UBND TØnh KonTum UBND TỈNH KON TUM KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH LỚP 9 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NĂM HỌC 2020 2021 Môn NGỮ VĂN Thời gian 150 phút (không kể thời gian giao đề) Ngày thi 20/3/2021 Câu[.]
Trang 1UBND TỈNH KON TUM KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH LỚP 9
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NĂM HỌC 2020 - 2021
Thời gian: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (8,0 điểm)
“Càng gần đến ngày 23 tháng Chạp lại càng có nhiều người rậm rịch, chuẩn bị mâm cỗ cúng ông Công ông Táo, và cũng lại càng có nhiều người đau đầu xem năm nay nên thả cá chép thật hay là đốt cá giấy
Tớ nghĩ chuyện phóng sinh rất đáng hoan nghênh, nếu bạn thấy một chú cá đang mắc cạn hay một chú chim bị mắc kẹt mà giải thoát chúng trở về tự nhiên thì đó là điều thật sự tốt đẹp! Nhưng khi đặt phóng sinh trong bối cảnh của ngành công nghiệp mua - bán, để con người chúng ta có cảm giác là ta đang làm điều tốt, thì tớ nghĩ nó không còn
ý nghĩa ban đầu của nó nữa!
( ) Vì thế bạn ạ, đừng mua và thả cá (và các loại vật khác) để phóng sinh, và
nhất là đừng thả cả túi nylon xuống hồ nhé!”
(Trích từ "100 điều nhỏ nhặt tớ làm cho trái đất", Trang Nguyễn*, tr 20, 21)
Viết bài văn trình bày suy nghĩ của em trước lời kêu gọi khẩn thiết của tác giả
Trang Nguyễn "đừng mua và thả cá (và các loại vật khác) để phóng sinh, và nhất là
đừng thả cả túi nylon xuống hồ nhé!"
*Trang Nguyễn: Tốt nghiệp Tiến sĩ tại Anh năm 2019 chuyên ngành Quản lý Đa dạng Sinh học, hiện là
nhà sáng lập và giám đốc tổ chức bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam WildAct.
Câu 2 (12,0 điểm)
Cảm nhận của em về chi tiết cái bóng trong tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương” (Nguyễn Dữ) và chi tiết vết thẹo trong truyện ngắn “Chiếc lược ngà” (Nguyễn Quang Sáng) Từ đó em hãy nhận xét về vai trò của chi tiết nghệ thuật trong tác phẩm tự sự
- HẾT -
- Thí sinh không được sử dụng tài liệu
- Giám thị không được giải thích gì thêm
ĐỀ THI CHÍNH THỨC
Trang 2SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NĂM HỌC 2020 - 2021
Môn: Ngữ văn
HƯỚNG DẪN CHẤM THI (Hướng dẫn gồm 05 trang)
I HƯỚNG DẪN CHUNG
1 Hướng dẫn chấm chỉ có tính định hướng các yêu cầu cơ bản về kiến thức và kĩ năng cần đạt của bài thi, Giám khảo cần nắm vững đáp án, biểu điểm để linh hoạt đánh giá từng bài cụ thể, tránh đếm ý cho điểm
2 Giám khảo cần trân trọng, đánh giá cao những bài làm sáng tạo, bộc lộ năng khiếu bộ môn Chấp nhận những bài làm có cách lý giải khác với Hướng dẫn chấm
nhưng hợp lí, thuyết phục, thể hiện chính kiến nhất quán Chú ý đến tính phân hóa khi
chấm
3 Tổ giám khảo có thể thống nhất để chi tiết hóa một số thang điểm ở các phần trong mỗi câu, nhưng không làm thay đổi tổng điểm của từng câu
Tổng điểm toàn bài là 20, điểm lẻ nhỏ nhất là 0,5
II ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM
CÂU Ý NỘI DUNG ĐIỂM Câu 1
NLXH
I Yêu cầu về kỹ năng:
- HS biết lựa chọn TTLL phù hợp, và tự do huy động vốn kiến thức, sự trải nghiệm của bản thân để giải quyết vấn đề thuộc kiểu bài NLXH một cách thấu đáo, sâu sắc
- Hướng trình bày có thể tự do song kết cấu phải chặt chẽ, lý lẽ thuyết phục, dẫn chứng mang tính thời sự; thái độ đúng đắn, phù
hợp chuẩn mực đạo đức
II Yêu cầu về kiến thức:
HS có những cách cảm nhận và trình bày khác nhau, song phải
đảm bảo được các ý cơ bản sau:
1 Giới thiệu được vấn đề nghị luận: Lời kêu gọi khẩn thiết của tác
giả Trang Nguyễn "đừng mua và thả cá (và các loại vật khác)
để phóng sinh, và nhất là đừng thả cả túi nylon xuống hồ."
