộ
môn của học sinh Chấp nhận cách kiến giải khác với Hướng dẫn chấm nhưng hợp
lí, thuyết phục, thể hiện được chính kiến riêng.
2 Giám khảo cần trân trọng cách trình bày, lập luận, giải quyết vấn đề sáng tạo,
mang dấu ấn cá nhân của thí sinh; chỉ cho điểm tối đa ở mỗi câu khi người viết trình
bày đủ bố cục bài văn, đạt được cả hai yêu cầu về kĩ năng và kiến thức; kết cấu chặt
chẽ, hành văn mạch lạc và không mắc các lỗi về ngữ pháp, dùng từ, chính tả Việc
đánh giá, cho điểm cần chú ý đến tính phân hóa
3 Tổ giám khảo có thể chi tiết hóa và thống nhất một số thang điểm ở các phần
(nếu cần) và thể hiện qua biên bản chấm nhưng không được thay đổi biểu điểm từng
câu/phần của Hướng dẫn chấm
Tổng điểm toàn bài là 20,0, điểm lẻ nhỏ nhất là 0,25
II ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM
CÂU Ý NỘI DUNG ĐIỂM 1
NLXH I Yêu cầu chung:- Học sinh tự do lựa chọn các phương thức biểu đạt, các thao tác lập
luận khác nhau sao cho phù hợp và nhuần nhuyễn để trình bày một vấn đề thuộc kiểu bài NLXH
- HS tự do huy động vốn kiến thức và sự trải nghiệm của bản thân để giải quyết vấn đề một cách thấu đáo, sâu sắc
- Hướng trình bày có thể tự do song kết cấu phải chặt chẽ, lý lẽ thuyết phục
- Đề bài yêu cầu chia sẻ những tình cảm, cảm xúc của cá nhân nên đòi hỏi sự tâm huyết, chân thành trong cảm xúc, trong cách dùng từ, chọn dẫn chứng, diễn đạt
II Yêu cầu cụ thể: HS có những cách cảm nhận và trình bày khác nhau, song phải đảm bảo được các ý cơ bản sau:
1 Giới thiệu được vấn đề nghị luận:
“chiếc nôi tuyệt vời nhất”/ Vòng tay của người yêu thương nhất in
dấu vết sâu đậm trong tâm hồn em
( Đó là vòng tay của ai ? Mẹ/cha/ông/bà/chị/, )
1,0
2 Giải thích:
“chiếc nôi tuyệt vời nhất”: Cách nói hình ảnh để chỉ vòng tay/ đôi
bàn tay yêu thương của người mẹ (cha/ông/bà/chị/ ) Vòng tay yêu thương ấy có ý nghĩa lớn lao trong việc nuôi dưỡng tâm hồn mỗi
1,0 HƯỚNG DẪN CHÍNH THỨC
Trang 3người từ tấm bé cho đến khi trưởng thành
3 Chia sẻ về “chiếc nôi tuyệt vời nhất” của bản thân:
(Thí sinh có thể trình bày theo mạch cảm xúc: Vòng tay ấy có ý nghĩa như thế nào với bản thân lúc vui sướng, hạnh phúc, thành công hay khi buồn đau, thất bại, lỗi lầm, Có thể trình bày theo mạch thời gian: Thời thơ bé, ngày đầu đến trường, thời tiểu học, thời trung học, những bước ngoặt quan trọng, )
Gợi ý một hướng trình bày:
- Bản thân đã cảm nhận hơi ấm, tình yêu thương từ vòng tay ấy như thế nào qua các mốc thời gian: Ngày thơ bé? Ngày đầu đến trường? Những năm tháng tiểu học? Thời học cấp hai và mốc thời gian quan
trọng trong việc chọn trường, chọn môn học yêu thích, ? (2,0 điểm)
- Bản thân đón nhận và trao gửi những tình cảm, lòng biết ơn trân trọng, như thế nào để đền đáp lại những tình cảm yêu thương mình
được nhận? (1,0 điểm)
- Sự trưởng thành của bản thân, đặc biệt là sự lớn lên trong tâm hồn
vì được đón nhận tình yêu thương, vỗ về, từ vòng tay của người
thân yêu? (1,0 điểm)
- Hình dung, tưởng tượng nếu không có vòng tay yêu thương ấy, bản thân sẽ thế nào trước những thất bại, những vấp ngã, những lỗi lầm,
những lựa chọn khó khăn, trong học tập, trong cuộc sống? (1,0 điểm)
5,0
4 Bài học cho bản thân:
- Nhận thức được tình thân, gia đình là chiếc nôi nuôi dưỡng tâm hồn mỗi con người
- Đón nhận, trao gửi, trân quý tình yêu thương để sống yêu thương, trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội
1,0
2
NLVH I Yêu cầu chung:- Thí sinh sử dụng nhuần nhuyễn các thao tác giải thích, phân tích,
chứng minh, bình luận trong bài văn Nghị luận văn học