1.0
2 Phân tích thực trạng vấn đề:
- Thực trạng mua - bán cá chép để phóng sinh thường diễn ra vào dịp cuối năm khi nhà nhà đều cúng ông Công ông Táo Ngoài ra, vào ngày rằm người ta thường mua cá, rùa, chim,…để phóng sinh với niềm tin là làm việc thiện để gặp may mắn trong cuộc sống, làm ăn,…Tình trạng này diễn ra trên nhiều vùng miền, rất đáng báo động
1.0 HƯỚNG DẪN CHÍNH THỨC
Trang 3CÂU Ý NỘI DUNG ĐIỂM
3 Trình bày suy nghĩ của bản thân vấn đề:
- Đồng tình với quan điểm của tác giả Trang Nguyễn: Phóng sinh là để giải thoát một chú cá, một chú chim,…bị mắc cạn, bị thương,…và thả chúng về với thiên nhiên thì nên làm bởi đó là hành động có ý nghĩa bảo vệ động vật trong thiên nhiên (0,5đ)
- Mua-bán cá, chim, rùa,…để phóng sinh thì không nên vì (4,0 đ):
+ Để có được những động vật trên người ta phải săn, bắt, bẫy,…và khi vận chuyển chúng có thể bị thương, hoặc chết,…Vì thế đây là hành vi tàn phá môi trường, chứ không phải làm điều thiện như mọi người vẫn nghĩ (DC)
+ Thả sinh vật sống ra môi trường dễ dẫn đến nguy cơ lây lan dịch bệnh vì các sinh vật đó có thể mang theo bệnh từ môi trường sống hoặc bị lây nhiếm trên đường vận chuyển (DC)
+ Thả sinh vật sống vào môi trường mới không những việc thích nghi môi trường của chúng rất khó, mà còn có khả năng chúng trở thành mối đe dọa với một số loài đang sống trong môi trường đó
(DC)
+ Nhiều người đi phóng sinh vô ý đã thả luôn cả túi nylon xuống sông, hồ gây ô nhiễm môi trường (DC)
- Phê phán những hành vi trục lợi cho bản thân bằng việc tàn phá động vật thiên nhiên; những suy nghĩ sai lầm là phóng sinh để cầu may mắn (DC) (0,5đ)
5.0
4 Bài học cho bản thân:
- Nhận thức được thế nào là làm việc thiện, thế nào là làm điều tử tế, chứ không chạy theo những việc làm sai lầm, mê muội
- Thuyết phục bố mẹ, người thân,…không mua- bán chim, cá, rùa,…để phóng sinh
- Luôn có ý thức bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường
1,0
Câu 2
NLVH
I Yêu cầu về kỹ năng:
- HS biết lựa chọn và sử dụng hợp lí, kết hợp nhuần nhuyễn các TTLL để làm bài NLVH
- Biết huy động vốn kiến thức về TPVH để giải quyết vấn đề một cách thấu đáo, thuyết phục; cảm nhận, so sánh sâu sắc, đánh giá hợp lí
- Bài viết có bố cục mạch lạc, lập luận chặt chẽ; diễn đạt trôi chảy, hành văn giàu hình ảnh và cảm xúc
II Yêu cầu về kiến thức:
1 Mở bài: Giới thiệu được vấn đề nghị luận: Chi tiết cái bóng trong
tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương” (Nguyễn Dữ) và chi tiết vết thẹo trong truyện “Chiếc lược ngà” (Nguyễn Quang
Sáng)
1,5
- Thực hiện tốt nhiệm vụ của mở bài, cách trình bày sáng tạo, gây
ấn tượng - 1,5 điểm
- Thực hiện tốt nhiệm vụ của mở bài, cách trình bày sáng tạo, gây
ấn tượng - 1,0 điểm
Trang 4- Thực hiện tốt nhiệm vụ của mở bài, cách trình bày sáng tạo, gây
ấn tượng - 0,5 điểm
- Không giới thiệu hoặc giới thiệu sai lệch - 0,0 điểm
2 Triển khai vấn đề nghị luận: Cơ bản thực hiện được các thao tác
sau:
a Phân tích chi tiết cái bóng trong tác phẩm “Chuyện người
con gái Nam Xương” (Nguyễn Dữ)
- Giới thiệu khái quát, ngắn gọn về tác giả, tác phẩm
- Phân tích vai trò, ý nghĩa của chi tiết cái bóng
+ Chi tiết chiếc bóng xuất hiện hai lần trong tác phẩm và đều ở phần giữa truyện Cả hai lần, chi tiết ấy đều gián tiếp xuất hiện trong lời nói của nhân vật bé Đản
+ Lần đầu khi Trương Sinh mới trở về sau nhiều năm ra lính, nghe chàng xưng là cha, bé Đản không khỏi ngạc nhiên: “Ô hay! Thế ra ông cũng là cha tôi ư?” bởi: “Trước đây, thường có một người đàn ông, đêm nào cũng đến, mẹ Đản đi cũng đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi, nhưng chẳng bao giờ bế Đản cả”
++ Cái bóng chính là biểu hiện tình thương đối với bé Đản (không muốn con thiếu vắng tình cha), nỗi nhớ chồng (luôn nghĩ về chồng) và cũng là nỗi cô đơn của Vũ Nương khi xa chồng (nàng chỉ một mình một bóng) Như vậy, cái bóng chính là hình ảnh lên
án hiện thực chiến tranh phi nghĩa đã làm cho gia đình li tán, vợ chồng, con cái chia lìa, người phụ nữ phải mang gánh nặng gia đình – vừa làm mẹ vừa làm cha
++ Cái bóng qua lời bé Đản đã làm nảy sinh mối nghi ngờ của Trương Sinh Cái bóng vô tình trở thành nguyên nhân khiến cho
Vũ Nương bị chồng nghi thất tiết, là yếu tố dẫn đến nỗi oan và cái chết của nàng Cái bóng tích oan
++ Sự xuất hiện của chi tiết chiếc bóng là điểm thắt nút đẩy kịch tính trong chuỗi sự việc của tác phẩm, là điểm tựa cho mạch truyện phát triển, tạo bước ngoặt lớn trong cuộc đời nhân vật và xung đột sâu sắc cho tác phẩm, góp phần quan trọng để các nhân vật bộc lộ mình
+ Lần thứ hai là sau khi Vũ Nương đã tự vẫn, một mình ngồi bên con trong đêm khuya vắng, Trương Sinh nhận ra sự thật khi đứa con ngây thơ chỉ chiếc bóng chàng trên tường mà bảo: “Cha Đản lại đến kia kìa!”
++ Cái bóng giúp Trương Sinh hiểu nỗi oan tày trời của vợ, hiểu tình thương con vắng bóng cha của vợ mình, nhận ra sai lầm của bản thân Cái bóng giải oan
++ Cái bóng lặng thầm mà quyết liệt vạch trần sự tàn nhẫn của thói gia trưởng, tư tưởng nam quyền đã gây ra bi kịch cho người phụ nữ Cái bóng phản ánh những rủi ro, bất hạnh đầy ngẫu nhiên giáng xuống con người, cái bóng cũng biểu hiện sự mong manh của hạnh phúc con người trong cuộc sống
++ Cái bóng là chi tiết mở nút thắt cho câu chuyện Với sự trở lại
9,0
Trang 5CÂU Ý NỘI DUNG ĐIỂM
của chi tiết cái bóng, nỗi hàm oan của Vũ Nương được sáng rõ
- Giới thiệu khái quát, ngắn gọn về tác giả, tác phẩm
- Phân tích vai trò, ý nghĩa của chi tiết vết thẹo:
+ Chi tiết “vết thẹo” xuất hiện 3 lần trong tác phẩm: Lần 1 là trong phút đầu bé Thu gặp ba; lần 2, qua cuộc trò chuyện với bà ngoại;
lần 3, Thu nhận ra ba, hôn cùng khắp, hôn cả vết thẹo
+ Vết thẹo trên gương mặt ông Sáu là chi tiết nghệ thuật độc đáo, góp phần tạo sự hoàn chỉnh, chặt chẽ cho cốt truyện vừa thắt nút truyện, nối kết các tình tiết trong truyện, tạo nên nghệ thuật thắt nút, mở nút bất ngờ, hợp lý Chỉ vì vết thẹo mà bé Thu không nhận