- Bài làm thể hiện những cảm nhận sâu sắc, có cách lí giải đúng đắn, đánh giá hợp lí
- Bài viết có bố cục mạch lạc, logic, diễn đạt trôi chảy, có cảm xúc,
có sáng tạo riêng về cách trình bày, hành văn,
II Yêu cầu cụ thể: HS trình bày theo nhiều cách khác nhau, song
phải đảm bảo một số ý cơ bản sau
1 Giải thích:
- Điểm sáng thẩm mĩ giàu ý nghĩa nhân sinh: Đó là những điểm sáng hội tụ chiều sâu nội dung và vẻ đẹp nghệ thuật của tác phẩm, khái quát những điều nhà văn muốn nói trong một dung lượng câu chữ khiêm tốn, tạo nên những ý thơ/trang văn hàm súc, nói ít gợi nhiều
(1,0 điểm)
- Từ điểm sáng thẩm mĩ, người đọc khám phá, nhận thức hiện thực; nhận ra thông điệp được nhà văn gửi gắm; cảm nhận những tình cảm,
ước mơ, khát vọng của nhân loại và của chính mình (1,0 điểm)
2,0
Trang 42 Cảm nhận điểm sáng thẩm mĩ trong một số tác phẩm: Thí sinh có
thể phân tích các điểm sáng thẩm mĩ được gợi dẫn hoặc chọn trong những tác phẩm khác, có thể chọn thơ hoặc văn xuôi, để đi sâu cảm
nhận, miễn cảm xúc đó có tác động sâu sắc đến tâm hồn và nhận thức, đem lại giá trị sâu sắc.
Một số gợi ý:
- Hình ảnh Đầu súng trăng treo: Súng và trăng vốn là hai hình ảnh xa
cách nhau về không gian (mặt đất – bầu trời), có ý nghĩa biểu tượng riêng (chiến tranh – hòa bình, hiện thực – mộng mơ…), nhưng khi
Chính Hữu đặt trong không gian và thời gian đặc biệt Rừng hoang sương muối, hai hình ảnh thơ được đặt trong sự liên tưởng độc đáo,
mới mẻ, thể hiện vẻ đẹp tâm hồn người lính: vừa dũng cảm, bản lĩnh,
ý chí, vừa lãng mạn, mộng mơ, nhiều ao ước
- Âm thanh vui tươi, rộn ràng, đầy hứng khởi “Câu hát căng buồm cùng gió khơi”: Nhà thơ Huy Cận đã thổi hồn vào câu thơ bằng cảm hứng lãng mạn ở sự nối kết của 3 hình ảnh “Câu hát” - “cánh buồm”
- “gió khơi” Cách nói phóng đại – tiếng hát của con người làm căng
cánh buồm, đưa con thuyền mạnh mẽ ra khơi – đã miêu tả vẻ đẹp phi thường, mang tầm vóc vũ trụ của người dân chài trong lao động
- “Ngọn lửa, bếp lửa” của tình yêu thương, của niềm tin: “Rồi sớm rồi chiều, lại bếp lửa bà nhen/ Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn/ Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng”: Bếp lửa gắn với vẻ đẹp bình dị,
tảo tần sớm hôm nhóm lửa, giữ lửa và truyền lửa cho các thế hệ Bà
đã thắp lên ngọn lửa nồng ấm của tuổi thơ, ngọn lửa đồng hành cùng
cháu suốt cuộc đời, là ngọn lửa kì lạ và thiêng liêng vô hạn
* Lưu ý: Nếu thí sinh chỉ chọn một dẫn chứng, phân tích sâu sắc,
giàu cảm xúc thì đạt không quá ½ số điểm của phần này.
8,0
3 Đánh giá chung:
- Những điểm sáng thẩm mĩ mang giá trị nhân sinh có thể được biểu hiện qua ngôn ngữ, hình ảnh, ý nghĩa biểu tượng…; với nhiều cung bậc, sắc điệu; thể hiện bằng những biện pháp nghệ thuật khác nhau song tất cả đều thể hiện tình cảm, tư tưởng sâu sắc của tác giả đối với con người, cuộc sống (0,5 điểm)
- Tạo nên điểm sáng thẩm mĩ là nhờ tình cảm, tư tưởng của nhà văn
và tài năng nghệ thuật – lựa chọn ngôn từ, hình ảnh, cách diễn đạt mới mẻ, độc đáo…để tạo ra chiều sâu cho hình tượng nghệ thuật, thể hiện tư tưởng của tác phẩm (0,5 điểm)
- Ý nghĩa của điểm sáng thẩm mĩ với tâm hồn con người: (1,0 điểm)
+ Người đọc không chỉ cảm nhận được những vẻ đẹp của con người, cuộc sống, mà còn rút ra được những thông điệp mang giá trị nhân văn
+ Muốn phát hiện vẻ đẹp của tác phẩm văn chương; nhận ra giá trị nâng đỡ, thanh lọc tâm hồn con người, người đọc phải có trình độ thưởng thức văn học và trái tim biết rung cảm
2,0
- HẾT