ra ba, đối xử với ba một cách lạnh lùng, cự tuyệt Khi được bà ngoại giải thích, mối nghi ngờ của bé Thu về ông Sáu đã được giải tỏa, khiến bé Thu nhận ra ba Khi nhận ra ba, tình cảm, thái độ của
em đã thay đổi hoàn toàn Như vậy, chi tiết vết thẹo đã tạo nên kịch tính, tình huống truyện, làm nên sức hấp dẫn, lôi cuốn cho tác phẩm
+ Chi tiết nghệ thuật vết thẹo góp phần quan trọng thể hiện tính cách và tình cảm của nhận vật bé Thu – một em bé có cá tính mạnh mẽ, có tình yêu ba sâu sắc
+ Chi tiết vết thẹo còn thể hiện sự tàn khốc của chiến tranh, là lời
tố cáo chiến tranh nhẹ nhàng mà thấm thía: Chiến tranh khiến vợ phải xa chồng, con phải xa cha; chiến tranh không chỉ tàn phá thể xác mà còn làm tổn thương tinh thần
c So sánh, đánh giá hai chi tiết và nhận xét vai trò của chi tiết nghệ thuật trong tác phẩm tự sự:
- Hai tác phẩm đều tạo được tình huống giàu kịch tính nhờ xây dựng được chi tiết nghệ thuật đặc sắc Qua chi tiết, các nhà văn đều lên án chiến tranh phi nghĩa, khẳng định tình cảm gia đình
- Nếu chi tiết cái bóng trong tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương tô đậm chủ đề về sự bất hạnh của người phụ nữ trong xã hội nam quyền thì chi tiết vết thẹo trong tác phẩm Chiếc lược ngà khắc họa đậm nét nỗi đau mà chiến tranh gây ra cho con người
- Trong tác phẩm tự sự, chi tiết nghệ thuật là một yếu tố nhỏ nhưng giàu giá trị biểu đạt, góp phần đắc lực trong việc thể hiện chủ đề tư tưởng của tác phẩm, quan niệm nghệ thuật của nhà văn
Chi tiết nghệ thuật không chỉ là một điểm sáng thẩm mĩ, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển cốt truyện, thể hiện tài năng, tầm vóc của nhà văn trong sáng tạo nghệ thuật
- Thực hiện tốt các thao tác 1, 2, 3; có những cảm nhận sâu sắc khi phân tích từng chi tiết, có những đánh giá xác đáng về nét chung và riêng của từng tác giả, rút ra được nhận xét về vai trò của chi tiết trong tác phẩm tự sự; bố cục bài viết chặt chẽ, logic;
diễn đạt trôi chảy, có chất văn 9,0 điểm
- Thực hiện được các thao tác, trong đó triển khai tương đối rõ
Trang 6các ý ở thao tác 1 và 2, thao tác 3 có đề cập nhưng chưa thấu đáo; diễn đạt rõ ràng, mạch lạc, có cảm xúc; bố cục tương đối chặt chẽ 8,0 điểm
- Cơ bản triển khai được các ý ở thao tác 1 và 2 nhưng có chỗ chưa sâu, thao tác 3 chưa rõ nét; diễn đạt rõ ràng, mạch lạc, bố cục hợp lý 7,0 điểm
- Thực hiện được thao tác 1 và 2, triển khai ý hợp lý song có chỗ
sơ sài; diễn đạt tương đối rõ ý 6,0 điểm
- Hiểu yêu cầu của đề, cơ bản vận dụng được các thao tác, triển khai đúng hướng song còn chung chung; diễn đạt có chỗ còn lủng củng 4,0 điểm
- Hiểu đề còn mơ hồ, viết chung chung, sơ sài; diễn đạt yếu 2,0 điểm
- Các mức điểm còn lại, giám khảo linh hoạt với từng trường hợp
cụ thể
3 Kết thúc vấn đề: Kết luận vấn đề, nêu cảm nghĩ
- TS có cách kết bài hấp dẫn, tạo được dư âm 1,5 điểm
- TS thực hiện được nhiệm vụ của kết bài song chưa hay 1,0 điểm
- Kết bài còn sơ sài, chung chung 0,5 điểm
1,5
- HẾT -